Στο παραδοσιακό χωριό της Βλαχοκερασιάς, μια σύγχρονη κατοικία επανασυνδέει τον ιδιοκτήτη της με τον τόπο καταγωγής του, οργανώνοντας ιδιωτικές και κοινόχρηστες λειτουργίες σε δύο επίπεδα και χρησιμοποιώντας την πέτρα, τα μεγάλα ανοίγματα και μια περιορισμένη υλική παλέτα ως συνδετικά στοιχεία ανάμεσα στη μνήμη, την αρχιτεκτονική και το αρκαδικό τοπίο.

 

Το Patrion House στην Αρκαδία από τους OfficeTwentyFiveArchitects βρίσκεται στο παραδοσιακό χωριό της Βλαχοκερασιάς, σε ένα οικόπεδο με ιδιαίτερη σημασία για την οικογένεια του ιδιοκτήτη. Στο ίδιο σημείο βρίσκονταν τα ερείπια της κατοικίας του προπάππου του, με αποτέλεσμα η νέα κατοικία να συνδέεται όχι μόνο με το φυσικό τοπίο αλλά και με την προσωπική και οικογενειακή μνήμη του τόπου.

Η αρχιτεκτονική ανταποκρίνεται σε αυτή τη συνθήκη μέσα από μια σαφή οργάνωση σε δύο επίπεδα, την εκτεταμένη χρήση της πέτρας και μεγάλα ανοίγματα προς το περιβάλλον. Αντί να αναπαράγει κυριολεκτικά μορφές της τοπικής αρχιτεκτονικής, το έργο αναζητά τη συνέχεια μέσα από την υλικότητα, τις αναλογίες και τη σχέση του κτιρίου με το τοπίο.

 

Ιδιωτικοί χώροι μέσα στο ανάγλυφο

Η κατοικία οργανώνεται σε δύο επίπεδα, με σαφή διαχωρισμό ανάμεσα στις περισσότερο ιδιωτικές και τις κοινόχρηστες λειτουργίες.

Στο χαμηλότερο επίπεδο συγκεντρώνονται οι ήσυχες περιοχές του σπιτιού, με τα υπνοδωμάτια και έναν χώρο ψυχαγωγίας. Η θέση τους προσδίδει περισσότερο προστατευμένο χαρακτήρα και ενισχύει τη σχέση τους με το έδαφος.

Στο ανώτερο επίπεδο αναπτύσσονται οι κοινόχρηστες λειτουργίες. Η κουζίνα και το καθιστικό οργανώνονται γύρω από έναν κεντρικό πυρήνα, δημιουργώντας ένα περισσότερο ανοιχτό περιβάλλον για την καθημερινή ζωή και τη συνύπαρξη.

Η καθ’ ύψος οργάνωση δεν διαχωρίζει επομένως μόνο τις χρήσεις, αλλά διαμορφώνει δύο διαφορετικές χωρικές συνθήκες: περισσότερη εσωστρέφεια και ιδιωτικότητα χαμηλότερα, άνοιγμα και κοινωνικότητα στο επάνω επίπεδο.

 

Η πέτρα ως στοιχείο συνέχειας

Η πέτρα καθορίζει τόσο την εξωτερική εικόνα όσο και βασικές επιφάνειες του εσωτερικού.

Η συνεχής παρουσία της στο κέλυφος και στους εσωτερικούς τοίχους ενισχύει τη σχέση της αρχιτεκτονικής με τον τόπο και δημιουργεί έναν υλικό σύνδεσμο ανάμεσα στο παρελθόν του οικοπέδου και τη σύγχρονη κατοίκηση.

Δεν χρησιμοποιείται ως πρόσθετη διακοσμητική επένδυση, αλλά ως βασικό συστατικό της αρχιτεκτονικής, προσδίδοντας βάρος και αίσθηση μονιμότητας.

