Τρεις ανεξάρτητες κατοικίες σε ένα έντονα επικλινές οικόπεδο στα Τρίκαλα Κορινθίας επανερμηνεύουν την τυπική ορεινή κατοικία μέσα από τοπική λιθοδομή και γυαλί, ακολουθώντας το φυσικό ανάγλυφο και διατηρώντας ανεμπόδιστη θέα προς τον Κορινθιακό κόλπο.

 

Το Slope στα Τρίκαλα Κορινθίας από τους gnb architects είναι ένα μικρό συγκρότημα τριών ανεξάρτητων κατοικιών, τοποθετημένων σε έντονα επικλινές οικόπεδο στα όρια της κάτω συνοικίας των Τρικάλων. Το γήπεδο ανοίγεται προς τον ανατολικό ορίζοντα, με ανεμπόδιστη θέα στις απέναντι πλαγιές και τον Κορινθιακό κόλπο, καθιστώντας το ανάγλυφο, τον προσανατολισμό και τις θεάσεις βασικές παραμέτρους της σύνθεσης.

Η μελέτη επανερμηνεύει χαρακτηριστικά της τοπικής ορεινής αρχιτεκτονικής μέσα από ένα περιορισμένο σύγχρονο λεξιλόγιο. Αντί για την άμεση αναπαραγωγή παραδοσιακών μορφών, η τυπική ορεινή κατοικία απλοποιείται στα βασικά συνθετικά της στοιχεία και εκφράζεται μέσα από λίγα υλικά και καθαρούς όγκους.

 

Προσαρμογή στην κλίση

Η διάταξη των τριών κατοικιών προκύπτει άμεσα από τη γεωμορφολογία του οικοπέδου.

Με στόχο την προσαρμογή στην έντονη κλίση και τον περιορισμό του αποτυπώματος της κατασκευής, δύο μονάδες συνενώνονται στο υψηλότερο σημείο, ενώ η τρίτη «ολισθαίνει» χαμηλότερα στην πλαγιά.

Η μετατόπιση εξασφαλίζει την απαιτούμενη ιδιωτικότητα μεταξύ των κατοικιών και ταυτόχρονα αποτρέπει την παρεμπόδιση της θέας από τις ψηλότερες μονάδες. Το συγκρότημα δεν διαμορφώνει έτσι ένα ενιαίο κτιριακό μέτωπο, αλλά ακολουθεί τη διαβάθμιση του φυσικού εδάφους.

Η αρχιτεκτονική εντάσσεται στην πλαγιά αντί να επιβάλλεται σε αυτήν ως αυτόνομο αντικείμενο.

 

Αφαίρεση της ορεινής κατοικίας

Η μορφή κάθε μονάδας προκύπτει από την απλοποίηση της τυπικής ορεινής κατοικίας στα βασικά της στοιχεία.

Ένας λιτός όγκος από τοπική λιθοδομή καλύπτεται από κεκλιμένη κεραμοσκεπή, διατηρώντας μια σαφή αναφορά στον δομημένο χαρακτήρα της περιοχής. Η αναφορά παραμένει ωστόσο αφαιρετική: τα δευτερεύοντα μορφολογικά στοιχεία απομακρύνονται, αφήνοντας τον όγκο, τη στέγη και τα ανοίγματα να καθορίσουν την αρχιτεκτονική ταυτότητα.

Οι τρεις πλευρές κάθε κατοικίας διατηρούν περισσότερο συμπαγή χαρακτήρα, με περιορισμένα και σχετικά μικρά ανοίγματα. Με αυτόν τον τρόπο, η ανεπίχριστη τοπική λιθοδομή αναπτύσσεται σε μεγαλύτερες συνεχείς επιφάνειες και ενισχύει την αίσθηση βάρους του κτιρίου.

Η ανατολική όψη ακολουθεί την ακριβώς αντίθετη λογική.

 

Λιθοδομή και γυαλί

Προς τον ορίζοντα, το συμπαγές κέλυφος ανοίγεται σχεδόν ολοκληρωτικά.

Ο ανατολικός τοίχος κάθε κατοικίας αντικαθίσταται από ένα ενιαίο μεγάλο υαλοπέτασμα, δημιουργώντας άμεση οπτική συνέχεια ανάμεσα στο εσωτερικό και το μακρινό τοπίο. Η αντίθεση συγκροτεί τη βασική υλική λογική του έργου: η τοπική λιθοδομή εκφράζει τη μάζα και την περίκλειση, ενώ το γυαλί εισάγει διαφάνεια και εξωστρέφεια.

Τα δύο υλικά δεν λειτουργούν απλώς ως διαφορετικές επενδύσεις, αλλά αντιστοιχούν σε δύο διαφορετικές χωρικές συνθήκες.

Από τις πλευρικές και πίσω όψεις, οι κατοικίες εμφανίζονται συμπαγείς και σταθερά συνδεδεμένες με το έδαφος. Προς την ανατολή, αντίθετα, το όριο υποχωρεί και οι εσωτερικοί χώροι ανοίγονται πλήρως προς τη θέα και το φυσικό φως.

