Η μετατροπή δύο παλαιών αποθηκών σε αρχιτεκτονικό γραφείο αποτέλεσε για τους P4architecture μια άσκηση επανάχρησης. Το υπάρχον κέλυφος δεν αντιμετωπίστηκε μόνο ως λειτουργικός υποδοχέας. Αντίθετα, οργανώθηκε ώστε να αποτυπώνει διαφορετικά στάδια της συνθετικής διαδικασίας του γραφείου. Η τομή και η κάτοψη λειτουργούν έτσι ως βασικά εργαλεία οργάνωσης.

 

Τρεις στάθμες σχεδιασμού

Η τομή αναπτύσσεται σε τρεις διακριτές στάθμες. Στο ισόγειο συγκεντρώνονται οι συναντήσεις, οι παρουσιάσεις και οι καθημερινές συζητήσεις γύρω από τα έργα. Χαμηλότερα, στο υπόγειο, βρίσκονται το εργαστήριο μακέτας και η βιβλιοθήκη υλικών. Εκεί κατασκευάζονται φυσικά μοντέλα, πρωτότυπα οικοδομικών λεπτομερειών και παλέτες υλικών.

Αντίθετα, το πατάρι φιλοξενεί τον ψηφιακό σχεδιασμό. Ένας κεντρικός πάγκος συγκεντρώνει τις κύριες θέσεις εργασίας της ομάδας, ενώ το φυσικό φως διαχέεται στην ανώτερη στάθμη.

Οι διαφορετικές αυτές λειτουργίες συναντώνται στο ισόγειο. Ένα επιμήκες κεντρικό τραπέζι δέχεται μακέτες, σκίτσα, διαγράμματα και δείγματα υλικών. Παράλληλα, ο πίνακας ανακοινώσεων συγκεντρώνει υλικό από έργα που βρίσκονται σε εξέλιξη. Με αυτόν τον τρόπο, η συλλογική εργασία αποκτά σταθερό χωρικό κέντρο και παραμένει ορατή στην καθημερινότητα του γραφείου.

 

Η ξύλινη κερκίδα ως κεντρικό στοιχείο

Μια κεκλιμένη ξύλινη κερκίδα συνδέει το ισόγειο με το πατάρι. Το στοιχείο λειτουργεί ταυτόχρονα ως μετάβαση, καθιστικό και χώρος παρακολούθησης των συζητήσεων.

Στα πλευρικά του όρια οργανώνονται οι κινήσεις προς το υπόγειο και οι βοηθητικές λειτουργίες. Εκεί εντάσσονται το αναγνωστήριο, η κουζίνα, το μπάνιο και η αποθήκη. Έτσι, η κερκίδα μετατρέπεται σε κεντρικό μηχανισμό της κάτοψης και ενοποιεί τις διαφορετικές στάθμες.

Στις δύο στενές πλευρές, μεταλλικά υαλοστάσια εισάγουν φυσικό φως στον χώρο. Προς τα δυτικά, το γραφείο ανοίγεται στην πόλη και στην επιμελημένη όψη της αθηναϊκής πολυκατοικίας. Προς τα ανατολικά, η θέα κατευθύνεται στους ακάλυπτους των γύρω κτιρίων.

Σωληνώσεις, μονάδες κλιματισμού και άλλα καθημερινά στοιχεία παραμένουν ορατά σε αυτή την πλευρά. Επομένως, οι διαφορετικές όψεις της Αθήνας εντάσσονται στο εργασιακό περιβάλλον αντί να αποκρύπτονται από αυτό.

 

 

Ανάμεσα στο αρχείο και το παρόν

Οι δύο επιμήκεις τοίχοι του υπάρχοντος κελύφους αποκτούν επίσης ενεργό ρόλο. Στη μία πλευρά, μια ενιαία βιβλιοθήκη από μέταλλο και ξύλο συγκεντρώνει βιβλία, έργα τέχνης, παλαιότερες μακέτες και αρχειακό υλικό.

Απέναντι, ένας μεγάλος πίνακας ανακοινώσεων μεταβάλλεται διαρκώς. Σκίτσα, αναφορές, ιδέες και υλικό από τρέχοντα έργα καταγράφουν τη συνθετική διαδικασία σε εξέλιξη. Ο πρώτος τοίχος λειτουργεί ως αρχείο συσσωρευμένης γνώσης, ενώ ο δεύτερος ακολουθεί το παρόν της πρακτικής.

Μέσα από αυτή την οργάνωση, το P4architecture Workshop δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως χώρος εργασίας. Η κατασκευή μακέτας, ο ψηφιακός σχεδιασμός και ο συλλογικός διάλογος παραμένουν χωρικά και οπτικά συνδεδεμένοι. Με αυτόν τον τρόπο, η επανάχρηση του υπάρχοντος κελύφους γίνεται μέρος της ίδιας της διαδικασίας παραγωγής αρχιτεκτονικής.

Στο Hyades Mountain Resort, στα Τρίκαλα Κορινθίας, οι Tenon Architecture μετατρέπουν έναν υφιστάμενο χώρο σε ένα περιβάλλον φιλοξενίας που οργανώνεται γύρω από μια συνεχή ξύλινη κατασκευή.

 

Το The Wooden Cave ολοκληρώθηκε το 2020 και συνδυάζει τον αλγοριθμικό σχεδιασμό με τη χειρωνακτική κατασκευή. Η χωρική του ταυτότητα προκύπτει από την αντίθεση ανάμεσα στο καμπυλόμορφο ξύλινο εσωτερικό και την περιμετρική ζώνη από σκουρόχρωμη πέτρα.

 

Δύο διακριτές χωρικές ζώνες

Η κάτοψη χωρίζεται σε δύο βασικές ζώνες. Στο κέντρο της, μια συνεχής καμπυλόμορφη κατασκευή οργανώνει τον κύριο χώρο. Περιμετρικά, οι δευτερεύοντες χώροι στρέφονται προς τη θέα και επενδύονται με σκουρόχρωμη τοπική πέτρα.

Η αντίθεση ανάμεσα στα δύο υλικά διαμορφώνει μια σαφή χωρική ιεράρχηση. Η πέτρινη περίμετρος συγκροτεί ένα βαρύτερο εξωτερικό στρώμα. Αντίθετα, η ξύλινη κατασκευή δημιουργεί ένα πιο ήπιο εσωτερικό περίβλημα. Η γεωμετρία της παραπέμπει στην έννοια της σπηλιάς ως προστατευμένου χώρου, χωρίς να μιμείται κυριολεκτικά μια φυσική μορφή.

Δύο χώροι ύπνου ενσωματώνονται στην ίδια την ξύλινη κατασκευή. Στην κεντρική ζώνη εντάσσεται επίσης μια ενιαία κουζίνα. Παράλληλα, η περιμετρική ζώνη περιλαμβάνει την είσοδο, ένα καθιστικό με τζάκι και το λουτρό.

Έτσι, τα έπιπλα, οι επιφάνειες και τα χωρικά όρια αντιμετωπίζονται ως μέρη ενός ενιαίου αρχιτεκτονικού συστήματος.

 

Ξυλεία και περιβαλλοντική λειτουργία

Η επιλογή των υλικών αποτελεί βασικό μέρος του σχεδιασμού. Η καμπυλόμορφη κατασκευή αποτελείται από πριστή ξυλεία ελάτης. Αντίθετα, η κουζίνα, τα ντουλάπια, το δάπεδο και τα υπόλοιπα ενσωματωμένα στοιχεία διαμορφώνονται από κόντρα πλακέ πεύκης χωρίς ρόζους. Η τοπική σκουρόχρωμη πέτρα χαρακτηρίζει τους δευτερεύοντες χώρους.

Η ξύλινη κατασκευή δεν εφάπτεται στο υφιστάμενο κέλυφος από σκυρόδεμα. Ανάμεσα στα δύο στοιχεία αφήνεται κενό, ώστε να εξασφαλίζεται η συνεχής κυκλοφορία του αέρα. Με αυτόν τον τρόπο προστατεύεται η ξυλεία. Παράλληλα, αξιοποιούνται οι φυσικές ιδιότητές της για τη ρύθμιση της εσωτερικής υγρασίας και της θερμοκρασίας.

