Αρχιτεκτονικές χειρονομίες

Σε μια ήσυχη γειτονιά του Παλαιού Φαλήρου, μια μικρής κλίμακας μονοκατοικία της δεκαετίας του 1950 επαναπροσεγγίζεται μέσα από μια σειρά λιτών και ακριβών αρχιτεκτονικών χειρονομιών. Η μελέτη επιδιώκει να διατηρήσει την οικιακή ταυτότητα και τη χωρική μνήμη του υφιστάμενου κελύφους, προσαρμόζοντάς το παράλληλα στις ανάγκες της σύγχρονης καθημερινότητας.

 

Χωρική αναδιοργάνωση

Η αρχική διάταξη της κατοικίας διατηρείται σε μεγάλο βαθμό, με επιλεκτικές επεμβάσεις που ενισχύουν τη λειτουργικότητα και τη ροή των χώρων. Κεντρικό στοιχείο της σύνθεσης αποτελεί η αναδιαμόρφωση της κουζίνας, η οποία από ένας απομονωμένος και κλειστός χώρος μετατρέπεται σε έναν ανοιχτό πυρήνα καθημερινής ζωής. Η νέα της ανάπτυξη προς την είσοδο ενισχύει τη χωρική συνέχεια του εσωτερικού, ενώ η σχέση της με το καθιστικό οργανώνεται μέσω της πλαισίωσης του υφιστάμενου ανοίγματος, επιτρέποντας οπτική σύνδεση χωρίς να αναιρείται πλήρως ο διαχωρισμός των λειτουργιών.

 

 

Επανένταξη στοιχείων

Η παρέμβαση δεν επιχειρεί να αποκόψει την κατοικία από το παρελθόν της, αλλά να ενσωματώσει δημιουργικά ίχνη και στοιχεία της προηγούμενης ζωής της. Οι διακοσμητικές γύψινες κορνίζες της οροφής διατηρούνται ως φορείς μνήμης, ενώ ο νεροχύτης της αρχικής κουζίνας αποκαθίσταται και επαναχρησιμοποιείται στο λουτρό, αποκτώντας νέα λειτουργία μέσα σε διαφορετικό χωρικό πλαίσιο. Η κατοικία μετατρέπεται έτσι σε ένα πεδίο συνέχειας, όπου το παλιό και το νέο συνυπάρχουν χωρίς νοσταλγική αναπαράσταση.

 

 

Παλέτα υλικών

Η παλέτα των υλικών ακολουθεί μια ήρεμη και απτική λογική, βασισμένη σε φυσικές υφές, γήινους τόνους και καθαρές γεωμετρίες. Το ξύλο λειτουργεί ως βασικός φορέας θερμότητας και συνέχειας στο εσωτερικό, ενώ ο ανοξείδωτος πάγκος της κουζίνας εισάγει μια διακριτική σύγχρονη ένταση μέσα στη συνολική ηπιότητα της σύνθεσης. Στο λουτρό, η σχέση ανάμεσα στο εκλεπτυσμένο και το αδρό ενισχύεται μέσα από υλικά που παραπέμπουν στο εμφανές σκυρόδεμα και σε πιο τραχιές επιφάνειες δαπέδου, εντείνοντας τη φυσικότητα της εμπειρίας του χώρου.

Το έργο προσεγγίζει την ιδέα μιας “αστικής εξοχικής κατοικίας”: ενός οικείου περιβάλλοντος όπου η απλότητα, η ειλικρίνεια των υλικών και η καθαρότητα της αρχιτεκτονικής οργάνωσης συνυπάρχουν με μια διακριτική αίσθηση νοσταλγίας. Χωρίς να αναπαράγει το παρελθόν, το έργο επιχειρεί να μεταφέρει τα ίχνη του στο παρόν, επιτρέποντας στην κατοικία να εξελίσσεται διατηρώντας τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της.

 

Ενδιάμεση αρχιτεκτονική

Η “Polikatikia” βρίσκεται στο νησί της Καρπάθου και αποτελείται από έξι οικογενειακές κατοικίες. Το έργο αντιμετωπίζει την κατοίκηση στο νησιωτικό περιβάλλον όχι ως μια αυστηρά τυπολογική άσκηση, αλλά ως ένα σύνθετο πεδίο όπου η μορφολογία, η τοπογραφία και η καθημερινή εμπειρία του μεσογειακού κλίματος συνδιαμορφώνουν ένα ενιαίο αρχιτεκτονικό σύστημα.

 

Ένταξη στο τοπίο

Η διάταξη των έξι κατοικιών οργανώνεται μέσα από ένα σύνολο επάλληλων όγκων που μετατοπίζονται και περιστρέφονται διακριτικά, ανατρέποντας την αυστηρή ορθοκανονικότητα της συμβατικής πολυκατοικίας. Η σύνθεση παραπέμπει σε έναν αρχικά συμπαγή όγκο, ο οποίος μοιάζει σταδιακά να αποσπάται, να διαρρηγνύεται και να τεμαχίζεται σε επιμέρους χωρικά στοιχεία.

Οι γεωμετρικές αυτές μετατοπίσεις λειτουργούν όχι μόνο μορφολογικά αλλά και περιβαλλοντικά, δημιουργώντας ενδιάμεσα κενά, ζώνες σκίασης, φυσικό φωτισμό, υπαίθριες επεκτάσεις και οπτικές φυγές προς το τοπίο. Το κλιμακοστάσιο τοποθετείται ακριβώς μέσα σε αυτό το “ενδιάμεσο” κενό που προκύπτει από τη μετατόπιση των όγκων, μετατρέποντας τον μεταβατικό χώρο σε βασικό κατακόρυφο συνδετικό ιστό του συγκροτήματος.

 

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Η αρχιτεκτονική επιδιώκει να ενισχύσει τη σχέση εσωτερικού και εξωτερικού χώρου, ακολουθώντας τις αρχές της μεσογειακής κατοίκησης. Τα μεγάλα ανοίγματα και η οριζόντια ανάπτυξη των βασικών όγκων επιτρέπουν στους χώρους διημέρευσης να επεκτείνονται προς το τοπίο, δημιουργώντας μια αίσθηση χωρικής συνέχειας με το φως, τον αέρα και τη θέα προς τη θάλασσα.

Οι μεταβατικοί υπαίθριοι χώροι λειτουργούν ως ενδιάμεσες κλιματικές ζώνες, προσφέροντας σκίαση, προστασία από τους ανέμους και διαφορετικές ποιότητες κατοίκησης κατά τη διάρκεια της ημέρας. Μέσα από αυτή τη συνθετική λογική, η κατοικία δεν αντιμετωπίζεται ως απομονωμένο αντικείμενο αλλά ως μέρος μιας συνεχούς εμπειρίας του τόπου και του κλίματος.

 

 

Λειτουργική οργάνωση

Η εσωτερική οργάνωση κάθε διαμερίσματος βασίζεται σε τρεις διακριτές λειτουργικές ζώνες. Στο κέντρο τοποθετείται η “μπαταρία” των βοηθητικών και υγρών χώρων, η οποία φωτίζεται και αερίζεται φυσικά μέσω φωταγωγών, ενισχύοντας τις συνθήκες άνεσης και ενεργειακής απόδοσης.

Προς τον βορρά οργανώνονται οι χώροι διημέρευσης: το καθιστικό, η τραπεζαρία και η κουζίνα – με άμεσο προσανατολισμό προς τη θέα και το θαλάσσιο τοπίο. Αντίστοιχα, τα υπνοδωμάτια τοποθετούνται στη νότια πλευρά, προστατευμένα από τους έντονους ανέμους και στραμμένα προς το φυσικό φως.

Η συνολική σύνθεση επιδιώκει να μεταφράσει τις ιδιαιτερότητες της νησιωτικής κατοίκησης σε μια σύγχρονη αρχιτεκτονική γλώσσα, όπου το κτίριο, το κλίμα και το τοπίο λειτουργούν ως αλληλένδετα στοιχεία μιας ενιαίας χωρικής εμπειρίας.

 

Ενσωμάτωση στο τοπίο

Το έργο βρίσκεται σε οικιστική ανάπτυξη στα προάστια του Σάο Πάολο και σχεδιάζεται ως μια κατοικία όπου η αρχιτεκτονική, το τοπίο και η καθημερινή ζωή λειτουργούν ως μια ενιαία χωρική εμπειρία. Η σύνθεση ανταποκρίνεται σε ένα οικόπεδο που πλαισιώνεται από γήπεδο γκολφ και μια τεχνητή λιμνοθάλασσα, εγκαθιδρύοντας έναν προσεκτικό διάλογο ανάμεσα στη δομημένη μορφή και το φυσικό περιβάλλον.

Αντί να δίνει έμφαση στη μνημειακότητα, η σχεδιαστική στρατηγική επιδιώκει να διασπάσει και να αποδυναμώσει οπτικά την κλίμακα της κατοικίας. Η κατοικία αναπτύσσεται κυρίως σε ένα ενιαίο οριζόντιο επίπεδο, ενώ οι τεχνικοί και βοηθητικοί χώροι, καθώς και οι χώροι αναψυχής, ενσωματώνονται διακριτικά σε ένα χαμηλότερο επίπεδο. Μέσα από αυτή τη χωρική οργάνωση, η αρχιτεκτονική παραμένει οπτικά ενταγμένη στο τοπίο, ενισχύοντας μια αίσθηση συνέχειας με το έδαφος αντί να επιβάλλεται σε αυτό.

 

Χωρική οργάνωση

Η κατοικία οργανώνεται γύρω από μια κεντρική φυτεμένη αυλή με βλάστηση χαρακτηριστική του Ατλαντικού Δάσους της Βραζιλίας, μετατρέποντας τη φύση σε ενεργό χωρικό πυρήνα και όχι σε ένα απλό περιφερειακό στοιχείο. Ο εσωτερικός αυτός κήπος διαμεσολαβεί την κυκλοφορία, το φυσικό φως και τη χωρική συνέχεια σε όλο το σπίτι, ενισχύοντας παράλληλα την αίσθηση ιδιωτικότητας και απομόνωσης που χαρακτηρίζει την κατοίκηση.

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει τέσσερα υπνοδωμάτια, εκτεταμένους χώρους διημέρευσης και χώρους ψυχαγωγίας, οργανωμένους γύρω από προσεκτικά καδραρισμένες θέες προς το τοπίο. Η χωρική σύνθεση δίνει προτεραιότητα στη ρευστότητα και τη διαφάνεια, επιτρέποντας τη συνεχή αλληλεπίδραση ανάμεσα στους εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους.

Μια γενναιόδωρη στεγασμένη υπαίθρια γκαλερί καταλαμβάνει το πιο προνομιακό σημείο του οικοπέδου, με άμεση θέα προς τη λιμνοθάλασσα και το γήπεδο γκολφ. Σε ανταπόκριση προς το βραζιλιάνικο κλίμα και την έντονη κουλτούρα υπαίθριας διαβίωσης, ο ημιυπαίθριος αυτός χώρος λειτουργεί ως η κοινωνική “καρδιά” της κατοικίας. Κεκλιμένα διαχωριστικά στοιχεία από σκυρόδεμα φιλτράρουν τον δυτικό ήλιο, περιορίζοντας την υπερθέρμανση κατά τις απογευματινές ώρες, χωρίς να εμποδίζουν τη θέα και τον φυσικό αερισμό.

 

 

Παλέτα υλικών

Η υλική λιτότητα και η γεωμετρική καθαρότητα ορίζουν τη συνθετική γλώσσα του έργου. Επιφάνειες από εμφανές σκυρόδεμα, ελεγχόμενες αναλογίες και επιμήκεις οριζόντιες γραμμές συγκροτούν μια ήρεμη και συνεκτική αρχιτεκτονική ταυτότητα, ενώ η εναλλαγή συμπαγών όγκων και κενών δημιουργεί συνεχώς μεταβαλλόμενες συνθήκες φωτός και σκιάς.

Η υπερυψωμένη πισίνα εκτείνεται άμεσα από το επίπεδο των κύριων χώρων διαβίωσης, ενοποιούμενη οπτικά με τη γειτονική λιμνοθάλασσα μέσω της αντανάκλασης. Η υπερχείλισή της δημιουργεί ένα καταρρακτώδες υδάτινο στοιχείο προς το χαμηλότερο επίπεδο, μετατρέποντας την πισίνα σε ένα γλυπτικό αλλά και λειτουργικό αρχιτεκτονικό στοιχείο της σύνθεσης.

Τα υπνοδωμάτια, τοποθετημένα προς τον εμπρόσθιο κήπο, συγκροτούν μια πιο ήσυχη ζώνη κατοίκησης, όπου η φύτευση λειτουργεί ταυτόχρονα ως φίλτρο ιδιωτικότητας και περιβαλλοντικός διαμεσολαβητής. Μεγάλα ανοίγματα ενισχύουν τη σχέση των κατοίκων με τη φύση, διατηρώντας παράλληλα έναν ελεγχόμενο βαθμό ιδιωτικότητας από τον δρόμο.

 

 

Κατασκευή

Καθοριστική παράμετρος του έργου υπήρξε η συνεργασία ανάμεσα στον αρχιτέκτονα, τους ιδιοκτήτες και την κατασκευαστική ομάδα. Η επιτυχής υλοποίηση της κατοικίας βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό στη δέσμευση των ιδιοκτητών να διατηρηθεί η ακεραιότητα της αρχικής αρχιτεκτονικής πρόθεσης καθ’ όλη τη διάρκεια της κατασκευής.

Παρά τη γεωγραφική απόσταση, ο συντονισμός ανάμεσα στο αρχιτεκτονικό γραφείο και την κατασκευαστική ομάδα παρέμεινε συνεχής και ουσιαστικά συνεργατικός. Η σταθερή αυτή ανταλλαγή επέτρεψε στο έργο να διατηρήσει τη συνοχή του από τη σύλληψη έως την ολοκλήρωση, οδηγώντας σε ένα αποτέλεσμα που αποδίδει με ακρίβεια την ατμόσφαιρα και τη συνθετική πρόθεση της αρχικής ιδέας.

 

Αλληλένδετες επεμβάσεις

Το έργο αποτελείται από δύο αλληλένδετες επεμβάσεις: την αποκατάσταση μιας κρητικής λιθόκτιστης κατοικίας της δεκαετίας του 1920 και την προσθήκη μιας σύγχρονης κατακόρυφης επέκτασης, οι οποίες μαζί συγκροτούν μια ενιαία οικογενειακή κατοικία. Το υφιστάμενο κτίσμα, που αρχικά ανεγέρθηκε ως μέρος προσφυγικών οικισμών των αρχών του 20ού αιώνα, αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα λαϊκής οικιστικής αρχιτεκτονικής, επαναδιατυπωμένο σήμερα μέσα από μια σύγχρονη αρχιτεκτονική γλώσσα που επιτρέπει στο κτίριο να επανακτήσει την παρουσία και την αυτονομία του μέσα στον αστικό ιστό.

 

Στρατηγική αποκατάστασης

Αντί να αποκρύψει τα ίχνη της αρχικής κατοικίας, η επέμβαση αντιμετωπίζει το υφιστάμενο λιθόκτιστο κέλυφος ως φορέα μνήμης και χωρικής ταυτότητας. Στοιχεία της ιστορικής κατοικίας διατηρούνται και ενσωματώνονται στη νέα αρχιτεκτονική σύνθεση, κυρίως στο ισόγειο επίπεδο όπου οργανώνονται οι κοινόχρηστες λειτουργίες της κατοικίας. Λεπτομέρειες ηλικίας άνω του ενός αιώνα παραμένουν ορατές στο εσωτερικό, συμβάλλοντας στη δημιουργία μιας ατμόσφαιρας που ισορροπεί ανάμεσα στην οικειότητα, τη διαχρονικότητα και μια διακριτική νοσταλγία.

 

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Η νέα επέκταση υλοποιείται μέσω ενός ελαφρού μεταλλικού φέροντος οργανισμού, σε συνδυασμό με ξύλινη στέγη και έναν επιπλέον χώρο παταριού. Η σχεδιαστική προσέγγιση επιδιώκει να διαμορφώσει έναν συνεκτικό αρχιτεκτονικό διάλογο ανάμεσα στη στιβαρότητα της υφιστάμενης λιθοδομής και την ελαφρότητα της σύγχρονης προσθήκης. Καθαρές γεωμετρίες, ημιδιαφανείς επιφάνειες, γενναιόδωρα ύψη και μια συγκρατημένη υλικότητα συνθέτουν ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από χωρική σαφήνεια και συνέχεια.

 

 

Χωρική οργάνωση

Στα ανώτερα επίπεδα, όπου αναπτύσσονται οι ιδιωτικοί χώροι ύπνου, η αρχιτεκτονική σύνθεση διερευνά εναλλαγές υψών και τομών, εισάγοντας χωρική πολυπλοκότητα και στιγμές εσωτερικής εξωστρέφειας. Οι μεταβαλλόμενοι εσωτερικοί όγκοι δημιουργούν μια αίσθηση ελαφρότητας και αισιοδοξίας, ενισχύοντας τη βιωματική ποιότητα της καθημερινής κατοίκησης. Το αποτέλεσμα είναι μια κατοικία όπου η αποκατάσταση και η σύγχρονη προσθήκη συνυπάρχουν χωρίς ιεραρχίες, συγκροτώντας μια ενιαία αρχιτεκτονική αφήγηση που εδράζεται εξίσου στη μνήμη και τον μετασχηματισμό.

Συνεχής γραμμικός όγκος

Σχεδιασμένο ως ένας συνεχής γραμμικός όγκος που κάμπτεται και αναπτύσσεται οργανικά μέσα στο οικόπεδο, το Courtyard Office οργανώνει το πρόγραμμά του γύρω από έναν μεγάλο εσωτερικό κήπο, ο οποίος λειτουργεί ως το κοινωνικό και περιβαλλοντικό επίκεντρο του έργου. Η γεωμετρία του κτιρίου διαμορφώνει ένα πορώδες εργασιακό περιβάλλον, όπου η κυκλοφορία, το τοπίο και οι χώροι εργασίας παραμένουν σε διαρκή οπτικό διάλογο, ενισχύοντας την αίσθηση ανοιχτότητας, αλληλεπίδρασης και περιβαλλοντικής άνεσης.

 

Χωρική Οργάνωση

Το κτίριο αναπτύσσεται καθ’ ύψος από δύο έως τέσσερα επίπεδα, επιτρέποντας στη μάζα του να ανταποκρίνεται δυναμικά στον προσανατολισμό, το κλίμα και τις ανάγκες κυκλοφορίας. Στις νοτιοδυτικές και βορειοανατολικές πλευρές, ο όγκος ανασηκώνεται από το έδαφος, διευκολύνοντας τη διέλευση του νοτιοδυτικού ανέμου μέσα από την εσωτερική αυλή και ενισχύοντας τον παθητικό δροσισμό του συγκροτήματος.

Παράλληλα, οι ανυψωμένες γωνίες στα βορειοανατολικά και βορειοδυτικά δημιουργούν μεγάλους ενιαίους χώρους διπλού ύψους, οι οποίοι στεγάζουν συλλογικές λειτουργίες, όπως η καφετέρια και η βιβλιοθήκη. Οι χώροι αυτοί εξασφαλίζουν οπτικές φυγές και οπτική συνέχεια μεταξύ των επιπέδων, ενθαρρύνοντας την ανεπίσημη συνάντηση και αλληλεπίδραση των χρηστών.

Ο βασικός άξονας κυκλοφορίας ακολουθεί την περίμετρο της εσωτερικής αυλής, διατηρώντας συνεχή οπτική επαφή με το τοπίο καθ’ όλη τη διαδρομή μέσα στο κτίριο. Οι χώροι εργασίας αναπτύσσονται προς την εξωτερική περίμετρο, ανοίγοντας προς φυτεμένους κήπους και αξιοποιώντας τον φυσικό φωτισμό και τις ανεμπόδιστες θέες.

 

 

Βιοκλιματική Στρατηγική

Η μορφολογία του κτιρίου διαμορφώθηκε με στόχο τη μέγιστη περιβαλλοντική απόδοση. Οι μεγαλύτερες όψεις του προσανατολίζονται προς τον βορρά, επιτρέποντας τη διάχυση σταθερού έμμεσου φωτός στους εσωτερικούς χώρους καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας. Στις υπόλοιπες πλευρές, γωνιακά σκίαστρα φιλτράρουν την ηλιακή ακτινοβολία και κατευθύνουν το φως προς τον βορρά, περιορίζοντας τα θερμικά φορτία και μειώνοντας τις ενεργειακές απαιτήσεις του κτιρίου.

Οι στρατηγικές φυσικού αερισμού ενσωματώνονται άμεσα στη μορφή του έργου. Η ανύψωση του κτιρίου από το έδαφος, η παρουσία της εσωτερικής αυλής και οι υψομετρικές διαφοροποιήσεις συνεργάζονται ώστε να δημιουργούν φυσικές ροές αέρα, εξασφαλίζοντας συνθήκες θερμικής άνεσης και περιορίζοντας την ανάγκη μηχανικού δροσισμού.

 

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Αντλώντας έμπνευση από τη χωρική λογική της παραδοσιακής ινδικής κατοικίας με αυλή, το έργο επαναπροσδιορίζει την αυλή όχι ως ένα απλό υπαίθριο κενό, αλλά ως έναν ενεργό κλιματικό και κοινωνικό μηχανισμό. Ανοιχτοί και κλειστοί χώροι εναλλάσσονται σε όλο το συγκρότημα, δημιουργώντας μια αλληλουχία διαφορετικών όγκων, προσανατολισμών και ατμοσφαιρών που υποστηρίζουν πολλαπλούς τρόπους εργασίας και συνύπαρξης.

Το αποτέλεσμα είναι ένα περιβάλλον εργασίας όπου η αρχιτεκτονική και το τοπίο λειτουργούν ως ένα ενιαίο σύστημα, ισορροπώντας ανάμεσα στην περιβαλλοντική αποδοτικότητα, τη χωρική ποικιλία και την ανθρώπινη εμπειρία.

 

Αιωρούμενη μάζα

Η κατοικία βρίσκεται σε μια ήσυχη τοποθεσία και αναπτύσσεται σε δύο ορόφους, έναν πάνω από το έδαφος και έναν υπόγειο. Με ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της το επιβλητικό μαύρο μπετόν, η σύνθεση διαρθρώνεται σε τρεις όγκους, ισορροπώντας ανάμεσα στο κλειστό και το ανοιχτό. Ο διαφανής κεντρικός όγκος είναι η καρδιά του κτιρίου, με το τοπίο να συμβάλλει καθοριστικά στην εμπειρία διαβίωσης.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Το υπόγειο αγκαλιάζει μία μεγάλη βυθισμένη αυλή που γίνεται ο βασικός υπαίθριος χώρος συγκέντρωσης, ενώ ο κεντρικός διαφανής όγκος, με ύψος πάνω από 5m, απολαμβάνει την πανοραμική θέα της περιοχής. Στις πλευρές του, δύο επιμήκη, παράλληλα πρίσματα εκτείνονται κατά μήκος του οικοπέδου, μοιάζοντας με ελεύθερα δοκάρια από μπετόν που προεξέχουν κάτω από τα διαφορετικά επίπεδα της στέγης.

Μια γέφυρα από ανακλαστικό ανοξείδωτο χάλυβα περνά κάθετα πάνω από τη βυθισμένη αυλή, οδηγώντας προς την κεντρική είσοδο της κατοικίας. Η διαδρομή διασχίζει μια ρηχή επιφάνεια νερού, αποκαλύπτοντας τους ιδιωτικούς χώρους που δεν είναι ορατοί από τον δρόμο. Η πορεία αποκτά έντονο προοπτικό βάθος ανάμεσα στα δύο παράλληλα πρίσματα που οριοθετούν τον απολύτως διαφανή κεντρικό πυρήνα, δημιουργώντας έτσι μία ισχυρή οπτική σύνδεση.

 

 

Λειτουργική οργάνωση

Το επίπεδο πάνω από το έδαφος φιλοξενεί τους κύριους χώρους διημέρευσης με μεγάλο καθιστικό, κουζίνα και τραπεζαρία, καθώς και τα ιδιωτικά δωμάτια της οικογένειας. Η master σουίτα διαθέτει walk-in closet, λουτρό με ντουσιέρα που περιβάλλεται από επιφάνεια νερού και χώρο ύπνου με ανοιχτή θέα προς τον κήπο. Μια σκάλα με ελεύθερα πατήματα από σκουρόχρωμη φυσική πέτρα οδηγεί στο χαμηλότερο επίπεδο, όπου περιλαμβάνονται χώροι ευεξίας και ψυχαγωγίας με εσωτερική πισίνα, γυμναστήριο, spa, home cinema αλλά και μία περιοχή φιλοξενίας δίπλα σε bar και κελάρι. Στον ίδιο όροφο βρίσκονται οι βοηθητικοί χώροι, με laundry και δωμάτια προσωπικού.

Στο βάθος του οικοπέδου, ο κήπος οργανώνεται με πισίνα, υπαίθρια κουζίνα και χώρους καθιστικού που μπορούν να φιλοξενήσουν πλήθος διαφορετικών κοινωνικών εκδηλώσεων, αλλά και πιο ιδιωτικές στιγμές χαλάρωσης.

 

 

Παλέτα υλικών

Ο σχεδιασμός ξεχωρίζει για τις καθαρές, μοντέρνες γραμμές του, με όψεις από μαύρο μπετόν, επενδύσεις με ινοπλισμένο τσιμέντο και μεγάλες γυάλινες επιφάνειες. Το δάπεδο, που διαστρώνεται με γυαλιστερό μαύρο μάρμαρο το οποίο διακόπτεται από ακανόνιστες γκρίζες νευρώσεις, συμπληρώνεται με σκουρόχρωμες μπρούντζινες λεπτομέρειες.

Η αντιθετική σχέση ανάμεσα στο μπετόν, τις αλλαγές επιπέδου στις στέγες και τη διαφάνεια συντείνει στη δημιουργία μιας αίσθησης αιώρησης, η οποία προσδίδει στο σύνολο του έργου τον μοναδικό του χαρακτήρα.

 

Μεταβαλλόμενο περιβάλλον

Το έργο βρίσκεται στην περιοχή Ílhavo της Πορτογαλίας και αναπτύσσεται ως μια μονοώροφη κατοικία που επιδιώκει να εναρμονίσει τις απαιτήσεις του προγράμματος με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του οικοπέδου. Το οικόπεδο βρίσκεται σε μια περιοχή που προς το παρόν παραμένει αδόμητη περιμετρικά, ωστόσο αναμένεται να μετασχηματιστεί άμεσα μέσω μελλοντικής οικιστικής ανάπτυξης. Μέσα σε αυτό το μεταβαλλόμενο περιβάλλον, η κατοικία επιχειρεί να ορίσει από νωρίς μια σαφή σχέση ανάμεσα στον ιδιωτικό χώρο και το τοπίο που την περιβάλλει.