Η σαφής αυτή αντίθεση ανάμεσα στο πλήρες και το διαφανές προσδίδει σύγχρονο χαρακτήρα στους κατά τα άλλα λιτούς όγκους.

 

Προβολή πάνω από το έδαφος

Στην ανατολική πλευρά, κάθε κατοικία επεκτείνεται σε έναν υπαίθριο χώρο διημέρευσης.

Ελαφριές μεταλλικές κατασκευές με δάπεδο από ξυλεία προβάλλουν πέρα από το περίγραμμα των κτιρίων και πάνω από το έντονα κατηφορικό έδαφος, δημιουργώντας σαφή αντίθεση με τη βαρύτερη λιθοδομή.

Λόγω της μεγάλης κλίσης, οι υπαίθριες αυτές πλατφόρμες βρίσκονται ψηλότερα από το φυσικό έδαφος και ανάμεσα στη βλάστηση, δημιουργώντας την αίσθηση αιώρησης ανάμεσα στα κλαδιά των ψηλών δέντρων και τον ουρανό.

Οι εξωτερικοί χώροι λειτουργούν έτσι ως φυσική συνέχεια των γυάλινων ανατολικών όψεων, φέρνοντας την καθημερινή κατοίκηση πιο κοντά στο τοπίο χωρίς εκτεταμένες επεμβάσεις στο ανάγλυφο.

 

Σύγχρονη ανάγνωση της τοπικής αρχιτεκτονικής

Το Slope συγκροτείται μέσα από ένα περιορισμένο αρχιτεκτονικό λεξιλόγιο: τοπική πέτρα, γυαλί, κεραμοσκεπές και ελαφριές μεταλλικές κατασκευές.

Οι gnb architects δεν επιχειρούν να μιμηθούν την παραδοσιακή αρχιτεκτονική της ορεινής Κορινθίας. Αντίθετα, απομονώνουν ορισμένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της —τον συμπαγή πέτρινο όγκο, την κεκλιμένη στέγη και τη σχέση με την πλαγιά— και τα επανεξετάζουν με βάση τις σύγχρονες απαιτήσεις για φυσικό φωτισμό, εξωστρέφεια και ανεμπόδιστη θέα.

Η χωροθέτηση των τριών κατοικιών ακολουθεί το έδαφος, ενώ η αντίθεση ανάμεσα στις συμπαγείς πέτρινες πλευρές και τις πλήρως γυάλινες ανατολικές όψεις διαμορφώνει μια σαφή σχέση ανάμεσα στην προστασία και το άνοιγμα προς το τοπίο.

Το έργο διατηρεί έτσι ισχυρή σύνδεση με την υλικότητα και τη μορφολογία της περιοχής, ανταποκρινόμενο παράλληλα στις ιδιαίτερες συνθήκες του επικλινούς οικοπέδου.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στην έκδοση Maison de Campagne 2024.

Μέσα στο πυκνό ελατόδασος του Παρνασσού, το Hermitage 1310 οργανώνει οκτώ ανεξάρτητες κατοικίες σε δύο όγκους με δίρριχτες στέγες, χρησιμοποιώντας εκτεταμένες γυάλινες επιφάνειες, τοπική πέτρα, ξυλεία και μαύρο μέταλλο για να διατηρεί συνεχή οπτική σχέση με το ορεινό τοπίο.

 

Το Hermitage 1310 στον Παρνασσό από τον Γιώργη Λαμπαθάκη σχεδιάστηκε με κεντρική αρχή την κατοίκηση μέσα στο δασικό περιβάλλον, μακριά από τους περισσότερο πολυσύχναστους οικισμούς της ευρύτερης περιοχής της Αράχωβας. Το πυκνό ελατόδασος και η γεωμορφολογία της πράσινης χαράδρας αποτελούν τα κύρια σημεία αναφοράς του σχεδιασμού, με τη διαφάνεια να λειτουργεί ως βασικό αρχιτεκτονικό εργαλείο.

Οι εκτεταμένες γυάλινες επιφάνειες ανοίγουν τις κατοικίες προς τις κατάφυτες πλαγιές, περιορίζοντας οπτικά το όριο ανάμεσα στο εσωτερικό και το εξωτερικό. Το τοπίο δεν αντιμετωπίζεται επομένως ως φόντο, αλλά ως σταθερή παρουσία στην καθημερινή ζωή.

 

Δύο όγκοι στην πλαγιά

Το συγκρότημα αποτελείται από δύο κτιριακές ενότητες με χαρακτηριστικές δίρριχτες στέγες. Κάθε μία περιλαμβάνει τέσσερις ανεξάρτητες κατοικίες 80τ.μ., οι οποίες οργανώνονται καθ’ ύψος σε τρία επίπεδα.

Η έντονη κλίση του εδάφους καθορίζει τον τρόπο πρόσβασης. Η είσοδος πραγματοποιείται από την υψηλότερη πλευρά της πλαγιάς, μέσω μεταλλικών γεφυρών που οδηγούν απευθείας στο μεσαίο επίπεδο κάθε κατοικίας. Εκεί οργανώνεται ο ενιαίος χώρος διημέρευσης με καθιστικό και τραπεζαρία, ο οποίος αναπτύσσεται εν μέρει σε διπλό ύψος.

