Στο Puerto Vallarta, στις ακτές του Μεξικού στον Ειρηνικό, η Casa Tao από τους HW Studio οργανώνεται γύρω από τη σκιά, τόσο ως κλιματική ανάγκη όσο και ως χωρική συνθήκη. Η κατοικία των 472 τ.μ. αντλεί στοιχεία από τις μνήμες και τα ενδιαφέροντα των κατοίκων της, μεταφράζοντας τις έννοιες της προστασίας, της ηρεμίας και της περισυλλογής σε μια ακολουθία από περίκλειστες αυλές, ελεγχόμενες φυγές και προστατευμένους εσωτερικούς χώρους.

Το σπίτι βρίσκεται σε μια συνοικία χωρίς μακρινή θέα, απέναντι όμως από μια δενδροφυτεμένη πλατεία που προσφέρει σκιά και δροσιά. Αντί να ανοίγεται μετωπικά προς αυτήν μέσω εκτεταμένων υαλοστασίων, η αρχιτεκτονική διαμορφώνει μια έμμεση σχέση με το περιβάλλον. Τα προσεκτικά τοποθετημένα ανοίγματα επιτρέπουν την αντίληψη της πλατείας, περιορίζοντας παράλληλα την έκθεση στον έντονο παράκτιο ήλιο.

Η σκιά ως τρόπος κατοίκησης

Ο σχεδιασμός επηρεάστηκε εν μέρει από τις προσωπικές διαδρομές των κατοίκων. Μεγαλώνοντας στο Puerto Vallarta, ένας από τους ιδιοκτήτες γνώρισε τη σκιά ως απαραίτητο καταφύγιο από τη ζέστη και την υγρασία του κλίματος του Ειρηνικού. Ένα μεταγενέστερο οικογενειακό ταξίδι στην Ιαπωνία εισήγαγε ένα δεύτερο σύνολο αναφορών: τη χωρική λιτότητα, το κενό, το προσεκτικά φιλτραρισμένο φως και την αίσθηση ηρεμίας.

Οι επιρροές αυτές μεταφράζονται σε μια αρχιτεκτονική έμμεσων σχέσεων. Η κατοικία ούτε αποσύρεται πλήρως από την πόλη ούτε εκτίθεται σε αυτήν. Οι θέες, ο αέρας και το φυσικό φως εισέρχονται ελεγχόμενα μέσα από περιορισμένα ανοίγματα, αυλές και μεταβατικούς χώρους.

Διαμορφώνεται έτσι ένα περιβάλλον που βασίζεται στη σταδιακή εμπειρία του φωτός και της σκιάς.

 

 

Ιδιωτικοί χώροι χαμηλά, κοινωνική ζωή ψηλότερα

Το βασικό κτιριολογικό πρόγραμμα οργανώνεται καθ’ ύψος. Τα υπνοδωμάτια, το γκαράζ και οι βοηθητικοί χώροι καταλαμβάνουν τη βάση της κατοικίας, ενώ επάνω τους τοποθετείται ένας ελαφρύτερος όγκος διπλού ύψους που φιλοξενεί τους κύριους χώρους διημέρευσης.

Η ανύψωση των κοινόχρηστων λειτουργιών τις απομακρύνει από τη στάθμη του δρόμου και τις ανοίγει προς τις κορυφές των γύρω δέντρων. Ο αέρας κυκλοφορεί γύρω από τον επάνω όγκο, ενώ οι υπερυψωμένες αυλές διαμορφώνουν προστατευμένους υπαίθριους χώρους με θέα προς τη βλάστηση της πλατείας.

Η διάταξη επιτρέπει στην κατοικία να συνδέεται με την πλατεία χωρίς να χρησιμοποιεί μια συμβατική πανοραμική όψη. Η σχέση γίνεται αντιληπτή αποσπασματικά: μέσα από την κίνηση των κλαδιών, την είσοδο του αέρα και τις μεταβολές του φωτός.

Αυλές και εσωτερική περισυλλογή

Τα υπνοδωμάτια οργανώνονται γύρω από μια αυλή, όπου η περίκλειστη διάταξη προσφέρει ιδιωτικότητα χωρίς να διακόπτει την επαφή με τον αέρα και τον ουρανό. Στην είσοδο, ένας καμπύλος τοίχος κατευθύνει ήπια την κίνηση, ενώ ένα δέντρο σηματοδοτεί τη μετάβαση προς το εσωτερικό.

