Στον μικρό ορεινό οικισμό Cristinacce, τρεις δημοτικές κατοικίες αντικαθιστούν ένα ερείπιο μέσα από μια σύγχρονη κατασκευή από ξυλεία, συνδυάζοντας την κοινωνική κατοικία με την αξιοποίηση τοπικών πόρων και την κλίμακα του υφιστάμενου οικισμού.

 

Οι δημοτικές κατοικίες στην Κορσική από τους Orma Architettura αφορούν την ανακατασκευή και αναδιοργάνωση ενός ερειπωμένου κτίσματος στο χωριό Cristinacce. Στη θέση του δημιουργούνται τρία διαμερίσματα ιδιοκτησίας του δήμου.

Το έργο αντιμετωπίζει τρία αλληλένδετα ζητήματα: την παροχή προσιτής κατοικίας σε έναν ορεινό οικισμό που αντιμετωπίζει πληθυσμιακή συρρίκνωση, το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της κατασκευής στο νησί και την ένταξη μιας σύγχρονης αρχιτεκτονικής επέμβασης μέσα στον παραδοσιακό ιστό.

Οι επιδιώξεις αυτές συνδέονται μέσα από ένα κτίριο όπου ο φέρων οργανισμός και το κέλυφος κατασκευάζονται κυρίως από τοπική ξυλεία πεύκης Laricio.

 

 

Κατοικία ως εργαλείο ενάντια στην ερήμωση

Η κοινωνική διάσταση του έργου ξεκινά από τον δημοτικό του χαρακτήρα. Τα τρία διαμερίσματα ακολουθούν διαφορετικές τυπολογίες, ώστε να μπορούν να ανταποκριθούν σε διαφορετικές συνθήκες κατοίκησης.

Στο πλαίσιο των ορεινών χωριών της Κορσικής, η επιλογή αποκτά ευρύτερη χωρική σημασία. Η νέα κατοικία δεν προκύπτει μέσα από επέκταση του οικισμού. Αντίθετα, εντάσσεται στον υπάρχοντα ιστό και αξιοποιεί τη θέση ενός ερειπίου.

Η κοινωνική κατοικία αντιμετωπίζεται, επομένως, ως μέσο υποστήριξης της μόνιμης ζωής στον τόπο. Η προσφορά ποιοτικών κατοικιών σε νοικοκυριά με χαμηλότερο εισόδημα μπορεί να συμβάλει στη διατήρηση πληθυσμού στην ενδοχώρα, αντί της συνεχούς μετακίνησης προς τα μεγαλύτερα παράκτια κέντρα.

 

Σύγχρονη κατασκευή μέσα στον οικισμό

Το νέο κτίριο ανταποκρίνεται στην κλίμακα του Cristinacce χωρίς να αναπαράγει την εικόνα των παλαιότερων πέτρινων κατοικιών.

Οι όγκοι ακολουθούν τις αναλογίες του υφιστάμενου ιστού. Ωστόσο, η ξύλινη κατασκευή δηλώνει καθαρά τον σύγχρονο χαρακτήρα της επέμβασης. Η ενιαία υλικότητα των όψεων προσδίδει λιτότητα και επιτρέπει στους νέους όγκους να ενταχθούν στο χωριό χωρίς μορφολογική μίμηση.

Τα μεγάλα ανοίγματα διαφοροποιούν επίσης τις κατοικίες από τα περισσότερο κλειστά παραδοσιακά κελύφη. Εισάγουν φυσικό φως, συμβάλλουν στην περιβαλλοντική λειτουργία και καδράρουν τις φυγές προς τα βουνά της Κορσικής.

Η αρχιτεκτονική διαχειρίζεται έτσι δύο διαφορετικές συνθήκες: τη συνέχεια με τον υφιστάμενο οικισμό και τη σαφή έκφραση μιας σύγχρονης κατασκευής.

 

 

Πεύκη Laricio ως φορέας και κέλυφος

Η ξυλεία καθορίζει τόσο τον φέροντα οργανισμό όσο και τις εξωτερικές επιφάνειες. Η χρήση πεύκης Laricio συνδέει άμεσα το έργο με έναν φυσικό πόρο που βρίσκεται σε αφθονία στην Κορσική και χαρακτηρίζει σημαντικό τμήμα των δασών της.