 

Λειτουργική οργάνωση

Η απαίτηση για την ανάπτυξη του συνόλου του προγράμματος σε ένα μόνο επίπεδο καθιστά τον υπαίθριο χώρο οργανικό μέρος της αρχιτεκτονικής σύνθεσης. Το εναπομένον πράσινο δεν αντιμετωπίζεται ως υπολειμματικός χώρος, αλλά ως ενεργό στοιχείο της καθημερινής εμπειρίας κατοίκησης και της συνολικής χωρικής οργάνωσης.

Η διάταξή τους καθορίζει σταδιακά και τη χωρική ιεράρχηση της κατοικίας. Όσο η κίνηση εξελίσσεται προς το εσωτερικό του οικοπέδου, οι χώροι αποκτούν αυξανόμενο βαθμό ιδιωτικότητας και απομόνωσης. Η αρχιτεκτονική χρησιμοποιεί τη θέση και τη γεωμετρία των όγκων ως εργαλείο οργάνωσης της καθημερινής ζωής, δημιουργώντας μια σαφή μετάβαση από τις πιο δημόσιες στις πιο προστατευμένες λειτουργίες.

 

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Η αρχιτεκτονική πρόταση οργανώνεται γύρω από δύο διακριτούς όγκους, οι οποίοι διαφοροποιούνται τόσο μορφολογικά όσο και λειτουργικά, αντανακλώντας το επιμέρους περιεχόμενο του προγράμματος. Οι όγκοι τοποθετούνται στρατηγικά στο οικόπεδο ώστε να αξιοποιούν τον ηλιασμό, να διαμορφώνουν ελεγχόμενες σχέσεις με το περιβάλλον και να πλαισιώνουν τους υπαίθριους χώρους.

Παράλληλα, τα ανοίγματα και οι χαράξεις των όψεων επιτρέπουν τον ελεγχόμενο φυσικό φωτισμό και ενισχύουν τη συνέχεια ανάμεσα στο εσωτερικό και τον υπαίθριο χώρο. Η κατοικία αναπτύσσει έτσι μια σχέση διαρκούς οπτικής και λειτουργικής επέκτασης προς το τοπίο, ενσωματώνοντας το πράσινο στην εμπειρία του εσωτερικού.

 

 

Παλέτα υλικών

Η μορφή και η υλικότητα του έργου αντλούν αναφορές από τις παραδοσιακές κατασκευές της περιοχής, επανερμηνεύοντας γνώριμα αρχιτεκτονικά στοιχεία μέσα από μια σύγχρονη συνθετική γλώσσα. Οι καθαροί όγκοι, οι κεκλιμένες επιφάνειες και η λιτή υλικότητα συνθέτουν μια αρχιτεκτονική που επιχειρεί να συνομιλήσει με την τοπική οικοδομική παράδοση χωρίς μιμητισμούς.

Η χρήση μεταλλικών επιφανειών zinc, φυσικής ξυλείας και φωτεινών, ουδέτερων υλικών στο εσωτερικό ενισχύει τον διακριτικό χαρακτήρα της κατοικίας, ενώ παράλληλα προσδίδει ανθεκτικότητα και διαχρονικότητα στη σύνθεση. Η αρχιτεκτονική διαχειρίζεται το φως ως βασικό συνθετικό εργαλείο, δημιουργώντας εσωτερικούς χώρους με ήρεμη ατμόσφαιρα και διαβαθμίσεις φωτεινότητας κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Το αποτέλεσμα είναι μια κατοικία που οργανώνεται με σαφήνεια και οικονομία μέσων, μετατρέποντας τη σχέση ανάμεσα στο δομημένο και το αδόμητο σε βασικό πυρήνα της αρχιτεκτονικής εμπειρίας.

 

Στον απόηχο της παγκόσμιας αναδιάταξης που επέφερε η πανδημία του Covid-19, το Riverhouse αναδύθηκε ως μια βαθιά προσωπική διερεύνηση της σύγχρονης κατοίκησης. Τοποθετημένο σε έναν προστατευόμενο ποτάμιο διάδρομο στη rural τοπιογραφία του Rhode Island, το έργο αντανακλά ευρύτερες πολιτισμικές μετατοπίσεις προς έναν πιο αργό τρόπο ζωής, μια εντονότερη περιβαλλοντική συνείδηση και μια ουσιαστικότερη σύνδεση με τη φύση. Σχεδιασμένο ταυτόχρονα ως οικογενειακή κατοικία και ως πειραματικό καταφύγιο, το σπίτι επανεξετάζει τον τρόπο με τον οποίο η αρχιτεκτονική μπορεί να υποστηρίξει εξελισσόμενες μορφές διαβίωσης, εργασίας και συλλογικής συνύπαρξης.

Στη θέση του προϋπήρχε μια φθαρμένη θερινή κατασκευή, η οποία από το 2014 φιλοξενούσε μια σειρά άτυπων αρχιτεκτονικών camps. Οι συναντήσεις αυτές έφερναν κοντά αρχιτέκτονες, συνεργάτες και οικογένειες σε ένα περιβάλλον βασισμένο στον διάλογο, τη συλλογική σκέψη και την κοινή εμπειρία κατοίκησης. Με την πάροδο του χρόνου, η εύθραυστη κατασκευή αποδείχθηκε μη βιώσιμη, οδηγώντας τους αρχιτέκτονες στη δημιουργία μιας νέας κατοικίας που θα διατηρούσε το πνεύμα του τόπου, ανταποκρινόμενη παράλληλα στις σύγχρονες περιβαλλοντικές και χωρικές απαιτήσεις.

 

Οικιστικό Πρωτότυπο

Η νέα κατοικία αναπτύσσεται πάνω στο αποτύπωμα της αρχικής δομής, εισάγοντας μια συμπαγή αλλά έντονα επεξεργασμένη αρχιτεκτονική μορφή. Υπερυψωμένο ώστε να ανταποκρίνεται στους κανονισμούς προστασίας από πλημμύρες, το κτίριο ισορροπεί ανάμεσα στην τεχνική ακρίβεια και σε μια αίσθηση ανεπιτήδευτης οικειότητας. Σχεδιασμένο σύμφωνα με τις αρχές του Passive House, το έργο ενσωματώνει τριπλούς υαλοπίνακες, υψηλής απόδοσης θερμομονωτικά κελύφη και φωτοβολταϊκά πάνελ με σύστημα αποθήκευσης ενέργειας, επιτρέποντας στο σπίτι να λειτουργεί αποκλειστικά με ηλεκτρική ενέργεια, περιορίζοντας σημαντικά την ετήσια ενεργειακή κατανάλωση.

Αντί να προβάλλει την τεχνολογική απόδοση ως αυτοσκοπό, το έργο ενσωματώνει τα περιβαλλοντικά συστήματα οργανικά στην αρχιτεκτονική του γλώσσα. Ο σχεδιασμός μεγιστοποιεί τον φυσικό αερισμό και το φυσικό φως μέσω στρατηγικά τοποθετημένων ανοιγμάτων, ενώ υπαίθριοι χώροι, βεράντες και φυτεμένα δώματα επεκτείνουν τη ζωή της κατοικίας προς το τοπίο. Η αρχιτεκτονική διαπραγματεύεται τη σχέση ανοίγματος και προστασίας μέσα από μια αλληλουχία προσεκτικά μελετημένων χωρικών συνθηκών που ενισχύουν τη σύνδεση εσωτερικού και εξωτερικού περιβάλλοντος.

Η χαρακτηριστική γεωμετρία του κτιρίου προέκυψε μέσα από μια επαναληπτική διαδικασία φυσικών μακετών. Η πτυχωτή μπλε μεταλλική στέγη κατεβαίνει ασύμμετρα στις όψεις, δημιουργώντας μια διαγώνια κορυφογραμμή που παράγει δυναμικές χωρικές σχέσεις στο εσωτερικό. Αυτή η χειρονομία επιτρέπει τη δημιουργία διπλού ύψους χώρων, μεσοπατωμάτων και υπαίθριων αυλών που εισάγουν το φως βαθιά στον πυρήνα της κάτοψης, ενώ ταυτόχρονα καδράρουν τη θέα προς τον ποταμό και το πυκνό δάσος.

 

 

Παλέτα υλικών

Η επιλογή των υλικών αποτέλεσε καθοριστικό στοιχείο της ταυτότητας του έργου. Η θερμικά επεξεργασμένη επένδυση από ξύλο ash, οι ακατέργαστες επιφάνειες plywood και τα χειροποίητα λιβανέζικα πλακίδια εισάγουν μια έντονα απτική ποιότητα, διατηρώντας ταυτόχρονα μια λιτή και συνεκτική υλικότητα. Τα έντονα χρωματισμένα κουφώματα διακόπτουν τη γήινη εξωτερική παλέτα, αντανακλώντας τις εποχικές μεταβολές της βλάστησης που περιβάλλει το σπίτι.

Στο εσωτερικό, η κατοικία οργανώνεται γύρω από έναν ευρύχωρο κοινόχρηστο χώρο διαβίωσης, σχεδιασμένο τόσο για την καθημερινότητα όσο και για συλλογικές συναθροίσεις. Τα συστήματα αποθήκευσης ενσωματώνονται στο ίδιο το αρχιτεκτονικό περίβλημα, διατηρώντας καθαρές χωρικές συνθήκες, ενώ κάθε δωμάτιο έχει διαστασιολογηθεί με ακρίβεια ώστε να εξασφαλίζεται η μέγιστη λειτουργικότητα χωρίς απώλεια άνεσης. Η χωρική οργάνωση ευνοεί την προσαρμοστικότητα και τη ρευστότητα, επιτρέποντας στις καθημερινές δραστηριότητες, την εργασία και την κοινωνική ζωή να συνυπάρχουν οργανικά.

Το έργο εξελίχθηκε μέσα από μια εκτεταμένη διαδικασία συνεργασίας ανάμεσα σε αρχιτέκτονες, designers, καλλιτέχνες και τεχνίτες. Οι παρεμβάσεις αυτές θολώνουν τα όρια ανάμεσα στην αρχιτεκτονική, το interior design και το αντικείμενο, ενισχύοντας τον χαρακτήρα του σπιτιού ως ενός διαρκώς μεταβαλλόμενου περιβάλλοντος συλλογικής δημιουργίας.

Η ίδια η κατασκευή αποτέλεσε αναπόσπαστο μέρος της αφήγησης του έργου. Χτισμένο σταδιακά και με περιορισμένο προϋπολογισμό, το Riverhouse βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό στη συμβολή φίλων, συνεργατών και τοπικών τεχνιτών. Η διαδικασία εξελίχθηκε αργά και οργανικά, με πολλούς από τους συντελεστές να ζουν δίπλα στο έργο κατά τη διάρκεια της κατασκευής, ενισχύοντας την αντίληψη των αρχιτεκτόνων για την αρχιτεκτονική ως μια κατεξοχήν κοινωνική και συμμετοχική διαδικασία.

 

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Πέρα από τον ρόλο του ως ιδιωτική κατοικία, το έργο λειτουργεί ως μια διαρκής πλατφόρμα ανταλλαγής, πειραματισμού και διαλόγου. Συνεχίζοντας την παρακαταθήκη των αρχικών αρχιτεκτονικών camps, το Riverhouse φιλοξενεί συναντήσεις που ενθαρρύνουν τη συζήτηση γύρω από την αρχιτεκτονική, την οικολογία και τις συλλογικές μορφές κατοίκησης. Μια δεύτερη φάση του έργου βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη, εισάγοντας ένα pavilion, μια πισίνα και κήπους που θα υποστηρίξουν μελλοντικά workshops και υπαίθριες συγκεντρώσεις.

Υπό αυτή την έννοια, το Riverhouse εντάσσεται σε μια γενεαλογία πειραματικών κατοικιών σχεδιασμένων από αρχιτέκτονες για τους ίδιους, λειτουργώντας ταυτόχρονα ως σπίτι και ως χωρικό μανιφέστο. Ωστόσο, σε αντίθεση με ιστορικά παραδείγματα που επικεντρώνονταν στη μορφολογική αυτονομία, το έργο ανταποκρίνεται άμεσα σε σύγχρονες ανησυχίες γύρω από την κλιματική προσαρμογή, τις μεταβαλλόμενες οικογενειακές δομές και τον επαναπροσδιορισμό της κατοίκησης σε έναν ολοένα πιο αβέβαιο κόσμο.

Το αποτέλεσμα είναι μια κατοικία που απορρίπτει την έννοια της απομόνωσης ως καταφυγίου. Αντίθετα, προτείνει μια αρχιτεκτονική βασισμένη στην εξωστρέφεια, την ανθεκτικότητα και την περιβαλλοντική ευαισθησία – μια προσεκτικά κατοικημένη δομή που παραμένει σκόπιμα «ανοιχτή», συνεχίζοντας να εξελίσσεται και να αλληλεπιδρά με τους ανθρώπους και το τοπίο που την περιβάλλουν.

 

 

Εκλεπτυσμένη Υλικότητα

Η κατοικία στα περίχωρα του Σαν Φρανσίσκο σχεδιάστηκε ως τόπος συνάντησης για μία οικογένεια που ζει σε διαφορετικά μέρη του κόσμου. Ο ιδιοκτήτης, συλλέκτης έργων τέχνης, επιθυμούσε ένα κτίριο με έντονη την παρουσία της φύσης για τη σύζυγο και τα δύο παιδιά τους, καθώς και τη δυνατότητα συχνής φιλοξενίας και ψυχαγωγίας συγγενών από το εξωτερικό.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Το οικόπεδο έχει σχήμα Γ με στενόμακρη είσοδο και φαρδύ κάθετο σκέλος, το οποίο περιβάλλεται από ψηλά δέντρα και πλούσια βλάστηση. Το κτίριο, επιφάνειας 455m², αποτελείται από δύο ορόφους σε κάθετη διάταξη μεταξύ τους. Στο ισόγειο, η κουζίνα, η τραπεζαρία και ένα οικογενειακό καθιστικό ανοίγονται προς το ύπαιθρο. Οι εσωτερικές λειτουργίες συγκεντρώνονται γύρω από ένα σαλόνι διπλού ύψους που δροσίζεται με φυσικό τρόπο, καθώς στρατηγικά τοποθετημένα ανοίγματα βοηθούν τον ψυχρό αέρα να ανεβαίνει ανεμπόδιστα στον δεύτερο όροφο.

Μία στεγασμένη αυλή στο πίσω μέρος της κατοικίας και μια πέργκολα μπροστά της επεκτείνουν το κτίριο προς το περιβάλλον, το οποίο γίνεται μέρος της αρχιτεκτονικής μέσα από σοφά επιλεγμένα πλαίσια θέασης και ενισχυμένη διαφάνεια. Το σχήμα Γ της κάτοψης περικλείει μία προστατευμένη, ιδιωτική αυλή με πισίνα ανάμεσα στην κατοικία και τον λόφο, η οποία συνδέεται με έναν ανεξάρτητο ξενώνα.

 

 

Λειτουργική οργάνωση

Ο όροφος, ο οποίος εδράζεται στη μία του άκρη στο χαμηλότερο επίπεδο και στην άλλη στον λόφο, διατηρεί μία ευαίσθητη ισορροπία. Η master σουίτα προεξέχει πάνω από έναν κήπο με αιωνόβιες βελανιδιές και απολαμβάνει τη θέα του κόλπου του Σαν Φρανσίσκο στο βάθος.

Στην απέναντι πλευρά, τα δωμάτια των παιδιών ακολουθούν συμμετρική διάταξη και μοιράζονται μία εσοχή για μελέτη. Ένα τζάκι διπλού ύψους που επενδύεται με πέτρα συνδέει τα δύο επίπεδα, ενώ κατακόρυφες ξύλινες περσίδες δημιουργούν ένα παιχνίδι φωτός και σκιάς πάνω στα διαφορετικά υλικά της διαμόρφωσης.

Στο υπόγειο βρίσκονται ένα γραφείο, ξενώνας και δωμάτιο προσωπικού, με όλους τους χώρους να διαθέτουν άπλετο φυσικό φωτισμό μέσα από ανοίγματα στην οροφή. Το γραφείο συνδέεται μέσω υπαίθριου κλιμακοστασίου με τη στεγασμένη αυλή, η οποία εξοπλίζεται με τζάκι και προστατεύεται από τον νότιο ήλιο με συρόμενα ξύλινα περσιδωτά πανέλα, ώστε να μπορεί να φιλοξενεί μεγάλες οικογενειακές συγκεντρώσεις.

 

 

Παλέτα υλικών

Η υλικότητα του κτιρίου είναι διακριτική και εκλεπτυσμένη, με κυρίαρχες τις φυσικές υφές και τις οπτικές αντιθέσεις. Η όψη επενδύεται με σφυρήλατο travertino και παλαιωμένες ξύλινες σανίδες από επανάχρηση.

Στο εσωτερικό, η απλή, θερμή παλέτα υλικών περιλαμβάνει πανέλα από λευκή δρυ, μαύρο laminate και λευκό μάρμαρο με μπρούντζινες λεπτομέρειες, επιτρέποντας στο φως και τα χρώματα του τοπίου να κυριαρχούν. Η άνετη, ανοιχτόχρωμη επίπλωση προσδίδει στον χώρο ηρεμία και ζεστασιά, συμβάλλοντας στη δημιουργία ενός συνόλου αρμονικά δεμένου με το τοπίο και τους κατοίκους του.

 

Σημείο αναφοράς

Ο σχεδιασμός του έργου λαμβάνει υπόψη του τόσο την υπάρχουσα κατάσταση της περιοχής όσο και τη μελλοντική ανάπτυξή της. Σε αυτή την κατεύθυνση, δημιουργείται μια σύνθεση ιδιαίτερης και σύγχρονης αρχιτεκτονικής γλώσσας με στόχο τη δημιουργία ενός σημείου αναφοράς στην αναπτυσσόμενη περιοχή της Βούλας.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Βασική ιδέα είναι η δημιουργία ενός διπλού κελύφους που περιβάλλει το κτίριο, παρέχοντας τις απαραίτητες συνθήκες ιδιωτικότητας για τους χρήστες. Η ιδιομορφία του οικοπέδου και οι στενές όψεις επί των γειτονικών οδών, με τις μεγάλες πλευρές στα πλάγια όρια των οικοπέδων, καθορίζουν μια ανάγκη για ιδιωτικούς χώρους, αλλά και τη διατήρηση μιας “συνέχειας” των ακάλυπτων με τα όμορα οικόπεδα. Το κέλυφος διατρέχεται από μια αραιή διάτρηση, η οποία συμβάλλει στο φυσικό φωτισμό του εσωτερικού του κτιρίου, ενώ εξασφαλίζει την απαραίτητη ιδιωτικότητα όπου είναι αναγκαία. Οι διατρήσεις επενδύονται με αδρά ημιδιαφανή γυάλινα στοιχεία που προκαλούν ενδιαφέρουσες ανακλάσεις στο εσωτερικό. Οι καμπύλες πλάκες με την ελαφριά περιστροφή τους δίνουν την εντύπωση ενός όχι τόσο συμπαγούς όγκου, προσφέροντας ενδιαφέρουσες σκιάσεις και διαφορετικές οπτικές φυγές από τους εξώστες.

Βιοκλιματική προσέγγιση

Επιδιώκοντας την αειφόρο ανάπτυξη, ενσωματώθηκαν τα τοπικά κλιματικά δεδομένα στον σχεδιασμό. Οι υδάτινες επιφάνειες και οι πράσινες ζώνες παίζουν κεντρικό ρόλο, στη δημιουργία ενός μικροκλίματος για τους κατοίκους, αλλά και τη γειτονιά. Στο ισόγειο, η σχεδιασμένη αβαθής λίμνη με ακανόνιστες νησίδες και μια κολυμβητική δεξαμενή αποτελούν μέρος της προσέγγισης. Η σύνθεση αυτή, σε συνδυασμό με την πλούσια φύτευση των κήπων, που αποτελείται από ενδιαφέρουσες ποικιλίες ψηλών δέντρων, δημιουργεί ένα εναρμονισμένο φυσικό κλίμα δροσιάς και ηρεμίας στο επίπεδο της πιλοτής, το οποίο επεκτείνεται στο περιβάλλοντα χώρο της γειτονιάς.

 

 

Custom στοιχεία

Στους εξώστες, δημιουργούνται τοπικά χώροι πρασίνου που προσθέτουν στην αισθητική ποιότητα της εξωτερικής διαμόρφωσης και συμβάλλουν στον βιοκλιματικό σχεδιασμό. Η διάτρητη πέργκολα στο επίπεδο του δώματος αποτελεί ένα επιπλέον αρχιτεκτονικό στοιχείο που λειτουργώντας διαφραγματικά, δημιουργεί τις ιδανικές συνθήκες σκίασης και αερισμού, ενισχύοντας τον αισθητικό και λειτουργικό χαρακτήρα του χώρου.

 

Κεκλιμένος πύργος

Το έργο βρίσκεται στην ακτογραμμή της Λεμεσού, 9km ανατολικά του κέντρου της πόλης. Το ύψος του είναι 50m και αποτελείται από πολυτελή διαμερίσματα με 180° θέα προς τη θάλασσα. Για την κατασκευή του απαιτήθηκε μελέτη και επίβλεψη από εξειδικευμένους συμβούλους και κατασκευαστές λόγω των μεγάλων προβόλων, οι οποίοι διαδοχικά σε κάθε όροφο ολισθαίνουν και απομακρύνονται από τον πυρήνα έδρασης του κτιρίου στο ισόγειο.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Η μετατόπιση κάθε ορόφου κατά 1.5m, η οποία έγινε με σκοπό τη μέγιστη εκμετάλλευση του προσανατολισμού και τη δημιουργία μεγάλων εξωστών, στεγασμένων και μη, με νότιο προσανατολισμό και θέα προς τη θάλασσα, έδωσε στο κτίριο κλίση πάνω από 20°, παρουσιάζοντας μοναδικές τεχνικές προκλήσεις όσον αφορά τη δομή, την κατακόρυφη μετακίνηση των χρηστών, τα συστήματα υπηρεσιών και ασφαλείας. Ταυτόχρονα, δημιούργησε το βασικό χαρακτηριστικό του, μετατρέποντάς το σε τοπόσημο.

 

 

Ένταξη στο αστικό τοπίο

Το κτίριο κλίνει προς τον δρόμο, και το αστικό τοπίο σε αυτή την όψη, ενώ πίσω από το παραμετρικό διάτρητο κεκλιμένο GRC κέλυφος, φιλοξενούνται οι μηχανολογικοί χώροι, οι οποίοι λειτουργούν και ως ένα κατακόρυφο buffer zone μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού χώρου.

Υδάτινο στοιχείο

Στην οριζόντια ανάγνωση του κτιρίου, στο επίπεδο του ισογείου και με 50m μήκος, το υδάτινο στοιχείο συνδέει τον εσωτερικό χώρο με το περιβάλλον, αγγίζοντας την ακτή της θάλασσας. Η επιμήκης πισίνα, επενδεδυμένη εξ ολοκλήρου με πράσινο μάρμαρο, τονίζει τον άξονα βορρά-νότου που συνδέει το αστικό με το φυσικό τοπίο και μεταφέρει τον χρήστη από τον δημόσιο χώρο στον ιδιωτικό, λειτουργώντας ως περιοχή αναψυχής, χαλάρωσης και αναζωογόνησης. Ο σχεδιασμός και οι επιλογές φυσικών υλικών, οι φυτεύσεις και τα υδάτινα στοιχεία, προσδίδουν στους χώρους, εσωτερικά και εξωτερικά, την αίσθηση της ισορροπίας και της σύνδεσης με τη γη.

 

Βιοκλιματικό κέλυφος

Το έργο, που χωροθετείται δίπλα σε κυκλοφοριακό κόμβο σε ένα από τα πιο πολυσύχναστα και θορυβώδη σημεία των περιχώρων της Λευκωσίας, είναι ένα ιατρικό κέντρο το οποίο προσφέρει ημερήσια φροντίδα σε πολλαπλούς τομείς, με σύγχρονα και εξειδικευμένα χειρουργεία.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Το μακρόστενο οικόπεδο κατά μήκος της λεωφόρου Τσερίου, με κατεύθυνση βόρεια και νότια, καθιστούσε καίριας σημασίας την προστασία των χώρων του κέντρου από τη δυτική και ανατολική ηλιοφάνεια, αλλά και από τον υπερβολικό θόρυβο. Το κτίριο οργανώνεται σε έξι στάθμες, με τις δύο να είναι υπόγειες. Στο ισόγειο, το οποίο είναι συνεπίπεδο με τους παρακείμενους πεζόδρομους, βρίσκονται χώροι υποδοχής και εξυπηρέτησης, καφετέρια, διάφορες περιοχές συναθροίσεων και γραφεία. Οι ιατρικοί χώροι, όπως χειρουργεία και αναρρωτήρια, φιλοξενούνται στον πρώτο και δεύτερο όροφο. Στα υπόγεια υπάρχουν χώροι υποστηρικτικοί και πάρκινγκ, ενώ στο τρίτο επίπεδο τοποθετούνται οι μηχανολογικές εγκαταστάσεις.

Το ισόγειο έχει άμεση οπτική σχέση με το περιβάλλον, είναι εύκολα και άμεσα προσβάσιμο από το πεζοδρόμιο και περιτριγυρίζεται από φύτευση και εξωτερικούς χώρους ξεκούρασης και εστίασης. Αντίθετα, ο πρώτος και ο δεύτερος όροφος είναι πιο εσωστρεφείς, με επιλεκτικά ανοίγματα τα οποία έχουν σχεδιαστεί σε άμεση σχέση με τις χρήσεις τις οποίες εξυπηρετούν.

 

 

Κέλυφος και στρατηγικές σκίασης

Στον πρώτο και δεύτερο όροφο, στην ανατολική, δυτική και νότια όψη, ενσωματώνονται στο κέλυφος μεγάλα περιστρεφόμενα σκίαστρα που επιτρέπουν γενναιόδωρες οπτικές φυγές προς τα έξω. Κλειστά, αποτρέπουν την ηλιοφάνεια και προσφέρουν σχεδόν πλήρη συσκότιση. Στη δυτική πλευρά, σταθερά διάτρητα σκίαστρα προστατεύουν από τον ήλιο δύο εξωτερικά μπαλκόνια σε άμεση σχέση με την κάθετη κίνηση, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως χώροι εκτόνωσης.

Στη βόρεια όψη, όπου η προστασία από την ηλιοφάνεια δεν είναι απαραίτητη, ένας πράσινος τοίχος καλύπτει όλη την επιφάνεια. Στο ενδιάμεσο μεταξύ τοιχοποιίας και φύτευσης κατασκευάζονται δύο μπαλκόνια για συντήρηση των φυτών αλλά και για ανάπαυση. Οι χώροι σε άμεση οπτική επαφή με τον πράσινο τοίχο περιλαμβάνουν κυρίως χειρουργεία και κλίνες ανάρρωσης.

 

 

Χωρική οργάνωση

Η οργάνωση εντός του κτιρίου, ενώ συνολικά αντικατοπτρίζει την ανάγκη για αποδοτικότητα κατά τη διάρκεια της εξυπηρέτησης των ασθενών, διανθίζεται με εσωτερικά πράσινα αίθρια και χώρους ξεκούρασης με μπαλκόνια και θέα προς την πόλη, ώστε να δημιουργείται ένα ευήλιο περιβάλλον, τόσο για τους επισκέπτες όσο και για το προσωπικό.

