Οι ανάγλυφες οροφές, το καθαρό ύψος πέντε μέτρων και μια ξύλινη σκάλα ηλικίας περίπου ενός αιώνα αποτελούν το υπόβαθρο για την ανακαίνιση ενός διαμερίσματος της δεκαετίας του 1920 στην Κυψέλη.

 

Το The Upper House στην Αθήνα από τους A&O Architects και Saint of Athens καταλαμβάνει τον πρώτο όροφο ενός κτιρίου της δεκαετίας του 1920 στην Κυψέλη. Το διαμέρισμα των 220τ.μ. διατηρεί χαρακτηριστικά της εκλεκτικιστικής οικιακής αρχιτεκτονικής που αναπτύχθηκε στην Αθήνα στις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα, όπως οροφές ύψους πέντε μέτρων, περίτεχνες γύψινες διακοσμήσεις και μια ιδιαίτερα άνετη χωρική οργάνωση.

Η κατοικία είχε αρχικά κατασκευαστεί για την οικογένεια ενός Έλληνα βιομηχάνου. Η νέα επέμβαση προσαρμόζει το εσωτερικό στις σημερινές απαιτήσεις χωρίς να αναιρεί τα βασικά χαρακτηριστικά του.

Τα διατηρημένα αρχιτεκτονικά στοιχεία συνυπάρχουν με νέες λειτουργίες, ειδικές κατασκευές, σύγχρονη επίπλωση και τεχνικό εξοπλισμό.

 

 

Διατήρηση της αρχικής χωρικής οργάνωσης

Η υφιστάμενη κάτοψη βασίζεται σε μεγάλους χώρους που συνδέονται μέσα από μεγάλα ανοίγματα και επιτρέπουν την άνετη κυκλοφορία σε ολόκληρη την κατοικία.

Αντί να αντικατασταθεί η διάταξη από ένα ριζικά διαφορετικό σύστημα, η ανακαίνιση αξιοποιεί τις υπάρχουσες αναλογίες και τις σχέσεις ανάμεσα στα δωμάτια.

Δύο χώροι υποδοχής επανασχεδιάζονται ως καθιστικά, ενώ στο πρόγραμμα εντάσσονται νέα τραπεζαρία, κύριο υπνοδωμάτιο με ιδιωτικό λουτρό, ξενώνας και WC επισκεπτών.

Βιβλιοθήκη, κουζίνα και pantry συμπληρώνουν τις λειτουργίες. Οι επιμέρους περιοχές παραμένουν σαφείς, αλλά η αρχική κυκλοφορία τις συνδέει σε μια συνεχή ακολουθία.

Ιδιαίτερη θέση διατηρεί η αρχική ξύλινη σκάλα. Η προσεκτική αποκατάστασή της αφήνει ευανάγνωστη την ηλικία και την προηγούμενη ζωή του διαμερίσματος.

 

Ο υφιστάμενος διάκοσμος ως μέρος του νέου εσωτερικού

Οι αρχικές γύψινες διακοσμήσεις αντιμετωπίζονται ως ενεργό στοιχείο του σχεδιασμού και όχι ως απομονωμένο ιστορικό κατάλοιπο.

Τα ανάγλυφα μοτίβα των οροφών διατηρούνται μέσα σε μια περισσότερο συγκρατημένη χρωματική παλέτα, ώστε να παραμένουν ευανάγνωστα το βάθος, η κλίμακα και η λεπτομέρειά τους.

Το μεγάλο ύψος των δωματίων ενισχύει την παρουσία τους και μεταβάλλει τις αναλογίες της νέας επίπλωσης και του φωτισμού.

Η επέμβαση δεν επιχειρεί, επομένως, να εξουδετερώσει τον εκλεκτικιστικό χαρακτήρα του διαμερίσματος. Τα σύγχρονα στοιχεία τοποθετούνται μέσα στο υφιστάμενο πλαίσιο, δημιουργώντας ελεγχόμενες αντιθέσεις ανάμεσα στον ιστορικό διάκοσμο και τις νέες προσθήκες.

 

 

Ειδικές κατασκευές και διαφορετικές ταυτότητες

Οι custom-made κατασκευές αποκτούν σημαντικό ρόλο στο εσωτερικό.