Η παθητική αυτή λειτουργία αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω της ορεινής θέσης. Στα Τρίκαλα Κορινθίας καταγράφονται έντονες θερμοκρασιακές διακυμάνσεις κατά τη διάρκεια του έτους. Επομένως, η συγκεκριμένη κατασκευαστική λεπτομέρεια συμβάλλει τόσο στην προστασία της ξυλείας όσο και στην περιβαλλοντική συμπεριφορά του εσωτερικού χώρου.

 

Από τον αλγόριθμο στη χειρωνακτική κατασκευή

Η καμπυλόμορφη δομή αποτελείται από 1.112 διαφορετικά ξύλινα στοιχεία. Η γεωμετρία καθενός από αυτά παράχθηκε αλγοριθμικά και, στη συνέχεια, μεταφέρθηκε στο εργοτάξιο.

Ωστόσο, για την παραγωγή τους δεν χρησιμοποιήθηκε ψηφιακός εξοπλισμός κατεργασίας. Τα επιμέρους στοιχεία επεξεργάστηκαν χειρωνακτικά και οργανώθηκαν σε 55 μεγαλύτερες μονάδες. Κάθε ενότητα σμιλεύτηκε και προσαρμόστηκε με το χέρι πριν από την τελική συναρμολόγηση.

Την κατασκευή ανέλαβαν οι ίδιοι οι ιδρυτές των Tenon Architecture, Απόστολος Μητρόπουλος και Θάνος Ζερβός. Η ξύλινη δομή υλοποιήθηκε χωρίς τη συμμετοχή εξωτερικών ξυλουργών ή εξειδικευμένων συνεργείων.

Κατά συνέπεια, μία από τις βασικές προκλήσεις του έργου ήταν η μετάφραση των ψηφιακά παραγόμενων σχεδίων σε σαφείς οδηγίες χειρωνακτικής κατεργασίας. Στο τελικό αποτέλεσμα συνυπάρχουν οι δύο μέθοδοι. Η αλγοριθμική λογική καθορίζει τη γεωμετρία, ενώ η χειρωνακτική επεξεργασία προσδίδει στη δομή την τελική μορφή και υφή.

Με αυτή την προσέγγιση, η κατασκευή λειτουργεί ως συνέχεια του σχεδιασμού. Η χωρική οργάνωση, η συμπεριφορά των υλικών και η διαδικασία παραγωγής εντάσσονται σε ένα ενιαίο σύστημα εσωτερικού χώρου.

Η ανακαίνιση ενός υφιστάμενου βιομηχανικού συγκροτήματος 2.000τ.μ. δημιουργεί ένα σύγχρονο εργασιακό περιβάλλον, όπου γραφεία ανοιχτής κάτοψης, χώροι επισκεπτών και λειτουργίες logistics συνδυάζονται με πατητή τσιμεντοκονία, ξυλεία, μέταλλο και γυαλί, καθώς και με εκτεταμένη ενεργειακή και τεχνολογική αναβάθμιση.

 

Τα γραφεία της KAFEA TERRA στη Θεσσαλονίκη από την IPODOMI στεγάζονται σε υφιστάμενο βιομηχανικό συγκρότημα στο Καλοχώρι, το οποίο ανακαινίστηκε και άλλαξε χρήση για να φιλοξενήσει τις νέες εγκαταστάσεις του υποκαταστήματος της εταιρείας. Το πρόγραμμα των 2.000τ.μ. συνδυάζει γραφεία, χώρους υποδοχής και εκπαίδευσης, τεχνική υποστήριξη και αποθήκη logistics 1.000τ.μ., οργανώνοντας εκ νέου τρία υφιστάμενα κτίσματα σύμφωνα με τις ανάγκες ενός σύγχρονου εργασιακού περιβάλλοντος.

Η επέμβαση αφορά τόσο το κέλυφος όσο και τη χωρική οργάνωση. Μεγάλα νέα ανοίγματα, νέοι τοίχοι πλήρωσης και η αναδιαμόρφωση των όψεων ενισχύουν την εξωστρέφεια του συγκροτήματος, ενώ στο εσωτερικό δίνεται έμφαση στην οπτική συνέχεια και στους κοινόχρηστους χώρους.

 

Προσαρμογή του βιομηχανικού κελύφους

Η αλλαγή χρήσης απαίτησε σημαντικές επεμβάσεις στα υπάρχοντα κτίρια.

Σε ένα από τα τρία κτίσματα προστέθηκε μεταλλικό πατάρι 140τ.μ., ενώ στο κεντρικό κτίριο εγκαταστάθηκε ανελκυστήρας προδιαγραφών ΑμεΑ. Μεγάλα νέα ανοίγματα μεταβάλλουν τη σχέση των εσωτερικών χώρων με το εξωτερικό, ενώ οι όψεις αποκαθίστανται και ενοποιούνται με λευκά πάνελ αλουμινίου Etalbond.

Η επέμβαση δεν επιχειρεί να εξαλείψει τον προηγούμενο βιομηχανικό χαρακτήρα, αλλά αξιοποιεί την κλίμακα και τη δομή του υφιστάμενου συγκροτήματος ως βάση για το νέο πρόγραμμα.

 

Διαβάθμιση δημόσιων και εργασιακών χώρων

Η κατανομή των λειτουργιών ακολουθεί διαφορετικούς βαθμούς πρόσβασης και ιδιωτικότητας.

Στο ισόγειο συγκεντρώνονται οι χρήσεις που απευθύνονται κυρίως στους επισκέπτες: η υποδοχή, το lounge κοινού, το εκθετήριο προϊόντων και η αίθουσα σεμιναρίων, μαζί με βοηθητικούς χώρους για τους εργαζομένους.

Στο ανώτερο επίπεδο οργανώνονται τα γραφεία διοίκησης και η αίθουσα συσκέψεων σε ανοιχτή κάτοψη. Γυάλινα πετάσματα διαχωρίζουν λειτουργικά τις επιμέρους περιοχές χωρίς να διακόπτουν την οπτική συνέχεια, ενώ μικρές νησίδες πρασίνου παρεμβάλλονται ανάμεσα στις θέσεις εργασίας.

Η οργάνωση αποφεύγει τη διαδοχή κλειστών γραφείων και διαμορφώνει ένα περισσότερο ενιαίο περιβάλλον, όπου η διαφάνεια υποστηρίζει την επικοινωνία μεταξύ των διαφορετικών ομάδων.

 

Περιορισμένη υλική παλέτα

Η υλικότητα βασίζεται στην πατητή τσιμεντοκονία, την ξυλεία, το μέταλλο και το γυαλί.

Ο περισσότερο ορυκτός χαρακτήρας των συνεχών επιφανειών εξισορροπείται από θερμότερα στοιχεία ξυλείας, ενώ οι μεταλλικές λεπτομέρειες οργανώνουν επιμέρους κατασκευές και έπιπλα. Το γυαλί διατηρεί διαπερατά τα όρια μεταξύ των διαφορετικών λειτουργιών και επιτρέπει στο φυσικό φως να εισχωρεί βαθύτερα στην κάτοψη.

Ειδικά σχεδιασμένα έπιπλα συνδυάζονται με προϊόντα της KAFEA TERRA και με τις περιοχές προβολής τους, εντάσσοντας την ταυτότητα της εταιρείας στο εργασιακό περιβάλλον χωρίς υπερβολική χρήση γραφιστικών στοιχείων.

 

Ενεργειακή και τεχνολογική αναβάθμιση

Η αρχιτεκτονική ανακαίνιση συνοδεύεται από συνολική αναβάθμιση των τεχνικών υποδομών.

