Το ek magazine επιλέγει δέκα αρχιτεκτονικά έργα όπου η ξυλεία λειτουργεί ως φέρων οργανισμός, επένδυση, στοιχείο σκίασης, σύστημα προκατασκευής ή βασικό υλικό διαμόρφωσης της ατμόσφαιρας. Από μικρά, πειραματικά καταφύγια και πύργους παρατήρησης έως κατοικίες, δημόσιες υποδομές, ξενοδοχειακές και αθλητικές εγκαταστάσεις, τα έργα δείχνουν ότι η σύγχρονη αρχιτεκτονική με ξυλεία δεν περιορίζεται στη θερμή υλικότητα. Αντίθετα, συνδέεται με την κατασκευαστική ακρίβεια, τις περιβαλλοντικές επιδόσεις, την τοπική τεχνογνωσία και τη δυνατότητα ενός κτιρίου να συνομιλεί πιο άμεσα με το τοπίο.

1. Forestone Cabin στα Πυρηναία | IAAC

Το Forestone Cabin από το Iaac-Institute for Advanced Architecture of Catalonia είναι μια πειραματική ξύλινη κατοικία 20 τ.μ. στο MónNatura Pirineu, σχεδιασμένη και κατασκευασμένη από φοιτητική ομάδα του Master in Ecological Architecture and Advanced Construction. Το έργο λειτουργεί ως πρότυπο οικολογικής κατοίκησης στο δάσος, διερευνώντας την τοπική ξυλεία, την αναγεννητική δασοπονία και τη μικρής κλίμακας προκατασκευή.

Η σταυρωτή-επικολλητή ξυλεία (CLT) οργανώνει τον φορέα, την επίπλωση και την εμπειρία του εσωτερικού ως ενιαίο σύστημα. Η εξωτερική επένδυση από απανθρακωμένο ξύλο, σε διάλογο με την πέτρα και τα φυσικά υφάσματα, ενισχύει την ανθεκτικότητα και τη σχέση του κτιρίου με το ορεινό τοπίο. Έτσι, η ξυλεία γίνεται ταυτόχρονα φέρων οργανισμός, υλικό εσωτερικής διαμόρφωσης και εργαλείο οικολογικής έρευνας.

2. Πύργος Παρατήρησης Μέλανος στο Εθνικό Δασικό Πάρκο Ακάμα | Anastasiou Misseri

Στο Εθνικό Δασικό Πάρκο Ακάμα στην Κύπρο, ο πύργος παρατήρησης Μέλανος από τους Anastasiou Misseri σχεδιάζεται ως μικρή υποδομή παρατήρησης, ενημέρωσης και προστασίας. Το έργο συνδυάζει την ανάγκη για ανθεκτικότητα σε ένα ευαίσθητο φυσικό περιβάλλον με την επιθυμία για ήπια παρουσία μέσα στο τοπίο.

Η βάση του πύργου οργανώνεται με πιο στιβαρά υλικά, ενώ ο ανώτερος χώρος κατασκευάζεται από CLT και επενδύεται εξωτερικά με θερμικά επεξεργασμένες ξύλινες σανίδες. Η στέγη ολοκληρώνεται επίσης με σταυρωτή-επικολλητή ξυλεία, ενσωματώνοντας το ξύλο στον πυρήνα της κατασκευής. Το αποτέλεσμα είναι ένα διακριτικό πρότυπο δημόσιας αρχιτεκτονικής για προστατευόμενα τοπία.

3. Studio κεραμικής στο Seattle | GO’C

Στο West Seattle, το εργαστήρι κεραμικής από τους GO’C είναι ένας μικρός χώρος εργασίας και διδασκαλίας, σχεδιασμένος για την παραγωγή, το ψήσιμο, την έκθεση και τις κοινωνικές εκδηλώσεις γύρω από την κεραμική. Το κτίριο λειτουργεί ταυτόχρονα ως χώρος εργασίας, εκπαίδευσης, pop-up κατάστημα, τόπος συνάντησης και πιθανή μελλοντική κατοικία.

Η ξύλινη οροφή αποτελεί το βασικό ενοποιητικό στοιχείο. Μεγάλοι φεγγίτες φέρνουν φυσικό φως στα σημεία όπου απαιτείται, ενώ ο πρόβολος της στέγης επεκτείνει το εσωτερικό προς την εξωτερική ζώνη των καμινιών. Οι εμφανείς δοκοί δημιουργούν ρυθμό, τονίζοντας τη συνέχεια ανάμεσα στο εργαστήριο, το πατάρι και τον υπαίθριο χώρο εργασίας.