Ειδικά σχεδιασμένη ντουλάπα, ξύλινες επενδύσεις και ιαπωνική ταπετσαρία προσδίδουν διαφορετική ταυτότητα στα επιμέρους δωμάτια, χωρίς να διακόπτουν τη συνοχή της κατοικίας.

Ορισμένα από τα νέα στοιχεία αντιμετωπίζονται ως μέρος των αρχιτεκτονικών επιφανειών, ενώ άλλα λειτουργούν ως αυτόνομα έπιπλα και αντικείμενα.

Έπιπλα ιδιαίτερου σχεδιασμού, φωτιστικά, σύγχρονοι ανεμιστήρες οροφής, έργα τέχνης και προσωπικά αντικείμενα των κατοίκων συνυπάρχουν με την αρχική αρχιτεκτονική. Έτσι, κάθε δωμάτιο αποκτά ξεχωριστό χαρακτήρα, ενώ παράλληλα διατηρείται η αίσθηση ενός εσωτερικού που έχει συγκεντρώσει διαφορετικές χρονικές στρώσεις.

Ο σχεδιασμός δεν επιδιώκει την απόλυτη ομοιομορφία. Επιτρέπει διαφοροποιήσεις σε χρώμα, υλικά και επίπλωση ανάμεσα στις επιμέρους περιοχές.

 

Ξύλινο δάπεδο και ελληνικό μάρμαρο

Η υλική παλέτα συνδέει τους χώρους και ταυτόχρονα διατηρεί την αντίθεση ανάμεσα στο αποκατεστημένο κέλυφος και τις νέες επεμβάσεις.

Το ξύλινο δάπεδο σε διάταξη chevron διατρέχει τους κύριους χώρους και διαμορφώνει ένα συνεχές γεωμετρικό υπόβαθρο. Ελληνικό μάρμαρο χρησιμοποιείται επιλεκτικά, ιδιαίτερα στα λουτρά και σε επιφάνειες όπου απαιτείται περισσότερο ορυκτός χαρακτήρας.

Η ξυλεία επανέρχεται τόσο στην αρχική σκάλα όσο και στις νέες ειδικές κατασκευές. Με αυτόν τον τρόπο, διαφορετικές χρονικές φάσεις του εσωτερικού αποκτούν μια κοινή υλική αναφορά χωρίς να συγχέονται μεταξύ τους.

Ξυλεία, μάρμαρο, βαμμένες επιφάνειες, ταπετσαρίες και γύψινος διάκοσμος δημιουργούν τελικά ένα εσωτερικό που βασίζεται στην ποικιλία των υφών και όχι σε ένα ενιαίο τελείωμα.

 

 

Σύγχρονα συστήματα μέσα στο ιστορικό κέλυφος

Η ανακαίνιση ενσωματώνει σύγχρονες τεχνολογίες στην υφιστάμενη κατασκευή.

Συστήματα Internet of Things, καθώς και νέες εγκαταστάσεις θέρμανσης και ψύξης, υποστηρίζουν την καθημερινή λειτουργία της κατοικίας χωρίς να αποκτούν κυρίαρχη παρουσία στο εσωτερικό.

Η τεχνική αναβάθμιση λειτουργεί συμπληρωματικά προς την αποκατάσταση. Η σύγχρονη άνεση εισάγεται μέσα στο υπάρχον χωρικό πλαίσιο χωρίς να γίνεται αφορμή για την εξάλειψή του.

 

Μια νέα στρώση στο εσωτερικό της δεκαετίας του 1920

Το The Upper House οργανώνεται τελικά γύρω από τη συνύπαρξη διαφορετικών χρονικών περιόδων.

Οι αρχικές αναλογίες, η ξύλινη σκάλα και οι γύψινες διακοσμήσεις διατηρούν την ταυτότητα της κατοικίας. Οι νέες ξυλουργικές κατασκευές, οι ταπετσαρίες, η επίπλωση, ο φωτισμός και τα τεχνικά συστήματα προσθέτουν ένα σύγχρονο επίπεδο.

Οι A&O Architects και Saint of Athens αντιμετωπίζουν έτσι την ανακαίνιση όχι ως ανακατασκευή ενός ιστορικού εσωτερικού, αλλά ως συνέχεια της εξέλιξής του. Το υπάρχον κέλυφος παραμένει ευανάγνωστο και υποδέχεται μια νέα συνθήκη κατοίκησης.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο Apartments 2025, ετήσια έκδοση των ek Architectural Publications.