Φωτοβολταϊκά πάνελ επιφάνειας 100τ.μ. συμβάλλουν στην ενεργειακή κάλυψη του κτιρίου, ενώ εγκαθίστανται σύγχρονα συστήματα VRV για τη θέρμανση και την ψύξη. Τα οπτικοακουστικά μέσα συνδέονται με κεντρικό σύστημα ελέγχου, διευκολύνοντας τη διαχείρισή τους στην καθημερινή λειτουργία.

Παράλληλα ανασχεδιάζεται ο περιβάλλων χώρος, με νέα περίφραξη, θέσεις στάθμευσης με φορτιστές ηλεκτρικών οχημάτων και συνολικά 430τ.μ. νέων φυτεύσεων. Οι περιοχές πρασίνου ενισχύουν την παρουσία του φυσικού στοιχείου γύρω από το πρώην βιομηχανικό συγκρότημα και δημιουργούν οπτικές φυγές από τους χώρους εργασίας και υποδοχής.

Μέσα από την επανάχρηση του υφιστάμενου κελύφους, την ανοιχτή οργάνωση και την τεχνολογική αναβάθμιση, το έργο μετατρέπει ένα βιομηχανικό συγκρότημα σε ενιαίο περιβάλλον εργασίας, εκπαίδευσης, παρουσίασης προϊόντων και logistics.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ek290 | Σεπτέμβριος 2024.

Στην άκρη ενός φαραγγιού στη Μάνη, δύο πέτρινα κτίσματα ηλικίας πολλών αιώνων αποκαθίστανται και συνδέονται σε μια οικογενειακή κατοικία, όπου η τοπική κατασκευαστική παράδοση συναντά αναφορές από την Ταϊλάνδη, το Μαρόκο και την ευρύτερη μεσογειακή υλικότητα.

 

Το Παρατηρητήριο στην Ίζνα από τους ETSI Architects καταλαμβάνει δύο υφιστάμενα πέτρινα κτίσματα στην άκρη ενός απότομου φαραγγιού. Η κατοικία σχεδιάστηκε ως τόπος συνάντησης τριών γενεών μιας αμερικανο-ταϊλανδέζικης οικογένειας, με την επέμβαση να εστιάζει στη στατική αποκατάσταση και τη σύνδεση των ιστορικών κατασκευών. Η μοναδική ουσιαστική νέα προσθήκη είναι ένας διώροφος χώρος εισόδου που οργανώνει την κατακόρυφη κυκλοφορία μεταξύ των επιπέδων.

Η αποκατάσταση διατηρεί το βάρος και την ακανόνιστη υλικότητα της λιθοδομής, ενώ οι νέες επεμβάσεις οργανώνουν τη σύγχρονη κατοίκηση γύρω από τις θεάσεις προς το φαράγγι και τη θάλασσα. Η έντονη κλίση του εδάφους εντάσσεται στη χωρική εμπειρία, συνδέοντας δωμάτια, εξώστες και διαφορετικές στάθμες του κήπου σε μια συνεχή διαδρομή.

 

Σύνδεση δύο ιστορικών κτισμάτων

Η αρχιτεκτονική επέμβαση έχει ως αφετηρία δύο ανεξάρτητα παραδοσιακά κτίσματα που συνυπήρχαν για αιώνες.

Αντί η μεταξύ τους απόσταση να εξαλειφθεί, αξιοποιείται για τη δημιουργία της νέας εισόδου. Ο ενδιάμεσος όγκος διαμορφώνεται σε διπλό ύψος και περιλαμβάνει τον βασικό πυρήνα κατακόρυφης κυκλοφορίας, λειτουργώντας ως το σημείο από όπου γίνεται αντιληπτή η συνολική οργάνωση της κατοικίας.

Από το ίδιο κατώφλι προβάλλει ένας νέος εξώστης με επένδυση ξυλείας προς το φαράγγι, εισάγοντας άμεσα τη θέα στη διαδρομή.

Η πρόσβαση πραγματοποιείται μέσω ενός στενού μονοπατιού που ακολουθεί το βραχώδες όριο της πλαγιάς, μετατρέποντας την άφιξη σε σταδιακή μετάβαση από το τοπίο προς το εσωτερικό.

 

Κυκλική διαδρομή στο επάνω επίπεδο

Στο ανώτερο επίπεδο, η κίνηση οργανώνεται μέσα από μια συνεχή εναλλαγή εσωτερικών και υπαίθριων χώρων.

Από τον εξώστη της εισόδου, η διαδρομή περνά από το καθιστικό, την τραπεζαρία και την κουζίνα και καταλήγει πάνω από την παλιά υπόγεια στέρνα. Η οροφή της μετατρέπεται σε υπερυψωμένο, λιθόκτιστο υπαίθριο καθιστικό με ανοιχτή θέα προς το φαράγγι.

Μια δεύτερη πορεία οδηγεί από την είσοδο απευθείας στο επάνω υπνοδωμάτιο μέσω ενός πιο διακριτικού βοηθητικού διαδρόμου. Το υπνοδωμάτιο συνδέεται με ένα ακόμη υπερυψωμένο υπαίθριο καθιστικό μέσα από ένα άνοιγμα από τοίχο σε τοίχο.

Η κατοικία οργανώνεται έτσι περισσότερο ως δίκτυο εσωτερικών και εξωτερικών διαδρομών παρά ως συμβατική ακολουθία κλειστών δωματίων.

 

Η παλιά στέρνα ως εσωτερική πισίνα

Το χαμηλότερο επίπεδο αποκτά περισσότερο εσωστρεφή χαρακτήρα, διατηρώντας επιλεγμένες οπτικές φυγές προς το τοπίο.

Ένας άτυπος χώρος ψυχαγωγίας και ανάγνωσης περιλαμβάνει δύο καναπέδες-κρεβάτια και μικρά ανοίγματα στη λιθοδομή που στρέφονται προς το φαράγγι. Από εκεί, η κίνηση συνεχίζεται προς ένα θολωτό υπνοδωμάτιο, όπου ένα μοναδικό άνοιγμα συγκεντρώνει τη θέα.

Κεντρικό στοιχείο του κάτω επιπέδου είναι η επανάχρηση της παλιάς δεξαμενής νερού ως εσωτερικής πισίνας. Αντί να απομακρυνθεί, η υπάρχουσα κατασκευή διατηρείται και αποκτά νέα λειτουργία.

Ο έμμεσος φωτισμός αναδεικνύει την περίκλειστη ατμόσφαιρα και την υλικότητα της στέρνας. Η πισίνα διαθέτει παράλληλα ανεξάρτητη πρόσβαση από τη χαμηλότερη στάθμη του κήπου, δίπλα σε έναν ανοιχτό χώρο λουτρού και ντους.

 

Τοπική κατασκευή και πολιτισμικές αναφορές

Η υλική παλέτα συνδυάζει στοιχεία της μανιάτικης αρχιτεκτονικής με αναφορές στις διαφορετικές πολιτισμικές καταβολές της οικογένειας.

Η υφιστάμενη λιθοδομή παραμένει το βασικό αρχιτεκτονικό υλικό, ενώ παλαιωμένο δρύινο δάπεδο και η ξύλινη στέγη διατηρούν τον άμεσο, υλικό χαρακτήρα των ιστορικών κτισμάτων. Μπρούντζινες λεπτομέρειες, επαναχρησιμοποιημένες επιφάνειες καρυδιάς και χειροποίητα μαροκινά πλακίδια zellige εισάγουν επιπλέον στρώσεις στο εσωτερικό.

Στο χαμηλότερο επίπεδο, τα δάπεδα από γυαλισμένο σκυρόδεμα λειτουργούν ως ουδέτερο υπόβαθρο δίπλα στους πέτρινους τοίχους. Αποχρώσεις του πράσινου jade και του μπορντό, λευκό μάρμαρο και έπιπλα από ξυλεία συμπληρώνουν τη σύνθεση.

Η διαφορετική προέλευση των υλικών δεν εξομαλύνεται σε μια ενιαία αισθητική, αλλά παραμένει σκόπιμα ευανάγνωστη.