Πάνω από τον κεντρικό χώρο βρίσκεται ένα υπνοδωμάτιο με λουτρό σε εξώστη. Στο επίπεδο του εδάφους προβλέπονται, ανάλογα με τον τύπο της κατοικίας, είτε δύο υπνοδωμάτια με λουτρό είτε ένα μεγαλύτερο υπνοδωμάτιο με το δικό του λουτρό.

Η οργάνωση σε τομή επιτρέπει στις κατοικίες να ακολουθούν την τοπογραφία, διατηρώντας παράλληλα ανοιχτές οπτικές σχέσεις ανάμεσα στα επίπεδα και προς το δάσος.

 

Πέτρα, ξυλεία, μέταλλο και γυαλί

Η υλική παλέτα συνδυάζει ντόπια γκρι πέτρα, ξυλεία, μαύρο μέταλλο και γυαλί.

Η πέτρα προσδίδει βάρος στα περισσότερο συμπαγή τμήματα των όγκων, ενώ η ξυλεία χρησιμοποιείται στις στέγες και τα δάπεδα. Το μαύρο μέταλλο διαμορφώνει τους εξώστες, τις γέφυρες εισόδου και μια σειρά μικρότερων κατασκευαστικών στοιχείων. Απέναντι σε αυτά τα συμπαγή υλικά, τα ασυνήθιστα μεγάλα για την περιοχή ανοίγματα δημιουργούν άμεση οπτική επαφή με τη βλάστηση.

Ειδικά σχεδιασμένες λεπτομέρειες από τυποποιημένες βιομηχανικές διατομές σιδήρου μεταφέρουν την ίδια κατασκευαστική λογική στο εσωτερικό. Αξιοποιούνται ως στοιχεία αποθήκευσης, διαχωριστικά και μικροέπιπλα, ενώ βάσεις για τα πέδιλα του σκι ενσωματώνονται στα κιγκλιδώματα των γεφυρών εισόδου.

 

Λιτός εσωτερικός σχεδιασμός

Η επίπλωση διατηρείται λιτή, ενισχύοντας την αίσθηση του ανοιχτού χώρου.

Ανοιχτόχρωμες ξύλινες καρέκλες συνδυάζονται με μαύρα μεταλλικά τραπέζια φαγητού, ενώ οι καναπέδες και τα χαλιά ακολουθούν τις αποχρώσεις του τοπίου. Η περιορισμένη επίπλωση επιτρέπει στην υλικότητα της πέτρας, της ξυλείας και του μετάλλου να παραμένει ευανάγνωστη.

Στο κέντρο κάθε χώρου διπλού ύψους τοποθετείται μια μαύρη μεταλλική ξυλόσομπα. Η κατακόρυφη καμινάδα της τονίζει το ύψος χωρίς να διακόπτει τη θέα, ενώ η μεγάλη γυάλινη όψη κατευθύνει το βλέμμα προς την κατάφυτη πλαγιά.

Λεπτά γραμμικά φωτιστικά στους τοίχους και τις οροφές προσφέρουν διακριτικό φωτισμό, ενισχύοντας τη νυχτερινή προοπτική προς το δάσος.

 

Το τοπίο ως μέρος της κατοίκησης

Η διαφάνεια παραμένει το βασικό χωρικό εργαλείο του έργου.

Από τους χώρους διημέρευσης μέχρι τα υπνοδωμάτια και τις περιοχές κυκλοφορίας, οι μεγάλες γυάλινες επιφάνειες διατηρούν συνεχή οπτική επαφή με τη βλάστηση. Οι μεταβολές του φωτός, του καιρού και των εποχών εντάσσονται έτσι στην ατμόσφαιρα των εσωτερικών χώρων.

Η αρχιτεκτονική τοπίου ακολουθεί την ίδια συγκρατημένη προσέγγιση, ώστε τα κτίρια να παραμένουν συνδεδεμένα με τον χαρακτήρα του δάσους χωρίς τη δημιουργία ενός αυτόνομου διακοσμητικού κήπου.

Το νερό από τη βροχή και το χιόνι που συγκεντρώνεται στις ξύλινες στέγες συλλέγεται σε υπόσκαφη στέρνα και επαναχρησιμοποιείται. Παράλληλα, ο φωτισμός του περιβάλλοντος χώρου διατηρείται περιορισμένος, προσαρμοσμένος στην ατμόσφαιρα του δάσους και με στόχο τη μικρότερη δυνατή όχληση του τοπικού οικοσυστήματος.

Το Hermitage 1310 συνδυάζει έτσι ένα συμπαγές οικιστικό πρόγραμμα με μια σαφή προσαρμογή στο έντονο ανάγλυφο. Μέσα από τη διαφάνεια, την περιορισμένη υλική παλέτα και τις προσεκτικά ενταγμένες κατασκευές, οι κατοικίες διατηρούν άμεση σχέση με το δάσος, εξασφαλίζοντας παράλληλα τις απαιτούμενες συνθήκες άνεσης και ιδιωτικότητας.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ek273 | Δεκέμβριος 2022.