Απέναντι στις συμπαγείς πέτρινες επιφάνειες, τα μεγάλα ανοίγματα εισάγουν μια αντίθετη συνθήκη διαφάνειας. Το φυσικό φως εισχωρεί βαθιά στο εσωτερικό, ενώ οι θεάσεις προς το αρκαδικό τοπίο παραμένουν ανεμπόδιστες.

Η αντίθεση ανάμεσα στη μάζα της πέτρας και τη διαφάνεια των υαλοστασίων αποτελεί έτσι ένα από τα βασικά αρχιτεκτονικά εργαλεία του έργου.

 

Περιορισμένη υλική παλέτα

Ο εσωτερικός σχεδιασμός από τους Stones & Walls ακολουθεί την ίδια συγκρατημένη λογική.

Μια ήπια, ουδέτερη χρωματική παλέτα οργανώνεται γύρω από την ξυλεία, την πέτρα και το μέταλλο, σε συνδυασμό με ανοιχτόχρωμες υφές και σύγχρονες λεπτομέρειες. Η επίπλωση και οι επιφάνειες αποφεύγουν την υπερβολική διακόσμηση, ώστε η υλικότητα του κτιρίου και οι θεάσεις προς το τοπίο να παραμένουν κυρίαρχες.

Η ξυλεία προσθέτει θερμότητα δίπλα στον περισσότερο ορυκτό χαρακτήρα της πέτρας, ενώ τα σκούρα μεταλλικά στοιχεία δημιουργούν σαφέστερες γραμμές και τονίζουν επιμέρους λεπτομέρειες.

Στο κέντρο του καθιστικού, ένα χαρακτηριστικό μαντεμένιο τζάκι λειτουργεί ως βασικό σημείο αναφοράς, οργανώνοντας τον χώρο διημέρευσης χωρίς να ανταγωνίζεται την παρουσία του τοπίου.

 

Μνήμη, τοπίο και σύγχρονη κατοίκηση

Η ταυτότητα του Patrion House διαμορφώνεται από τη σχέση ανάμεσα στην οικογενειακή ιστορία του τόπου, τη φυσική παρουσία του αρκαδικού τοπίου και τις ανάγκες της σύγχρονης κατοίκησης.

Το έργο δεν επιχειρεί μια μορφολογική ανακατασκευή του παρελθόντος. Οι OfficeTwentyFiveArchitects χρησιμοποιούν τη συνέχεια της πέτρας, την ένταξη της κατοικίας στο ανάγλυφο και το καδράρισμα των μακρινών θεάσεων για να δημιουργήσουν μια περισσότερο έμμεση σύνδεση με την ιστορία του οικοπέδου.

Στο εσωτερικό, οι Stones & Walls συνεχίζουν την ίδια προσέγγιση μέσα από μια περιορισμένη παλέτα που παραμένει στενά συνδεδεμένη με τα αρχιτεκτονικά υλικά.

Το αποτέλεσμα είναι μια κατοικία όπου η διάκριση ανάμεσα στην παράδοση και τον σύγχρονο σχεδιασμό παραμένει σκόπιμα ήπια: η πέτρα και το τοπίο εξασφαλίζουν τη συνέχεια, ενώ τα μεγάλα ανοίγματα, η καθαρή χωρική οργάνωση και οι σύγχρονες λεπτομέρειες προσδιορίζουν τον σημερινό χαρακτήρα της.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στην έκδοση Maison de Campagne 2025.

Ένα διατηρητέο πρώην σανατόριο μέσα στο ελατοδάσος της Αρκαδίας αποκαθίσταται ως ξενοδοχείο 32 δωματίων, διατηρώντας τη μνημειακή πέτρινη δομή του και εντάσσοντας μια περιορισμένη παλέτα ξυλείας, terrazzo και φυσικής πέτρας.

Το Manna Arcadia στη Βυτίνα, με αρχιτεκτονικό και εσωτερικό σχεδιασμό από τους K-Studio και μελέτη εφαρμογής από τους Monogon, στεγάζεται σε ένα πρώην σανατόριο του 1929 στο Μαίναλο. Το διατηρητέο κτίριο, σε υψόμετρο περίπου 1.200m μέσα στο αρκαδικό δάσος, μετατρέπεται σε ξενοδοχείο 32 δωματίων, διατηρώντας τον αρχιτεκτονικό χαρακτήρα και τα υλικά ίχνη της προηγούμενης χρήσης του.