 

Η κίτρινη όψη ως σημείο αναφοράς

Εξωτερικά, η κατοικία διακρίνεται από τη χαρακτηριστική απόχρωση India Yellow, η οποία συνδέεται με την ιστορία του κτιρίου και διατηρείται ως αναγνωρίσιμο στοιχείο μέσα στον οικισμό της Ίζνας.

Το χρώμα διαφοροποιεί την κατοικία από το γκρίζο και γήινο τοπίο χωρίς να αναιρεί την παρουσία της παλιάς λιθοδομής. Μαζί με τα αποκατεστημένα ξύλινα στοιχεία και τις περιορισμένες νέες προσθήκες, καθιστά ευδιάκριτες τις διαφορετικές χρονικές στρώσεις του έργου.

Το Παρατηρητήριο αντιμετωπίζει τελικά την αποκατάσταση ως διαδικασία σύνδεσης: ανάμεσα στα δύο υπάρχοντα κτίσματα, στις εσωτερικές και υπαίθριες διαδρομές, στην παλιά στέρνα και τη νέα χρήση της, αλλά και ανάμεσα στην αρχιτεκτονική παράδοση της Μάνης και τις διαφορετικές πολιτισμικές αναφορές των κατοίκων.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στην έκδοση Maison de Campagne 2024.

Η μετατροπή του πρώην ξενοδοχείου Ξενία στη Φλώρινα σε The Lynx Mountain Resort συνδυάζει τη στατική και λειτουργική αναβάθμιση του υφιστάμενου κτιρίου με μια νέα σχέση προς το δασικό τοπίο, ανοίγοντας τους εσωτερικούς χώρους στη θέα χωρίς να εξαλείφεται η αρχική αρχιτεκτονική του ταυτότητα.

 

Το The Lynx Mountain Resort στη Φλώρινα από τους De.Ar Architects προκύπτει από την εκτεταμένη ανακατασκευή του πρώην ξενοδοχείου Ξενία, με επεμβάσεις στον φέροντα οργανισμό, τα δωμάτια και τους κοινόχρηστους χώρους, αλλά και στη συνολική σχέση του κτιρίου με το κατάφυτο περιβάλλον. Η ανακαίνιση συνόδευσε την αναβάθμιση του ξενοδοχείου από κατηγορία τριών σε τεσσάρων αστέρων, με νέα δυναμικότητα 38 δωματίων και 98 κλινών και διευρυμένες λειτουργίες φιλοξενίας και αναψυχής.

Αντί να αντικατασταθεί το υφιστάμενο κτίριο από μια αυτόνομη νέα σύνθεση, ο σχεδιασμός αξιοποιεί τον αρχικό όγκο και τη δομή του. Η επέμβαση ανοίγει το κέλυφος προς το βουνό και την πόλη, με μεγάλες γυάλινες επιφάνειες, διαδοχικούς υπαίθριους χώρους και μια νέα αρχιτεκτονική στρώση που ενοποιεί την εικόνα του συγκροτήματος.

 

Μετασχηματισμός του υφιστάμενου Ξενία

Ο εκσυγχρονισμός του κτιρίου απαίτησε εκτεταμένες τεχνικές επεμβάσεις.

Ο φέρων οργανισμός ενισχύθηκε συνολικά, ενώ η στέγη ανακατασκευάστηκε με νέο μεταλλικό σκελετό και επικάλυψη από ασφαλτικά κεραμίδια. Παράλληλα, εγκαταστάθηκαν νέα ηλεκτρομηχανολογικά συστήματα και επεκτάθηκε το υπόγειο για την εξυπηρέτηση του αναβαθμισμένου προγράμματος.

Η αρχιτεκτονική προσέγγιση δεν επιδιώκει να καταστήσει τις τεχνικές αυτές επεμβάσεις κυρίαρχες στην εικόνα του έργου. Η γεωμετρία του υφιστάμενου κτιρίου παραμένει η βάση της σύνθεσης, ενώ οι νέες προσθήκες βελτιώνουν τη λειτουργία, τις περιβαλλοντικές επιδόσεις και τη σχέση του εσωτερικού με το τοπίο.

Η αναδιοργάνωση του προγράμματος συνοδεύτηκε από τη μείωση της δυναμικότητας, ώστε να διαμορφωθούν μεγαλύτερα δωμάτια και αναβαθμισμένοι κοινόχρηστοι χώροι υποδοχής, εστίασης και αναψυχής, μαζί με τη λειτουργία του καζίνο και τις συμπληρωματικές εγκαταστάσεις.

 

Άνοιγμα προς το τοπίο

Κεντρική επιδίωξη της μελέτης είναι η ένταξη του ξενοδοχείου στο πλούσιο δασικό περιβάλλον και ταυτόχρονα η ενίσχυση της εξωστρέφειάς του.

Μεγάλα συρόμενα υαλοστάσια διευρύνουν τις θεάσεις προς τον λόφο, την πόλη της Φλώρινας και τον ορίζοντα. Τα γυάλινα στηθαία στους διαδοχικούς ορόφους διατηρούν ανεμπόδιστη την οπτική συνέχεια ανάμεσα στα δωμάτια, τους εξωτερικούς χώρους και το τοπίο.

Μια ελαφριά εξωτερική κατασκευή από μέταλλο και γυαλί προστίθεται σε επιμέρους τμήματα του υφιστάμενου κελύφους. Σε συνδυασμό με τη θερμική αναβάθμιση των όψεων, επιτρέπει την είσοδο περισσότερου φυσικού φωτός και ενισχύει τη σχέση με το περιβάλλον χωρίς να αποκρύπτει πλήρως την αρχική δομή.

Η νέα όψη λειτουργεί έτσι ως ενιαίο κέλυφος και ταυτόχρονα ως φίλτρο ανάμεσα στο εσωτερικό και το δασικό τοπίο.

 

Υλικότητα για το ορεινό κλίμα

Η παλέτα των εξωτερικών επιφανειών ανταποκρίνεται στις έντονες εποχικές μεταβολές της Φλώρινας.

Γήινες αποχρώσεις συνδυάζονται με σκουρόχρωμες υφές στη στέγη και στα μεταλλικά στοιχεία, εντάσσοντας το κτίριο στο περιβάλλον του. Παράλληλα, το νέο κέλυφος σχεδιάστηκε ώστε να ανταποκρίνεται στις μεγάλες θερμοκρασιακές διακυμάνσεις που χαρακτηρίζουν την περιοχή.

Η εναλλαγή συμπαγών και διαφανών επιφανειών προσδίδει βάθος στις όψεις. Τα υαλοστάσια αντανακλούν τη βλάστηση και τον ουρανό, ενώ οι σκοτεινότερες μεταλλικές κατασκευές υπογραμμίζουν τις οριζόντιες και κατακόρυφες γραμμές της σύνθεσης.

Το κτίριο διατηρεί έτσι την απαιτούμενη στιβαρότητα ενός ορεινού ξενοδοχείου, αποκτώντας όμως σαφώς περισσότερο ανοιχτό χαρακτήρα.

 

Θέα και ιδιωτικότητα στα δωμάτια

Ο εσωτερικός σχεδιασμός από τους thingk interiors συνεχίζει τη σχέση με το τοπίο μέσα από μια θερμότερη και περισσότερο απτική υλικότητα.

Στα δωμάτια, προτεραιότητα δίνεται στη θέα χωρίς να περιορίζεται η ιδιωτικότητα. Σκουρόχρωμα στοιχεία πλαισιώνουν τα ανοίγματα και τις ενσωματωμένες κατασκευές, ενώ η ξυλεία καρυδιάς, το μάρμαρο και οι μεταλλικές λεπτομέρειες συνθέτουν ένα σύγχρονο ορεινό εσωτερικό χωρίς άμεσες μορφολογικές αναφορές σε μια συμβατική «rustic» αισθητική.

Ταπετσαρίες, μοκέτες και υφάσματα εισάγουν θερμές αποχρώσεις και χαρακτηριστικές υφές. Διαφορετικές πηγές άμεσου και έμμεσου φωτισμού συμπληρώνουν τη σύνθεση, διαμορφώνοντας μια ατμόσφαιρα που συνδυάζει την άνεση με τη σαφή γεωμετρία της αρχιτεκτονικής.