Η επιλογή δεν περιορίζεται στην αισθητική παρουσία του υλικού. Με τη δομική του χρήση, οι Orma Architettura διερευνούν τις δυνατότητες μιας τοπικής ξυλείας στη σύγχρονη συλλογική κατοικία.

Το σύστημα βασίζεται σε περιμετρικούς φέροντες τοίχους και περιορισμένα εσωτερικά φέροντα στοιχεία. Έτσι, το εσωτερικό αποκτά μεγαλύτερη ευελιξία και δεν δεσμεύεται απόλυτα από τις σημερινές ανάγκες του προγράμματος.

Παράλληλα, το ξύλινο κέλυφος δίνει στο κτίριο ενιαία υλική ταυτότητα. Η ομοιογένεια των όψεων ενισχύει τη λιτότητα των όγκων και καθιστά ευανάγνωστη τη διαφορά τους από τις γύρω λιθόκτιστες κατασκευές.

 

Κατασκευή με τοπικά διαθέσιμη ξυλεία

Παρά τον δασικό πλούτο της Κορσικής, η τοπική αλυσίδα παραγωγής ξυλείας για κατασκευαστική χρήση παραμένει περιορισμένη. Σύμφωνα με τους αρχιτέκτονες, βασικό πρόβλημα αποτελεί η έλλειψη μονάδων ξήρανσης που θα επέτρεπαν την άμεση αξιοποίηση του υλικού στο νησί.

Ως αποτέλεσμα, μεγάλο μέρος της κορσικανικής ξυλείας μεταφέρεται στην ηπειρωτική Γαλλία ή την Ιταλία για ξήρανση και επεξεργασία, πριν επιστρέψει στο νησί ως κατασκευαστικό προϊόν.

Το έργο επιχειρεί να περιορίσει αυτή τη διαδρομή. Οι κατασκευαστικές μέθοδοι σχεδιάστηκαν ώστε να μπορούν να δεχθούν ξυλεία που δεν έχει φτάσει στο επίπεδο υγρασίας περίπου 13% που απαιτείται συνήθως στις συμβατικές ξύλινες κατασκευές.

Με αυτόν τον τρόπο, περιορίζεται η ανάγκη βιομηχανικής ξήρανσης εκτός Κορσικής. Η αρχιτεκτονική λύση ανταποκρίνεται, επομένως, στις πραγματικές δυνατότητες και αδυναμίες της τοπικής παραγωγής, αντί να χρησιμοποιεί την έννοια του «τοπικού υλικού» μόνο ως αφηρημένη αναφορά.

 

 

Υλική οικονομία και περιβαλλοντική απόκριση

Η συγκρατημένη κατασκευαστική προσέγγιση υποστηρίζει τους περιβαλλοντικούς στόχους του έργου. Η τοπική ξυλεία περιορίζει την εξάρτηση από υλικά που διανύουν μεγάλες αποστάσεις, ενώ τα ανοίγματα βελτιώνουν τον φυσικό φωτισμό και τον αερισμό των κατοικιών.

Η περιβαλλοντική λειτουργία δεν διαχωρίζεται από την αρχιτεκτονική έκφραση. Το δομικό υλικό χαρακτηρίζει τις όψεις, ενώ το μέγεθος και η θέση των ανοιγμάτων ανταποκρίνονται ταυτόχρονα στη θέα, στην άνεση των εσωτερικών χώρων και στην κλίμακα του χωριού.

Η επιδίωξη χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος ενσωματώνεται, συνεπώς, στις επιλογές προμήθειας, κατασκευής και χωρικής οργάνωσης και όχι σε ένα ανεξάρτητο τεχνολογικό σύστημα.

Οι δημοτικές κατοικίες στην Κορσική συνδέουν τελικά την κοινωνική, περιβαλλοντική και αρχιτεκτονική διάσταση μέσα σε μια επέμβαση μικρής κλίμακας. Η σημασία τους δεν περιορίζεται στην κατασκευή τριών διαμερισμάτων. Βρίσκεται επίσης στην προσπάθεια να συνδυαστούν η δημόσια κατοικία, οι τοπικοί πόροι και ο σύγχρονος σχεδιασμός ως εργαλεία για τη διατήρηση της ζωής στην ενδοχώρα.