Τοποθετημένη σε μια κοιλάδα στους πρόποδες μιας δασωμένης πλαγιάς, η κατοικία εντάσσεται σε ένα τοπίο που συχνά καλύπτεται από σκιά, προστατευμένο από την κλίση του εδάφους και τη βλάστηση. Το έργο αναδύεται μέσα από αυτή τη συνθήκη chiaroscuro, προτείνοντας την αποκατάσταση της υφιστάμενης δομής σε συνδυασμό με την προσθήκη μιας επέκτασης σε πρόβολο – μιας επέμβασης που χαρακτηρίζεται από διαφάνεια και μια νέα σχέση με το φυσικό περιβάλλον.

 

Στρατηγική αποκατάστασης

Το υφιστάμενο κτίσμα, μια κατασκευή με ιδιαίτερο χαρακτήρα, αποκαταστάθηκε προσεκτικά μέσα από μια διαδικασία αφαίρεσης και όχι μετασχηματισμού. Εσωτερικά χωρίσματα και περιττές επιστρώσεις αφαιρέθηκαν, επιτρέποντας στη χωρική συνέχεια να επανεμφανιστεί, ενώ παράλληλα αναδείχθηκε η αυθεντική ξύλινη δομή. Οι επιχρίσεις απομακρύνθηκαν, αποκαλύπτοντας την υλικότητα της πέτρας και των ενσωματωμένων θραυσμάτων πυριτόλιθου, ενώ τα υφιστάμενα υαλοστάσια καθαρίστηκαν και επανατοποθετήθηκαν.

Η προσέγγιση αυτή επαναφέρει την πρωταρχική υλική έκφραση της κατοικίας και ενισχύει την ένταξή της στο τοπίο του Vexin. Η αρχιτεκτονική δεν επιβάλλει μια νέα ταυτότητα, αλλά αποσαφηνίζει και αναδεικνύει ό,τι προϋπήρχε, επιτρέποντας στο κτίσμα να επανασυνδεθεί με το ιστορικό και υλικό του υπόβαθρο.

 

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Σε αντίθεση με τη συμπαγή, ορυκτή παρουσία του αρχικού όγκου, η επέκταση υιοθετεί μια σαφώς ελαφρύτερη αρχιτεκτονική γλώσσα. Τοποθετημένη κάθετα στο υφιστάμενο κτίσμα, εκτείνεται πέρα από τη σκιασμένη επιφάνειά του ώστε να αξιοποιεί στο μέγιστο το φυσικό φως. Ανασηκωμένη τρία μέτρα πάνω από το φυσικό έδαφος, η νέα κατασκευή συνομιλεί άμεσα με την κλίση και τη γύρω βλάστηση, διαμορφώνοντας έναν δυναμικό διάλογο μεταξύ εδάφους και φυλλώματος.

Μια λεπτή γέφυρα, κατασκευασμένη από ξύλο και επενδυμένη με γυαλισμένο ανοξείδωτο χάλυβα, συνδέει τους δύο όγκους, καδράροντας τη θέα προς το δάσος και αντανακλώντας τον ουρανό. Το στοιχείο αυτό ενισχύει τη βιωματική ακολουθία μεταξύ παλαιού και νέου, σκιάς και φωτός, εσωτερικού και εξωτερικού.

 

 

Υλικότητα & δομή

Η επέκταση εδράζεται σε θεμέλια από εμφανές σκυρόδεμα με αδρανή πυριτόλιθου, δημιουργώντας μια άμεση σύνδεση με τις τοπικές κατασκευαστικές πρακτικές και τα διαθέσιμα υλικά. Πάνω σε αυτή τη βάση αναπτύσσεται ένας τριγωνικός φέρων οργανισμός από πεύκο, ο οποίος, μέσα από έναν λεπτό και ρυθμικό κάνναβο, διαμορφώνει τη χαρακτηριστική ελαφριά και αιωρούμενη μορφή του έργου.

Το δομικό αυτό σύστημα, ταυτόχρονα ακριβές και εκφραστικό, υποστηρίζει μια αρχιτεκτονική που ισορροπεί ανάμεσα στη σταθερότητα και την ανάρτηση. Η συνύπαρξη της αποκατεστημένης μάζας με την ελαφριά προσθήκη συγκροτεί μια ενιαία σύνθεση, διερευνώντας αντιθέσεις μεταξύ βαρύτητας και ελαφρότητας, αδιαφάνειας και διαφάνειας, σκιάς και φωτός.

Μεταξύ αγκύρωσης και αιώρησης, το έργο διαμορφώνει μια λεπτοδουλεμένη αρχιτεκτονική απάντηση στο περιβάλλον του, προτείνοντας μια κατοικία που είναι ταυτόχρονα ενταγμένη στο τοπίο και ανοιχτή στη μεταβολή μέσα στον χρόνο.

 

Συνεχής διάλογος

Η κατοικία βρίσκεται σε ένα οικόπεδο εξαιρετικής φυσικής ομορφιάς και περιβαλλόμενη από γήπεδο γκολφ και σχεδιάζεται ως μια αρχιτεκτονική σύνθεση που επιδιώκει την ομαλή ένταξή της στο τοπίο. Μέσα από τη μελετημένη άρθρωση της ογκοπλασίας και της υλικότητας, το έργο ισορροπεί ένα εκτεταμένο λειτουργικό πρόγραμμα με μια αίσθηση χωρικής σαφήνειας και αρμονίας. Η κάτοψη σε σχήμα L τοποθετείται σε ελαφρώς υπερυψωμένο επίπεδο σε σχέση με τον δρόμο, εξασφαλίζοντας ανεμπόδιστη πανοραμική θέα στο κατά τα άλλα επίπεδο τοπίο. Η χειρονομία αυτή δημιουργεί μια σταδιακή χωρική μετάβαση, ενισχύοντας παράλληλα τον συνεχή διάλογο μεταξύ εσωτερικών και εξωτερικών χώρων.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Η μορφολογική γλώσσα της κατοικίας διαμορφώνεται μέσα από την αλληλεπίδραση έντονων οριζόντιων γραμμών και μιας σειράς λεπτών γεωμετρικών μετασχηματισμών. Οι γωνίες αποτμούνται, καμπυλώνονται ή αποκλίνουν, δημιουργώντας μια δυναμική αρχιτεκτονική σύνθεση που συνδυάζει ακρίβεια και εκφραστική ρευστότητα. Η παλέτα υλικών ενισχύει τη σχέση με το περιβάλλον, μέσω φωτεινών και γήινων τόνων που εξασφαλίζουν οπτική συνέχεια με το τοπίο. Τα ξύλινα στοιχεία, σε επενδύσεις και οροφές, συνδυάζονται με μεταλλική κατασκευή, ενώ το εμφανές ανοιχτόχρωμο σκυρόδεμα εισάγει μια διακριτική αντίθεση με τις θερμότερες υφές του ισογείου. Ένα μεγάλο διάτρητο πανέλο στον επάνω όροφο ενισχύει την αίσθηση ελαφρότητας, συμβάλλοντας στη στρωματική διαμόρφωση της όψης.

 

 

Χωρική Οργάνωση

Η σύνθεση οργανώνεται μέσα από μια σαφή λειτουργική διάταξη που διαχωρίζει την κατοικία σε δύο βασικούς όγκους. Ένας επιμήκης όγκος φιλοξενεί τις ιδιωτικές λειτουργίες, όπως τρεις σουίτες, έναν χώρο φυσικοθεραπείας και ένα γραφείο, ενώ ένας εγκάρσιος όγκος συγκεντρώνει τις κοινόχρηστες και υποστηρικτικές χρήσεις, όπως η κουζίνα, η τραπεζαρία και οι βοηθητικοί χώροι. Κατά την είσοδο, ήπιες κεκλιμένες και καμπύλες επιφάνειες καθοδηγούν τη ματιά προς τον κύριο χώρο διημέρευσης, συγκροτώντας μια ρευστή χωρική αλληλουχία που συνδέεται άμεσα με τις ζώνες αναψυχής. Η ενσωμάτωση λειτουργιών όπως σάουνα, spa, γυμναστήριο και παιδικός χώρος ενισχύεται μέσω κινητών υαλοστασίων, που επιτρέπουν ευελιξία και συνέχεια. Το σύνολο αυτού του μετώπου αναψυχής φωτίζεται από φυσικό ζενιθιακό φως, εξασφαλίζοντας ιδιωτικότητα και χωρική καθαρότητα.

 

 

Φωτισμός & Υλικότητα

Μεγάλες υάλινες επιφάνειες διασφαλίζουν συνεχή οπτική σύνδεση με το τοπίο, πλαισιώνοντας τη θέα και ενισχύοντας τον στοχαστικό χαρακτήρα της κατοικίας. Αρχιτεκτονικά στοιχεία όπως πέργκολες και κεκλιμένα επίπεδα ρυθμίζουν το παιχνίδι φωτός και σκιάς στις όψεις, εισάγοντας μια χρονική μεταβλητότητα κατά τη διάρκεια της ημέρας. Στον επάνω όροφο, η κύρια σουίτα και τα επιπλέον υπνοδωμάτια αναπτύσσονται κατά μήκος των αξόνων της κάτοψης σε σχήμα L, συνοδευόμενα από χώρους εργασίας που αξιοποιούν την ηρεμία του τοπίου. Ένα μεταλλικό διάτρητο φίλτρο επιτρέπει τη διείσδυση του φωτός διατηρώντας την ιδιωτικότητα, ενώ ένα συνεχές μεταλλικό γείσο οριοθετεί διακριτικά το περίγραμμα του όγκου. Στο εσωτερικό, η αρχιτεκτονική γλώσσα ακολουθεί τη λογική του εξωτερικού, συνδυάζοντας θερμούς τόνους, φυσικό φως, επιλεγμένα έργα τέχνης και σχεδιαστικά αντικείμενα, συνθέτοντας ένα ενιαίο και εκλεπτυσμένο περιβάλλον κατοίκησης.

 

Ενεργό εργαστήριο

Το γραφείο Taller Di Frenna Arquitectos διαμόρφωσε τη δική του αρχιτεκτονική έδρα στην Colima του Μεξικού, ως έναν χώρο που λειτουργεί τόσο ως καθημερινό εργασιακό περιβάλλον όσο και ως πεδίο δημιουργικής διερεύνησης. Το κτίριο οργανώνει χώρους εργασίας, αίθουσες συναντήσεων, οπτικοακουστικές εγκαταστάσεις και εσωτερικές αυλές σε μια σύνθεση σαφώς ορισμένων όγκων. Μέσα από τη χρήση εμφανών υλικών, τον πειραματισμό με υφές και την αξιοποίηση του φυσικού φωτός και της φύτευσης, το έργο εκφράζει τη συνολική αρχιτεκτονική ταυτότητα του γραφείου.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Η έδρα του γραφείου συγκροτείται ως ένα περιβάλλον όπου η αρχιτεκτονική παραγωγή συναντά την έρευνα. Πέρα από την κάλυψη των λειτουργικών αναγκών της καθημερινότητας, το κτίριο λειτουργεί ως πλαίσιο πειραματισμού, συνεργασίας και εξέλιξης ιδεών.

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει ανοιχτούς χώρους εργασίας, αίθουσες συναντήσεων, οπτικοακουστικούς χώρους και εργαστήριο κατασκευής μακετών, τα οποία οργανώνονται με τρόπο που ενισχύει την αλληλεπίδραση και υποστηρίζει τα διαφορετικά στάδια της αρχιτεκτονικής διαδικασίας – από τη σύλληψη έως την παρουσίαση.

Έτσι, το κτίριο υπερβαίνει τη λογική ενός συμβατικού γραφείου και λειτουργεί ως ένα ενεργό “εργαστήριο”, ενσωματώνοντας τη μεθοδολογία του γραφείου και επιτρέποντας τη συνεχή δοκιμή και εξέλιξη σχεδιαστικών ιδεών.

 

 

Κατασκευαστική λογική & υλικά

Η αρχιτεκτονική σύνθεση αρθρώνεται μέσα από μια αλληλουχία καθαρών, γεωμετρικά σαφών όγκων. Κεντρική επιλογή αποτελεί η χρήση ειλικρινών, εμφανών υλικών, που επιτρέπουν στα κατασκευαστικά στοιχεία να αναδεικνύουν τη δομική και απτική τους υπόσταση.

Σκυρόδεμα, χάλυβας, απανθρακωμένο ξύλο και πέτρα συγκροτούν την κύρια υλική παλέτα. Η συνύπαρξή τους, μέσα από διαφοροποιήσεις υφής και επεξεργασίας, διαμορφώνει μια πολυεπίπεδη αρχιτεκτονική γλώσσα, που ισορροπεί ανάμεσα στη βιομηχανική ακρίβεια και τη φυσική έκφραση. Παράλληλα, ενισχύεται η ανθεκτικότητα της κατασκευής, ενώ προβάλλεται η σημασία της τεχνικής γνώσης και της χειροτεχνίας.

Η προσέγγιση αυτή αντανακλά μια ευρύτερη σχεδιαστική στάση που δίνει έμφαση στη σαφήνεια της μορφής, την αυθεντικότητα των υλικών και τη σύνδεση σύγχρονων πρακτικών με την κατασκευαστική παράδοση.

 

Εσωτερική αυλή & χωρική οργάνωση

Ένα σύστημα εσωτερικών αυλών αποτελεί βασικό μηχανισμό οργάνωσης του κτιρίου. Τα ενδιάμεσα αυτά κενά επιτρέπουν τη διείσδυση φυσικού φωτός και φύτευσης, ενώ ταυτόχρονα δημιουργούν οπτικές και χωρικές συνέχειες μεταξύ των επιμέρους λειτουργιών.

Η σχέση εσωτερικού και εξωτερικού αναπτύσσεται ως μια σταδιακή μετάβαση, όπου το δομημένο και το φυσικό στοιχείο συνυπάρχουν σε διαρκή διάλογο. Οι μεταβολές στο φως, τη σκιά και τα επίπεδα ενισχύουν τη χωρική εμπειρία, αποφεύγοντας τη μονοτονία των κλειστών εργασιακών περιβαλλόντων. Παράλληλα, οι αυλές λειτουργούν ως χώροι στάσης και ανεπίσημης συνάντησης, ενισχύοντας ένα περιβάλλον που προάγει την ανταλλαγή και τη συλλογική δημιουργία.

Η υλοποίηση του έργου βασίστηκε σε στενή συνεργασία με τοπικούς τεχνίτες και κατασκευαστές, των οποίων η συμβολή αποτυπώνεται στις λεπτομέρειες, τις επιφάνειες και τη συνολική υλικότητα του κτιρίου.

 

Εσωστρεφής αυλή

Η κατοικία βρίσκεται σε προάστιο της Λευκωσίας και σχεδιάστηκε με στόχο τη δημιουργία μιας ισχυρής σχέσης μεταξύ εσωτερικού και εξωτερικού χώρου, αντλώντας αναφορές από την αστική κυπριακή κατοικία των τελών του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα.

 

Λειτουργική οργάνωση

Η σύγχρονη αυτή εκδοχή επαναπροσεγγίζει την έννοια της αυλής ως τον ζωντανό πυρήνα της κατοικίας. Οι βασικοί χώροι –καθιστικό, τραπεζαρία, κουζίνα και δύο υπνοδωμάτια– οργανώνονται σε διάταξη σχήματος Γ, περιμετρικά μιας κεντρικής αυλής. Στο επίκεντρο της σύνθεσης δεσπόζει ένα επιμήκες υδάτινο στοιχείο, η πισίνα, το οποίο λειτουργεί ως φυσική προέκταση της κατοίκησης.

Το νερό ενισχύει τον διάλογο μεταξύ μέσα και έξω, ενώ ταυτόχρονα συμβάλλει καθοριστικά στη διαμόρφωση ενός ευνοϊκού μικροκλίματος, προσφέροντας φυσικό δροσισμό κατά τους θερινούς μήνες. Η αυλή μετατρέπεται έτσι σε έναν ενδιάμεσο χώρο καθημερινής ζωής, όπου τα όρια μεταξύ ιδιωτικού και υπαίθριου περιβάλλοντος καθίστανται ρευστά.

 

 

Παλέτα υλικών

Η αρχιτεκτονική πρόταση ακολουθεί μια αυστηρή μινιμαλιστική λογική, με έμφαση στη σαφήνεια της γεωμετρίας και την απομάκρυνση κάθε περιττού στοιχείου. Οι όγκοι διαμορφώνονται με καθαρές γραμμές, ενώ η σύνθεση βασίζεται στην ισορροπία πλήρους και κενού.

Το εμφανές σκυρόδεμα αποτελεί το κυρίαρχο υλικό, επιλεγμένο τόσο για τις δομικές του ιδιότητες όσο και για τη λιτή αισθητική του. Η ενιαία υλικότητα προσδίδει στο έργο συνοχή και ανθεκτικότητα, ενώ οι καθαρές επιφάνειες λειτουργούν ως καμβάς για την ανάδειξη του φυσικού φωτός και των μεταβαλλόμενων σκιών κατά τη διάρκεια της ημέρας.

 

 

Βιοκλιματική στρατηγική

Ο σχεδιασμός αξιοποιεί με ακρίβεια τον προσανατολισμό και τη διαμπερότητα, εξασφαλίζοντας βέλτιστη ροή αέρα και φυσικού φωτισμού. Ταυτόχρονα, η εσωστρεφής οργάνωση της κατοικίας διασφαλίζει υψηλό επίπεδο ιδιωτικότητας, σε αντιδιαστολή με τον εξωτερικό αστικό ιστό.

Το αποτέλεσμα είναι μια κατοικία που συνομιλεί με την τοπική αρχιτεκτονική παράδοση, μεταφράζοντάς την σε ένα σύγχρονο λεξιλόγιο. Μέσα από τη σύνθεση χώρου, υλικού και κλίματος, το έργο ανταποκρίνεται στις σημερινές ανάγκες για ποιότητα ζωής, ευελιξία και ουσιαστική σύνδεση με το φυσικό περιβάλλον.

 

Ανανεωμένη προοπτική

Το έργο ωριμάζει με χάρη στον χρόνο, όπως το κρασί -μια αφήγηση που ορίζεται από τη συνέχεια, μια ήπια προβολή προς το μέλλον και μια διαρκή κατάσταση εντροπίας. Η διακριτική επανεφεύρεση έχει καταστεί εγγενές στοιχείο του χαρακτήρα του: το ξενοδοχείο εξελίσσεται μέσα από μικρές χειρονομίες, επεκτεινόμενο στρώση με στρώση, εποχή με εποχή. Από την αρχή της λειτουργίας του, έχει επανενεργοποιήσει με συνέπεια τα υφιστάμενα στοιχεία του. Τα δίδυμα σιλό πλέον πάλλονται από δραστηριότητες ευεξίας, τέχνης και επαναλαμβανόμενων γαστρονομικών εκδηλώσεων, με κάθε νέα εκδοχή να καλλιεργεί έναν συνεχή διάλογο με το παρελθόν.

 

Στρατηγική Επέκτασης

Παράλληλα, το ίδιο το κτίριο αναζητά τρόπους εξέλιξης, αναδυόμενο διακριτικά από τη στιβαρή του βάση από σκυρόδεμα. Λίγα χρόνια μετά την ολοκλήρωσή του, καθώς τα πολιτιστικά και γαστρονομικά προγράμματα συνέχισαν να αναπτύσσονται, κατέστη σαφές ότι ο χώρος μπορούσε να υποδεχθεί ένα νέο κεφάλαιο φιλοξενίας -ένα πρόσθετο στρώμα που θα τιμούσε το αρχικό ήθος, προσφέροντας παράλληλα μια ανανεωμένη οπτική. Κατά τα πρώτα στάδια της κατασκευής, όταν τα εσωτερικά των δεξαμενών παρέμεναν απρόσιτα, ο χρόνος που αφιερώθηκε στις οροφές τους αποκάλυψε μια μοναδική αίσθηση ανύψωσης. Από αυτό το σημείο, ο ουρανός συναντούσε τη θάλασσα σε μια αδιάκοπη, ενιαία γραμμή. Αυτή η άμεση σύνδεση με τον ορίζοντα αποτέλεσε την αφετηρία για την προσθήκη ενός νέου επιπέδου πάνω από τις δεξαμενές από σκυρόδεμα.

 

 

Λειτουργική Οργάνωση

Οκτώ νέα δωμάτια καταλαμβάνουν πλέον αυτή την υπερυψωμένη δομή. Ένας ελαφρύς φορέας από λεπτούς μεταλλικούς σωλήνες και θερμές ξύλινες επιφάνειες αιωρείται πάνω από τις συμπαγείς δεξαμενές, ακολουθώντας τη γεωμετρία του κτιρίου χωρίς να την επιβαρύνει. Τα εκλεπτυσμένα αυτά στοιχεία αποϋλοποιούν την παρουσία του νέου επιπέδου, επιτρέποντας σε ένα λεπτό στέγαστρο να μοιάζει σαν να αιωρείται πάνω από τον όγκο από σκυρόδεμα. Ένα γραμμικό υδάτινο στοιχείο πλαισιώνει τον ορίζοντα, ενοποιώντας οπτικά την αρχιτεκτονική με τη θάλασσα. Το φως που αντανακλάται στην ξύλινη πέργκολα ενεργοποιεί τις επιφάνειες, ενισχύοντας τον ναυτικό, σχεδόν σχεδία-όμορφο χαρακτήρα της επέμβασης. Τα νέα δωμάτια επεκτείνουν την υλικότητα, την αισθητική και τη χωρική λογική των υφιστάμενων μονάδων. Κάθε ένα ανοίγεται προς τη θάλασσα μέσω μιας γενναιόδωρης βεράντας, προστατευμένης κάτω από την πέργκολα, ενώ η πρόσβαση από την πίσω αυλή ενσωματώνει το ανώτερο επίπεδο στην καθημερινή ζωή του ξενοδοχείου.

 

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Από αυτό το υπερυψωμένο σημείο, οι επισκέπτες αντιλαμβάνονται τα σιλό, τα καλλιεργημένα αμπέλια του κήπου και τον ρυθμό δραστηριότητας που εκτυλίσσεται χαμηλότερα, μέσα από μια νέα, διαφοροποιημένη οπτική. Η προσθήκη δεν περιορίζεται στην αύξηση της δυναμικότητας· αντιθέτως, συμπυκνώνει, ενεργοποιεί και επεκτείνει τη διαρκώς εξελισσόμενη αφήγηση του Dexamenes Seaside Hotel. Η οροφή της πίσω δεξαμενής παραμένει σκόπιμα ανοιχτή, ως πεδίο πειραματισμού και ανακάλυψης. Από εδώ, ο ορίζοντας εκτείνεται απεριόριστα -αχαρτογράφητος και γεμάτος προσδοκία- αναμένοντας το επόμενο κεφάλαιο στην πορεία του ξενοδοχείου.

 

Ριζική επαναχρησιμοποίηση

Το Trace αποτελεί ένα μετασχηματιστικό έργο βαθιάς ανακαίνισης κατοικίας στην οδό Drummond, στο Euston του Λονδίνου, σχεδιασμένο από το Bureau de Change για την HGG London. Το έργο επαναπροσεγγίζει ένα τετραώροφο κτίριο από τούβλο της δεκαετίας του 1980, επεκτείνοντάς το με δύο νέους ορόφους και δημιουργώντας πέντε σύγχρονα, φωτεινά διαμερίσματα, ενώ παράλληλα διατηρεί και επαναχρησιμοποιεί το μεγαλύτερο μέρος της υφιστάμενης κατασκευής.

 

Αρχές Κυκλικής Οικονομίας

Στον πυρήνα του έργου βρίσκεται μια συνεπής δέσμευση στις αρχές της κυκλικής οικονομίας. Αντί της κατεδάφισης και ανακατασκευής, ο σχεδιασμός διατηρεί τα αρχικά θεμέλια, τον φέροντα οργανισμό και βασικά αρχιτεκτονικά στοιχεία, όπως τη χαρακτηριστική αψίδα, διαφυλάσσοντας το ενσωματωμένο ανθρακικό αποτύπωμα του κτιρίου. Καθοριστική καινοτομία αποτελεί η ανάπτυξη ενός ειδικά σχεδιασμένου σύνθετου υλικού από ινοπλισμένο σκυρόδεμα (GRC) για την όψη, το οποίο ενσωματώνει υλικά που προέρχονται από το ίδιο το υφιστάμενο κτίριο.

Τα αρχικά καφέ τούβλα θρυμματίζονται και επαναχρησιμοποιούνται ως εμφανές αδρανές υλικό, σχηματίζοντας μια νέα, υφασματώδη επένδυση που ανασυνθέτει το κέλυφος του κτιρίου. Μέσα από αυτή τη διαδικασία προκύπτει μια υλικά εκφραστική όψη, η οποία ταυτόχρονα διατηρεί και επανερμηνεύει την ιστορία του κτιρίου, επιτρέποντας την ανάγνωση των ιχνών του παρελθόντος σε ένα σύγχρονο αρχιτεκτονικό λεξιλόγιο.

 

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Η αρχιτεκτονική γλώσσα αντλεί από το πολυεπίπεδο ιστορικό υπόβαθρο της Drummond Street και της Tolmer’s Square, αναφερόμενη στις γεωργιανές αστικές τυπολογίες, την κληρονομιά του σταθμού Euston και τις διαδοχικές φάσεις αστικής ανάπτυξης του 20ού αιώνα. Η σύνθεση της όψης βασίζεται σε γεωργιανές αναλογίες, σε στοιχεία ρουστίκ επεξεργασίας και σε αρθρωτές αψίδες, επαναδιατυπωμένα μέσα από ένα σύγχρονο κατασκευαστικό σύστημα.

Οργανωμένα σε ένα ορθολογικό κάνναβο, τα ανοίγματα επανερμηνεύουν τις παραδοσιακές τοξωτές μορφές, επιτρέποντας μεγαλύτερες διαστάσεις παραθύρων που ενισχύουν τον φυσικό φωτισμό, τον διαμπερή αερισμό και τη χωρική ποιότητα. Η ενσωμάτωση χειμερινών κήπων στο πίσω μέρος επεκτείνει τους χώρους διαβίωσης,

διαμορφώνοντας μια δυναμική σχέση μεταξύ εσωτερικού και εξωτερικού.

 

 

Διάταξη & ένταξη στον αστικό ιστό

Το συγκρότημα περιλαμβάνει τρία διαμερίσματα δύο υπνοδωματίων στους κατώτερους ορόφους και δύο διαμερίσματα ενός υπνοδωματίου στους νέους ανώτερους ορόφους, καθένα από τα οποία διαθέτει θέα προς τον ορίζοντα και πρόσβαση σε υπαίθριες βεράντες. Οι εσωτερικές διαρρυθμίσεις οργανώνονται γύρω από διαμπερείς χώρους καθιστικού σε διαδοχικά επίπεδα, οι οποίοι διαχωρίζουν διακριτικά τις λειτουργίες κουζίνας, τραπεζαρίας και καθιστικού χωρίς τη χρήση άκαμπτων χωρισμάτων.