Στους κοινόχρηστους χώρους, η διαφάνεια, οι συνεχείς επιφάνειες και τα διαπερατά χωρικά όρια ενισχύουν την αίσθηση ευρυχωρίας και την επαφή με το εξωτερικό.

 

Συνέχεια του δασικού τοπίου

Η αρχιτεκτονική τοπίου οργανώνεται μέσα από τον διάλογο της γραμμικότητας του κτιρίου με την περισσότερο ελεύθερη δομή της βλάστησης.

Γραμμικές λωρίδες δαπεδοστρώσεων, πρισματικά παρτέρια με κρυφό γραμμικό φωτισμό και στέγαστρα οργανώνουν τον υπαίθριο χώρο και δημιουργούν σταθερά σημεία αναφοράς τόσο στο ανοιξιάτικο όσο και στο χιονισμένο χειμερινό τοπίο.

Αντίθετα, οι φυτεύσεις ακολουθούν περισσότερο ρευστή λογική. Η νέα βλάστηση λειτουργεί ως προέκταση των φυτοκοινωνιών του ευρύτερου δασικού οικοσυστήματος και όχι ως αυτόνομος διακοσμητικός κήπος. Η υπάρχουσα υψηλή βλάστηση διατηρείται με ιδιαίτερη μέριμνα, τόσο για την οικολογική συνέχεια όσο και για τη διατήρηση των μακρινών θεάσεων.

Ο περιβάλλων χώρος λειτουργεί επομένως ως ενδιάμεση ζώνη ανάμεσα στο ανανεωμένο ξενοδοχείο και το φυσικό τοπίο.

 

Επανάχρηση και νέα σχέση με τον τόπο

Ο μετασχηματισμός του The Lynx Mountain Resort βασίζεται στην επανάχρηση και τη συνολική αναβάθμιση ενός υφιστάμενου ξενοδοχειακού κτιρίου.

Η στατική ενίσχυση, η ανακατασκευή της στέγης, οι νέες εγκαταστάσεις και το νέο κέλυφος ανταποκρίνονται στις τεχνικές απαιτήσεις της μετατροπής, ενώ η βασική αρχιτεκτονική χειρονομία αφορά το άνοιγμα του πρώην Ξενία προς το περιβάλλον του.

Μέσα από τη διαφάνεια, τις ελαφρύτερες εξωτερικές κατασκευές, τη συγκρατημένη υλική παλέτα και μια αρχιτεκτονική τοπίου που συνεχίζει τον χαρακτήρα του δάσους, οι De.Ar Architects επαναπροσδιορίζουν το κτίριο ως περισσότερο εξωστρεφές. Ο εσωτερικός σχεδιασμός συμπληρώνει την προσέγγιση μέσα από φυσικά υλικά, οπτική συνέχεια και έμφαση στη σχέση των δωματίων και των κοινόχρηστων χώρων με το τοπίο της Φλώρινας.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ek252 | Νοέμβριος 2020.

Ένα διαμέρισμα 90τ.μ. στο Θησείο ανακαινίζεται με έμφαση στη διατήρηση αντί της πλήρους αντικατάστασης, αποκαθιστώντας τα αρχικά παρκέ και μαρμάρινα δάπεδα και εισάγοντας παλλαδιανό μωσαϊκό από ρετάλια μαρμάρου, ασβεστόχρωμα και μια διακριτική ενεργειακή αναβάθμιση του κελύφους.

 

Η κατοικία στο Θησείο από τους Fineline Studio καταλαμβάνει ένα διαμέρισμα 90τ.μ. της δεκαετίας του 1960, λίγα στενά κάτω από την Ακρόπολη. Αντί το εσωτερικό να απογυμνωθεί μέχρι τον φέροντα οργανισμό, η ανακαίνιση έχει ως αφετηρία τα υλικά που υπήρχαν ήδη, διατηρώντας τα αρχικά παρκέ και μαρμάρινα δάπεδα και περιορίζοντας τις νέες επεμβάσεις στις ανάγκες της νέας χρήσης ως κατάλυμα βραχυχρόνιας μίσθωσης.

Το υφιστάμενο διαμέρισμα αντιμετωπίζεται ως απόθεμα υλικών και όχι ως παρωχημένο κέλυφος. Οι αρχικές επιφάνειες επισκευάζονται όπου είναι δυνατόν, ενώ οι νέες κατασκευές σχεδιάζονται ώστε να συνυπάρχουν μαζί τους χωρίς να τις αποκρύπτουν.

 

Αποκατάσταση των αρχικών δαπέδων

Βασική επιλογή της επέμβασης αποτελεί η διατήρηση των δαπέδων. Κάτω από μεταγενέστερες επενδύσεις laminate αποκαλύφθηκαν το αρχικό παρκέ και οι μαρμάρινες επιφάνειες του διαμερίσματος. Αντί να αποξηλωθούν, επισκευάστηκαν και εντάχθηκαν στη νέα διαμόρφωση.

Στα σημεία όπου απαιτήθηκε νέο δάπεδο, διαστρώθηκε παλλαδιανό μωσαϊκό από ρετάλια μαρμάρου που διαφορετικά θα απορρίπτονταν. Η τεχνική επαναφέρει ένα υλικό γνώριμο από την αθηναϊκή πολυκατοικία, όχι όμως ως ιστορική αναπαράσταση, αλλά μέσα από την επανάχρηση διαθέσιμης πέτρας.

Το παλιό και το νέο συναντιούνται στο ίδιο επίπεδο, αφήνοντας ευανάγνωστη τη μετάβαση ανάμεσα στην αρχική κατοικία και τη σύγχρονη επέμβαση.

 

Παλλαδιανό μωσαϊκό από ρετάλια μαρμάρου

Το νέο παλλαδιανό δάπεδο λειτουργεί ως σύνδεση ανάμεσα στη διατήρηση και τη νέα κατασκευή. Θραύσματα μαρμάρου διαφορετικών σχημάτων και αποχρώσεων επαναχρησιμοποιούνται μέσα στη σύνθεση αντί να απορρίπτονται.

Η ακανόνιστη γεωμετρία τους δημιουργεί αντίστιξη με τη γραμμική διάταξη του παρκέ, διατηρώντας παράλληλα μια κοινή ορυκτή υλικότητα με τα υπάρχοντα μαρμάρινα στοιχεία. Η διαφοροποίηση ανάμεσα στα νέα και τα παλιά υλικά παραμένει επομένως εμφανής, χωρίς να διακόπτεται η συνοχή του εσωτερικού.

 

Λίγες νέες κατασκευές, πολλαπλές λειτουργίες

Το διαμέρισμα διαμορφώθηκε ως κατάλυμα βραχυχρόνιας μίσθωσης για εταιρεία boutique φιλοξενίας, με αποτέλεσμα οι νέες προσθήκες να περιορίζονται στα απολύτως λειτουργικά στοιχεία. Οι ντουλάπες παραμένουν ανοιχτές, μειώνοντας την ανάγκη για εκτεταμένες νέες ξυλουργικές κατασκευές.

Οι τοίχοι αποκτούν ασβεστόχρωμα, ενώ η πατητή τσιμεντοκονία χρησιμοποιείται στα λουτρά και στους πάγκους της κουζίνας, δημιουργώντας συνεχείς και περισσότερο ουδέτερες επιφάνειες απέναντι στα διατηρημένα δάπεδα.

Ένας ενιαίος ενσωματωμένος καναπές-πάγκος ορίζει τη μετάβαση ανάμεσα στην κουζίνα, την τραπεζαρία και το καθιστικό. Συνδυάζοντας κάθισμα και αποθήκευση, οργανώνει τον χώρο διημέρευσης χωρίς την προσθήκη νέου χωρίσματος.