Το κτίριο είχε αρχικά σχεδιαστεί ως σανατόριο για ασθενείς με φυματίωση, με το ορεινό κλίμα, τον καθαρό αέρα και την απομόνωση να αποτελούν μέρος της θεραπευτικής αντίληψης της εποχής. Μετά την εγκατάλειψή του, τμήματα της κατασκευής και υλικά αφαιρέθηκαν ή επαναχρησιμοποιήθηκαν σε γειτονικά κτίσματα. Η νέα επέμβαση ξεκινά επομένως από τη διατήρηση και συμπλήρωση ενός κελύφους που είχε επιβιώσει αποσπασματικά.

 

Αποκατάσταση του υφιστάμενου κελύφους

Ο σχεδιασμός διατηρεί όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος της αρχικής κατασκευής και χρησιμοποιεί την υπάρχουσα υλικότητα ως αφετηρία για τις νέες επεμβάσεις.

Αντί να αποκατασταθεί το κτίριο σε μια εξιδανικευμένη ιστορική μορφή, παραμένουν εμφανή τα ίχνη του χρόνου, ενώ τα νέα τελειώματα επιλέγονται ώστε να συνυπάρχουν με την αρχική δομή. Φυσικά επιχρίσματα, πέτρα, ξυλεία και terrazzo συγκροτούν μια περιορισμένη παλέτα που διατηρεί τον αυστηρό χαρακτήρα του πρώην σανατορίου.

Τα έντονα φθαρμένα δάπεδα terrazzo αντικαθίστανται με νέες συνθέσεις από αδρανή τοπικής προέλευσης. Στους χώρους εστίασης και spa του κατώτερου επιπέδου χρησιμοποιούνται πέτρινα δάπεδα, ενώ φυσική πέτρα επανέρχεται σε κατώφλια και ποδιές ανοιγμάτων.

Η ξυλεία καστανιάς εισάγει μια θερμότερη υλικότητα απέναντι στις περισσότερο ορυκτές επιφάνειες.

 

Συμπλήρωση της αρχικής δομής

Η επέμβαση επαναφέρει σε χρήση τμήματα του συγκροτήματος που είχαν χαθεί ή παρέμεναν ανενεργά.

Ένας νέος όγκος κατασκευάζεται στο αποτύπωμα παλιού ερειπωμένου βοηθητικού κτίσματος, ενώ η αποκατάσταση της στέγης επιτρέπει τη δημιουργία του επιπέδου της σοφίτας. Οι προσθήκες αυξάνουν τη λειτουργική επιφάνεια χωρίς να εισάγουν μια ανεξάρτητη μορφολογική γλώσσα.

Σε συνολική επιφάνεια περίπου 2.982τ.μ. οργανώνονται 32 δωμάτια, υποδοχή, καθιστικό, bar, εστιατόριο, spa, γυμναστήριο και οι απαραίτητες υποστηρικτικές λειτουργίες.

Οι μεγάλοι κοινόχρηστοι χώροι συνυπάρχουν με μικρότερες, περισσότερο προστατευμένες περιοχές, διατηρώντας τη διαφορετική κλίμακα των υφιστάμενων χώρων.

Ξύλινος κάνναβος στα δωμάτια

Στα δωμάτια, ένας κάνναβος από βουρτσισμένη ξυλεία οργανώνει τις επιμέρους λειτουργίες.

Η γεωμετρία του ορίζει τις περιοχές ύπνου, λουτρού και αποθήκευσης και επαναλαμβάνεται στη χάραξη των δαπέδων από terrazzo και μάρμαρο. Η επίπλωση και οι σταθερές κατασκευές εντάσσονται έτσι σε ένα κοινό σύστημα αντί να αντιμετωπίζονται ως ανεξάρτητα αντικείμενα.