Σε ευθυγράμμιση με τους στόχους του Euston Area Plan, το έργο προάγει τη βιώσιμη αστική εντατικοποίηση, ενισχύοντας ταυτόχρονα τον χαρακτήρα της περιοχής. Αναδεικνύοντας τη δυνατότητα αναβάθμισης υφιστάμενων δομών μέσω της επαναχρησιμοποίησης και της καινοτομίας στα υλικά, το Trace αποτελεί ένα πρότυπο χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος για τη σύγχρονη αστική κατοικία.

 

Λειτουργική συνύπαρξη

“Just Don’t Call it a Lab”

Ο Warren Woods Ecological Field Station, σχεδιασμένος για το Τμήμα Οικολογίας και Εξέλιξης του University of Chicago, αποτελεί την πρώτη πιστοποιημένη εργαστηριακή εγκατάσταση Passive House στη Βόρεια Αμερική. Με συνολική επιφάνεια 220m², το κτίριο αποδεικνύει ότι οι χώροι έρευνας μπορούν να ανταποκριθούν σε αυστηρά ενεργειακά πρότυπα, ενώ ταυτόχρονα υποστηρίζουν την επιστημονική διερεύνηση, την εκπαίδευση και τη διάδραση με την κοινότητα. Το έργο βρίσκεται σε μια έκταση 42 acres στη νοτιοδυτική περιοχή του Michigan, συγκροτεί ένα πλαίσιο διερεύνησης κρίσιμων ζητημάτων που αφορούν την οικολογία και την ανθρώπινη προσαρμογή στην εποχή του Anthropocene.

 

Λειτουργική οργάνωση

Η εγκατάσταση περιλαμβάνει πλήρως εξοπλισμένο εργαστήριο, χώρο σεμιναρίων, χώρους υγιεινής και μια μικρή κουζίνα. Ένα πατάρι στον δεύτερο όροφο και μια προσβάσιμη ταράτσα δημιουργούν ευέλικτους χώρους για συναντήσεις και δραστηριότητες, ενώ τρεις παρακείμενοι κοιτώνες και ένας βοηθητικός χώρος υγιεινής εξυπηρετούν εποχιακά προγράμματα. Οι εσωτερικοί χώροι φωτίζονται με φυσικό φως, επιτυγχάνοντας ισορροπία ανάμεσα στις τεχνικές απαιτήσεις του εξοπλισμού και στην άνεση των χρηστών. Η συνθήκη αυτή επιτρέπει τη συνύπαρξη προηγμένων ερευνητικών λειτουργιών με τις αυστηρές προδιαγραφές του Passive House.

 

 

Στρατηγική βιωσιμότητας

Η ενεργειακή αποδοτικότητα και η πολυπλοκότητα του προγράμματος καθορίζουν κάθε σχεδιαστική απόφαση. Οι χώροι εργαστηρίων τοποθετούνται στρατηγικά στη βορειοδυτική πλευρά του κτιρίου, ώστε να αντισταθμίζεται η θερμότητα που παράγεται από θαλάμους ανάπτυξης φυτών, καταψύκτες εξαιρετικά χαμηλών θερμοκρασιών και εξοπλισμό εξαγωγής DNA. Ένα βαθύ πρόβολο στέγης περιορίζει την ηλιακή ακτινοβολία στη δυτική όψη, ενώ ένα ολοκληρωμένο σύστημα αερισμού συλλέγει και αναδιανέμει ή αποβάλλει τη θερμότητα, ανάλογα με τις εποχικές ανάγκες, εξασφαλίζοντας βέλτιστες συνθήκες εσωτερικού περιβάλλοντος.

 

 

Παλέτα υλικών

Το κτίριο διαμορφώνεται μέσα από έναν συνδυασμό επιμήκους μονοκλινούς στέγης, εκτεταμένων υαλοστασίων προς τον νότο και κινητών διάτρητων μεταλλικών πετασμάτων που ρυθμίζουν την ηλιακή ακτινοβολία καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Μια υπερμονωμένη πλάκα σκυροδέματος συμβάλλει στη θερμική σταθερότητα, διατηρώντας σταθερές εσωτερικές θερμοκρασίες. Η εξωτερική επένδυση από παλαιωμένο κέδρο περιβάλλει αφαιρετικούς γεωμετρικούς όγκους, εντάσσοντας το κτίριο στο δασικό του περιβάλλον, ενώ ταυτόχρονα αναδεικνύει τον τεχνολογικό και επιστημονικό του χαρακτήρα.

Ως ερευνητική υποδομή αλλά και ως πρότυπο βιώσιμου σχεδιασμού, ο Warren Woods Ecological Field Station διαμορφώνει ένα νέο υπόδειγμα για την αρχιτεκτονική εργαστηρίων υψηλής απόδοσης σε απομακρυσμένα περιβάλλοντα, εναρμονίζοντας την τεχνική ακρίβεια με την οικολογική ευθύνη.

 

Στην άκρη της πόλης

Ενταγμένο στο πολεοδομικό σχέδιο Matosinhos Sul του Álvaro Siza, το πρώην εργοστάσιο κονσερβοποιίας Brandão & Companhia καταλαμβάνει μια προνομιακή θέση κοντά στην ακτογραμμή, διατηρώντας μια ισχυρή σύνδεση με το βιομηχανικό παρελθόν και τη θαλάσσια ταυτότητα της περιοχής. Η επέμβαση επανερμηνεύει αυτήν την κληρονομιά μέσα από ένα πρόγραμμα μικτής χρήσης που ενοποιεί λειτουργίες υγείας, εμπορίου, γραφείων και κατοικίας σε ένα συνεκτικό αρχιτεκτονικό σύστημα, αποκαθιστώντας το αρχικό κέλυφος και την καμινάδα, ενώ ταυτόχρονα εισάγει ένα σύγχρονο αρχιτεκτονικό στρώμα.

 

Ένταξη στο αστικό τοπίο

Η πρόταση αντιμετωπίζει τον κατακερματισμό της υφιστάμενης δομής, επανασυστήνοντας τη συνέχεια στον αστικό ιστό. Ενώ η αρχική ογκοπλασία κάλυπτε σχεδόν το σύνολο του οικοπέδου, η νέα παρέμβαση εισάγει διαπερατούς και φυτεμένους κενούς χώρους, επιτρέποντας στο φυσικό φως και την κίνηση να διαχέονται στο εσωτερικό του οικοδομικού τετραγώνου. Οι ενδιάμεσοι αυτοί χώροι δημιουργούν οπτικές και λειτουργικές σχέσεις μεταξύ των επιμέρους χρήσεων, ενισχύοντας την προσβασιμότητα προς τα ανώτερα επίπεδα και προάγοντας την αλληλεπίδραση σε ένα πυκνό, πολυλειτουργικό αστικό περιβάλλον. Το ισόγειο φιλοξενεί εμπορικές και υποστηρικτικές λειτουργίες, τα γραφεία αναπτύσσονται στον πρώτο όροφο, ενώ οι κατοικίες τοποθετούνται στους ανώτερους όγκους.

 

 

Χωρική οργάνωση

Στην είσοδο των κατοικιών, ένας χώρος υποδοχής ανοίγεται προς ένα εσωτερικό αίθριο, το οποίο λειτουργεί ως κεντρικός κόμβος κυκλοφορίας, συνδέοντας τις κοινόχρηστες ζώνες και οργανώνοντας τη ροή εντός του συγκροτήματος. Η χωρική ιεράρχηση επιδιώκει την ισορροπία μεταξύ ιδιωτικότητας και συλλογικότητας, εξασφαλίζοντας ομαλές μεταβάσεις μεταξύ των διαφορετικών χρήσεων. Η κατανομή της συνολικής δόμησης σε διακριτούς όγκους συγκροτεί μια δυναμική ογκοπλαστική σύνθεση, η οποία ανταποκρίνεται τόσο στην κλίμακα του οικοπέδου όσο και στο ευρύτερο αστικό περιβάλλον.

 

 

Παλέτα υλικών

Η αρχιτεκτονική γλώσσα αρθρώνεται μέσα από τη συνύπαρξη υλικών διαφορετικής πυκνότητας, όπως το χρωματισμένο σκυρόδεμα και το διάτρητο φύλλο αλουμινίου. Η αντίθεση αυτή αποτυπώνει τον διάλογο μεταξύ παλαιού και νέου, αναδεικνύοντας τόσο τη μάζα του υφιστάμενου κελύφους όσο και την ελαφρότητα των νέων προσθηκών. Αναρτημένοι πάνω από το εσωτερικό αίθριο, οι νέοι όγκοι εισάγουν μια αίσθηση αιώρησης και διαπερατότητας, με μια υλικότητα εμπνευσμένη από την εγγύτητα στη θάλασσα. Η παρέμβαση διαμορφώνει τελικά μια ισορροπημένη σχέση με τον δημόσιο χώρο και τα γειτονικά κτίρια, συμβάλλοντας στην αναζωογόνηση του οικοδομικού τετραγώνου και υποστηρίζοντας μια ευρύτερη στρατηγική βιώσιμης αστικής ανάπτυξης.

 

Λειτουργίες ενοποίησης

Το έργο αποτελεί μια επέμβαση επανάχρησης ενός λιτού βικτωριανού βοηθητικού κτίσματος στον βορειοδυτικό Λονδίνο, το οποίο επανανοηματοδοτείται ως ένας υβριδικός χώρος κατοίκησης και κοινωνικής δραστηριότητας για έναν συλλέκτη τέχνης και ερασιτέχνη DJ. Σχεδιασμένο ταυτόχρονα ως χώρος αποθήκευσης και ως περιβάλλον αναψυχής, το έργο ενοποιεί διαφορετικές λειτουργίες – αρχειοθέτηση, έκθεση, συνάθροιση και άθληση – μέσα από μια συνεκτική αρχιτεκτονική χειρονομία που εκτείνεται από το εσωτερικό προς το τοπίο.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Στον πυρήνα της πρότασης βρίσκεται ένα συνεχές γραμμικό έπιπλο, το οποίο λειτουργεί ως μια σύγχρονη “καμπίνα θαυμάτων”. Ξεκινώντας από το εσωτερικό του ανακαινισμένου κελύφους και επεκτεινόμενο στον κήπο, το στοιχείο αυτό φιλοξενεί ένα ευρύ φάσμα χρήσεων: αποθήκευση και έκθεση έργων τέχνης, ράφια για βιβλία και δίσκους βινυλίου, DJ booth, τηλεόραση και προσωπικά αντικείμενα. Καθώς εκτείνεται στον υπαίθριο χώρο, ενσωματώνει λειτουργίες αναψυχής, όπως τραπέζι πινγκ-πονγκ, βάρη και παιχνίδια κήπου, διατηρώντας τη χωρική συνέχεια μεταξύ εσωτερικού και εξωτερικού.

Το έπιπλο περιβάλλεται από ένα διάτρητο περίβλημα ανοξείδωτου χάλυβα και ταλαντεύεται μεταξύ διαφάνειας και αδιαφάνειας. Η επιφάνειά του αντανακλά και φιλτράρει το φως, παράγοντας διαρκώς μεταβαλλόμενες οπτικές συνθήκες κατά τη διάρκεια της ημέρας. Αυτή η διττότητα επιτρέπει την ταυτόχρονη αποκάλυψη και απόκρυψη του περιεχομένου, ενισχύοντας τον ρόλο του ως φορέα αποθήκευσης αλλά και ως χωρικού διαμεσολαβητή.

 

 

Δομική λογική

Το γραμμικό αυτό στοιχείο λειτουργεί όχι μόνο ως αποθηκευτικός μηχανισμός αλλά και ως δομικό σύστημα, υποστηρίζοντας το στέγαστρο που εκτείνεται στον υπαίθριο χώρο. Η μεταξύ τους σχέση εισάγει μια σκόπιμη ένταση, αντλώντας έμπνευση από τις εύθραυστες ισορροπίες των συνθέσεων των Fischli & Weiss. Αντί να ακολουθεί τη συμβατική δομική λογική, η πρόταση αφαιρεί ένα αναμενόμενο υποστύλωμα, αναδιανέμοντας τις δυνάμεις μέσω ενός συστήματος αντιστάθμισης.

Η ισορροπία αυτή επιτυγχάνεται μέσω μιας μάζας μαρμάρου υψηλής ακρίβειας, ενσωματωμένης σε δοκό τύπου Ι από γαλβανισμένο χάλυβα, σε συνδυασμό με μια ράβδο εφελκυσμού που αγκυρώνεται σε υπόγειο όγκο σκυροδέματος. Η σύνθεση διαμορφώνει μια ευανάγνωστη αλλά μη συμβατική δομική αφήγηση, όπου η ισορροπία εκλαμβάνεται ως δυναμική και εν δυνάμει μεταβαλλόμενη.

 

 

Υλικά & βιωσιμότητα

Το στέγαστρο συγκροτείται από διαστρωματωμένα υλικά – μάρμαρο, χάλυβα και πολυκαρβονικό – τα οποία οργανώνονται σε μια σαφή τεκτονική ιεραρχία. Η επένδυση του γραμμικού στοιχείου με ανοξείδωτο χάλυβα καθρεφτίζει τη βλάστηση του κήπου, ενώ τα ημιδιαφανή στοιχεία της οροφής διαχέουν το φυσικό φως στον χώρο.

Η υλικότητα κινείται μεταξύ του αδρού και του εκλεπτυσμένου, εδραιώνοντας το έργο τόσο στην ακρίβεια της βιομηχανικής κατασκευής όσο και στην περιβαλλοντική του απόκριση. Μέσω της αντανάκλασης, της διαφάνειας και της χωρικής επέκτασης, το περίπτερο διαλύει τα όρια μεταξύ εσωτερικού και εξωτερικού. Μετατρέπεται σε ένα εργαλείο παρατήρησης των εποχιακών και ημερήσιων μεταβολών, όπου το φως, η βλάστηση και η κατασκευή συνδιαλέγονται διαρκώς, συγκροτώντας έναν χώρο όπου δομή, αποθήκευση και τοπίο βρίσκονται σε συνεχή και αντιληπτή διάδραση.

 

Πυρήνας καθημερινότητας

Στην καρδιά του οικισμού των Πολλωνίων στη Μήλο, ένα πολυγωνικό οικόπεδο μετασχηματίζεται σε έναν σύνθετο χωρικό οργανισμό, όπου η έννοια της αυλής επανερμηνεύεται ως πυρήνας της καθημερινότητας. Η πρόταση ανασυνθέτει την ατμόσφαιρα του κυκλαδίτικου οικισμού μέσα από μια σύγχρονη αρχιτεκτονική γλώσσα, δημιουργώντας ένα περιβάλλον που ισορροπεί ανάμεσα στην ιδιωτικότητα και τη συλλογικότητα.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Η κάτοψη αναπτύσσεται περιμετρικά του οικοπέδου, με αυτόνομα δωμάτια των οποίων οι όγκοι τοποθετούνται κατά μήκος του ορίου. Στο εσωτερικό, διαμορφώνεται ένα πλέγμα αυλών και διαδρομών, συγκροτώντας μια αλληλουχία υπαίθριων και ημιυπαίθριων χώρων. Ο επισκέπτης καλείται να περιηγηθεί σε αυτό το σύστημα, να ανακαλύψει κρυφές γωνιές και εσωτερικούς κήπους, και να επιλέξει ανάμεσα σε στιγμές απομόνωσης ή συνεύρεσης.

Η αρχιτεκτονική εμπειρία οργανώνεται ως μια διαδοχή χωρικών εναλλαγών, όπου η κίνηση λειτουργεί ως βασικό εργαλείο κατανόησης του έργου. Οι διαδρομές δεν είναι γραμμικές, αλλά αποκαλύπτουν σταδιακά το σύνολο, ενισχύοντας την αίσθηση του “χωριού” σε μικροκλίμακα.

 

 

Υλικότητα και αρχιτεκτονική γλώσσα

Οι όγκοι αναπτύσσονται σε δύο επίπεδα, συγκροτώντας μια καθαρή διττή υλικότητα. Η βάση από εμφανή πέτρα εδράζει το σύνολο στο έδαφος, ενώ ο λευκός ανώτερος όροφος φαίνεται να αιωρείται ελαφρά πάνω από αυτήν, διαχωριζόμενος μέσω μιας λεπτής σκοτίας. Η αντίθεση αυτή ενισχύει την πλαστικότητα της σύνθεσης και αναδεικνύει τη σχέση βαρύτητας και ελαφρότητας.

Η αρχιτεκτονική γλώσσα των προεξοχών, των γωνιών και των ανοιγμάτων διαμορφώνει ένα δυναμικό παιχνίδι φωτός και σκιάς, το οποίο μεταβάλλεται καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας. Το φως λειτουργεί ως ενεργό στοιχείο της σύνθεσης, αποκαλύπτοντας την υλικότητα και εντείνοντας τη χωρική εμπειρία.

Παράλληλα, εισάγεται ένα τρίτο επίπεδο υλικότητας μέσω μεταλλικών στοιχείων. Οι πέργκολες και τα κατακόρυφα στοιχεία από corten οριοθετούν τους επιμέρους κήπους, φιλτράρουν το φως και δημιουργούν ενδιάμεσες ζώνες ιδιωτικότητας.

 

 

Χωρική οργάνωση

Οι έξι σουίτες, με εσωτερικά διπλού ύψους, οργανώνονται ως λιτοί και φωτεινοί χώροι φιλοξενίας. Η αρχιτεκτονική αποφεύγει την περιττή διακόσμηση, επιτρέποντας στις αντιθέσεις υλικών και φωτός να διαμορφώσουν την ατμόσφαιρα.

Η αυλή, ως βασικό στοιχείο της κυκλαδίτικης τυπολογίας, επανέρχεται ως χώρος συνάντησης και κοινωνικής αλληλεπίδρασης. Προστατευμένη από τον άνεμο, λειτουργεί ως ένας εσωτερικός κήπος όπου οι φιλοξενούμενοι συγκροτούν μια προσωρινή κοινότητα. Η αρχιτεκτονική, μέσα από αυτή τη χειρονομία, δημιουργεί τις προϋποθέσεις για κοινές εμπειρίες, συνομιλία και μοίρασμα.

Το έργο συνιστά μια σύγχρονη ανάγνωση του παραδοσιακού οικισμού, όπου ο σεβασμός στον τόπο συνδυάζεται με τη δημιουργία νέων μορφών κατοίκησης. Πρόκειται για ένα περιβάλλον που ισορροπεί ανάμεσα στην ατομικότητα και τη συλλογικότητα, προσφέροντας ένα καταφύγιο απλότητας και αυθεντικότητας στο τοπίο της Μήλου.

Συνέχεια του ανάγλυφου

Το ξενοδοχείο βρίσκεται στην άκρη του παραδοσιακού οικισμού της Οίας, στην κορυφή των ηφαιστειακών βράχων της Καλντέρας. Το οικόπεδο έχει έντονη κλίση, νοτιοδυτικό προσανατολισμό και απεριόριστη θέα προς τη θάλασσα και το ηφαίστειο.  

 

Στρατηγική αποκατάστασης

Στο εσωτερικό του οικοπέδου υπήρχαν ερειπωμένα υπόσκαφα που χρησιμοποιούνταν ως αποθήκες, στάβλοι και κελάρια, καθώς επίσης και μία παλιά κυβιστική κατοικία στη βορειοανατολική γωνία. Σκοπός του έργου ήταν η ανακατασκευή των παλιών κτιρίων που προϋπήρχαν και η προσθήκη νέων υπόσκαφων δωματίων και κοινόχρηστων χώρων, για τη δημιουργία ενός ξενοδοχειακού συγκροτήματος.

Ως αποτέλεσμα, το ξενοδοχείο περιλαμβάνει μία μικρή reception, δεκαέξι δωμάτια, εστιατόριο, κοινόχρηστη πισίνα και γυμναστήριο-spa. Αυτοί οι χώροι διαρθρώνονται σταδιακά στα έξι επίπεδα του συγκροτήματος. Η είσοδος, με πρόσβαση από τον κεντρικό πεζόδρομο του οικισμού, βρίσκεται στο ανώτερο επίπεδο, μαζί με τη reception και μία υπαίθρια περιοχή καθιστικού.

 

 

Χωρική οργάνωση

Ένα κεντρικό υπαίθριο κλιμακοστάσιο οδηγεί από την πάνω στάθμη στο εστιατόριο και την πισίνα, συνδέοντας τα τρία ενδιάμεσα επίπεδα τα οποία φιλοξενούν τα δωμάτια με τις ιδιωτικές τους αυλές και πισίνες. Το χαμηλότερο επίπεδο περιλαμβάνει τη reception του spa, ένα μικρό γυμναστήριο, δωμάτια μασάζ, χαμάμ, σάουνα, χώρους υγιεινής και αποθήκες, καθώς επίσης και μία προστατευμένη αυλή χαλάρωσης στην άκρη του βράχου.

Η πρόταση είχε ως στόχο τόσο την πιστή αποκατάσταση των κτιρίων που προϋπήρχαν όσο και την κατασκευή νέων υπόσκαφων στο πνεύμα μιας σύγχρονης και διακριτής επανερμηνείας της κυβιστικής μορφολογίας του παλιού οικισμού, σε αδιάκοπη, όμως, συνέχεια με το ανάγλυφο του εδάφους της Καλντέρας. Το σχήμα των νέων υπόσκαφων χώρων του ξενοδοχείου διατηρεί τη δομή των παραδοσιακών, τα γεωμετρικά σχήματα, την υλικότητα και το λευκό τους χρώμα.

Οι τυπολογίες των κατόψεων, όμως, όπως και τα ανοίγματα, στρέφονται ώστε να πλαισιώνουν τη θέα της θάλασσας. Συνεπώς, οι όψεις ακολουθούν, ως τεθλασμένες γραμμές, τις φυσικές υψομετρικές καμπύλες, σαν αναδιπλωμένοι αναλημματικοί τοίχοι που εντάσσονται ήπια στο περιβάλλον.

Η επικάλυψη των παραπάνω συνθετικών στρωμάτων οδηγεί στην τελική μορφή του κτιρίου και την έντονη δυναμική του. Η κατηφορική κίνηση του κεντρικού εξωτερικού κλιμακοστασίου από την είσοδο του ξενοδοχείου μέχρι το χαμηλότερο επίπεδο μοιάζει με ”ρωγμή” στο ”σώμα“ του κτιρίου, η οποία καθοδηγεί τις κινήσεις και τους επισκέπτες προς τις επιμέρους ιδιωτικές και κοινόχρηστες περιοχές.

Υλικά & φωτισμός

Ο σχεδιασμός του εσωτερικού ακολουθεί μια αυστηρή, μινιμαλιστική προσέγγιση βασισμένη στους κανόνες της κυκλαδικής αρχιτεκτονικής. Στα προϋπάρχοντα υπόσκαφα επικρατεί διάθεση ”total white“, με ελάχιστες πινελιές ιριδίζοντος χρυσού και πράσινου, ενώ φυσικές καμπύλες και ελεύθερα έπιπλα σε οργανικά σχήματα αναδεικνύουν και εμπλουτίζουν τη φυσική τους πλαστικότητα.

Η αισθητική των νέων υπόσκαφων χαρακτηρίζεται από τα έντονα χρώματα, στο πνεύμα μιας ”vie en bleu“, με αφαιρετικές παραπομπές στα κοσμοπολίτικα θέρετρα του μεσογειακού νότου, οι οποίες όμως γίνονται πιο γεωμετρικές, συνδέοντας τα σχήματα και τους όγκους του εσωτερικού με τις μορφές της εξωτερικής σύνθεσης.

Ο φωτισμός του συγκροτήματος λειτουργεί με διακριτικό τρόπο, ενισχύοντας την πλαστικότητα των λευκών όγκων και την εμπειρία κίνησης μέσα στο τοπίο. Κατά μήκος των υπαίθριων διαδρομών και των κλιμακοστασίων ενσωματώνονται χαμηλής έντασης γραμμικά φωτιστικά, τα οποία υπογραμμίζουν τη γεωμετρία των τοίχων και καθοδηγούν την πορεία των επισκεπτών κατά τη διάρκεια της νύχτας. Οι φωτισμένες πισίνες λειτουργούν ως διάχυτες φωτεινές επιφάνειες μέσα στη σύνθεση, δημιουργώντας ένα ήπιο παιχνίδι αντανακλάσεων πάνω στους υπόσκαφους όγκους. Στους εσωτερικούς χώρους, ο φωτισμός παραμένει ήπιος και ενσωματωμένος στις καμπύλες επιφάνειες, αναδεικνύοντας τη μινιμαλιστική αισθητική και τη γλυπτική ποιότητα της κυκλαδικής αρχιτεκτονικής.

Οριζόντια μορφή

Η ιδιωτική κατοικία βρίσκεται στον Άγιο Τύχωνα της Κύπρου και διαμορφώνεται ως μια καθαρή αρχιτεκτονική σύνθεση οριζόντιων και κατακόρυφων όγκων που ανταποκρίνονται στη φυσική κλίση του οικοπέδου. Το κτίριο εδράζεται σε έναν εμφανή φέροντα οργανισμό από σκυρόδεμα, ο οποίος λειτουργεί ως στιβαρή βάση, ενώ ο λευκός όγκος του επάνω επιπέδου προσδίδει αίσθηση ελαφρότητας στη σύνθεση. Τα συνεχή υαλοστάσια με νότιο προσανατολισμό και τα ξύλινα σκίαστρα ενισχύουν τη σχέση του εσωτερικού χώρου με το τοπίο, δημιουργώντας διαφάνεια και θερμή ατμόσφαιρα. Η αρχιτεκτονική χειρονομία δίνει έμφαση στην οριζοντιότητα, κατευθύνοντας τη θέα προς τον ορίζοντα και την πισίνα υπερχείλισης, η οποία λειτουργεί ως φυσική προέκταση των εσωτερικών χώρων διαβίωσης. Η αρχιτεκτονική ταυτότητα του έργου ισορροπεί ανάμεσα στην αδρή υφή του σκυροδέματος και τη θερμότητα των ξύλινων επιφανειών και του γυαλιού, διαμορφώνοντας έναν σύγχρονο διάλογο με το φυσικό περιβάλλον.

 

Χωρική οργάνωση

Η λειτουργική διάταξη οργανώνεται γύρω από έναν ενιαίο ισόγειο χώρο ανοιχτής κάτοψης, όπου το καθιστικό, η τραπεζαρία και η κουζίνα αναπτύσσονται σε άμεση συνέχεια με την υπαίθρια βεράντα και την πισίνα. Η διάταξη αυτή ενισχύει τη σύνδεση του εσωτερικού με το εξωτερικό περιβάλλον, επεκτείνοντας την καθημερινή ζωή προς τον κήπο.

Στον πρώτο όροφο χωροθετούνται οι ιδιωτικοί χώροι της κατοικίας. Τα υπνοδωμάτια και τα λουτρά οργανώνονται κατά μήκος ενός γραμμικού διαδρόμου, ενώ περιμετρικοί εξώστες ενισχύουν την ιδιωτικότητα και επιτρέπουν τον φυσικό διαμπερή αερισμό. Η σαφήνεια της κάτοψης δημιουργεί ισχυρούς οπτικούς άξονες που κατευθύνουν το βλέμμα προς το τοπίο, ενώ παράλληλα εξασφαλίζουν ευελιξία χρήσης και άνεση στην καθημερινή κατοίκηση.