 

Αναβάθμιση μέσα στο υφιστάμενο κέλυφος

Σημαντικό μέρος της επέμβασης παραμένει σχεδόν αθέατο. Νέα κουφώματα, θερμομόνωση και εγκαταστάσεις ενσωματώνονται στο υπάρχον κέλυφος χωρίς να αλλοιώνουν τον υλικό χαρακτήρα του εσωτερικού.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του έργου, οι παρεμβάσεις αυτές μειώνουν τη λειτουργική ενεργειακή ζήτηση κατά 46% και καταργούν πλήρως τη θέρμανση με πετρέλαιο. Η ενεργειακή αναβάθμιση βασίζεται κυρίως στη βελτίωση του κελύφους και των τεχνικών εγκαταστάσεων και όχι σε εμφανή τεχνολογικά στοιχεία, ώστε το αρχικό παρκέ, το μάρμαρο και ο χαρακτήρας του διαμερίσματος να παραμένουν στο προσκήνιο.

 

Η επανάχρηση ως σχεδιαστική μέθοδος

Η κατοικία στο Θησείο χαρακτηρίζεται περισσότερο από όσα διατηρούνται παρά από όσα προστίθενται. Το αρχικό παρκέ και τα μαρμάρινα δάπεδα παραμένουν εμφανή, τα ρετάλια μαρμάρου αποκτούν νέα χρήση στο παλλαδιανό μωσαϊκό, ενώ το ασβεστόχρωμα και η πατητή τσιμεντοκονία δημιουργούν ένα ουδέτερο υπόβαθρο για την υφιστάμενη κατασκευή.

Οι Fineline Studio αντιμετωπίζουν την ανακαίνιση ενός τυπικού αθηναϊκού διαμερίσματος χωρίς να εξαλείφουν τα υλικά ίχνη της εποχής του. Οι νέες επεμβάσεις συγκεντρώνονται εκεί όπου είναι λειτουργικά απαραίτητες, ενώ το υπάρχον αντιμετωπίζεται ως αφετηρία του σχεδιασμού και όχι ως στοιχείο προς απομάκρυνση.

Το αποτέλεσμα είναι ένα σύγχρονο οικιακό εσωτερικό όπου η σχέση ανάμεσα στα διατηρημένα και τα νέα υλικά παραμένει σκόπιμα ευανάγνωστη.

Ένα δημόσιο κτίριο της δεκαετίας του 1960 στο κέντρο της Αθήνας μετατρέπεται σε boutique hotel 24 δωματίων, με νέα φυτεμένη όψη, ένα ανοιχτό προς την πόλη ισόγειο και χώρους διαμονής οργανωμένους γύρω από ελληνικά υλικά και ήπιους φυσικούς τόνους.

 

Το The Social Athens Hotel από τους OOAK Architects προκύπτει από τη συνολική μετατροπή ενός δημόσιου κτιρίου της δεκαετίας του 1960 σε boutique hotel 24 δωματίων. Το έργο, συνολικής επιφάνειας 1.370τ.μ., αναπτύσσεται σε οκτώ επίπεδα και συνδυάζει τη διαμονή με χώρους εστίασης, υποδοχής και άσκησης, επαναπροσδιορίζοντας παράλληλα τη σχέση του κτιρίου με την πόλη.

Η επέμβαση διαμορφώνει δύο διαφορετικές συνθήκες. Στο επίπεδο του δρόμου, το ξενοδοχείο ανοίγεται στη δημόσια ζωή μέσα από το εστιατόριο και την υφιστάμενη στοά. Στους ορόφους, τα δωμάτια αποκτούν περισσότερο ιδιωτικό χαρακτήρα, πίσω από μια νέα λευκή όψη όπου οι κυματισμοί, η φύτευση και οι μεταβολές του φωτός συγκροτούν τη νέα ταυτότητα του κτιρίου.

 

Μια νέα όψη προς την πόλη

Η υφιστάμενη κατασκευή αποκτά μια εντελώς νέα εξωτερική εικόνα.

Η λευκή όψη οργανώνεται μέσα από επαναλαμβανόμενους κυματισμούς, των οποίων η αντίληψη μεταβάλλεται ανάλογα με το φυσικό φως και τη σκιά. Οι αναφορές στην κλασική ελληνική αρχιτεκτονική παραμένουν αφαιρετικές και αποδίδονται μέσα από την επανάληψη, το βάθος και τη σχέση φωτεινών και σκιασμένων επιφανειών.

Στη θέση των τυπικών προεξέχοντων αθηναϊκών μπαλκονιών, η φύτευση ενσωματώνεται στην όψη και δημιουργεί ένα ενδιάμεσο φίλτρο ανάμεσα στα δωμάτια και τον δρόμο. Η βλάστηση ενισχύει την ιδιωτικότητα και μετριάζει την άμεση σχέση των εσωτερικών χώρων με το πυκνό αστικό περιβάλλον.

Η όψη αποκτά έτσι βάθος και μεταβλητότητα χωρίς να βασίζεται στη συμβατική επανάληψη εξωστών.

 

Άνοιγμα του ισογείου στην πόλη

Στο επίπεδο του δρόμου, ο σχεδιασμός επιδιώκει έναν περισσότερο δημόσιο χαρακτήρα.

Το bar-εστιατόριο εντάσσεται στο ισόγειο ως σημείο συνάντησης τόσο για τους επισκέπτες του ξενοδοχείου όσο και για τους κατοίκους της πόλης. Η λειτουργία του επεκτείνεται προς τον δημόσιο χώρο της στοάς, διατηρώντας τη συνέχεια ανάμεσα στο εσωτερικό και το εξωτερικό.

Ο φωτισμός ενισχύει αυτή τη σχέση, ενώ η είσοδος της reception παραμένει ανεξάρτητη και περισσότερο προστατευμένη. Με αυτόν τον τρόπο, οι δύο λειτουργίες συνυπάρχουν χωρίς το εστιατόριο να αντιμετωπίζεται απλώς ως προέκταση του lobby.

Οι εξωτερικές κολόνες της στοάς επενδύονται με καθρέφτη, πολλαπλασιάζοντας τις αντανακλάσεις του δρόμου και υπογραμμίζοντας τον δημόσιο χαρακτήρα της βάσης του κτιρίου.

 

Μικρή reception σε διπλό ύψος

Ο χώρος υποδοχής παραμένει σκόπιμα περιορισμένος σε επιφάνεια, αξιοποιώντας όμως το διπλό ύψος του.

Οι καθρέφτες διευρύνουν οπτικά τον χώρο, ενώ η έντονη χρωματική παλέτα τον διαφοροποιεί τόσο από την εξωτερική όψη όσο και από τους ορόφους διαμονής. Κόκκινο μάρμαρο χρησιμοποιείται στο δάπεδο και τη σκάλα, ενώ το έπιπλο της reception σε μπλε κοβαλτίου γίνεται το βασικό χρωματικό σημείο αναφοράς.

Η ένταση των υλικών και των χρωμάτων συνδέει τον χώρο υποδοχής με την κίνηση του κέντρου της Αθήνας.

Στους ορόφους των δωματίων, αντίθετα, η σχεδιαστική γλώσσα αλλάζει αισθητά.

 

Ηπιότερη υλικότητα στα δωμάτια

Οι έξι όροφοι διαμονής περιλαμβάνουν δωμάτια και σουίτες διαφορετικών τυπολογιών, τα οποία ακολουθούν μια κοινή υλική λογική.

Η περισσότερο έντονη ατμόσφαιρα του ισογείου δίνει τη θέση της σε ήπιους φυσικούς τόνους και υλικά ελληνικής προέλευσης. Πετρώματα και υφάσματα εισάγουν χαρακτηριστικές υφές, ενώ ειδικά σχεδιασμένα στοιχεία συγκεντρώνουν περισσότερες από μία λειτουργίες μέσα στα δωμάτια.

Τα μαρμάρινα κεφαλάρια μετατρέπουν ένα συνήθως διακοσμητικό στοιχείο σε αρχιτεκτονική επιφάνεια, ενώ οι χτιστοί καναπέδες μπορούν να χρησιμοποιηθούν και ως γραφεία.

