Στο όριο ενός δάσους στον Παρνασσό, το Periscope σχεδιάζεται ως χειμερινό καταφύγιο με δύο σαφώς διαφοροποιημένους όγκους.

 

Ο Πάνος Νικολαΐδης συνδυάζει μια συμπαγή πέτρινη βάση με έναν ξύλινο ανώτερο όγκο κάτω από δίρριχτη στέγη. Έτσι, γνώριμα στοιχεία της ορεινής αρχιτεκτονικής επανερμηνεύονται μέσα από μια σύγχρονη σύνθεση.

 

Πέτρινη βάση και ξύλινο παρατηρητήριο

Ο επιμήκης πέτρινος όγκος αναπτύσσεται παράλληλα με το όριο του οικοπέδου. Μια εσοχή διακόπτει τη συμπαγή κύρια όψη και σηματοδοτεί την είσοδο. Από εκεί, ένα στενό υαλοστάσιο οδηγεί στους βασικούς χώρους της κατοικίας.

Στο ισόγειο συγκεντρώνονται οι κοινόχρηστες λειτουργίες. Η ενιαία κάτοψη οργανώνεται σε τρεις διακριτές αλλά συνδεδεμένες ζώνες. Κατά μήκος του πίσω τοίχου αναπτύσσονται η κουζίνα και οι χώροι αποθήκευσης. Στο κέντρο, η τραπεζαρία και το τζάκι διαμορφώνουν τον βασικό πυρήνα συγκέντρωσης.

Παράλληλα, ένα πιο ανεπίσημο καθιστικό εκτείνεται κατά μήκος της κύριας όψης. Το στοιχείο της τραπεζαρίας αποτελεί συνέχεια της κουζίνας και καταλήγει σε ένα μεγάλο τραπέζι. Με αυτόν τον τρόπο, η προετοιμασία του φαγητού, το γεύμα και η καθημερινή διαβίωση παραμένουν χωρικά συνδεδεμένα.

Πάνω από την πέτρινη βάση τοποθετείται ένας μικρότερος ξύλινος όγκος. Εκεί βρίσκεται ένας ανεξάρτητος ξενώνας, του οποίου η θέση θυμίζει παρατηρητήριο. Από την ανώτερη στάθμη, η θέα περνά πάνω από τις κορυφές των δέντρων και κατευθύνεται προς το ορεινό τοπίο.

 

Καδράροντας το δάσος

Ο ανώτερος όγκος προβάλλει πέρα από την πέτρινη βάση και επενδύεται με ξυλεία. Οι σανίδες συνεχίζονται στις όψεις, τη στέγη και τις εσωτερικές επιφάνειες. Έτσι, δημιουργείται ένα ενιαίο υλικό περίβλημα.

Ένα εσοχικό υαλοστάσιο ακολουθεί τη γεωμετρία της δίρριχτης στέγης. Το καθιστικό ανοίγεται άμεσα προς το δάσος, ενώ ένα στεγασμένο μπαλκόνι επεκτείνει αυτή τη σχέση προς το εξωτερικό.

Στο εσωτερικό, μια κουρτίνα ακολουθεί τη γραμμή της στέγης και ορίζει την πιο ιδιωτική ζώνη. Πίσω από αυτό το ελαφρύ όριο βρίσκονται το υπνοδωμάτιο και το λουτρό. Η ιδιωτικότητα εξασφαλίζεται, επομένως, χωρίς να διακόπτεται η συνέχεια του ξύλινου εσωτερικού.

Η κύρια κατοικία αναπτύσσει διαφορετική σχέση με το περιβάλλον. Η πέτρα προσδίδει βάρος και αίσθηση σταθερής σύνδεσης με το έδαφος. Παράλληλα, επιλεγμένα ανοίγματα καδράρουν συγκεκριμένες εικόνες του τοπίου.

Αντίθετα, ο υπερυψωμένος ξύλινος όγκος εμφανίζεται ελαφρύτερος και περισσότερο εκτεθειμένος. Η θέση του πάνω από την πέτρινη βάση ενισχύει την οπτική σύνδεση με τις κορυφές των δέντρων.