Βιοκλιματική στρατηγική

Οι περιβαλλοντικές παράμετροι ενσωματώθηκαν στη μελέτη από τα πρώτα στάδια του σχεδιασμού. Ο προσανατολισμός και η μορφή του κτιρίου ανταποκρίνονται στα ιδιαίτερα κλιματικά χαρακτηριστικά του τόπου, επιτρέποντας την παθητική ρύθμιση της θερμοκρασίας και του φυσικού φωτισμού.

Κατάλληλα διαμορφωμένες προεξοχές και πρόβολοι, σε συνδυασμό με ρυθμιζόμενα ξύλινα σκίαστρα, περιορίζουν την ηλιακή ακτινοβολία κατά τους θερινούς μήνες, ενώ επιτρέπουν τη διείσδυση του χαμηλού χειμερινού ήλιου στους εσωτερικούς χώρους. Τα μεγάλα ανοίγματα ενισχύουν τον φυσικό διαμπερή αερισμό και τη φυσική ψύξη, ενώ το εμφανές σκυρόδεμα λειτουργεί ως θερμική μάζα, αποθηκεύοντας και αποδίδοντας θερμότητα με σταθερό τρόπο.

 

 

Υλικά & σχεδιασμός τοπίου

Η αρχιτεκτονική έκφραση της κατοικίας προκύπτει από τον διάλογο της υλικότητας με το τοπίο. Το σκυρόδεμα, το ξύλο, το γυαλί και το λευκό επίχρισμα χρησιμοποιούνται με λιτότητα, συγκροτώντας μια ισορροπημένη σύνθεση που αποτυπώνει τη σαφήνεια του μοντέρνου σχεδιασμού και την ευαισθησία απέναντι στο φυσικό περιβάλλον.

Η στρατηγική φύτευση στην περίμετρο του οικοπέδου συμβάλλει στη βελτίωση του μικροκλίματος, ενώ η παρουσία της πισίνας και των φυτεμένων επιφανειών ενισχύει το φαινόμενο της εξάτμισης και του φυσικού δροσισμού. Η συνολική μορφή του κτιρίου προσαρμόζεται στην τοπογραφία του οικοπέδου, μειώνοντας την ενεργειακή κατανάλωση και διαμορφώνοντας ένα ισορροπημένο περιβάλλον κατοίκησης.

Μέσα από αυτή την προσέγγιση, η κατοικία λειτουργεί ως ένα σύγχρονο καταφύγιο, όπου ο εσωτερικός και ο εξωτερικός χώρος ενοποιούνται οργανικά. Κάθε όγκος, άνοιγμα και υλικό συμβάλλει στη διαμόρφωση μιας χωρικής εμπειρίας που δίνει έμφαση στη βιωσιμότητα, τη σαφήνεια της σύνθεσης και τη στενή σχέση με το φυσικό τοπίο.

 

Αντανάκλαση της πόλης

Το νέο κτίριο της Εθνικής Πινακοθήκης, περιλαμβάνοντας πλέον τη σημαντική επέκταση και μουσειολογική αναβάθμιση των εκθεσιακών του χώρων, αποτελεί σημαντικό τοπόσημο στο σύγχρονο αστικό τοπίο της Αθήνας: στο προϋπάρχον κτίριο των 9.720m², που είναι κηρυγμένο νεώτερο μνημείο, προστέθηκαν επιπλέον 11.040m², υπερδιπλασιάζοντας τους λειτουργικούς χώρους στα 20.760m² συνολικά.  

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Μέσω της νέας πρότασης, υλοποιήθηκαν προσθήκες μεταξύ των δύο ενοτήτων του ιστορικού κτιρίου (“κτίριο Α“ προς την οδό Βασιλίσσης Σοφίας και “κτίριο Β’” προς την οδό Μιχαλακοπούλου), στο σημείο που αυτά συνδέονται μέσω γέφυρας πάνω από την τοποθεσία της κοίτης του Ιλισού, ενώ επίσης διανοίχθηκαν υπόγειοι χώροι (“κτίριο Γ”), όπου το επιτρέπει ο υδροφόρος ορίζοντας. Το εσωτερικό του συνόλου επανασχεδιάστηκε συνολικά.

Οι νέοι κτιριακοί όγκοι, οι οποίοι χαρακτηρίζονται από τις μεγάλες γυάλινες επιφάνειες, ξεχωρίζουν με σαφήνεια από την αρχιτεκτονική του διατηρητέου κτιρίου, με τον εμφανή σκελετό από οπλισμένο σκυρόδεμα και τα στοιχεία πλήρωσης από λευκό μάρμαρο. Στην ενότητα επί της οδού Μιχαλακοπούλου, η νέα Εθνική Πινακοθήκη απέκτησε έναν επιπλέον όροφο, ενώ στο κενό ανάμεσα στις δύο παλιές πτέρυγες προστέθηκε επιπλέον βάθος τριών επιπέδων.

Στον κήπο που δημιουργείται νότια της ιστορικής κεντρικής πύλης, η Πινακοθήκη αποκτά ανεξάρτητη είσοδο, ενώ η διαμόρφωση του περιβάλλοντος υπενθυμίζει την ύπαρξη του Ιλισού, με τη δημιουργία ενός υδάτινου καναλιού και την επέκταση του πρασίνου. Το μουσείο διαθέτει, επίσης, ράμπες κυκλοφορίας των επισκεπτών με θέα στον ορίζοντα της πόλης, ασανσέρ και κλιμακοστάσια, πλήρη προσβασιμότητα για ΑμεΑ και σύγχρονα συστήματα ασφάλειας.

 

 

Χωρική οργάνωση

Η υποδοχή στο κτιριακό συγκρότημα γίνεται μέσω ενός πολυλειτουργικού χώρου 910 m², όπου πέραν του ελέγχου, των πληροφοριών και εξυπηρετήσεων, παρέχεται η δυνατότητα της πολλαπλής ψηφιακής πληροφόρησης για το έργο, τις συλλογές και τις δραστηριότητες της Πινακοθήκης.

Εκεί βρίσκεται και το κύριο πωλητήριο της Πινακοθήκης, με προθήκες πολλαπλών δυνατοτήτων. Από τον χώρο υποδοχής δίνεται η δυνατότητα κίνησης του επισκέπτη προς τους εκθεσιακούς χώρους των μoνίμων συλλογών ή προς τους χώρους των περιοδικών εκθέσεων, καθώς και προς το αμφιθέατρο 350 θέσεων ή την καφετέρια.

Η αρχιτεκτονική των εσωτερικών και η μουσειογραφική μελέτη διαμόρφωσε τους χώρους που είναι προσβάσιμοι κατά τις διαδρομές των επισκεπτών. Τον μουσειολογικό πυρήνα της Εθνικής Πινακοθήκης αποτελούν οι αίθουσες των μονίμων εκθέσεων στον πρώτο και δεύτερο όροφο του κτιρίου Β, όπου παρουσιάζεται η μόνιμη συλλογή της ελληνικής ζωγραφικής και χαρακτικής του 19ου και 20ου αιώνα, η αίθουσα της μόνιμης έκθεσης στο δεύτερο υπόγειο του κτιρίου Γ, όπου παρουσιάζεται η μόνιμη συλλογή της Δυτικοευρωπαϊκής ζωγραφικής και χαρακτικής, καθώς και οι αίθουσες των εναλλασσόμενων εκθέσεων στον τρίτο όροφο του κτιρίου Β, όπου παρουσιάζονται με εναλλασσόμενο πρόγραμμα οι συνεχώς εμπλουτιζόμενες συλλογές της Σύγχρονης Τέχνης (20ου και 21ου αιώνα).

Στις αίθουσες των μονίμων εκθέσεων, η οργάνωση του χώρου γίνεται κατά κύριο λόγο με την τοποθέτηση σταθερών εκθεσιακών πανό, τα οποία αναπτύσσονται σε όλο το ύψος του χώρου, συμβάλλοντας στην αφηγηματική συνέχεια των εκθεμάτων. Με τη χρήση των συγκεκριμένων πανό σχεδιάζεται η πορεία του βλέμματος με την αποκάλυψη και απόκρυψη του βάθους του χώρου, ενώ επίσης δημιουργούνται κατευθύνσεις και οπτικές φυγές ευνοώντας τις πολλαπλές συσχετίσεις και αναγνώσεις των εκθεμάτων, ενώ σχηματίζονται κεντρικές διαμορφώσεις ως θεματικές εστίες.

 

 

Μουσειογραφία και συστήματα έκθεσης

Στις αίθουσες αυτές έχουν τοποθετηθεί ψευδοροφές γενικού και ειδικού φωτισμού με διαφώτιστη ελαστική ηχοαπορροφητική μεμβράνη, ενώ οι εκθεσιακοί τοίχοι και τα εκθεσιακά πανό με τελική επιφάνεια ινογυψοσανίδας επιτρέπουν την ανάρτηση των έργων.

Τα εκθεσιακά πανό στηρίζονται στο δάπεδο και στον σκελετό της διαφώτιστης οροφής, ώστε να είναι δυνατή η όδευση καλωδίων στο εσωτερικό τους από τις καλωδιώσεις της οροφής. Ανάλογα, οδεύσεις καλωδίων στους περιμετρικούς τοίχους γίνονται στην επάνω απόληξή τους. Ο εκθεσιακός χώρος, πέρα από τις εκθεσιακές επιφάνειες, εξοπλίζεται με εκθεσιακές προθήκες, ώστε να εμπλουτισθεί το εκθεσιακό υλικό με σχέδια, υδατογραφίες, χαρακτικά, ενώ τα συστήματα ασφαλείας των έργων δίνουν τη δυνατότητα ταυτοποίησης του κάθε έργου ξεχωριστά και άμεσου ελέγχου κάθε αλλαγής της κατάστασής του.

Στις αίθουσες των εναλλασσόμενων εκθέσεων, για την αντιμετώπιση των ειδικών απαιτήσεων, υλοποιήθηκε ένα σύστημα ψευδοροφής με το οποίο εξασφαλίζεται ο ενιαίος γενικός φωτισμός, η ισότροπη κατανομή του ειδικού φωτισμού των εκθεμάτων, καθώς και η δυνατότητα στήριξης εκθεσιακών πανό και ανάρτησης εκθεμάτων ή προβολικών συστημάτων. Εκτός από τις αίθουσες έκθεσης των μόνιμων συλλογών, στο δεύτερο υπόγειο του κτιρίου Γ λειτουργεί η αίθουσα των περιοδικών εκθέσεων, όπου για την επίτευξη ενός υποβάθρου υποστήριξής τους έχει επεκταθεί η εφαρμογή του συστήματος ψευδοροφής-φωτισμού-ανάρτησης των εναλλασσόμενων εκθέσεων της μόνιμης συλλογής.

Στις αρθρώσεις των αιθουσών έκθεσης με τις περιοχές της οριζόντιας και κατακόρυφης κυκλοφορίας του κτιρίου, ορίζονται κόμβοι κυκλοφορίας, σήμανσης και πληροφορίας, που σημαίνονται με ξυλεπένδυση των τοίχων και των οροφών. Η διαδρομή του επισκέπτη συγκροτείται ως μια αλληλουχία αιθουσών έκθεσης και κόμβων κυκλοφορίας, στους οποίους μπορεί να προσανατολιστεί και να επανασχεδιάσει την πορεία του, να πληροφορηθεί με ψηφιακά μέσα για το περιεχόμενο της κάθε αίθουσας έκθεσης και να δει σε ειδικά διαμορφωμένες προθήκες πρόσθετο εκθεσιακό υλικό σχετικό με το περιεχόμενο των αιθουσών.

Συνολικά, οι επεκτάσεις και ανακατασκευές περιλαμβάνουν νέους εκθεσιακούς χώρους 2.230 m², σύγχρονες αποθήκες έργων τέχνης 1.645 m² και χώρο εκπαιδευτικών προγραμμάτων. Το νέο μουσείο εξοπλίζεται με υπερσύγχρονα εργαστήρια συντήρησης, γραφεία διοίκησης, καθώς και βιβλιοθήκη η οποία αναπτύσσεται σε δυο ορόφους. Διαθέτει, επίσης, δυο καφέ-εστιατόρια, με το δεύτερο, στο τελευταίο επίπεδο του κτιρίου, να προσφέρει πανοραμική θέα προς την Ακρόπολη, τον λόφο του Λυκαβηττού και τον κόλπο του Σαρωνικού. Στο νέο κτίριο μπορούν να εκτεθούν 1.000 έργα ως μόνιμη συλλογή, ενώ προηγουμένως στο παλιό κτίριο ο αριθμός δε μπορούσε να ξεπεράσει τα 400 έργα. Η νέα αίθουσα των περιοδικών εκθέσεων προσεγγίζει τα 2000 m², ενώ οι αποθηκευτικοί χώροι μπορούν να στεγάσουν 10.000 έργα.

Κυματοειδής μορφή

Η πρόταση αφορά την ανακατασκευή ενός επταώροφου κτιρίου γραφείων στη Λεωφόρο Συγγρού και επιδιώκει να αποδώσει κεντρικό ρόλο στην αρχιτεκτονική ταυτότητα του κτιρίου, ώστε να διαμορφώσει το αστικό και πολιτισμικό τοπίο και να λειτουργήσει ως βασικό μέσο ανάδειξης του ως σύγχρονου τοπόσημου της πόλης.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Αναλύοντας τη σχέση του κτιρίου με την ευρύτερη περιοχή, προτάθηκε η μεταφορά του κεντρικού άξονα κίνησης επάνω στην όψη που βλέπει προς τη Λεωφόρο Συγγρού. Η χειρονομία αυτή αποτέλεσε το γεωμετρικό υπόβαθρο για τη διαμόρφωση της νέας αρχιτεκτονικής έκφρασης της πρόσοψης.

Αξιοποιώντας την εμπειρία της κίνησης στον αστικό άξονα, σχεδιάστηκε ένα σύστημα που θυμίζει χρονοφωτογραφία: μια εικόνα που συμπυκνώνει την αίσθηση της διαδοχικής κίνησης σε μια ενιαία μορφή. Με αυτό τον τρόπο, η κίνηση μεταφράζεται σε αρχιτεκτονική γλώσσα, αποδίδοντας στο κτίριο μια δυναμική και αναγνωρίσιμη παρουσία μέσα στον αστικό ιστό.

Η σύνθεση υλοποιείται μέσα από ένα σύστημα κατακόρυφων στοιχείων που αποτελείται από εξήντα τέσσερις ειδικά κατασκευασμένες περσίδες κυματοειδούς μορφής, καθεμία με μοναδική γεωμετρία ανάπτυξης. Η επανάληψη και η διαφοροποίησή τους δημιουργούν μια ρυθμική επιφάνεια, η οποία μεταβάλλεται ανάλογα με τη θέση του παρατηρητή και την πορεία του φωτός.

 

 

Βιοκλιματικός σχεδιασμός

Κεντρική επιδίωξη της μελέτης ήταν η ένταξη του έργου στις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης. Το κτίριο σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε με στόχο την πιστοποίηση LEED Gold, ενσωματώνοντας στρατηγικές που βελτιώνουν την ενεργειακή απόδοση και την περιβαλλοντική του συμπεριφορά.

Στο πλαίσιο αυτό εκπονήθηκε εξειδικευμένη παραμετρική μελέτη για το σύστημα των περσίδων της όψης, ώστε να επιτυγχάνεται η βέλτιστη διείσδυση φυσικού φωτός στους εσωτερικούς χώρους και ταυτόχρονα να εξασφαλίζονται συνθήκες θερμικής και οπτικής άνεσης. Η δυναμική μορφή της πρόσοψης δεν λειτουργεί μόνο ως αισθητικό χαρακτηριστικό, αλλά και ως ενεργό φίλτρο φωτός και σκίασης, που συμβάλλει στον έλεγχο του μικροκλίματος και στη συνολική περιβαλλοντική απόδοση του κτιρίου.

 

Φωτισμός όψης

Η αίσθηση κίνησης που δημιουργούν οι κυματοειδείς περσίδες ενισχύεται από το παιχνίδι φωτός και σκιάς κατά τη διάρκεια της ημέρας. Οι συνεχείς εναλλαγές φωτεινότητας μεταμορφώνουν την εικόνα της πρόσοψης, προσδίδοντάς της έναν μεταβαλλόμενο χαρακτήρα που ακολουθεί τη διαδρομή του ήλιου.

Τις βραδινές ώρες, η αρχιτεκτονική ταυτότητα του κτιρίου αναδεικνύεται μέσα από ένα μόνιμο σύστημα φωτισμού, σχεδιασμένο ειδικά για κάθε σημείο και γωνία της πρόσοψης. Μια διακριτική αλληλουχία πολύ ήπιων διακυμάνσεων λευκού φωτός διατρέχει το περίβλημα του κτιρίου, δημιουργώντας έναν ήπιο διάλογο με το νυχτερινό τοπίο της πόλης.

Ιδιαίτερη μέριμνα δόθηκε στον περιορισμό της φωτορύπανσης. Τα φωτιστικά σώματα ελέγχονται από εξειδικευμένα συστήματα, λειτουργώντας σε χαμηλές λαμπρότητες ώστε να προστατεύεται το αστικό περιβάλλον.

Στο δώμα του κτιρίου διαμορφώνεται χώρος αναψυχής με θέα προς την Ακρόπολη, πλαισιωμένος από φύτευση. Ο χώρος αυτός λειτουργεί ως σημείο εκτόνωσης για τους εργαζόμενους, εισάγοντας ένα στοιχείο πρασίνου και ανάπαυσης μέσα στον πυκνοδομημένο ιστό του κέντρου της Αθήνας.

 

Νέες συνδέσεις

Η Πλατεία Ελευθερίας βρίσκεται δίπλα στα ενετικά τείχη και την αποξηραμένη τάφρο που περιβάλλει τη Λευκωσία. Τα χαρακτηριστικά αμυντικά τείχη, που χτίστηκαν κατά τον Μεσαίωνα και επισκευάστηκαν εκτεταμένα από τους Βενετούς τον 16ο αιώνα, οριοθετούν το αρχαιότερο τμήμα της πρωτεύουσας, διαχωρίζοντας την παλιά πόλη από τις νεότερες συνοικίες εκτός των τειχών.

 

Στρατηγική αστικού σχεδιασμού

Η μετατροπή της πλατείας σε βασικό χώρο συνάθροισης της πόλης στηρίζεται στη δημιουργία νέων συνδέσεων που συμβάλλουν στην ενοποίηση της διχοτομημένης πρωτεύουσας. Ο σχεδιασμός διασφαλίζει ανεμπόδιστες οπτικές φυγές προς τα ιστορικά τείχη, καθιστώντας τα αναπόσπαστο στοιχείο της ταυτότητας της Λευκωσίας, ενώ παράλληλα ανοίγει την τάφρο σε δημόσιες χρήσεις, επιτρέποντας τη φιλοξενία φεστιβάλ και υπαίθριων εκδηλώσεων.

Η μελέτη ανασηκώνει το επίπεδο της τάφρου, δημιουργώντας μια γέφυρα που συνδέεται οργανικά με τον γύρω αστικό ιστό και συγκροτεί μια νέα πλατεία στην καρδιά της πόλης. Στο πλαίσιο αυτό πραγματοποιήθηκαν εκτεταμένες αρχαιολογικές ανασκαφές καθώς και εργασίες συντήρησης και προστασίας των ιστορικών ενετικών τειχών. Το έργο περιλαμβάνει επίσης τη δημιουργία δύο καφέ στον χώρο της πλατείας και την κατασκευή ενός νέου υπόγειου χώρου στάθμευσης με πρόσβαση από τη Λεωφόρο Ομήρου.

 

 

Στοιχεία σύνδεσης

Σκάλες και ανελκυστήρες συνδέουν άμεσα την πλατεία με τον τερματικό σταθμό λεωφορείων της Πλατείας Σολωμού, ενισχύοντας τη λειτουργικότητα και τη διαπερατότητα της περιοχής. Ο μετασχηματισμός των μέχρι πρότινος απρόσιτων περιοχών στο εσωτερικό της τάφρου σε πλατείες, κήπους και διαδρομές περιπάτου κάτω από φοίνικες δημιουργεί μια νέα “πράσινη ζώνη” γύρω από την πόλη.

Η ζώνη αυτή έχει τη δυνατότητα να επεκταθεί κατά μήκος των τειχών, σχηματίζοντας ένα συνεχές δίκτυο δημόσιων χώρων που περικυκλώνει τη Λευκωσία και επανασυνδέει τις κοινότητες της διχοτομημένης πρωτεύουσας. Η πλατεία λειτουργεί έτσι ως καταλύτης για την ενεργοποίηση του δημόσιου χώρου, προσφέροντας νέες δυνατότητες κοινωνικής συνύπαρξης και αστικής ζωής.

 

 

Υλικότητα & φωτισμός

Στο πλαίσιο της μετατροπής της τάφρου σε αστικό πάρκο, οι ρευστές γεωμετρίες της σύνθεσης προκύπτουν από τον τριγωνισμό των ακανόνιστων σχημάτων του περιτειχίσματος. Τα σημεία έντασης που δημιουργούνται μετατρέπονται σε καθιστικά, παρτέρια ή στοιχεία νερού, διαμορφώνοντας ένα δυναμικό αστικό τοπίο. Η δαπεδόστρωση με γρανίτη αποδίδει μια αίσθηση διαχρονικής στιβαρότητας, ενώ οι ανοιχτοί αρμοί ανάμεσα στις πλάκες λειτουργούν ως παθητικό σύστημα απορροής των ομβρίων υδάτων. Τα νέα δέντρα που φυτεύτηκαν συμβάλλουν στη φυσική ρύθμιση της στάθμης του νερού, περιορίζοντας τη διάβρωση των θεμελίων των μεσαιωνικών τειχών.

Η γέφυρα του άνω επιπέδου και οι στηρίξεις της κατασκευάζονται από γλυπτικές μορφές σκυροδέματος που εξασφαλίζουν αντισεισμική επάρκεια, ενώ οι βάσεις των υποστυλωμάτων διαμορφώνονται ως πάγκοι καθιστικού. Με τη μεταμόρφωση αυτή, η Πλατεία Ελευθερίας αναδεικνύεται στον μεγαλύτερο αστικό δημόσιο χώρο της Λευκωσίας. Γεφυρώνοντας τα ενετικά τείχη και την τάφρο, η νέα πλατεία λειτουργεί ως σημαντική πύλη εισόδου στην παλιά πόλη, ενώ το υπόγειο πάρκινγκ απομακρύνει την κυκλοφορία των αυτοκινήτων από το ιστορικό κέντρο, διευκολύνοντας τη μελλοντική πεζοδρόμησή του. Έτσι, το έργο εμπλουτίζει το αστικό τοπίο της ιστορικής συνοικίας, δημιουργώντας ταυτόχρονα νέους δημόσιους κήπους και χώρους συνάντησης για τους κατοίκους και τους επισκέπτες της πόλης.

Τέλος, ο σχεδιασμός φωτισμού ενισχύει τη ρευστή γεωμετρία της πλατείας και λειτουργεί ως εργαλείο χωρικής καθοδήγησης κατά τις βραδινές ώρες. Γραμμικά φωτιστικά στοιχεία ενσωματώνονται διακριτικά στα περιγράμματα των καμπύλων επιφανειών και των γεφυρών, υπογραμμίζοντας τη δυναμική μορφολογία της σύνθεσης και καθιστώντας τη δομή ευανάγνωστη στο αστικό τοπίο. Παράλληλα, διάσπαρτα φωτιστικά σώματα χαμηλής έντασης ενσωματώνονται στη δαπεδόστρωση της πλατείας, δημιουργώντας ένα λεπτό “πεδίο φωτός” που ακολουθεί τη γεωμετρία των διαδρομών και των σημείων στάσης. Η προσέγγιση αυτή αναδεικνύει την πλαστικότητα των επιφανειών σκυροδέματος, ενισχύει την αίσθηση ασφάλειας και μετατρέπει τον δημόσιο χώρο σε ένα “νυχτερινό τοπίο”, όπου το φως λειτουργεί τόσο λειτουργικά όσο και ατμοσφαιρικά.

 

 

Οικιακό τοπίο

Ο επανασχεδιασμός του συγκεκριμένου μικρού αστικού διαμερίσματος προέκυψε μέσα από μια στενή και ουσιαστική συνεργασία με τους χρήστες του χώρου, με στόχο τη δημιουργία ενός περιβάλλοντος που να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες ανάγκες κατοίκησης, εργασίας και καθημερινής ευελιξίας. Το έργο βασίστηκε στην αρχή ότι η ποιότητα του χώρου δεν καθορίζεται από το μέγεθος, αλλά από τη σαφήνεια της οργάνωσης, τη ροή του φωτός και τη συνειδητή ενσωμάτωση των λειτουργιών.

 

Χωρική οργάνωση

Η αρχική κάτοψη επανασχεδιάστηκε μέσα από μια διαδικασία χωρικού επαναπρογραμματισμού, με βασική στρατηγική τη δημιουργία ενός ενιαίου, ανοιχτού περιβάλλοντος. Η επιλεκτική απομάκρυνση τοίχων επέτρεψε την ανάπτυξη νέων οπτικών φυγών και χωρικών συσχετισμών, ενισχύοντας τόσο τη διάχυση του φυσικού φωτός όσο και τη συνέχεια της κίνησης μέσα στο διαμέρισμα.

Κομβικό στοιχείο της σύνθεσης αποτελεί το ειδικά διαμορφωμένο άνοιγμα μεταξύ εισόδου και τραπεζαρίας. Η χειρονομία αυτή λειτουργεί ταυτόχρονα ως φίλτρο φωτός, μεταβατικό όριο και οργανωτικό στοιχείο της κάτοψης, προσδίδοντας σαφήνεια στη χωρική αλληλουχία και ενισχύοντας την αντίληψη του βάθους στο εσωτερικό του διαμερίσματος.

Παλέτα υλικών

 

Η υλικότητα του έργου διαμορφώνεται μέσα από μια περιορισμένη αλλά εκφραστική παλέτα φυσικών υλικών. Το ξύλο και το μάρμαρο συνδυάζονται σε ειδικά σχεδιασμένες, ενσωματωμένες κατασκευές που φιλοξενούν αποθηκευτικούς χώρους, επιφάνειες εργασίας και καθημερινές λειτουργίες.

Τα έπιπλα αντιμετωπίζονται ως αρχιτεκτονικά στοιχεία και όχι ως ανεξάρτητα αντικείμενα. Με αυτόν τον τρόπο, εντάσσονται οργανικά στη σύνθεση του χώρου, ενισχύοντας την αίσθηση συνοχής και καθαρότητας της εσωτερικής διάταξης. Οι ενσωματωμένες αυτές λύσεις επιτρέπουν την αποδοτική αξιοποίηση του διαθέσιμου χώρου χωρίς να επιβαρύνουν οπτικά το περιβάλλον.