4. Pavilion in the Oaks στην Καλιφόρνια | Mork-Ulnes Architects

Στην Καλιφόρνια, το Pavilion in the Oaks από τους Mork-Ulnes Architects σχεδιάζεται ως επέκταση μιας οικογενειακής κατοικίας, περιλαμβάνοντας χώρους άσκησης, σάουνας, χαλάρωσης και σύνδεσης με το φυσικό περιβάλλον. Το μικρό περίπτερο τοποθετείται ανάμεσα σε ψηλά δέντρα και ανασηκώνεται ελαφρά πάνω από το έδαφος, περιορίζοντας την επίδραση της κατασκευής του στο επικλινές τοπίο.

Στο εσωτερικό, οι χώροι οργανώνονται γύρω από έναν θερμό ξύλινο όγκο, ενώ τα μεγάλα ανοίγματα επιτρέπουν στο τοπίο να πλαισιώνει την καθημερινή ζωή. Το ξύλο λειτουργεί εδώ ως στοιχείο ατμόσφαιρας και χωρικής οργάνωσης, όχι απλώς ως επένδυση. Η επέκταση διαμορφώνει ένα ενδιάμεσο περιβάλλον ανάμεσα στο σπίτι, την αυλή και το δάσος.

5. Κέντρο Ναυταθλητισμού Baie-de-Valois στο Pointe-Claire | ADHOC Architectes & PRISME architecture

Στο Pointe-Claire του Μόντρεαλ, ο επανασχεδιασμός του Κέντρου Ναυταθλητισμού Baie-de-Valois από τους ADHOC Architectes και PRISME architecture μετατρέπει το μικρό δημόσιο κτίριο σε κοινωνική υποδομή αναψυχής και επαφής με το νερό. Η μορφή του αντλεί στοιχεία από τη στρωματογραφία του τοπίου, με μια βάση που παραπέμπει στη βραχώδη ακτογραμμή, ξύλινη επένδυση που συνδιαλέγεται με τους κορμούς των δέντρων και μια επικλινή στέγη που θυμίζει φυλλωσιά.

Το ξύλο δεν χρησιμοποιείται μόνο ως εικόνα της φύσης. Φλαμουριές που κόπηκαν λόγω της προσβολής τους από παράσιτα αξιοποιούνται εκ νέου ως επένδυση της οροφής, μεταφέροντας την ταυτότητα του τόπου στο εσωτερικό του κτιρίου. Παράλληλα, η στέγη συμβάλλει στον παθητικό ηλιασμό, στον φυσικό αερισμό και στη διάχυση του φωτός, μετατρέποντας το ναυτικό κέντρο σε ένα υπόδειγμα περιβαλλοντικής αρχιτεκτονικής μικρής κλίμακας.

Στο χωριό Cristinacce της Κορσικής, οι Orma Architettura ανακατασκευάζουν και αναδιοργανώνουν ένα ερείπιο, δημιουργώντας τρία διαμερίσματα. Το έργο συνδυάζει κοινωνική κατοικία, περιβαλλοντική απόδοση και ένταξη σε έναν παραδοσιακό αγροτικό ιστό, απαντώντας παράλληλα στο ζήτημα της ερήμωσης της ενδοχώρας.

Η κατασκευή χαρακτηρίζεται από ξύλινο φορέα και κέλυφος, με στόχο το χαμηλό ανθρακικό αποτύπωμα και την αξιοποίηση των τοπικών πόρων. Η χρήση πεύκης Laricio αναδεικνύει τις δυνατότητες μιας τοπικής ξυλείας υψηλής ποιότητας, ενώ η ακρίβεια της κατασκευής αντιμετωπίζει τις πρακτικές δυσκολίες της δόμησης στην Κορσική. Έτσι, η ξύλινη κατασκευή λειτουργεί ως εργαλείο κοινωνικής και περιβαλλοντικής ανασυγκρότησης.

7. Casa Daia Bungalows στην Ceará | UNA barbara e valentim

Στην Ceará της Βραζιλίας, τα Casa Daia Bungalows από τους UNA barbara e valentim προτείνουν μια ήπια μορφή φιλοξενίας μέσα σε ευαίσθητο παράκτιο τοπίο. Οι τέσσερις ανεξάρτητες μονάδες τοποθετούνται σε υπερυψωμένα decks και οργανώνονται ώστε να περιορίζουν την επίδραση της δόμησης στο έδαφος και στη βλάστηση.