Αναφορές στο γύρω δάσος εισέρχονται επίσης στο εσωτερικό μέσα από αντικείμενα και έργα τέχνης. Το μοτίβο του ελαφιού επανέρχεται σε διαφορετικές μορφές στους χώρους. Ωστόσο, δεν λειτουργεί απλώς ως διακοσμητικό στοιχείο. Αντίθετα, ενισχύει τη σύνδεση της κατοικίας με το φυσικό περιβάλλον.

Μέσα από την αντίθεση ανάμεσα στη βαρύτητα και την ελαφρότητα, το έργο προτείνει δύο διαφορετικούς τρόπους κατοίκησης του ορεινού τοπίου. Η πέτρινη βάση παραμένει αγκυρωμένη στο έδαφος. Πάνω από αυτή, ο ξύλινος ξενώνας λειτουργεί ως παρατηρητήριο ανάμεσα στα δέντρα.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ek253 | Δεκέμβριος 2020.

Μέσα στο πυκνό ελατόδασος του Παρνασσού, το Hermitage 1310 οργανώνει οκτώ ανεξάρτητες κατοικίες σε δύο όγκους με δίρριχτες στέγες, χρησιμοποιώντας εκτεταμένες γυάλινες επιφάνειες, τοπική πέτρα, ξυλεία και μαύρο μέταλλο για να διατηρεί συνεχή οπτική σχέση με το ορεινό τοπίο.

 

Το Hermitage 1310 στον Παρνασσό από τον Γιώργη Λαμπαθάκη σχεδιάστηκε με κεντρική αρχή την κατοίκηση μέσα στο δασικό περιβάλλον, μακριά από τους περισσότερο πολυσύχναστους οικισμούς της ευρύτερης περιοχής της Αράχωβας. Το πυκνό ελατόδασος και η γεωμορφολογία της πράσινης χαράδρας αποτελούν τα κύρια σημεία αναφοράς του σχεδιασμού, με τη διαφάνεια να λειτουργεί ως βασικό αρχιτεκτονικό εργαλείο.

Οι εκτεταμένες γυάλινες επιφάνειες ανοίγουν τις κατοικίες προς τις κατάφυτες πλαγιές, περιορίζοντας οπτικά το όριο ανάμεσα στο εσωτερικό και το εξωτερικό. Το τοπίο δεν αντιμετωπίζεται επομένως ως φόντο, αλλά ως σταθερή παρουσία στην καθημερινή ζωή.

 

Δύο όγκοι στην πλαγιά

Το συγκρότημα αποτελείται από δύο κτιριακές ενότητες με χαρακτηριστικές δίρριχτες στέγες. Κάθε μία περιλαμβάνει τέσσερις ανεξάρτητες κατοικίες 80τ.μ., οι οποίες οργανώνονται καθ’ ύψος σε τρία επίπεδα.

Η έντονη κλίση του εδάφους καθορίζει τον τρόπο πρόσβασης. Η είσοδος πραγματοποιείται από την υψηλότερη πλευρά της πλαγιάς, μέσω μεταλλικών γεφυρών που οδηγούν απευθείας στο μεσαίο επίπεδο κάθε κατοικίας. Εκεί οργανώνεται ο ενιαίος χώρος διημέρευσης με καθιστικό και τραπεζαρία, ο οποίος αναπτύσσεται εν μέρει σε διπλό ύψος.

Πάνω από τον κεντρικό χώρο βρίσκεται ένα υπνοδωμάτιο με λουτρό σε εξώστη. Στο επίπεδο του εδάφους προβλέπονται, ανάλογα με τον τύπο της κατοικίας, είτε δύο υπνοδωμάτια με λουτρό είτε ένα μεγαλύτερο υπνοδωμάτιο με το δικό του λουτρό.

Η οργάνωση σε τομή επιτρέπει στις κατοικίες να ακολουθούν την τοπογραφία, διατηρώντας παράλληλα ανοιχτές οπτικές σχέσεις ανάμεσα στα επίπεδα και προς το δάσος.

 

Πέτρα, ξυλεία, μέταλλο και γυαλί

Η υλική παλέτα συνδυάζει ντόπια γκρι πέτρα, ξυλεία, μαύρο μέταλλο και γυαλί.