 

 

Custom κατασκευές

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ευελιξία και την πολυλειτουργικότητα του διαμερίσματος. Έπιπλα γραφείου, αποθηκευτικές μονάδες και επιφάνειες, προσαρμόζονται και ενσωματώνονται έτσι ώστε ο χώρος να μεταβάλλεται εύκολα ώστε να υποστηρίζει διαφορετικά σενάρια χρήσης: εργασία από το σπίτι, καθημερινή κατοίκηση ή κοινωνικές συναθροίσεις.

Το τελικό αποτέλεσμα είναι ένα φωτεινό και ισορροπημένο περιβάλλον κατοίκησης, όπου η καθαρότητα της σύνθεσης, η συνέπεια των υλικών και η επεξεργασία των λεπτομερειών μετατρέπουν ένα μικρό διαμέρισμα σε ένα ευέλικτο και σύγχρονο οικιακό τοπίο. Μέσα από στοχευμένες αρχιτεκτονικές παρεμβάσεις, το έργο αναδεικνύει πώς η συμπαγής κατοίκηση μπορεί να μετασχηματιστεί σε μια ποιοτική και ολοκληρωμένη χωρική εμπειρία.

 

Πολυεπίπεδη συνέχεια

Στην καρδιά της ιστορικής περιοχής Imperial Kiln στο Jingdezhen, η αναγέννηση ενός πρώην συγκροτήματος εργοστασίου πορσελάνης προτείνει μια σύγχρονη στρατηγική για τη διατήρηση της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς, μέσω μιας προσέγγισης που οι αρχιτέκτονες περιγράφουν ως “Plugin Architecture”. Αντί να αντικατασταθούν τα υφιστάμενα κτίρια, η παρέμβαση εισάγει νέες αρχιτεκτονικές προσθήκες μέσα και γύρω από το υπάρχον κτιριακό σύνολο, επαναζωογονώντας τον χώρο και διατηρώντας τη χωρική και πολιτισμική του συνέχεια. Το Jingdezhen –γνωστό ως η “Πρωτεύουσα της Πορσελάνης”– συνδέεται με την παραγωγή πορσελάνης για περισσότερο από μία χιλιετία, γεγονός που καθιστά την προσεκτική ενσωμάτωση νέων αρχιτεκτονικών στοιχείων σε αυτό το ιστορικό πλαίσιο ιδιαίτερα σημαντική.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Η βασική ιδέα του έργου στηρίζεται σε ένα σύστημα αρχιτεκτονικών “plugins” – νέων χωρικών μονάδων που εισάγονται μέσα στα υφιστάμενα κτίρια με στόχο την αναβάθμιση της λειτουργικότητάς τους, διατηρώντας παράλληλα τον ιστορικό τους χαρακτήρα. Οι σύγχρονες αυτές παρεμβάσεις ανανεώνουν τα παλαιά εργαστήρια και τις βοηθητικές εγκαταστάσεις, ώστε να φιλοξενήσουν νέες χρήσεις, όπως γραφεία, χώρους συναντήσεων και χώρους φιλοξενίας.

Αντί να μιμούνται τις ιστορικές μορφές, οι νέες κατασκευές εκφράζονται συνειδητά ως σύγχρονα αρχιτεκτονικά στοιχεία. Η σαφής μορφολογική τους διάκριση δημιουργεί έναν διάλογο ανάμεσα στο παλαιό και το νέο, αναδεικνύοντας τα πολλαπλά ιστορικά στρώματα του χώρου και επιτρέποντας στο συγκρότημα να λειτουργήσει ως ένας σύγχρονος πολιτιστικός προορισμός. Στοιχεία κυκλοφορίας, όπως κλίμακες και διάδρομοι, εισάγονται τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό των κτιρίων, βελτιώνοντας τη συνδεσιμότητα και επιτρέποντας την επανάχρηση χώρων που προηγουμένως παρέμεναν αποσπασματικοί.

 

 

Γυάλινο περίπτερο & φωτισμός

Στο κέντρο του συγκροτήματος δεσπόζει ένα τριώροφο γυάλινο περίπτερο, το οποίο λειτουργεί ως νέο αρχιτεκτονικό τοπόσημο μέσα στο ιστορικό περιβάλλον. Σχεδιασμένο ως ένας διαφανής όγκος που επιστέφεται από δίρριχτη στέγη καλυμμένη με παραδοσιακά κεραμίδια, το κτίριο φιλοξενεί εκθεσιακούς χώρους και ένα café, αποτελώντας ταυτόχρονα το σημείο αναφοράς της κεντρικής δημόσιας πλατείας.

Η αντίθεση ανάμεσα στο διαφανές γυάλινο κέλυφος και τα συμπαγή κτίρια από τοιχοποιία που το περιβάλλουν διαμορφώνει έναν σαφή διάλογο ανάμεσα στη σύγχρονη αρχιτεκτονική και το ιστορικό πλαίσιο. Η στέγη μοιάζει να αιωρείται πάνω από τον γυάλινο όγκο, ενισχύοντας την αίσθηση διαφάνειας και δημιουργώντας μια φυσική συνέχεια της δημόσιας πλατείας προς το εσωτερικό του κτιρίου. Από απόσταση, η δίρριχτη στέγη αναδύεται μέσα από το σύνολο των κεραμοσκεπών της περιοχής, παραπέμποντας διακριτικά στη μορφολογία της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής του Jingdezhen.

Ο φωτισμός παίζει καθοριστικό ρόλο στην ανάδειξη της αρχιτεκτονικής παρουσίας του περιπτέρου, ιδιαίτερα κατά τις βραδινές ώρες. Θερμοί, εντοιχισμένοι φωτισμοί στο ξύλινο ταβάνι της στέγης φωτίζουν ομοιόμορφα το γυάλινο περίβλημα, μετατρέποντας το κτίριο σε ένα φωτεινό «φανάρι» μέσα στο ιστορικό συγκρότημα. Στο εσωτερικό, διακριτικός γραμμικός και σημειακός φωτισμός τονίζει τον πυρήνα από εμφανή τοιχοποιία και τα έντονα πορτοκαλί στοιχεία κυκλοφορίας, αναδεικνύοντας τη χωρική διαστρωμάτωση του κτιρίου και δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα ελεγχόμενης έντασης. Η διαφάνεια της πρόσοψης επιτρέπει στο εσωτερικό φως να διαχέεται προς τη δημόσια πλατεία, ενισχύοντας τη σχέση ανάμεσα στη δραστηριότητα του εσωτερικού χώρου και το ιστορικό αστικό περιβάλλον.

 

 

Υλικά & αστική κίνηση

Το έργο ενισχύει τη σχέση ανάμεσα στον εσωτερικό και τον εξωτερικό χώρο μέσω της προσεκτικής διαμόρφωσης του τοπίου της αυλής. Η λιθόστρωση από πλίνθους επεκτείνεται από τη δημόσια πλατεία προς το εσωτερικό του γυάλινου κτιρίου, καταργώντας το σαφές όριο ανάμεσα στο μέσα και το έξω. Μέσα στην αυλή, το δάπεδο μετασχηματίζεται σε ένα σύστημα βαθμίδων που καλύπτει τις υψομετρικές διαφορές, λειτουργώντας ταυτόχρονα ως άτυπος χώρος καθιστικών για το κοινό. Στην απέναντι πλευρά της πλατείας, τοιχεία από πλινθοδομή συγκροτούν τη βάση του κτιρίου, εντάσσοντάς το μορφολογικά και υλικά στο ιστορικό περιβάλλον.

Για τη βελτίωση της προσβασιμότητας και της χωρικής συνέχειας σε όλο το συγκρότημα, ένα από τα υφιστάμενα κτίρια περιστράφηκε, ενοποιώντας δύο ξεχωριστές αυλές σε έναν ενιαίο δημόσιο χώρο. Η αναδιαμόρφωση αυτή επιτρέπει στους επισκέπτες να κινούνται απρόσκοπτα ανάμεσα στη δημόσια πλατεία, το γυάλινο περίπτερο και τα γύρω εργαστήρια, μετατρέποντας το πρώην βιομηχανικό συγκρότημα σε ένα συνεκτικό πολιτιστικό περιβάλλον.

Το έργο βρίσκεται δίπλα στην Chimney Square, μέσα σε ένα πυκνό ιστορικό τοπίο που περιλαμβάνει το Imperial Kiln Museum και τον αρχαιολογικό χώρο του Imperial Porcelain Factory στα δυτικά, ενώ στα βόρεια βρίσκεται το ιστορικό Xu Family Kiln – ο παλαιότερος, πληρέστερα διατηρημένος και μεγαλύτερος ξυλόφουρνος κεραμικής στο Jingdezhen. Μέσα σε αυτό το πολυστρωματικό ιστορικό περιβάλλον, η επέμβαση επιτυγχάνει μια προσεκτική ισορροπία ανάμεσα στη διατήρηση και τη σύγχρονη παρέμβαση, μετατρέποντας τον πρώην βιομηχανικό χώρο σε έναν ζωντανό δημόσιο προορισμό που τιμά τόσο την κληρονομιά όσο και το μέλλον της πορσελάνης.

 

Ενοποιημένη αφήγηση

Το έργο αφορά το πρώτο ξενοδοχείο Park Hyatt στη Μαλαισία, το οποίο στεγάζεται στον Merdeka 118, τον πρόσφατα ολοκληρωμένο και ψηλότερο πύργο της Ασίας. Ο σχεδιασμός συγκροτεί μια χωρική αφήγηση που συνδυάζει τη σύγχρονη πολυτέλεια με αναφορές στην παραδοσιακή μαλαισιανή κατοικία kampung. Μέσα από μια προσεκτικά διαμορφωμένη στρατηγική φωτισμού, οι εσωτερικοί χώροι αναδεικνύουν την υφή, το χρώμα και την υλικότητα των επιφανειών, ενώ ταυτόχρονα πλαισιώνουν τις πανοραμικές θέες προς τον ορίζοντα της Κουάλα Λουμπούρ.

 

Χωρική οργάνωση

Από τη στιγμή της άφιξης στο επίπεδο του lobby, η χωρική εμπειρία οργανώνεται μέσα από μια αλληλουχία θερμών, ξύλινων επενδύσεων που φωτίζονται διακριτικά με κρυφό ανοδικό φωτισμό. Οπίσθια φωτιζόμενα πάνελ σκιαγραφούν μια σειρά περιστρεφόμενων διαχωριστικών στοιχείων, εισάγοντας μια διακριτική θεατρικότητα που καθορίζει την ατμόσφαιρα του ξενοδοχείου.

Οι βασικοί δημόσιοι χώροι αναπτύσσονται στον 75ο όροφο και περιλαμβάνουν το Lobby, το Merdeka Grill, το Park Lounge και το Cacao Mixology & Chocolate Bar. Στους διπλού ύψους αυτούς χώρους, ο φωτισμός αναδεικνύει βασικά αρχιτεκτονικά στοιχεία, όπως τα διάτρητα μπρούτζινα διαχωριστικά με χαραγμένα μοτίβα batik canting. Παράλληλα, ειδικά σχεδιασμένα φωτιστικά οροφής λειτουργούν ως χωρικά σημεία αναφοράς, ενισχύοντας τον ρυθμό και τη συνοχή της εσωτερικής σύνθεσης.

 

 

Υλικά & εξοπλισμός

Ο φωτισμός λειτουργεί ως βασικό εργαλείο σχεδιασμού, αναδεικνύοντας τις απτικές ποιότητες των υλικών και ενισχύοντας τη σύνθετη παλέτα των εσωτερικών χώρων. Επιφάνειες από μπρούτζο, ξύλο και διαφορετικές υφές αποκαλύπτονται μέσα από προσεκτικά ελεγχόμενες φωτιστικές συνθέσεις, οι οποίες δημιουργούν βάθος και αίσθηση θερμότητας.

Τα 252 δωμάτια και σουίτες έχουν σχεδιαστεί ως οικείοι χώροι που πλαισιώνουν το αστικό τοπίο της πόλης. Ο φωτισμός ενσωματώνεται διακριτικά σε στοιχεία επίπλωσης και ξυλουργικών κατασκευών, διατηρώντας καθαρότητα και οπτική ηρεμία. Διακριτικά downlights φωτίζουν έργα τέχνης και αρχιτεκτονικές επιφάνειες, ενώ διακοσμητικά φωτιστικά εμπνευσμένα από υφαντά μοτίβα προσθέτουν μια αίσθηση ζεστασιάς και οικειότητας στους χώρους.

 

 

Στρατηγική φωτισμού

Η στρατηγική φωτισμού ενισχύει τη χωρική ιεράρχηση των δημόσιων χώρων. Συγκεκριμένα, κατευθύνει το βλέμμα προς βασικά αρχιτεκτονικά στοιχεία, ενώ τα πιο ήπια επίπεδα γενικού φωτισμού εξασφαλίζουν οπτική άνεση και ενισχύουν τον ήρεμο, εκλεπτυσμένο χαρακτήρα που συνδέεται με το brand Park Hyatt.

Στον 99ο όροφο, ο χώρος ευεξίας μεταβαίνει από τη φωτεινότητα των φυσικά φωτιζόμενων χώρων σε ένα ήρεμο περιβάλλον. Μια αλληλουχία απαλά φωτισμένων καμάρων παραπέμπει στις παραδοσιακές στοές της Μαλαισιανής αρχιτεκτονικής, καθοδηγώντας την κίνηση των επισκεπτών στο σπα και δημιουργώντας μια γαλήνια ατμόσφαιρα που μεταβάλλεται κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Η σύμπραξη φωτισμού και εσωτερικής αρχιτεκτονικής συγκροτεί ένα συνεκτικό περιβάλλον, όπου κάθε στοιχείο συμβάλλει στη συνολική εμπειρία του επισκέπτη. Το αποτέλεσμα είναι μια φωτεινή αρχιτεκτονική σύνθεση που μετασχηματίζει υλικά, χωρικές ακολουθίες και πανοραμικές θέες σε μια ενιαία αφήγηση, αντανακλώντας το πολιτισμικό πνεύμα και τη σύγχρονη ταυτότητα της Μαλαισίας.

 

Πελάτης: PNB Merdeka Ventures
Operator: Hyatt
Project Managers: Turner International
Art Consultants:  ArtLink
Γενικός εργολάβος:  Samsung C&T Corporation UEM Construction JV Sdn Bhd (SUJV)

Κατοικώντας τη σκιά

Η κατοικία, που βρίσκεται δίπλα στο γήπεδο γκολφ του Sotogrande, σχεδιάστηκε με κεντρική της ιδέα τη σκιά ανάμεσα στο έδαφος και την επίπεδη στέγη που αιωρείται πάνω του. Αυτός ο τολμηρός πρόβολος προστατεύει τόσο από τον δυνατό ήλιο του Cadiz αλλά και από την έντονη βροχόπτωση που έρχεται από τη γειτονική οροσειρά της Grazalema, την ισχυρότερη σε ολόκληρη την Ιβηρική Χερσόνησο.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Ο σχεδιασμός δημιουργεί τέσσερα διαφορετικά αρχιτεκτονικά όρια, τα οποία καθορίζουν την αίσθηση του χώρου. Κάτω, το έδαφος, το οποίο παραλαμβάνει στην επιφάνειά του το σχήμα της σκιάς. Πάνω, η πλάκα της στέγης, που διαμορφώνεται με μια επιφάνεια νερού η οποία λειτουργεί τόσο ως αισθητικό όσο και ως βιοκλιματικό στοιχείο. Περιμετρικά, το συνεχές υαλοπέτασμα από το δάπεδο έως την οροφή, το οποίο επιτρέπει τη ρύθμιση του κλίματος στο εσωτερικό, αφήνοντας ανεμπόδιστη τη θέα και τη ροή της κίνησης προς το τοπίο. Τέλος, η εσώτερη περιοχή, στην οποία δημιουργείται ένας ξύλινος όγκος που διασφαλίζει την απαραίτητη ιδιωτικότητα στα δωμάτια ενώ προσθέτει ζεστασιά στο σύνολο.

 

 

Λειτουργική οργάνωση

Η πρόσβαση στο κτίριο γίνεται από τον ψηλότερο δρόμο, ένα στρατηγικό σημείο που προσφέρει προνομιακή θέα προς το τοπίο και την επιφάνεια νερού στην πλάκα της οροφής, ένα απροσδόκητο στοιχείο που παρέχει θερμική και ηχητική μόνωση, απορροφά τη ζέστη κατά τη διάρκεια της μέρας και την απελευθερώνει ελεγχόμενα τη νύχτα, περιορίζοντας τις απαιτήσεις για τεχνητή θέρμανση και ψύξη.

Οι πλάκες της στέγης και του εδάφους ολισθαίνουν νοητά μεταξύ τους, με τρόπο που δημιουργεί μία στεγασμένη πρόσβαση προς την κεντρική είσοδο, παράλληλη με μία infinity πισίνα που εκτείνεται προς τη μεριά του γηπέδου του γκολφ. Εσωτερικά, το σφιχτό λειτουργικό πρόγραμμα κατανέμεται διαμέσου ενός κεντρικού πυρήνα κυκλοφορίας, όπου περιλαμβάνονται επίσης οι ηλιοροφές που φέρνουν φυσικό φωτισμό και κατευθύνουν την κίνηση προς την επιφάνεια νερού στο δώμα.

 

 

Υλικά & επίπλωση

Μία από τις αρχικές προδιαγραφές του σχεδιασμού ήταν να χρησιμοποιηθούν υλικά που να συνθέτουν μία θερμή χρωματική παλέτα. Έτσι, ολόκληρη η διαμορφωμένη περιοχή του εδάφους διαστρώνεται εσωτερικά και εξωτερικά με μεγάλων διαστάσεων υπόλευκες κεραμικές πλάκες, οι οποίες συνδυάζονται χρωματικά με τις ξύλινες επενδύσεις του πυρήνα και των ελεύθερων τοιχίων που ορίζουν επιμέρους περιοχές στο εσωτερικό.

Κατά τη διάρκεια της ημέρας, το φυσικό φως διαχέεται πάνω στις υφές και τα φυσικά υλικά, αναδεικνύοντας το βάθος και τις σχέσεις φωτός και σκιάς, ενώ παράλληλα ενισχύει τη συνέχεια ανάμεσα στους εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους. Παράλληλα, ο τεχνητός φωτισμός, μέσα από κρυφά φωτιστικά σώματα αναδεικνύει βασικά χωρικά στοιχεία και διαδρομές κίνησης δημιουργώντας μια απαλή, ατμοσφαιρική λάμψη που διατηρεί τον γαλήνιο χαρακτήρα της κατοικίας, επιτρέποντας στην αρχιτεκτονική και την υλικότητα του χώρου να παραμένουν στο επίκεντρο της χωρικής εμπειρίας.

Στα έπιπλα κυριαρχούν το φυσικό ξύλο και τα λευκά υφάσματα με έντονη πλέξη, ενώ ο γραμμικός φωτισμός σε θερμή λευκή απόχρωση αναδεικνύει το σύνολο. Στόχος του σχεδιασμού ήταν να ελαχιστοποιηθεί το αποτύπωμα του κτιρίου στο περιβάλλον και να φιλοξενηθεί η καθημερινή ζωή μέσα στη σκιασμένη ζώνη που οριοθετείται ανάμεσα στα δύο βασικά επίπεδα. Έτσι, μέσα από μία απλή αρχιτεκτονική χειρονομία, σκηνοθετείται μια εμπειρία με ισχυρή ταυτότητα και διαχρονικό χαρακτήρα.

 

Γεωμετρικά στοιχεία

Χτισμένη ανάμεσα σε χωράφια με σιτάρι, η κατοικία ορίζεται από τον γεωμετρικό χειρισμό τριών στοιχείων της φύσης: της γης, του νερού και του φωτός. Η σύνθεση αλλάζει διαρκώς εντυπώσεις μέσα στη διάρκεια της μέρας, με την ποιητική του χώρου να δημιουργεί μια απόσταση από το περιβάλλον, ως σχέδιο που υψώνεται πάνω από το τοπίο.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Οικία και εικαστικό: το ένα βιώνεται πρακτικά, στο άλλο βρίσκονται αφορμές και ιδέες. Μια κάτοψη και μια καθαρή γραμμή που αποτυπώνεται διαγώνια σε έναν απλό όγκο ορίζουν την κατοικία. Πρόκειται για έναν επιμήκη όγκο από εμφανές σκυρόδεμα, τοποθετημένο ανάμεσα στο έδαφος και τον ουρανό. Το ύφος περιγράφεται κομψά, με απλές γραμμές που χωρίζουν και ενώνουν.

Το άνοιγμα που προκύπτει από το δάπεδο μέχρι και η οροφή έχει αναλογίες που επιτρέπουν την απρόσκοπτη θέα στον ουρανό. Ο όγκος της κατοικίας αφαιρείται και αυτός από το έδαφος, επιτρέποντας στον διευρυμένο υπαίθριο χώρο κάτωθεν αυτού να ρέει ανεμπόδιστος, γεγονός που τονίζεται με τον άξονα του νερού που χαράζεται κάθετα στο κτίριο.

 

 

Μορφολογία όψης

Το κέλυφος χαρακτηρίζεται ως εσωστρεφές, με ελάχιστες οπές και χαράξεις στην επιφάνειά του, ενώ το εμφανές σκυρόδεμα του όγκου συμπληρώνεται με μία επιφάνεια από διάτρητα, πτυχωτά σκίαστρα ορείχαλκου. Η επαφή με το εξωτερικό περιβάλλον εναπόκειται στη διάθεση του κατοίκου. Κάθε ιδέα απαιτεί και μία πρακτική εφαρμογή. Ολόκληρη η εμπειρία της κατοικίας είναι εσωστρεφής, με την υλικότητα του μπετόν να ενισχύει αυτή την εντύπωση. Η έντονη χειρονομία της εισόδου, ένα τεράστιο πρίσμα που απορροφά δυσανάλογο ποσοστό του όλου, λειτουργεί ως γέφυρα για ένα υποσχόμενο εσωτερικό, ενώ παράλληλα τονίζει με τη γεωμετρία και το μέγεθός του την απόσταση μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού. Οι οπές είναι λίγες και συγκεκριμένες: ένα παράθυρο στην κουζίνα κοιτάζει προς τα κάτω, ένας φωταγωγός στην κατάληξη του διαδρόμου επισημαίνει το γλυπτό στον χώρο και τονίζει την άφιξη.

 

 

Υλικά & βιωσιμότητα

Στο πρίσμα της εισόδου, μια κατακόρυφη σχισμή βρίσκεται σε αντίθεση με την ανάλογη οπή της κουζίνας. Μια λωρίδα φωτός τη διαπερνά κατά το απόγευμα, ως αποτέλεσμα. Αυτά τα στοιχεία έρχονται σε έντονη αντίθεση με τις άλλες δύο πλευρές του όγκου, όπου ο τοίχος εκφράζεται σαν απουσία. Ένα συνεχές υαλοστάσιο συμπληρώνεται με το διαφανές, πτυχωτό πέπλο του διάτρητου ορείχαλκου και προσφέρει απρόσκοπτη θέα. Το στοιχείο του σκίαστρου λειτουργεί και ως ένας μηχανισμός, ένα φίλτρο μιας περιβαλλοντικής προσέγγισης.

Το αυξημένο ύψος των χώρων κάνει και μια αναφορά στην παραδοσιακή αρχιτεκτονική, όπου ο μεγάλος όγκος του αέρα σταθεροποιεί την εσωτερική θερμοκρασία. Η θερμική μάζα της τοιχοποιίας προσφέρει επιπρόσθετη υποστήριξη σε αυτό. Το τεκτονικό κέλυφος του έργου τυλίγει το εσωτερικό με μια αυστηρή γραμμή, χωρίς επιπόλαιες κινήσεις.

 

Συνομιλία με τη φύση

Ο νέος εκθεσιακός χώρος βρίσκεται στην καρδιά των Πλατρών, ανάμεσα στα πεύκα και στις λιθόκτιστες υφές του ορεινού τοπίου του Τροόδους, και συγκροτεί μια σύγχρονη, χαμηλόφωνη αρχιτεκτονική χειρονομία. Η πρόθεση είναι εξαρχής σαφής: η δημιουργία ενός χώρου που δεν επιβάλλεται στο περιβάλλον, αλλά η διαμόρφωση μιας δομής που αναδύεται οργανικά από το φυσικό της υπόβαθρο, συνομιλώντας με αυτό σε όρους ισορροπίας και συνέχειας.

 

Παλέτα υλικών

Η σύνθεση εδράζεται στη χρήση φυσικών υλικών – τοπικής πέτρας και εμφανών επιφανειών σκυροδέματος – τα οποία αντλούν χρωματικές τονικότητες και υφές από τη γη. Το κτίριο δεν αντιπαρατίθεται στο ορεινό ανάγλυφο· αντίθετα, ενσωματώνεται σε αυτό, υιοθετώντας μια ήρεμη, γήινη παρουσία. Οι καθαρές χαράξεις και ο μινιμαλιστικός χαρακτήρας του όγκου ενισχύουν την αίσθηση μέτρου, συγκροτώντας έναν στοχαστικό διάλογο ανάμεσα στο φυσικό και το τεχνητό, στο συμπαγές και το διάφανο.

 

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Η μορφολογική άρθρωση του κτιρίου επιτυγχάνεται μέσω οριζόντιων πλακών σκυροδέματος, οι οποίες διαφοροποιούνται σε ύψη και προεξοχές, δημιουργώντας ένα ελεγχόμενο παιχνίδι φωτός και σκιάς. Η διαδοχή αυτών των επιπέδων εισάγει ρυθμό και μια υπαινικτική αίσθηση κίνησης, σαν η αρχιτεκτονική να ερμηνεύει τη φυσική γεωμετρία του τοπίου. Η υλικότητα και η γεωμετρία λειτουργούν ως φορείς ατμόσφαιρας, συνθέτοντας έναν χώρο που αποπνέει συνέχεια, γαλήνη και χωρική σαφήνεια.

 

 

Λειτουργική οργάνωση

Η μετάβαση μεταξύ εσωτερικού και εξωτερικού χώρου αντιμετωπίζεται με απόλυτη ρευστότητα. Υαλοστάσια πλήρους ύψους από αλουμίνιο καταργούν τα οπτικά όρια, επιτρέποντας στο φυσικό φως, στον αέρα και στους ήχους του δάσους να διαπερνούν το εσωτερικό. Ο εκθεσιακός χώρος λειτουργεί ως ανοιχτή πλατφόρμα τέχνης και πολιτισμού, φιλοξενώντας εκθέσεις, εγκαταστάσεις και δράσεις της τοπικής κοινότητας. Περισσότερο από ένα αυτόνομο κτίσμα, συνιστά μια εμπειρία κατοίκησης της φύσης μέσω της αρχιτεκτονικής – μια ποιητική σύνθεση που προσκαλεί τον επισκέπτη να επαναπροσδιορίσει τη σχέση του με το τοπίο μέσα από το φίλτρο της τέχνης, του φωτός και της ύλης.