Η περιορισμένη υλική παλέτα διατηρείται και στους ιδιωτικούς χώρους. Η ξυλεία δημιουργεί αντίστιξη με την πέτρα και το terrazzo, ενώ οι ουδέτερες αποχρώσεις συνδέουν τα νέα στοιχεία με το υφιστάμενο κέλυφος.

Ο σχεδιασμός αποφεύγει με αυτόν τον τρόπο την επανάληψη ενός τυποποιημένου ξενοδοχειακού δωματίου και βασίζεται περισσότερο στη σχέση ανάμεσα στην κατασκευή, το υλικό και τη χρήση.

 

Ίχνη του χρόνου και νέες επιφάνειες

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στον τρόπο με τον οποίο τα νέα υλικά συνυπάρχουν με την παλαιωμένη κατασκευή.

Το υφιστάμενο κτίριο δεν αντιμετωπίζεται ως ένα άθικτο ιστορικό αντικείμενο. Οι ατέλειες, οι φθορές και οι διαφοροποιήσεις στις επιφάνειες παραμένουν ευανάγνωστες, ενώ τα νέα υλικά επιλέγονται ώστε να αποκτούν τη δική τους πατίνα με την πάροδο του χρόνου.

Η σχέση αυτή γίνεται ιδιαίτερα σαφής στην αντίθεση ανάμεσα στις αδρές ορυκτές επιφάνειες και τις περισσότερο επεξεργασμένες ξύλινες κατασκευές.

Τα μεταλλικά πλαίσια των ανοιγμάτων εισάγουν ένα ακόμη σύγχρονο στοιχείο μέσα στο βαρύτερο πέτρινο κέλυφος, διατηρώντας παράλληλα το φυσικό φως και τις θεάσεις προς το δάσος.

Κοινόχρηστοι χώροι και απομόνωση

Η προηγούμενη χρήση του κτιρίου δημιουργεί ένα ιδιαίτερο υπόβαθρο για το νέο ξενοδοχειακό πρόγραμμα.

Οι μεγάλοι κοινόχρηστοι χώροι υποστηρίζουν τη συνάντηση και τη συλλογική χρήση, ενώ μικρότερες περιοχές διατηρούν περισσότερο ήσυχο και ιδιωτικό χαρακτήρα.

Το εστιατόριο, το bar και το καθιστικό αξιοποιούν τις μεγαλύτερες αίθουσες, ενώ το spa αναπτύσσεται σε περισσότερο εσωστρεφείς χώρους με εντονότερη παρουσία της πέτρας και χαμηλότερο φωτισμό.

Η εναλλαγή ανάμεσα στη συλλογική χρήση και την απομόνωση συνεχίζει, με διαφορετικούς όρους, μια βασική χωρική συνθήκη του παλιού σανατορίου.

 

Η σχέση με το αρκαδικό τοπίο

Το ελατοδάσος αποτελεί σταθερό μέρος της αρχιτεκτονικής εμπειρίας του Manna.

Η επέμβαση δεν επιχειρεί να ανταγωνιστεί την κλίμακα του τοπίου, αλλά επικεντρώνεται στην αποκατάσταση του υπάρχοντος κτιρίου και στην ενίσχυση της σχέσης του με το φυσικό περιβάλλον. Οι θεάσεις προς το δάσος, τα φυσικά υλικά και η αρχιτεκτονική τοπίου ενισχύουν αυτή τη συνέχεια.

Το Manna Arcadia αποτελεί έτσι ένα έργο επανάχρησης στο οποίο η προηγούμενη ταυτότητα του σανατορίου δεν εξαλείφεται ούτε ανακατασκευάζεται ως ιστορική εικόνα. Οι K-Studio και Monogon διατηρούν τη δομική και υλική παρουσία του κτιρίου και την προσαρμόζουν στη σύγχρονη φιλοξενία μέσα από περιορισμένες προσθήκες και σαφείς υλικούς χειρισμούς.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ek282 | Νοέμβριος 2023, στην ενότητα RESORT