Η πέτρα προσδίδει βάρος στα περισσότερο συμπαγή τμήματα των όγκων, ενώ η ξυλεία χρησιμοποιείται στις στέγες και τα δάπεδα. Το μαύρο μέταλλο διαμορφώνει τους εξώστες, τις γέφυρες εισόδου και μια σειρά μικρότερων κατασκευαστικών στοιχείων. Απέναντι σε αυτά τα συμπαγή υλικά, τα ασυνήθιστα μεγάλα για την περιοχή ανοίγματα δημιουργούν άμεση οπτική επαφή με τη βλάστηση.

Ειδικά σχεδιασμένες λεπτομέρειες από τυποποιημένες βιομηχανικές διατομές σιδήρου μεταφέρουν την ίδια κατασκευαστική λογική στο εσωτερικό. Αξιοποιούνται ως στοιχεία αποθήκευσης, διαχωριστικά και μικροέπιπλα, ενώ βάσεις για τα πέδιλα του σκι ενσωματώνονται στα κιγκλιδώματα των γεφυρών εισόδου.

 

Λιτός εσωτερικός σχεδιασμός

Η επίπλωση διατηρείται λιτή, ενισχύοντας την αίσθηση του ανοιχτού χώρου.

Ανοιχτόχρωμες ξύλινες καρέκλες συνδυάζονται με μαύρα μεταλλικά τραπέζια φαγητού, ενώ οι καναπέδες και τα χαλιά ακολουθούν τις αποχρώσεις του τοπίου. Η περιορισμένη επίπλωση επιτρέπει στην υλικότητα της πέτρας, της ξυλείας και του μετάλλου να παραμένει ευανάγνωστη.

Στο κέντρο κάθε χώρου διπλού ύψους τοποθετείται μια μαύρη μεταλλική ξυλόσομπα. Η κατακόρυφη καμινάδα της τονίζει το ύψος χωρίς να διακόπτει τη θέα, ενώ η μεγάλη γυάλινη όψη κατευθύνει το βλέμμα προς την κατάφυτη πλαγιά.

Λεπτά γραμμικά φωτιστικά στους τοίχους και τις οροφές προσφέρουν διακριτικό φωτισμό, ενισχύοντας τη νυχτερινή προοπτική προς το δάσος.

 

Το τοπίο ως μέρος της κατοίκησης

Η διαφάνεια παραμένει το βασικό χωρικό εργαλείο του έργου.

Από τους χώρους διημέρευσης μέχρι τα υπνοδωμάτια και τις περιοχές κυκλοφορίας, οι μεγάλες γυάλινες επιφάνειες διατηρούν συνεχή οπτική επαφή με τη βλάστηση. Οι μεταβολές του φωτός, του καιρού και των εποχών εντάσσονται έτσι στην ατμόσφαιρα των εσωτερικών χώρων.

Η αρχιτεκτονική τοπίου ακολουθεί την ίδια συγκρατημένη προσέγγιση, ώστε τα κτίρια να παραμένουν συνδεδεμένα με τον χαρακτήρα του δάσους χωρίς τη δημιουργία ενός αυτόνομου διακοσμητικού κήπου.

Το νερό από τη βροχή και το χιόνι που συγκεντρώνεται στις ξύλινες στέγες συλλέγεται σε υπόσκαφη στέρνα και επαναχρησιμοποιείται. Παράλληλα, ο φωτισμός του περιβάλλοντος χώρου διατηρείται περιορισμένος, προσαρμοσμένος στην ατμόσφαιρα του δάσους και με στόχο τη μικρότερη δυνατή όχληση του τοπικού οικοσυστήματος.

Το Hermitage 1310 συνδυάζει έτσι ένα συμπαγές οικιστικό πρόγραμμα με μια σαφή προσαρμογή στο έντονο ανάγλυφο. Μέσα από τη διαφάνεια, την περιορισμένη υλική παλέτα και τις προσεκτικά ενταγμένες κατασκευές, οι κατοικίες διατηρούν άμεση σχέση με το δάσος, εξασφαλίζοντας παράλληλα τις απαιτούμενες συνθήκες άνεσης και ιδιωτικότητας.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ek273 | Δεκέμβριος 2022.