Η διαφοροποίηση αυτή δημιουργεί σαφή μετάβαση ανάμεσα στον εξωστρεφή χαρακτήρα των χαμηλότερων επιπέδων και το περισσότερο ήσυχο περιβάλλον των χώρων διαμονής.

 

Από τον δημόσιο χώρο στην ιδιωτικότητα

Το πρόγραμμα του ξενοδοχείου αναπτύσσεται καθ’ ύψος σύμφωνα με διαφορετικούς βαθμούς δημόσιας και ιδιωτικής χρήσης.

Το ισόγειο και ο ημιώροφος φιλοξενούν το bar-εστιατόριο, τον χώρο πρωινού και τη reception. Στους έξι επάνω ορόφους οργανώνονται τα δωμάτια, ενώ στο ανώτερο επίπεδο βρίσκεται το γυμναστήριο, με ανοιχτή θέα προς τον Λυκαβηττό και το κέντρο της Αθήνας.

Οι OOAK Architects επαναπροσδιορίζουν έτσι ένα κτίριο της δεκαετίας του 1960 όχι μόνο μέσα από την ανακαίνισή του, αλλά κυρίως μέσα από τη νέα σχέση που αποκτά με τον αστικό χώρο. Η όψη επανατοποθετεί το κτίριο στο τοπίο της πόλης, το ισόγειο επεκτείνεται προς τη στοά και οι όροφοι διαμονής διαμορφώνουν ένα περισσότερο προστατευμένο εσωτερικό πίσω από την εξωστρεφή όψη.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ek277 | Μάιος 2023.

Η επανάχρηση αποτελεί μία από τις ουσιαστικότερες στρατηγικές βιωσιμότητας στη σύγχρονη αρχιτεκτονική. Η αξιοποίηση υφιστάμενων κελυφών περιορίζει την ανάγκη για νέες κατασκευές, μειώνει την κατανάλωση ενσωματωμένης ενέργειας και διατηρεί υλικά, κατασκευαστικές λογικές και στοιχεία συλλογικής μνήμης.

Στην αρχιτεκτονική της φιλοξενίας, η επανάχρηση συνδέεται με την ιδιαίτερη πρόκληση της προσαρμογής παλαιών κτιρίων σε σύγχρονες απαιτήσεις άνεσης, λειτουργίας και τεχνικής υποδομής. Η διαδικασία δεν αφορά μόνο τη μετατροπή ενός πρώην βιομηχανικού ή ιστορικού κτιρίου σε ξενοδοχείο. Μπορεί επίσης να εκφράζεται μέσα από την επανενεργοποίηση υφιστάμενων ξενοδοχειακών δομών, την επανερμηνεία της σχέσης με ένα ιστορικό περιβάλλον ή τη διατήρηση ενός τοπίου ως ενεργού μέρους της φιλοξενίας.

Η επιλογή των Monthly Picks συγκεντρώνει δέκα έργα που προσεγγίζουν την επανάχρηση με διαφορετικούς τρόπους, από πρώην σανατόρια και βιομηχανικά κελύφη έως ιστορικές κατοικίες, πετρόκτιστα σπίτια και αστικά ξενοδοχεία.

 

01. Manna Arcadia στη Βυτίνα από τους K-Studio και Monogon

Πρώτη έντυπη δημοσίευση: Τεύχος ek: 282 | Νοέμβριος 2023

 

Το πρώην σανατόριο του 1929 στο Μαίναλο επανεντάσσεται σε λειτουργία ως ξενοδοχείο 32 δωματίων. Η μελέτη των K-Studio και Monogon αξιοποιεί την υφιστάμενη οργάνωση του κτιρίου και διατηρεί τον χαρακτήρα του ως τόπου απομόνωσης, θεραπείας και συλλογικής διαμονής.

Η νέα ξενοδοχειακή λειτουργία αναπτύσσεται μέσα από το υπάρχον κέλυφος, ενώ η υλικότητα, οι κοινόχρηστοι χώροι και η σχέση με το δάσος παραμένουν βασικά στοιχεία της εμπειρίας. Η επέμβαση δεν αντιμετωπίζει το παρελθόν ως διακοσμητικό υπόβαθρο, αλλά ως σημείο εκκίνησης για τη νέα χρήση.

 

 

02. Argini Hotel Syros από τους Costas Gagos Architecture & Design

Πρώτη έντυπη δημοσίευση: Τεύχος ek: 292 | Νοέμβριος 2024

 

Στα Βαπόρια της Σύρου, μία κατοικία του 19ου αιώνα μετατρέπεται σε ξενοδοχείο. Η επέμβαση διατηρεί τις λιθοδομές, τις ζωγραφισμένες οροφές και τα μαρμάρινα δάπεδα, ενώ παλαιές στέρνες ενσωματώνονται στο νέο πρόγραμμα ως hammam, jacuzzi και εσωτερική πισίνα.

Η μετατροπή οργανώνεται μέσα από τη συνύπαρξη παλαιών και νέων στοιχείων. Τα χαρακτηριστικά του αρχικού κτιρίου παραμένουν αναγνώσιμα, ενώ οι απαιτήσεις της σύγχρονης φιλοξενίας εισάγονται με τρόπο που δεν εξομαλύνει τις διαφορετικές χρονικότητες του έργου.

 

 

03. Mitsis N’U Piraeus Port

Πρώτη έντυπη δημοσίευση: Τεύχος ek: 292 | Νοέμβριος 2024

 

Το παλαιό αποστακτήριο Μεταξά στο λιμάνι του Πειραιά ανακατασκευάζεται και μετατρέπεται σε ξενοδοχείο 101 δωματίων. Η νέα λειτουργία εντάσσεται σε ένα κτίριο με έντονο βιομηχανικό αποτύπωμα, διατηρώντας τη σύνδεσή του με την ιστορία της παραγωγής και τον χαρακτήρα της λιμενικής περιοχής.

Η επανάχρηση λειτουργεί εδώ σε δύο επίπεδα: αφορά τόσο την αξιοποίηση του υφιστάμενου κτιρίου όσο και την επανενεργοποίηση ενός τμήματος του αστικού μετώπου του Πειραιά. Το ξενοδοχείο δεν αποκόπτεται από την πόλη, αλλά διατηρεί τη σχέση του με το παραγωγικό και εμπορικό περιβάλλον που το περιβάλλει.

 

 

04. Ergon Bakehouse Hotel and Bakery στην Αθήνα

Πρώτη έντυπη δημοσίευση: Τεύχος ek: 290 | Σεπτέμβριος 2024

 

Το Ergon Bakehouse Hotel and Bakery μεταφέρει την έννοια της επανάχρησης από το κέλυφος στο πρόγραμμα. Το ξενοδοχείο, το αρτοποιείο, το κατάστημα και το εστιατόριο οργανώνονται ως ένα ενιαίο σύνολο, στο οποίο η φιλοξενία συνδέεται άμεσα με την παραγωγή, την κατανάλωση και την καθημερινή χρήση.

Η αρχιτεκτονική πρόταση δεν αντιμετωπίζει το ξενοδοχείο ως απομονωμένο προορισμό. Αντίθετα, δημιουργεί ένα υβριδικό περιβάλλον όπου οι διαφορετικές λειτουργίες συνυπάρχουν και παραμένουν ορατές. Η επανάχρηση αφορά έτσι και τον τρόπο με τον οποίο ένα αστικό ακίνητο μπορεί να υποδεχθεί ένα σύνθετο, δημόσιο πρόγραμμα φιλοξενίας.

 

 

05. Ethos Vegan Suites στη Σαντορίνη από τους Kapsimalis Architects

Πρώτη έντυπη δημοσίευση: Τεύχος ek: 270 | Σεπτέμβριος 2022

 

Στο κέντρο των Φηρών, οι Kapsimalis Architects μετατρέπουν μία παλιά διώροφη οικογενειακή κατοικία σε ξενοδοχείο πέντε σουιτών. Το έργο διατηρεί και επαναδιατυπώνει την υφιστάμενη δομή, ενώ οι αποκατεστημένες κυκλαδίτικες μορφές, τα φυσικά υλικά, τα κεραμικά πετάσματα και η φύτευση διαμορφώνουν την ταυτότητα της νέας φιλοξενίας.