 

Το αίθριο ως προέκταση

Η μελέτη αφορά την ανακαίνιση διαμερίσματος σε πολυκατοικία της δεκαετίας του ’70, στο Παλαιό Ψυχικό. Το διαμέρισμα αναπτύσσεται σε δύο επίπεδα, ισόγειο και υπόγειο, με έναν υπαίθριο χώρο–αίθριο στην πίσω πλευρά, ο οποίος λειτουργεί ως φυσική προέκταση της κατοικίας.

 

Στρατηγική ανακαίνισης

Κεντρική αρχιτεκτονική πρόθεση αποτέλεσε ο σεβασμός στη μορφολογία και την υλικότητα του υφιστάμενου κελύφους. Δεν πραγματοποιήθηκαν επεμβάσεις στις εξωτερικές όψεις, πέραν της συντήρησης και της ανάδειξης των αρχικών υλικών, διατηρώντας τον χαρακτήρα της πολυκατοικίας.

Ο εσωτερικός σχεδιασμός οργανώθηκε βάσει καθαρής γεωμετρίας, ανεμπόδιστης κίνησης και λειτουργικής απλότητας, με στόχο την άνεση και την ευελιξία στην καθημερινή χρήση των χώρων.

 

 

Παλέτα υλικών

Η αισθητική προσέγγιση κινείται σε minimal κατεύθυνση, με γήινη χρωματική παλέτα, επιφάνειες με εφέ ξύλου και διακριτικές εναλλαγές υφών σε τοίχους και έπιπλα. Ο θερμός φωτισμός ενισχύει την αίσθηση ηρεμίας, ενώ οι κρυφοί φωτισμοί και τα προσεγμένα φινιρίσματα στα λουτρά συγκροτούν μια ατμόσφαιρα χαλάρωσης και ιδιωτικότητας.

 

 

Σχεδιασμός αίθριου

Στον ακάλυπτο χώρο διαμορφώνεται ένα προστατευμένο αίθριο, όπου η διατήρηση της υφιστάμενης πέτρας και η ένταξη καθιστικών με ζαρντινιέρες ενισχύουν τη σύνδεση εσωτερικού και εξωτερικού χώρου. Το μεγάλο άνοιγμα του καθιστικού ενοποιεί οπτικά και λειτουργικά τα δύο επίπεδα εμπειρίας, ολοκληρώνοντας μια κατοικία ήρεμης ποιότητας και διαχρονικού χαρακτήρα.

 

Pocket Nursery

Μέσα σε έναν κήπο της βελγικής εξοχής βρίσκεται ο νεόδμητος ξύλινος χώρος του Pocket Nursery, ενός νηπιαγωγείου ”τσέπης”, με επιφάνεια 120m2, που με την αρχιτεκτονική του αποσκοπεί στην υποστήριξη της μάθησης μέσω της δράσης και της σωματικής εμπλοκής.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Για το απαιτούμενο πρόγραμμα και τη συγκεκριμένη παιδαγωγική προσέγγιση, η δημιουργία ενός χώρου που να αναπτύσσει μια σχεδιαστική ευαισθησία στα παιδιά ήταν όχι μόνο απαραίτητη, αλλά θεμελιώδης. Το περιθώριο δημιουργικότητας του σχεδιασμού υπαγορεύτηκε από το πάχος των τοίχων, καθώς το χαμηλότερο τμήμα τους περιλαμβάνει μικρές σκάλες για τα νήπια που μαθαίνουν να στέκονται όρθια, ενώ οι κεκλιμένες πλευρές τους λειτουργούν ως επιφάνειες για ζωγραφική. Τα ανοίγματα τοποθετούνται στο ύψος των παιδιών, επιτρέποντάς τους την οπτική σύνδεση με τον κήπο, ο οποίος λειτουργεί ως χωρική προέκταση και αναπόσπαστο τμήμα της παιδαγωγικής εμπειρίας που προσφέρεται. Στους τοίχους ενσωματώνεται ακόμη ένα τραπέζι με ανάκλιση που χρησιμοποιείται από τα παιδιά ως βάση αγγειοπλαστικής, ή για να μοιράζονται ένα γεύμα.

 

 

Custom κατασκευή

Η οροφή, αυτό το τόσο συχνά παραμελημένο αρχιτεκτονικό στοιχείο που συνήθως εγκαταλείπεται στους ανιχνευτές καπνού και σε λοιπές τέτοιες συσκευές, εδώ παίζει σημαντικό ρόλο. Δεδομένου ότι τα νήπια περνούν τους πρώτους εννιά μήνες της ζωής τους είτε ανάσκελα είτε μπουσουλώντας, στον σχεδιασμό της οροφής περιλαμβάνονται, εκτός από τη δομή, η ακουστική και ο φωτισμός, ενώ οι απαραίτητες συσκευές κρύβονται ανάμεσα στα επίπεδα των ξύλινων πάνελ που σηματοδοτούν την κυκλοφορία προς τον κήπο και τους κοιτώνες.

 

 

Παλέτα υλικών

Η εξοικονόμηση του χρόνου κατασκευής έπαιξε κομβικό ρόλο στη σχεδιαστική προσέγγιση του έργου. Μένοντας μακριά από έτοιμα επιτυχία συστήματα και ακριβά ψυχοκινητικά έπιπλα, η δομή του χώρου σχεδιάστηκε έτσι ώστε να ενσωματώνει τον σκελετό και την επίπλωση σε μια σειρά πλαισίων από ξυλεία. σε φύλλα πολύστρωτα αντικολλητά. Τα τορνευτά ξύλινα πλαίσια προ-συναρμολογήθηκαν σε ενότητες τριών έως τεσσάρων τμημάτων, μόλις σε λίγες ημέρες, για να μεταφερθούν έπειτα στο οικόπεδο, όπου και ενώθηκαν, δημιουργώντας έναν χώρο σύνδεσης μεταξύ του αλληλεπιδραστικού σχεδιασμού και της παιδείας.

 

Λειτουργική σύνδεση

Η προσφάτως ολοκληρωμένη προσθήκη στο campus του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου φιλοξενεί τις Σχολές Ιατρικής, Οδοντιατρικής και Κτηνιατρικής. Πιο συγκεκριμένα, το κτίριο περιλαμβάνει τυπικές αίθουσες τριτοβάθμιας εκπαίδευσης μαζί με τις υποστηρικτικές τους εγκαταστάσεις, καθώς και εργαστήρια διαφόρων ειδών σε συνάρτηση με μια σειρά συμπληρωματικών κοινόχρηστων χώρων.

 

Αστικό πλαίσιο και θεσμικός ρόλος

Δεδομένου του σημαντικού θεσμικού ρόλου του συγκεκριμένου κτιρίου στην εν λόγω πανεπιστημιούπολη, η αρχιτεκτονική έπρεπε να επιτύχει τη σύνδεσή του με τις υπάρχουσες εγκαταστάσεις διατηρώντας τη μοναδικότητα του χαρακτήρα του. Η περιοχή μελέτης βρίσκεται κατά μήκος μιας από τις κυριότερες συγκοινωνιακές αρτηρίες της Λευκωσίας (τη Λεωφόρο Αγίου Προκοπίου), της οποίας το αστικό περιβάλλον είναι ακόμη σε μεγάλο βαθμό υπό ανάπτυξη. Ως εκ τούτου, το κτίσμα επιδιώκει να ανταποκριθεί με συγκρατημένη αλλά ουσιαστική παρουσία σε αυτό το πλαίσιο των εκτεταμένων αποστάσεων και μεγάλων ταχυτήτων. Η αρχιτεκτονική της περιοχής παρουσιάζει ορισμένα χαρακτηριστικά, τα οποία το έργο κλήθηκε να σεβαστεί.

 

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Επομένως, στόχος ήταν η επέκταση να αποτελέσει τη νέα μορφή του πανεπιστημίου και να διαμορφώσει την εκσυγχρονισμένη ταυτότητά του, κρατώντας παράλληλα τις βασικές γραμμές της προηγούμενης μορφολογίας των υφιστάμενων υποδομών. Η σύνδεση αυτή επετεύχθη με τον σχεδιασμό των όψεων μέσω εξατομικευμένων πλαισίων αλουμινίου, που παραπέμπουν στην παλαιότερη μορφολογία των ανοιγμάτων, προσφέροντας ταυτόχρονα την απαραίτητη προστασία απέναντι στις συνεχώς μεταβαλλόμενες κλιματικές συνθήκες. Τα ειδικά σχεδιασμένα προφίλ σκιάζουν το εσωτερικό χωρίς να περιορίζουν τη θέα, δημιουργώντας μια ενδιαφέρουσα εναλλαγή μεταξύ κλειστού και ανοιχτού, συμπαγούς και διαφανούς. Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού των πανεπιστημιακών εγκαταστάσεων, οι όψεις και τα υφιστάμενα κτίρια ανακαινίστηκαν και αναβαθμίστηκαν. Aπό την άλλη, για τη βελτιστοποίηση της ενεργειακής απόδοσης και της λειτουργικότητας εγκαταστάθηκε σύστημα διαχείρισης smart building.

 

 

Λειτουργική οργάνωση και φωτισμός

Πέρα από την αισθητική ενοποίηση με το υφιστάμενο δομημένο σύνολο, ζητούμενο αποτέλεσε και η λειτουργική διασύνδεση των πανεπιστημιακών κτιρίων, τα οποία αναπτύσσονται εκατέρωθεν οδικού άξονα. Για την ασφαλή και άνετη μετακίνηση μεταξύ τους, σχεδιάστηκε εναέρια γέφυρα που εντάσσεται οργανικά στο εσωτερικό δίκτυο κίνησης του πανεπιστημίου. Ο αρχιτεκτονικός σχεδιασμός ολοκληρώθηκε με τη μελέτη φωτισμού, η οποία αναδεικνύει τις γραμμές και τα επιμέρους χαρακτηριστικά των όψεων με διακριτικό τρόπο. Ο εξωτερικός φωτισμός προσδίδει βάθος και συνέχεια στην παρουσία του συγκροτήματος, διατηρώντας την ταυτότητα και την ορατότητά του ακόμη και πέρα από τις ώρες λειτουργίας του.

 

 

Αστικό πλαίσιο

Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, το “Paspoel”, μια γειτονιά στο Tongeren του Βελγίου, θεωρούνταν ένα κακοσχεδιασμένο και ανεπαρκώς συντηρημένο σύνολο κοινωνικής κατοικίας, χωρίς σαφή ταυτότητα. Οι κάτοικοι ένιωθαν απομονωμένοι μέσα στα διαμερίσματά τους, καθώς ήταν περιβαλλόμενοι από ένα παραμελημένο πάρκο -όμοιο με υπαίθριο χώρο. Το συγκρότημα περιλάμβανε 192 κατοικίες κατανεμημένες σε τρεις μονολιθικούς όγκους, οι οποίοι πλησίαζαν το τέλος του κύκλου ζωής τους. Μπροστά στο δίλημμα κατεδάφισης ή ανακαίνισης, το Φλαμανδικό Υπουργείο Στέγασης επέλεξε την κατεδάφιση, με σκοπό την ουσιαστική βελτίωση της κοινωνικής ισότητας και των συνθηκών διαβίωσης.

 

Προκλήσεις του οικοπέδου

Λόγω της αρχαιολογικής σημασίας του οικοπέδου, η νέα ανάπτυξη περιορίστηκε στα ίχνη των υφιστάμενων κτιρίων και στον παρακείμενο υπόγειο χώρο στάθμευσης. Παρά τους περιορισμούς αυτούς, η πρόταση διατύπωσε έναν πρωτοποριακό επανασχεδιασμό: ένα σύνολο από “αστικές βίλες”, αναβαθμίδες και έναν αναβαθμισμένο δημόσιο χώρο, που λειτουργεί ως νέο συλλογικό πλαίσιο για την κοινότητα.

Ο σχεδιασμός ενσωματώνει τις φυσικές κινήσεις των κατοίκων μέσα στον χώρο – από τα βορειοανατολικά προς τα νοτιοδυτικά – σε μια “πλεγματική” χωρική οργάνωση. Έτσι διαμορφώνεται μια αλληλουχία διασυνδεδεμένων “υπαίθριων δωματίων” που πλαισιώνουν τις καθημερινές διαδρομές και ενθαρρύνουν τις αυθόρμητες συναντήσεις μεταξύ γειτόνων. Οι υπαίθριοι αυτοί χώροι προάγουν τη συνοχή της κοινότητας, την αίσθηση φροντίδας και έναν υγιή τρόπο ζωής, μέσα από ζώνες συνάθροισης, παιχνιδιού και καλλιέργειας.

 

Λειτουργική οργάνωση

Τα ισόγεια, πλαισιωμένα από κτίρια ύψους τριών έως οκτώ ορόφων, προσφέρουν πολλαπλές ευκαιρίες κοινωνικής αλληλεπίδρασης. Αναβαθμίδες με εισόδους κατοικιών προσαρμόζονται στο επικλινές έδαφος, ενώ φαρδιές “στοές” επιτρέπουν στους κατοίκους να έρχονται σε επαφή, με θέα στους κήπους. Οι γενναιόδωρες είσοδοι των αστικών βιλών εκτείνονται πάνω από τους δημόσιους χώρους, προσφέροντας σκίαση, διαδρομές και καθιστικά. Νέοι κοινοτικοί χώροι στο ισόγειο λειτουργούν ως τόποι συναντήσεων και τοπικών εκδηλώσεων. Οι διαμορφωμένοι υπαίθριοι χώροι απευθύνονται σε όλες τις ηλικίες, περιλαμβάνοντας γήπεδα μπάσκετ, οργανωμένους χώρους παιχνιδιού, κοινοτικούς κήπους και προστατευμένα λιβάδια για άτυπες δραστηριότητες. Δενδροστοιχίες κατά μήκος βασικών διαδρομών προσφέρουν σκιά και ορίζουν τρεις κοινόχρηστες ενότητες. Ένας πεζόδρομος στον πυρήνα του έργου, ζωντανός από την καθημερινή κίνηση των εισόδων, υποστηρίζει υπαίθριες δράσεις και προσωρινές εκδηλώσεις.

 

 

Στρατηγική κατασκευής

Κομβικής σημασίας για το έργο ήταν η δυνατότητα των κατοίκων να παραμείνουν στον χώρο καθ’ όλη τη διάρκεια του μετασχηματισμού. Λόγω του περιορισμένου διαθέσιμου χώρου δόμησης, εφαρμόστηκε ένα σύνθετο, σταδιακό σχέδιο κατασκευής διάρκειας δέκα ετών. Ο υπόγειος χώρος στάθμευσης επέτρεψε την υλοποίηση των πρώτων φάσεων ανάμεσα στα υφιστάμενα κτίρια, διευκολύνοντας μια σταδιακή διαδικασία κατεδάφισης, νέας κατασκευής και μετεγκατάστασης των κατοίκων.

Παράλληλα με την κατασκευή, το πρόγραμμα “Caring Neighborhoods” ενίσχυσε τη συνεργασία μεταξύ κατοίκων, εθελοντών, συλλόγων και επαγγελματιών. Με έμφαση στη βιωσιμότητα της καθημερινής ζωής και στη συμμετοχή της κοινότητας, η πρωτοβουλία αυτή έφερε υπηρεσίες πιο κοντά στους κατοίκους, ενδυναμώνοντας τον κοινωνικό ιστό της γειτονιάς.

 

Καθαρές λεπτομέρειες

Βασική πρόθεση του έργου αποτέλεσε η δημιουργία μιας κατοικίας που προσφέρει προστασία χωρίς να θυσιάζει την αίσθηση της ανοικτότητας -ένα περιβάλλον όπου οι χώροι αποκαλύπτονται σταδιακά, οδηγώντας από το αστικό μέτωπο σε έναν φωτεινό εσωτερικό κόσμο.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Η αρχιτεκτονική σύνθεση οργανώνεται μέσα από οριζόντιους όγκους που ολισθαίνουν μεταξύ τους, σχηματίζοντας σκιασμένα καθιστικά και στοχευμένα ανοίγματα. Τα στοιχεία αυτά αποτυπώνουν την κεντρική ιδέα του έργου: έναν διάλογο ανάμεσα στη διαφάνεια και την ιδιωτικότητα. Προς τον δρόμο, το κτίριο διατηρεί μια πιο κλειστή στάση, επιτρέποντας επιλεκτικές θεάσεις. Προς τον κήπο, όμως, η αρχιτεκτονική αποκτά σχεδόν διάφανη ποιότητα, καθώς μεγάλες συρόμενες επιφάνειες ανοίγουν ολόκληρες όψεις, ενσωματώνοντας το εξωτερικό στο καθημερινό βίωμα των εσωτερικών χώρων. Η υλικότητα ακολουθεί την ίδια λογική: καθαρές οριζόντιες γραμμές, υφές επιχρισμάτων και στιβαρές επιφάνειες αποπνέουν σταθερότητα, ενώ η χρήση μεγάλων υαλοστασίων εισάγει φως και ελαφρότητα.

 

 

Χωρική οργάνωση

Στο εσωτερικό, κυριαρχεί η αίσθηση της συνέχειας. Το ισόγειο λειτουργεί ως ενιαίο κοινωνικό πεδίο όπου το καθιστικό, η κουζίνα και η τραπεζαρία επικοινωνούν μεταξύ τους. Κεντρικό στοιχείο αποτελεί ο χώρος της τραπεζαρίας με διπλό ύψος. Το μεγάλο υαλοστάσιο στην οροφή του επιτρέπει στο φυσικό φως να εισχωρεί βαθιά στην κατοικία, δημιουργώντας μια μεταβαλλόμενη ατμόσφαιρα που συνοδεύει τη ροή της ημέρας. Το φωτεινό αυτό κενό λειτουργεί ως κατακόρυφος σύνδεσμος, προσδίδοντας στο σπίτι τον χαρακτήρα μιας εσωτερικής “αυλής” που ενώνει τα επίπεδα.

Ο επάνω όροφος συγκεντρώνει τις ιδιωτικές λειτουργίες. Η κύρια κρεβατοκάμαρα τοποθετείται στην πιο προστατευμένη πλευρά του οικοπέδου και συνοδεύεται από άνετους βοηθητικούς χώρους. Τα υπόλοιπα υπνοδωμάτια σχεδιάζονται ως ευέλικτες ενότητες, προσφέροντας ανεξαρτησία στα μέλη της οικογένειας, ενώ η σοφίτα λειτουργεί ως χώρος εργασίας.

 

 

Παλέτα υλικών

Η εσωτερική παλέτα υλικών παραμένει ήρεμη και γήινη: θερμές αποχρώσεις, απαλές υφές και καθαρή λεπτομέρεια δημιουργούν ένα περιβάλλον ισορροπίας και γαλήνης -μια αρχιτεκτονική που στηρίζεται στη λιτότητα και στο φως.

 

Ήρεμο πλαίσιο

Η αρχιτεκτονική αντιμετωπίζεται ως ένα διακριτικό πλαίσιο που εντείνει τη σχέση μεταξύ εσωτερικού χώρου και φυσικού περιβάλλοντος. Αντί να ανταγωνίζεται το τοπίο, το κτίριο λειτουργεί ως μηχανισμός πλαισίωσης, ρυθμίζει το φως και ενίσχυει την αντίληψη των εξωτερικών συνθηκών, τοποθετώντας την κατοικία ως μια ακριβή και συνειδητή ένθεση ανάμεσα στο δάσος, τον ουρανό και το έδαφος.

 

Ένταξη στο τοπίο

Το έργο χωροθετείται σε περιοχή χαμηλής οικιστικής πυκνότητας κοντά στον Ειρηνικό Ωκεανό. Οι ιδιοκτήτες ζήτησαν μια κατοικία που να χαρακτηρίζεται από χωρική σαφήνεια, ιδιωτικότητα και στενή σχέση με το φυσικό τοπίο. Το οικόπεδο βρίσκεται στο όριο της οικιστικής ζώνης και διαθέτει πλούσια βλάστηση, καθώς και μακρινές θέες προς τη θάλασσα. Στη νότια πλευρά εκτείνεται ένας μανταρινόκηπος, ενώ το δυτικό όριο ορίζεται από ένα ώριμο δάσος μπαμπού. Το ήπια επικλινές οικόπεδο έχει έκταση περίπου 5.200m2, με βασική σχεδιαστική πρόκληση την χωροθέτηση της κατοικίας μέσα σε ένα εκτεταμένο και σε μεγάλο βαθμό αδόμητο τοπίο.

 

 

Λειτουργική οργάνωση

Κεντρικό οργανωτικό στοιχείο της σύνθεσης αποτελεί η πισίνα, μήκους 20m, πλάτους 5m και μέγιστου βάθους 2.5m. Η πισίνα ορίζει τον κύριο άξονα του έργου και ευθυγραμμίζεται με τον μανταρινόκηπο, καθορίζοντας τη χωρική διάταξη της κατοικίας. Οι κύριοι χώροι οργανώνονται σε άμεση σχέση με αυτό το γραμμικό στοιχείο, εξασφαλίζοντας οπτική συνέχεια σε όλο το οικόπεδο και καθιστώντας την πισίνα τόσο χωρικό όσο και προσανατολιστικό εργαλείο. Η ανακλαστική επιφάνεια του νερού λειτουργεί ως ενδιάμεσο μεταξύ αρχιτεκτονικής και τοπίου και παραμένει ορατή από όλους τους βασικούς εσωτερικούς χώρους.

Η πρόσβαση στην κατοικία σχεδιάζεται ως μια συμπιεσμένη χωρική ακολουθία. Η είσοδος πραγματοποιείται μέσω μιας μερικώς κλειστής πορείας, η οποία οδηγεί σε έναν χαμηλά φωτισμένο μεταβατικό χώρο. Από εκεί, ένα ζεύγος φαρδιών, βαριών θυρών ανοίγει προς τον κύριο χώρο διαβίωσης, αποκαλύπτοντας το πλήρες μήκος της πισίνας και τον οπωρώνα πέρα από αυτήν. Η ακολουθία αυτή, που βασίζεται στην εναλλαγή συμπίεσης και εκτόνωσης του χώρου, αρθρώνεται μέσα από αντιθέσεις στο ύψος, την κλίμακα και την ένταση του φωτισμού και αντλεί από αρχές της παραδοσιακής ιαπωνικής αρχιτεκτονικής. Οι αντιθέσεις αυτές επιλύονται τελικά σε έναν ενιαίο δομικό κάνναβο με σταθερό ύψος 3.5m, ο οποίος προσδίδει συνοχή και ρυθμό στο εσωτερικό.

 

 

Παλέτα υλικών

Η αίθουσα τσαγιού τοποθετείται στο πιο απομονωμένο σημείο της κάτοψης και διαφοροποιείται σκόπιμα από τους υπόλοιπους χώρους ως προς τη φωτεινότητα και τον βαθμό εγκλεισμού. Ο προσανατολισμός της προς το γειτονικό δάσος μπαμπού ενισχύει τον χαρακτήρα εσωστρέφειας. Ο χώρος επανερμηνεύει το παραδοσιακό “σαλόνι τσαγιού” -όπως φυσικά επιχρίσματα, κορμούς ξύλου με διατηρημένο φλοιό και αναφορές στο έργο του Sen no Rikyū- μέσα από ένα σύγχρονο αρχιτεκτονικό πρίσμα, με έμφαση στην εγκράτεια, την αναλογία και την υλική αίσθηση.

Το πρόγραμμα συμπληρώνεται από μια κάβα κρασιών, δύο ξενώνες και έναν χώρο άσκησης, οι οποίοι εντάσσονται στην ίδια δομική και υλική λογική. Η περιορισμένη παλέτα υλικών, σε συνδυασμό με τον αυστηρό έλεγχο της λεπτομέρειας, ενισχύει τον μινιμαλιστικό χαρακτήρα του έργου και την καθαρότητα της αρχιτεκτονικής πρόθεσης.

 

 

Εσωτερική σύνδεση

Το έργο αφορά στην αναδιαρρύθμιση και προσθήκη νέου κτιρίου στην Αμερικανική Γεωργική Σχολή, με στόχο την περιβαλλοντική βιωσιμότητα και την κατασκευή μιας υποδομής συμβατής με τα υφιστάμενα σχολικά κτίρια, δίνοντας έμφαση στην προσβασιμότητα.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Το σχολείο, αρχικά, αποτελούνταν από δύο ισόγεια κτίρια που κατασκευάστηκαν σε δύο διαφορετικές φάσεις. Το πρώτο ήταν τοποθετημένο σε ύψος +0,60m πάνω από το έδαφος με ορθογώνια κάτοψη και το δεύτερο στο επίπεδο +0,00m, ενώ η μεταξύ τους επικοινωνία γινόταν με σκάλες που εμπόδιζαν την πρόσβαση σε άτομα με ειδικές ανάγκες.

Το έργο προέβλεπε την κατασκευή ενός πρόσθετου κτιρίου, με δωρεά της οικογένειας Παντελιάδη, προκειμένου να δημιουργηθούν πέντε επιπλέον αίθουσες διδασκαλίας, χώροι για το διδακτικό προσωπικό και μια εσωτερική κοινόχρηστη ζώνη για τα διαλείμματα. Η βέλτιστη λύση ήταν η αντικατάσταση του κτιρίου που βρισκόταν στη στάθμη +0,60m με την κατασκευή ενός νέου διώροφου γραμμικού κτιρίου στο επίπεδο του ισογείου, έτσι ώστε να επιτυγχάνεται η εσωτερική σύνδεση των δύο μονάδων.

 

 

Λειτουργική οργάνωση

Η είσοδος στο νέο κτίριο γίνεται από το κεντρικό τμήμα μέσω ενός μεγάλου ανοίγματος διπλού ύψους. Εκατέρωθεν της εισόδου βρίσκονται δύο αίθουσες διοίκησης, ενώ στην πίσω όψη της μονάδας ο κεντρικός άξονας κίνησης, ο οποίος διαμοιράζει στις αίθουσες διδασκαλίας και καταλήγει σε δύο κλίμακες ανόδου -μία στην κάθε πλευρά- που οδηγούν στον όροφο. Στην προέκταση του άξονα της εισόδου πραγματοποιείται η σύνδεση των δύο κτιρίων και δημιουργείται ο εσωτερικός κοινόχρηστος χώρος για αναψυχή.

Περιμετρικά αυτού βρίσκονται αίθουσες μαθημάτων και καθηγητών, ενώ στην τομή των δύο μονάδων οι βοηθητικές χρήσεις και τα WC. Η νέα διώροφη μονάδα παραλαμβάνει συνολικά οχτώ αίθουσες διδασκαλίας -τέσσερις ανά όροφο- οι οποίες τοποθετούνται σε παράθεση στη μπροστινή όψη, έτσι ώστε να απολαμβάνουν όλες φυσικό φωτισμό και θέα στην πλατεία που βρίσκεται μπροστά από το κτιριακό σύνολο. Στον όροφο, διαμορφώθηκαν κοινόχρηστες ζώνες μικρότερης κλίμακας, ενώ δημιουργήθηκε ένα διώροφο άνοιγμα ακριβώς πάνω από το τμήμα της εισόδου.