Η εσωστρεφής οργάνωση δημιουργεί μια ακολουθία χώρων στραμμένων προς τον ουρανό, τη σκιά και τη βλάστηση. Οι αυλές δεν λειτουργούν μόνο ως πηγές φυσικού φωτισμού και αερισμού, αλλά καθορίζουν τον βραδύτερο ρυθμό γύρω από τον οποίο οργανώνεται η καθημερινή ζωή.

Σε όλη την κατοικία, η ιδιωτικότητα επιτυγχάνεται μέσω του βάθους και των έμμεσων οπτικών σχέσεων.

 

 

Σκυρόδεμα, λευκότητα και φιλτραρισμένο φως

Η παλέτα των υλικών ενισχύει την αντίθεση ανάμεσα στην ένταση του εξωτερικού κλίματος και την πιο ήρεμη ατμόσφαιρα του εσωτερικού. Οι λευκές επιφάνειες ανταποκρίνονται έντονα στο παράκτιο φως, ενώ το εμφανές σκυρόδεμα το απορροφά και το απαλύνει.

Η υλικότητά του προσδίδει στους εσωτερικούς χώρους μια αίσθηση μονιμότητας, όμως οι μεταβολές του φυσικού φωτός αποτρέπουν τη στατικότητα. Το φως απλώνεται στις επιφάνειες, αποκαλύπτοντας λεπτές διαφορές ανάμεσα στις ανοιχτές αυλές, τα σκιασμένα κατώφλια και τους περισσότερο προστατευμένους χώρους.

Οι αρχιτέκτονες συσχετίζουν αυτή την προσέγγιση με το Εγκώμιο της σκιάς του Junichirō Tanizaki, όπου το σκοτάδι γίνεται αντιληπτό ως μέσο που προσδίδει βάθος στην αντίληψη και όχι απλώς ως απουσία φωτός. Στην Casa Tao, η σκιά αποκτά αντίστοιχα ενεργό ρόλο: αποτελεί κλιματικό εργαλείο, χωρικό φίλτρο και το βασικό στοιχείο μέσα από το οποίο διαμορφώνεται η ατμόσφαιρα της κατοικίας.

Η Casa Tao προτείνει τελικά έναν τρόπο κατοίκησης που βασίζεται στην προσοχή και την παύση. Μέσα από τις υπερυψωμένες αυλές, την εσωστρεφή οργάνωση και τα ελεγχόμενα ανοίγματα, δημιουργείται ένας προστατευμένος εσωτερικός κόσμος που παραμένει συνδεδεμένος με τον αέρα, τη βλάστηση και το κλίμα του Puerto Vallarta.

Σε ένα επικλινές, βραχώδες οικόπεδο 4.070 τ.μ. με θέα προς την παραλία του Καλαθά, η κατοικία από τους iN2 Architects εντάσσεται διακριτικά στο φυσικό ανάγλυφο. Το έργο σχεδιάστηκε για δέκα άτομα. Έτσι, συνδυάζει άνετους κοινόχρηστους χώρους με σαφώς διαχωρισμένες περιοχές ιδιωτικότητας.

Το κτίριο τοποθετείται σε ένα από τα δύο φυσικά πλατώματα της πλαγιάς, όπου η κλίση είναι ηπιότερη. Η γραμμική, ισόγεια διάταξη ακολουθεί τη γεωμετρία του οικοπέδου και τη θέα προς τη θάλασσα.

Παράλληλα, διατηρήθηκε όσο το δυνατόν περισσότερο η φυσική βλάστηση. Το χαρακτηριστικό αλμυρίκι στην είσοδο εντάχθηκε επίσης στη σύνθεση.

 

 

Είσοδος μέσα από τον βράχο

Η πρόσβαση αξιοποιεί μια υφιστάμενη τομή στο βουνό. Από εκεί, μια στενή σχισμή οδηγεί σε έναν μακρύ υπαίθριο διάδρομο που λειτουργεί ως φωταγωγός.

Η διαδρομή καθυστερεί την πλήρη αποκάλυψη της θάλασσας. Στο τέλος της, ο κεντρικός χώρος υποδοχής χωρίζει την κατοικία σε δύο βασικές ζώνες: τους κοινόχρηστους χώρους στα ανατολικά και τα υπνοδωμάτια στα δυτικά.

Σε αυτό το σημείο, η θέα ανοίγεται ξαφνικά προς το νησάκι του Καλαθά. Επιπλέον, τα αναδιπλούμενα υαλοστάσια καταργούν το όριο ανάμεσα στο εσωτερικό και τον υπαίθριο χώρο.