Το έργο βασίζεται σε προκατασκευασμένα στοιχεία CLT από ευκάλυπτο αναδάσωσης, κατασκευασμένα σε εργοστάσιο και συναρμολογημένα στο εργοτάξιο με τεχνικές ξηράς δόμησης. Ο ανεξάρτητος ξύλινος φορέας, τα περιμετρικά πετάσματα, ο φυσικός αερισμός και η σκίαση συνδέουν την τουριστική εμπειρία με ένα πιο ελεγχόμενο και χαμηλής όχλησης μοντέλο εγκατάστασης στο τοπίο.

8. Κτίριο πολλαπλών χρήσεων στο Barbiano | Roland Baldi Architects

Στο Barbiano της Ιταλίας, οι Roland Baldi Architects συνδυάζουν παιδικό σταθμό, εστιατόριο, γραφείο τουρισμού, δημόσιες χρήσεις και υπόγειο χώρο στάθμευσης σε ένα ενιαίο συγκρότημα. Το έργο λειτουργεί ως δημόσια υποδομή, που οργανώνει διαφορετικές ηλικίες και χρήσεις μέσα σε ένα συνεκτικό αρχιτεκτονικό σύστημα.

Πάνω στη βάση από οπλισμένο σκυρόδεμα, οι ανώτεροι όροφοι διαμορφώνονται ως ελαφριά ξύλινη κατασκευή. Η κατακόρυφη πράσινη ξύλινη όψη, τα ξύλινα ηχοαπορροφητικά στοιχεία και τα μασίφ έπιπλα συγκροτούν ένα ήρεμο, παιδοκεντρικό περιβάλλον, όπου το ξύλο έχει τόσο κατασκευαστικό όσο και αισθητικό ρόλο. Η υψηλή ενεργειακή απόδοση του κτιρίου υποστηρίζει τον δημόσιο χαρακτήρα της επιλογής.

9. Επέκταση Ξενοδοχείου Natura στη Rogla | Enota

Στη Rogla της Σλοβενίας, η επέκταση του Hotel Natura από τους Enota αντιμετωπίζει το ζήτημα της προσθήκης σε ένα ήδη ογκώδες υφιστάμενο ξενοδοχειακό συγκρότημα μέσα σε ορεινό τουριστικό τοπίο. Αντί να μιμηθεί το υπάρχον κτίριο, το νέο τμήμα στρέφεται προς το δάσος και την αγροτική αρχιτεκτονική της περιοχής, αναζητώντας μια πιο ήπια παρουσία.

Η βασική χειρονομία του έργου είναι μια ενιαία ξύλινη επιφάνεια, όπου η πρόσοψη μετατρέπεται σταδιακά σε δίρριχτη στέγη. Το ξύλο στοιβάζεται ελεύθερα και παραμένει ανεπίχριστο, ώστε να γερνά σταδιακά μαζί με το τοπίο. Έτσι, η επέκταση δεν χρησιμοποιεί το ξύλο ως απλή διακόσμηση, αλλά ως χωρικό και χρονικό μηχανισμό ένταξης στο δάσος.

10. Κλειστό Γήπεδο «Κύαθος» στο Γαλάτσι | KAAF | Kitriniaris Associates Architecture Firm

Στο Άλσος Βεΐκου στο Γαλάτσι, το κλειστό γήπεδο «Κύαθος» από τους KAAF | Kitriniaris Associates Architecture Firm προτείνει μια νέα αθλητική εγκατάσταση 4.000 τ.μ., που αντικαθιστά το υφιστάμενο ξύλινο γυμναστήριο της περιοχής. Το έργο αφορά μια ειδική δημόσια υποδομή, όπου η τεχνογνωσία στην κατασκευή με βιομηχανική ξυλεία αξιοποιείται για τη δημιουργία ενός σύγχρονου γηπέδου μπάσκετ.

Η βασική κατασκευή αναπτύσσεται πάνω σε βάση από οπλισμένο σκυρόδεμα, ενώ ο φέρων οργανισμός και το κέλυφος διαμορφώνονται με σύνθετα προϊόντα ξυλείας. Δέκα ξύλινα πλαίσια καλύπτουν το άνοιγμα των 30 μ. της αρένας, λειτουργώντας ως τριαρθρωτά τόξα. Το σύστημα συνδυάζει επικολλητή ξυλεία, κόντρα πλακέ και CLT, ενώ μέρος της ξυλείας του παλιού γυμναστηρίου προβλέπεται να επαναχρησιμοποιηθεί σε μη φέροντα στοιχεία. Έτσι, το ξύλο αποκτά ταυτόχρονα κατασκευαστικό, περιβαλλοντικό και συμβολικό ρόλο σε μια δημόσια αθλητική υποδομή μεγάλης κλίμακας.