 

 

Σχεδιασμός όψης & βιωσιμότητα

Η πρόσοψη του νέου κτιρίου σχεδιάστηκε με τρόπο ώστε να γίνεται συμβατή με τη μορφολογία του παρακείμενου όγκου ενώ τα ανοίγματα είναι περιορισμένου πλάτους, τοποθετημένα σε κανονικές αποστάσεις σύμφωνα με τις προδιαγραφές των εθνικών απαιτήσεων.

Συνολικά, ο σχεδιασμός έχει στόχο τη μείωση του ενεργειακού αποτυπώματος του κτιρίου κατά τη λειτουργία αλλά και την κατασκευή του, ενώ με την νέα προσθήκη εξασφαλίζεται η διατήρηση της υφισταμένης υπαίθριας διαμόρφωσης με εκτεταμένες ζώνες πρασίνου.

Η αρχιτεκτονική μελέτη απέσπασε το πρώτο βραβείο στον αρχιτεκτονικό διαγωνισμό της Αμερικανικής Γεωργικής Σχολής.

 

 

Πλατωνικά στερεά

Το Cyprus Planetarium, το οποίο αποτελείται από δύο κτίρια που φιλοξενούν Πλανητάριο, εκθεσιακές ζώνες, συνεδριακό κέντρο, αμφιθέατρο-παρατηρητήριο, αστεροσκοπείο, εστιατόριο και χώρους εκπαίδευσης, χωροθετείται στο Επισκοπειό στην επαρχία Λευκωσίας και αποτελεί ένα έργο-ορόσημο για την κυπριακή κοινωνία.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Είναι ένα πρωτοποριακό συγκρότημα που συνδυάζει την υψηλή αισθητική, την τεχνολογία, την αειφόρο ανάπτυξη, την οικονομική βιωσιμότητα και την κοινωνική επιρροή, συμβάλλοντας στην έρευνα και την καινοτομία, στον ακαδημαϊκό τομέα, στη γνώση και τη μελέτη. Η πρόσβαση προς το Πλανητάριο πραγματοποιείται μέσα από ένα “κατώφλι“ μετάβασης και μια διαδρομή ανάμεσα από υδάτινα στοιχεία, φύτευση και φως. Η σύνθεση του έργου απαρτίζεται από πλατωνικά στερεά όπως κύβος, σφαίρα και πολύεδρο. Ο σχεδιασμός επιχειρεί να προβεί σε μια μετάφραση των συμβόλων σε συνθετικές επιλογές: Το μυστήριο, το άγνωστο και το σύμπαν απεικονίζονται με μαύρο χρώμα ενώ παράλληλα, το λευκό εκφράζει την αλήθεια, την καθαρότητα της επιστημονικής σκέψης και της ψυχής.

 

 

Λειτουργική οργάνωση

Το κτίριο του αμφιθεάτρου, στο ισόγειο, περιλαμβάνει εστιατόριο, καφέ και χώρους υγιεινής, ενώ στον όροφο βρίσκεται το αμφιθέατρο-παρατηρητήριο, ιδανικό για υπαίθριες μουσικές εκδηλώσεις και παραστάσεις, όπως και ένα υπερσύγχρονο τηλεσκόπιο-αστεροσκοπείο. Το κτίριο του Πλανητάριου στο ισόγειο περιλαμβάνει την αίθουσα πλανηταρίου με οθόνη 18m, 10 προβολείς και 176 θέσεις, 360°VR-Room, χώρο προσωρινών εκθέσεων και κατάστημα δώρων και καφετέρια. Στον πρώτο όροφο τοποθετείται το συνεδριακό κέντρο και στο υπόγειο γραφεία και VR-Room.

 

 

Βιοκλιματικός σχεδιασμός

Στο πλαίσιο της αειφόρου κατασκευής, το έργο είναι φιλικό στο περιβάλλον, βιοκλιματικό και τεχνολογικά προηγμένο, καθώς έχουν υιοθετηθεί υλικά, τεχνολογίες και τεχνικές που επιδιώκουν να ελαχιστοποιήσουν τυχόν αρνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις και να δημιουργήσουν ένα κτίριο μηδενικής κατανάλωσης. Ένα σύστημα διπλής αεριζόμενης επιδερμίδας μειώνει τη θερμική μάζα της τοιχοποιίας, αφού o φυσικός αερισμός διαχέεται διαμέσου των δύο επιπέδων.

Ακόμη, επιχειρήθηκε ο βέλτιστος προσανατολισμός για την εξασφάλιση ωφέλιμων ηλιακών θερμικών κερδών και ο σχεδιασμός ανοιγμάτων για την ύπαρξη όσο το δυνατόν περισσότερου φυσικού φωτισμού, θέας προς το φυτεμένο εξωτερικό περιβάλλον και διαμπερούς αερισμού των χώρων. Στο υπόγειο, δημιουργήθηκε τόσο φωταγωγός για την εξασφάλιση του φωτισμού, όσο και αεραγωγός για τον φυσικό εξαερισμό. Ακόμη, στη σύνθεση προστέθηκαν υδάτινα στοιχεία που συμβάλλουν σε μεγάλο βαθμό στον δροσισμό του συνόλου.

Το φυτεμένο δώμα, μέρος του παθητικού σχεδιασμού, προσφέρει βελτίωση της θερμομόνωσης και του μικροκλίματος. Παράλληλα, η χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (φωτοβολταϊκά ηλιακά πανέλα στον θόλο), εξασφαλίζουν την αυτόνομη ενεργειακή λειτουργία του κτιρίου.

 

Ελικοειδής δομή

Το οινοποιείο αποτελεί μέρος μιας οικογενειακής ανάπτυξης οινοτουρισμού στην περιοχή Alto Douro της Πορτογαλίας, η οποία έχει αναγνωριστεί ως Μνημείο Παγκόσμιας Φυσικής και Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO. Μαζί με το ξενοδοχείο που βρίσκεται υπό κατασκευή, το οινοποιείο εντάσσεται αρμονικά στο τοπίο, συνδυάζοντας την παράδοση με την καινοτομία και τη βιωσιμότητα.

 

Ένταξη στο τοπίο

Ο σχεδιασμός έχει στόχο την ελαχιστοποίηση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος και ως αποτέλεσμα, το έργο αξιοποιεί τις υφιστάμενες υποδομές, προβλέποντας παράλληλα μελλοντικές προσαρμογές. Η καμπυλόγραμμη αρχιτεκτονική του αντλεί έμπνευση από τη ζιγκ-ζαγκ γεωμετρία των αμπελώνων, χωρίς να θυσιάζει τη λειτουργικότητα. Η χρήση τοπικών υλικών, όπως σχιστόλιθος και γρανίτης, μειώνει τις εκπομπές από μεταφορές, ενώ οι ξύλινες κατασκευές αντικαθιστούν, όπου είναι δυνατόν, το σκυρόδεμα, περιορίζοντας τις εκπομπές CO₂. Με την πάροδο του χρόνου, οι ροζ-γκρι, πράσινες και καφέ αποχρώσεις αποκτούν νέες υφές και χρωματικές μεταβολές, ενισχύοντας περαιτέρω την ένταξη του κτιρίου στο φυσικό περιβάλλον.

Η διάταξη του κτιρίου οργανώνεται ως ένα σύνολο αλληλοσυνδεόμενων όγκων που ακολουθούν τις φυσικές κλίσεις του εδάφους, οι οποίες αναπαράγονται και στον εσωτερικό λειτουργικό μηχανισμό του οινοποιείου, όπου η οινοποίηση πραγματοποιείται μέσω βαρύτητας. Το βαρυτικό σύστημα αποτελεί μια παραδοσιακή λύση στις όχθες του ποταμού Douro, και το συγκεκριμένο κελάρι το αναδεικνύει με όλες τις σύγχρονες επιχειρησιακές του δυνατότητες.

 

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Η γεωμετρία της στέγης του κελαριού ερμηνεύει τη λαϊκή δίρριχτη στέγη, δομημένη από ξύλο. Η κατασκευή αυτή παραμένει εμφανής στο εσωτερικό του οινοποιείου και μετατρέπεται σε ένα ρευστό, συνεχές και οργανικό γλυπτικό στοιχείο, που διατρέχει τις εφαπτόμενες καμπύλες των αμπελώνων.

Η κύρια είσοδος στεγάζει το κέντρο επισκεπτών, με χώρο υποδοχής και κατάστημα οίνου, το οποίο οδηγεί στην αίθουσα συσκέψεων και στον χώρο γευσιγνωσίας, τοποθετημένο σε μια ευρύχωρη, εξώστη-γκαλερί. Από εκεί, ο επισκέπτης έχει θέα τόσο στον χώρο παλαίωσης των οίνων στον κεντρικό ναό του κτιρίου όσο και στο ευρύτερο τοπίο. Οι χώροι αυτοί συνδέονται με τον αμπελώνα και ένα μικρό παλαιό πέτρινο εκκλησάκι, μέσω μιας μεγάλης βεράντας με θέα στον ποταμό Douro. Εκδηλώσεις υψηλού επιπέδου οινοτουρισμού μπορούν να φιλοξενηθούν, προβάλλοντας το οινοποιείο και την περιοχή, και γιορτάζοντας τη συνύπαρξη φύσης και αρχιτεκτονικής.

 

 

Βιώσιμος σχεδιασμός & φύτευση

Η ανάπτυξη αξιοποιεί ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, και συγκεκριμένα τη γεωθερμία, για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και τη δημιουργία ιδανικών υδροθερμικών συνθηκών τόσο για την παραγωγή κρασιού όσο και για την άνεση των χρηστών. Η ενεργειακή αποδοτικότητα αποτελεί βασική αρχή του σχεδιασμού. Ο βόρειος προσανατολισμός του κτιρίου και η ειδική θερμομόνωση εξασφαλίζουν βέλτιστες συνθήκες θερμοκρασίας και υγρασίας στο εσωτερικό, με περιορισμένη χρήση μηχανικών συστημάτων κλιματισμού. Τα λιγοστά ανοίγματα και φεγγίτες πλαισιώνουν το τοπίο και μεγιστοποιούν τη χρήση φυσικού φωτισμού.

Η εξοικονόμηση νερού είναι επίσης κομβικής σημασίας, δεδομένου ότι η περιοχή δεν διαθέτει δημόσιο δίκτυο ύδρευσης. Το νερό της βροχής συλλέγεται, το πόσιμο νερό αντλείται από αρτεσιανές γεωτρήσεις, ενώ τα λύματα υποβάλλονται σε επεξεργασία και επαναχρησιμοποιούνται για άρδευση, καθαρισμό και πυροπροστασία. Οι διαπερατές διαδρομές επιτρέπουν την επιστροφή του βρόχινου νερού στη γεωργική χρήση, μειώνοντας τις απώλειες και διατηρώντας τους φυσικούς πόρους.

Ο σχεδιασμός του τοπίου αναβιώνει την τοπική χλωρίδα, ενισχύοντας τη βιοποικιλότητα και υποστηρίζοντας οικοσυστήματα που ωφελούν την υγεία των αμπελώνων και προάγουν παράλληλες οικονομικές δραστηριότητες, συμπληρωματικές της οινοπαραγωγής.

 

Δομική ειλικρίνεια

Το έργο αποτελεί μια νέα κατοικημένη σύνθεση στα περίχωρα των Χανίων. Η πρόταση αναπτύσσεται ως ένα σύνολο δύο αυτόνομων κτηριακών όγκων, οι οποίοι οργανώνονται γύρω από μια καθαρή δομική λογική και χαρακτηρίζονται από την εκτεταμένη χρήση εμφανoύς οπλισμένου σκυροδέματος. Το αρχιτεκτονικό ύφος του συγκροτήματος βασίζεται στην ειλικρίνεια του φέροντος οργανισμού, μετατρέποντας τη δομή σε βασικό μορφολογικό στοιχείο και δημιουργώντας μια διακριτική αλλά δυναμική παρουσία στο μεσογειακό τοπίο.

 

Σχεδιαστική μορφολογία

Οι όγκοι διαμορφώνονται μέσα από την εναλλαγή πλήρων και κενών, μεγάλων εξωστών και βαθιών προεξοχών που φιλτράρουν το φως, προσφέρουν σκίαση και ενισχύουν τη βιοκλιματική λειτουργία των κατοικιών. Μεγάλα ανοίγματα και στοχευμένες χαράξεις του περιβλήματος καδράρουν τις θέες και ενισχύουν τη σχέση των εσωτερικών χώρων με το φυσικό περιβάλλον, διαμορφώνοντας μια αίσθηση ηρεμίας και καθαρότητας.

 

 

Παλέτα υλικών

Οι εσωτερικοί χώροι σχεδιάστηκαν με έμφαση στη λειτουργικότητα, τη ροή και την απλότητα. Φυσικά υλικά, απέριττες επιφάνειες και ουδέτεροι τόνοι συνθέτουν μια ήπια αισθητική που τονίζει τον χαρακτήρα του εμφανoύς σκυροδέματος και υποστηρίζει έναν τρόπο κατοίκησης συνδεδεμένο με τη γη και το κλίμα της περιοχής. Οι μεταβάσεις από ιδιωτικούς σε ημι-υπαίθριους και εξωτερικούς χώρους είναι ομαλές, ενισχύοντας την αίσθηση συνέχειας και ανοιχτότητας.

 

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Το έργο ολοκληρώθηκε πρόσφατα και αποτελεί παράδειγμα σύγχρονης μεσογειακής αρχιτεκτονικής που συνδυάζει αποδοτικές μεθόδους κατασκευής, οικονομία υλικών και καθαρή αρχιτεκτονική έκφραση. Συγκεκριμένα, ο σχεδιασμός προτείνει ένα προσιτό, σύγχρονο μοντέλο κατοίκησης, όπου η δομή, το φως και το τοπίο βρίσκονται σε διαρκή διάλογο.

 

Δομική ενοποίηση

Το έργο αφορά την ανακαίνιση και επέκταση μιας αγροικίας, τοποθετημένης εντός αυλής, στην κορυφή των λόφων της περιοχής του Πιεμόντε στα Απέννινα της Reggio Emilia. Το αρχικό λιθόκτιστο κτίριο, που χρονολογείται από τις αρχές του 20ού αιώνα, είχε υποστεί διαχρονικά σειρά παρεμβάσεων, μεταξύ των οποίων εργασίες στατικής ενίσχυσης που οδήγησαν στη δημιουργία εξωστών από οπλισμένο σκυρόδεμα προς την πλευρά της κοιλάδας, καθώς και πιο πρόσφατες επεμβάσεις όπως η ανακαίνιση της στέγης και η προσθήκη ενός στεγάστρου από σκυρόδεμα και ξύλο στη ανατολική όψη.

 

Στρατηγική ανακαίνισης

Η επέμβαση καθοδηγήθηκε από δύο βασικούς στόχους: την επέκταση του ισογείου -όπου οι υφιστάμενοι χώροι καθιστικού και υπνοδωματίου κρίνονταν ανεπαρκείς- και τον ανασχεδιασμό των εκτεταμένων υπαίθριων χώρων του οικοπέδου. Ο όροφος των υπνοδωματίων παρέμεινε αμετάβλητος, καθώς θεωρήθηκε επαρκής τόσο ως προς το μέγεθος όσο και ως προς τη λειτουργικότητά του.

Η αναδιάρθρωση των χώρων διημέρευσης ξεκίνησε με τη μετατροπή του υφιστάμενου επικλινούς στεγάστρου, το οποίο εξελίχθηκε σε έναν νέο κλειστό όγκο που φιλοξενεί το καθιστικό και την τραπεζαρία, καθώς και μια ζώνη ευεξίας σε άμεση σύνδεση με το ισόγειο υπνοδωμάτιο. Η αρχική ξύλινη και κεραμοσκεπής στέγη αποξηλώθηκε, διατηρώντας τους υποστυλώματα από σκυρόδεμα, πάνω στους οποίους τοποθετήθηκε νέα μεταλλική κατασκευή για τη δημιουργία επίπεδης οροφής, με επαναχρησιμοποίηση των ξύλινων δοκών του στεγάστρου.

 

 

Διάταξη & υλικά

Ο νέος όγκος περιβάλλεται από συνεχείς υαλοστάσεις, οι οποίες αρθρώνονται με κατακόρυφα, μετατοπισμένα αλουμινένια στοιχεία με φινίρισμα Corten, ενώ η υφιστάμενη λιθοδομή διατηρείται εμφανής στο εσωτερικό. Ο παλαιός χώρος καθιστικού μετατράπηκε σε κουζίνα και συνδέθηκε με τον νέο χώρο διημέρευσης μέσω ενός μεγάλου ανοίγματος επενδεδυμένου με μεταλλικό φύλλο, το οποίο προέκυψε από την αναδιαμόρφωση των υφιστάμενων ανοιγμάτων του τοίχου. Αντίστοιχη επέμβαση πραγματοποιήθηκε και στο υπνοδωμάτιο, όπου ένα νέο άνοιγμα στη λιθοδομή οδηγεί απευθείας στον χώρο ευεξίας, ο οποίος περιλαμβάνει σάουνα.

 

 

Σχεδιασμός τοπίου & όψης

Στον υπαίθριο χώρο, οι υπάρχουσες αναβαθμίδες επανασχεδιάστηκαν με την προσθήκη μιας πισίνας υπερχείλισης, η οποία προεξέχει προς την κορυφογραμμή, με υπόγειο επίπεδο που στεγάζει τους μηχανολογικούς χώρους και αποθηκευτικές χρήσεις. Το σύστημα των αναβαθμίδων επεκτάθηκε περαιτέρω μέσω επιχωματώσεων ενισχυμένων με συρματοκιβώτια (gabions), δημιουργώντας νέες φυτεμένες και αξιοποιήσιμες υπαίθριες ζώνες.

Οι χώροι μπροστά από το κτίριο απελευθερώθηκαν από τοιχία και περιφράξεις, επιτρέποντας τη δημιουργία μιας νέας κύριας εισόδου στην κατοικία. Η είσοδος δεν τοποθετείται πλέον στο κέντρο του στεγάστρου, αλλά στη μικρή πλευρά της επέκτασης, επιτρέποντας την αναδιάρθρωση της οδικής πρόσβασης από τον κεντρικό δρόμο, η οποία πλέον λειτουργεί ανεξάρτητα από τον υπόλοιπο αύλειο χώρο.

Η νέα κύρια όψη του κτιρίου σηματοδοτείται από μια μεταλλική πέργκολα εισόδου, η οποία καλύπτει μερικώς τη θύρα και φιλοξενεί αναρριχώμενη φύτευση, ενισχύοντας τον διάλογο μεταξύ αρχιτεκτονικής και τοπίου.

 

Λιθόκτιστη μορφή

Το έργο αφορά μία ιδιωτική κατοικία 120m2, η οποία βρίσκεται στο Ξηρό Χωριό, έναν αγροτικό οικισμό έξω από το Ρέθυμνο, στην Κρήτη. Ενταγμένη εντός ενός ελαιώνα, η κατοικία σχεδιάζεται ως ένα σύγχρονο λιθόκτιστο κτίσμα, το οποίο αντλεί άμεσα από τις αρχές της παραδοσιακής κρητικής αρχιτεκτονικής, τόσο ως προς τη μορφή όσο και ως προς την υλικότητα.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Το κτίριο διαμορφώνεται ως ένας συμπαγής, στερεός όγκος, ο οποίος ορίζεται από φέρουσα λιθοδομή. Η χρήση πέτρας με τοπικές αναφορές προσδίδει έντονη τεκτονική παρουσία και αγκυρώνει την κατοικία στο φυσικό και πολιτισμικό της πλαίσιο. Οι παχιοί λιθότοιχοι, τα βαθιά ανοίγματα και οι στρατηγικά τοποθετημένες οπές παραπέμπουν σε παραδοσιακές κατασκευαστικές τεχνικές, ενώ οι ακριβείς λεπτομέρειες και οι καθαρές γραμμές εισάγουν μια σύγχρονη αρχιτεκτονική σαφήνεια. Η γεωμετρία της στέγης ακολουθεί μια απλή δίρριχτη μορφή με παραδοσιακά κεραμίδια, ενισχύοντας το αρχετυπικό περίγραμμα των αγροτικών κρητικών κατοικιών.

 

 

Χωρική οργάνωση

Λεπτές διαφοροποιήσεις στα ύψη και στους όγκους αντανακλούν την εσωτερική χωρική οργάνωση, ιδιαίτερα μέσω της ενσωμάτωσης παταριών σε δύο από τα υπνοδωμάτια. Τα πατάρια αξιοποιούν τη διατομή του κτιρίου, επιτρέποντας στους εσωτερικούς χώρους να αναπτύσσονται κατακόρυφα, ενώ ταυτόχρονα διατηρείται η συμπαγής εξωτερική μορφή. Η κατοικία οργανώνεται ώστε να φιλοξενεί τρία υπνοδωμάτια, με σαφή ιεράρχηση μεταξύ ιδιωτικών και κοινόχρηστων χώρων.

 

 

Υλικά & custom κατασκευές

Τα ανοίγματα τοποθετούνται και διαστασιολογούνται με προσοχή, διαμορφώνοντας έναν ελεγχόμενο διάλογο μεταξύ εσωτερικού και εξωτερικού χώρου. Στενές κατακόρυφες και οριζόντιες σχισμές πλαισιώνουν τις θέες προς το τοπίο, ρυθμίζουν τον φυσικό φωτισμό και ενισχύουν το αίσθημα εγκλεισμού που χαρακτηρίζει τη λιθόκτιστη αρχιτεκτονική. Τα βαθιά τοποθετημένα κουφώματα υπογραμμίζουν περαιτέρω το πάχος των τοίχων και τη γλυπτική ποιότητα του υλικού.

Οι εσωτερικοί χώροι σχεδιάζονται ως ήρεμα, απτικά περιβάλλοντα, όπου το φυσικό φως αλληλεπιδρά με τις πέτρινες επιφάνειες, ενισχύοντας την αυθεντικότητα των υλικών. Συνολικά, το έργο αποτελεί μία σύγχρονη επανερμηνεία της αγροτικής αρχιτεκτονικής της Κρήτης – μια διακριτική λιθόκτιστη κατοικία που σέβεται τις παραδοσιακές τυπολογίες και ταυτόχρονα ανταποκρίνεται στις ανάγκες της σύγχρονης κατοίκησης. Το αποτέλεσμα είναι ένα σπίτι διαχρονικό, γειωμένο και άρρηκτα συνδεδεμένο με τον τόπο του.

 

Πολυεπίπεδη δομή

Το συγκρότημα κατοικιών αποτελείται από έντεκα ανεξάρτητες μονάδες και οργανώνεται βάσει ενός συστήματος διαδοχικών, ένθετων χωρικών επιπέδων. Στον πυρήνα της σύνθεσης βρίσκεται ο “Void Core”, ο οποίος λειτουργεί ως βασικός μηχανισμός φυσικού φωτισμού και αερισμού. Γύρω από αυτόν αναπτύσσεται ο κύριος χώρος κατοίκησης (“Space”), ενώ ακολουθεί το “Buffer” – μια ενδιάμεση ζώνη που συγκροτείται από διαδρόμους, κλιμακοστάσια και αποθηκευτικούς χώρους. Το σύστημα ολοκληρώνεται με το “Case”, το εξωτερικό κέλυφος που περικλείει και προστατεύει τους χώρους διαβίωσης.

 

Ένταξη στο τοπίο

Το οικόπεδο βρίσκεται σε άμεση γειτνίαση με σιδηροδρομική γραμμή, εντός ενός πυκνοδομημένου οικιστικού ιστού. Ο σχεδιασμός κλήθηκε να αντιμετωπίσει αυξημένες απαιτήσεις ιδιωτικότητας και ηχοπροστασίας, διατηρώντας παράλληλα επαρκή φυσικό φωτισμό και αερισμό. Σε αντίθεση με τη συνήθη τυπολογία της μισθωτικής κατοικίας, η οποία συχνά βασίζεται σε επαναλαμβανόμενες κατόψεις και περιορισμένη ανταπόκριση στο πλαίσιο, το παρόν έργο επιδιώκει τη χωρική διαφοροποίηση, την αισθητική ταυτότητα και την προσαρμοστικότητα στις ιδιαίτερες συνθήκες του τόπου.

 

 

Λειτουργική οργάνωση

Οι κύριοι χώροι κατοίκησης – καθιστικό, τραπεζαρία, κουζίνα και υπνοδωμάτια – περιβάλλονται από τη ζώνη του “Buffer”. Η ενδιάμεση αυτή στρώση, που συγκροτείται από διαδρομές κυκλοφορίας, κλιμακοστάσια και βοηθητικούς χώρους, λειτουργεί ως φίλτρο μεταξύ των ιδιωτικών εσωτερικών και του εξωτερικού περιβάλλοντος. Σε επιλεγμένες μονάδες, οι χώροι διαβίωσης επεκτείνονται προς τα έξω, δημιουργώντας ήπιες μεταβάσεις και οπτικές συνδέσεις με το περιβάλλον. Τα λουτρά τοποθετούνται στρατηγικά μεταξύ των κατοικιών, ενισχύοντας την ακουστική και οπτική απομόνωση και προσφέροντας ένα επιπλέον επίπεδο ιδιωτικότητας.

To “Void Core”, τοποθετείται στο κέντρο του κτιριακού συνόλου, και διοχετεύει φως και αέρα στο εσωτερικό του συγκροτήματος, αναβαθμίζοντας τις συνθήκες διαβίωσης και διαμορφώνοντας ταυτόχρονα τη συνολική ογκοπλασία. Η διάσπαση του συγκροτήματος σε δύο κύριους όγκους δημιουργεί ένα εσωτερικό πέρασμα με χαρακτηριστικά αστικής λωρίδας, επιτρέποντας ακόμη και στις κεντρικές κατοικίες να διατηρούν ενεργή σχέση με το εξωτερικό περιβάλλον. Η χειρονομία αυτή, σε συνδυασμό με τις προεξοχές και τα στέγαστρα που αρθρώνουν το ισόγειο και τους ανώτερους ορόφους, μειώνει την αντιληπτή κλίμακα του συγκροτήματος και εξασφαλίζει την αρμονική ένταξή του στον περιβάλλοντα χαμηλό δομημένο ιστό.

Σχεδιασμός κλίμακας

Τα κλιμακοστάσια δεν αντιμετωπίζονται αποκλειστικά ως στοιχεία κατακόρυφης κυκλοφορίας, αλλά ως ενεργά χωρικά εργαλεία που μετριάζουν τις επιδράσεις του εξωτερικού περιβάλλοντος, συμβάλλοντας στη βελτίωση της ακουστικής, φωτιστικής και θερμικής άνεσης. Στις κατοικίες τύπου μεζονέτας του τρίτου ορόφου, οι κλίμακες υπερβαίνουν τον γραμμικό τους ρόλο και διαμορφώνονται με ενδιάμεσες διευρύνσεις, δημιουργώντας παραρτήματα που λειτουργούν συμπληρωματικά προς τους κύριους χώρους διαβίωσης. Από την εξωτερική όψη, η στρατηγική αυτή αποτυπώνεται μέσω προεξοχών, προσδίδοντας στο συνολικό κτιριακό όγκο αίσθηση ελαφρότητας και δυναμικής κίνησης.