Μια γραμμική κάτοψη στραμμένη στη θάλασσα

Στην ανατολική πλευρά, το καθιστικό, η τραπεζαρία και η κουζίνα οργανώνονται σε έναν ενιαίο χώρο. Μια συρόμενη τζαμαρία μήκους 14 μ. ανοίγει ολόκληρη τη ζώνη διημέρευσης προς τη βεράντα και τη θέα.

Έτσι, ο χώρος γίνεται η ζωντανή καρδιά της κατοικίας. Η ανοιχτή διάταξη υποστηρίζει την κοινή ζωή, ενώ η θάλασσα παραμένει συνεχώς παρούσα.

Στη δυτική πτέρυγα βρίσκονται πέντε υπνοδωμάτια με ιδιωτικά λουτρά. Ένα ρυθμικό μοτίβο από πλήρη και κενά δημιουργεί κατακόρυφες σχισμές. Αυτές εξασφαλίζουν ιδιωτικότητα, επιτρέπουν την είσοδο του φωτός και πλαισιώνουν τη θέα.

Η ανάπτυξη σε ένα επίπεδο προσφέρει επίσης σαφή κυκλοφορία και πλήρη προσβασιμότητα. Οι βοηθητικές λειτουργίες μεταφέρονται στο υπόγειο, ώστε η κύρια στάθμη να παραμένει αφιερωμένη στην καθημερινή ζωή και τη σχέση με το τοπίο.

 

 

Το σκυρόδεμα ως δομή και φόντο

Το εμφανές σκυρόδεμα αποτελεί το βασικό υλικό και εκφραστικό μέσο του έργου. Η φυσική απόχρωσή του συγγενεύει με το βραχώδες έδαφος. Επομένως, περιορίζονται οι οπτικές αντιθέσεις ανάμεσα στο κτίριο και την πλαγιά.

Στο εσωτερικό, το ίδιο υλικό λειτουργεί ως ουδέτερο φόντο για τα έργα της εικαστικού Daniella Rubinovitz, η οποία ζει και εργάζεται στην Ολλανδία. Η κατοικία γίνεται, παράλληλα, ένα ήρεμο περιβάλλον για την τέχνη.

Τα δάπεδα από πατητή τσιμεντοκονία συνεχίζουν τη λιτή υλική γλώσσα. Αντίθετα, το ξύλο και το μέταλλο προσθέτουν θερμότητα και διαφοροποιούν τις επιφάνειες.

Η σχέση με το έδαφος συνεχίζεται και στον περιβάλλοντα χώρο. Μέρος των βράχων που αφαιρέθηκαν κατά την εκσκαφή επαναχρησιμοποιήθηκε στη διαμόρφωση του τοπίου.

 

 

Φως, σκιά και ανοιχτός ορίζοντας

Τα μεγάλα ανοίγματα φέρνουν φυσικό φως βαθιά στο εσωτερικό. Ταυτόχρονα, μια πέργκολα με λυγαριά φιλτράρει τον έντονο ήλιο και επεκτείνει τη ζωή προς τον υπαίθριο χώρο.

Η αρχιτεκτονική βασίζεται σε διαδοχικές αντιθέσεις. Η στενή είσοδος οδηγεί στον ανοιχτό ορίζοντα. Το βαρύ σκυρόδεμα συναντά το φιλτραρισμένο φως. Οι κοινόχρηστοι χώροι εναλλάσσονται με τα περισσότερο προστατευμένα υπνοδωμάτια.

Ωστόσο, το κτίριο παραμένει διακριτικό παρά το μέγεθός του. Το φυτεμένο δώμα, η γραμμική μορφή και οι γήινες αποχρώσεις μειώνουν την παρουσία του στην πλαγιά. Αντίθετα, η κύρια όψη ανοίγεται σχεδόν πλήρως προς τη θάλασσα.

Το κτίριο λειτουργεί τελικά ως ένα ήρεμο αρχιτεκτονικό πλαίσιο για το τοπίο και την τέχνη. Η υπόσκαφη μορφή, η σκηνοθετημένη είσοδος και η επιμήκης ανοιχτή όψη εντάσσουν το φως, τον βράχο και τον ορίζοντα στην καθημερινή εμπειρία της κατοικίας.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο Maison de Campagne 2025, ετήσια έκδοση των ek Architectural Publications.