Η προσαρμογή αφορά τόσο τη χωρική οργάνωση όσο και τη διαχείριση του φυσικού φωτισμού, του αερισμού και των υπαίθριων χώρων. Οι αρχές της vegan φιλοξενίας μεταφέρονται στην αρχιτεκτονική μέσα από την επιλογή υλικών, τη φύτευση και τη διατήρηση της σχέσης του κτιρίου με τον πυκνό αστικό ιστό των Φηρών.

 

 

06. Amphitheatro Boutique Hotel στο Μεγανήσι από τους ATENO Architecture Studio

Πρώτη έντυπη δημοσίευση: Τεύχος ek: 299 | Ιούλιος–Αύγουστος 2025

 

Δύο υφιστάμενες πετρόκτιστες κατοικίες σε ελαιώνα στο Μεγανήσι μετατρέπονται σε boutique hotel. Η επέμβαση διατηρεί το βασικό κέλυφος και τη σχέση των κτισμάτων με το τοπίο, προσαρμόζοντας τις εσωτερικές λειτουργίες στις ανάγκες μιας σύγχρονης μονάδας φιλοξενίας.

Η μικρή κλίμακα του έργου επιτρέπει την προσεκτική διαχείριση των υφιστάμενων στοιχείων και περιορίζει την ανάγκη για εκτεταμένες νέες κατασκευές. Η πέτρα, η φύτευση και η τοπογραφία λειτουργούν ως ενιαίο σύστημα, μέσα στο οποίο η νέα χρήση εντάσσεται χωρίς να αναιρεί τον χαρακτήρα του τόπου.

 

 

07. Anthology of Athens από τους Elastic Architects

Πρώτη έντυπη δημοσίευση: Τεύχος ek: 302 | Νοέμβριος 2025

 

Το Anthology of Athens βρίσκεται απέναντι από τον Ναό του Ολυμπίου Διός και την Πύλη του Αδριανού. Στην περίπτωση αυτή, η επανάχρηση διαβάζεται ως επανενεργοποίηση της σχέσης ενός σύγχρονου ξενοδοχείου με το ιστορικό και αστικό απόθεμα της περιοχής.

Η μελέτη των Elastic Architects αναφέρεται στην κλασική αρχιτεκτονική μέσα από την αναλογία, την κατακόρυφη οργάνωση, τα πλαίσια των εξωστών και τις χαράξεις της όψης. Το μάρμαρο, η δρυς, οι ανάγλυφες επιφάνειες και η ενσωματωμένη φύτευση μεταφέρουν αυτή τη σχέση και στο εσωτερικό. Η ιστορική μνήμη δεν αναπαράγεται ως σκηνογραφία, αλλά λειτουργεί ως πλαίσιο για τη διαμόρφωση μιας νέας αστικής εμπειρίας φιλοξενίας.

 

 

08. Electra Rhythm Athens από τους Mutiny Architects

Πρώτη έντυπη δημοσίευση: Τεύχος ek: 302 | Νοέμβριος 2025

 

Το ιστορικό Electra Hotel στην οδό Ερμού 5 επανασχεδιάζεται ως Electra Rhythm Athens. Το έργο περιλαμβάνει 101 δωμάτια σε τέσσερις διαφορετικούς τύπους, καθώς και χώρους που απευθύνονται όχι μόνο στους επισκέπτες αλλά και στην καθημερινή ζωή της πόλης.

Το μεγαλύτερο μέρος της όψης διατηρείται, ενώ το χαμηλότερο τμήμα ανασχεδιάζεται με ζώνη σε λαδί απόχρωση, τοξωτά ανοίγματα και φωτιζόμενο στέγαστρο. Η αναφορά στην αθηναϊκή στοά επαναφέρει τη σχέση του ξενοδοχείου με τον δημόσιο χώρο, ενώ οι νέες λειτουργίες διευρύνουν τον ρόλο του υφιστάμενου κτιρίου μέσα στο κέντρο της Αθήνας.

 

 

09. Rocabella Mykonos από τον Ελευθέριο Αμπατζή

Πρώτη έντυπη δημοσίευση: Τεύχος ek: 299 | Ιούλιος–Αύγουστος 2025

 

Η επανεπεξεργασία του Rocabella Mykonos αφορά ένα ήδη διαμορφωμένο ξενοδοχειακό σύνολο και τη σχέση του με το κυκλαδίτικο τοπίο. Η νέα αρχιτεκτονική γλώσσα βασίζεται στην πέτρα, την ξυλεία, τις γήινες επιφάνειες, τις φυτεμένες οροφές και τη διατήρηση των προστατευμένων διαδρομών μέσα στο συγκρότημα.

Η παρέμβαση δεν επιδιώκει την πλήρη αντικατάσταση της υπάρχουσας εικόνας, αλλά την ανασύνθεση των υλικών και των υπαίθριων χώρων. Η επανάχρηση λειτουργεί ως διαδικασία σταδιακής αναβάθμισης, μέσα από την οποία η ξενοδοχειακή υποδομή προσαρμόζεται στις σύγχρονες απαιτήσεις χωρίς να αποκόπτεται από το τοπίο.

 

10. The Tanneries Hotel & Spa στα Χανιά από την Κωνσταντίνα Σμπόνια

Πρώτη έντυπη δημοσίευση: Τεύχος ek: 282 | Νοέμβριος 2023

 

Τέσσερα πρώην βυρσοδεψεία στην περιοχή Ταμπακαριά των Χανίων μετατρέπονται σε ξενοδοχείο 20 σουιτών. Η νέα χρήση διατηρεί τη βιομηχανική ταυτότητα των κτιρίων και τη σχέση τους με την απόκρημνη ακτογραμμή, μετατρέποντας ένα ανενεργό παραγωγικό σύνολο σε τόπο φιλοξενίας.

Η ιστορία της παραγωγής παραμένει αναγνώσιμη μέσα από τις λιθοδομές, τις κλίμακες και τη διάταξη των κτισμάτων. Η επέμβαση αξιοποιεί τις διαφορές μεταξύ των επιμέρους κελυφών, αντί να τις ενοποιεί τεχνητά, και οργανώνει το ξενοδοχειακό πρόγραμμα ως συνέχεια της υπάρχουσας δομής.

 

Από τις αυστηρές μετατροπές πρώην βιομηχανικών και θεραπευτικών εγκαταστάσεων έως την επανενεργοποίηση υφιστάμενων ξενοδοχείων και τη διαχείριση της σχέσης με το ιστορικό περιβάλλον, τα έργα αυτά δείχνουν ότι η επανάχρηση δεν αποτελεί ενιαία αισθητική κατεύθυνση. Είναι ένας τρόπος σχεδιασμού που ξεκινά από όσα ήδη υπάρχουν —το κτίριο, τα υλικά, το τοπίο, τη μνήμη και την πόλη— και τα μετατρέπει σε ενεργό μέρος της σύγχρονης φιλοξενίας.

Απέναντι από τους Στύλους του Ολυμπίου Διός και την Πύλη του Αδριανού, ένα ξενοδοχείο στο κέντρο της Αθήνας οργανώνεται μέσα από κατακόρυφα στοιχεία, πλαισιωμένους εξώστες, μάρμαρο, δρυ και ενσωματωμένη φύτευση, σε άμεση σχέση με το ιστορικό περιβάλλον.

 

Το Anthology of Athens από τους Elastic Architects βρίσκεται στο ιστορικό κέντρο της Αθήνας, σε άμεση οπτική σχέση με τους Στύλους του Ολυμπίου Διός και την Πύλη του Αδριανού. Ο σχεδιασμός αντλεί αναφορές από το κλασικό περιβάλλον χωρίς να το αναπαράγει κυριολεκτικά, μεταφέροντας την αναλογία, την κατακόρυφη οργάνωση, την υλικότητα και τις θεάσεις σε μια σύγχρονη αρχιτεκτονική γλώσσα.

Αφετηρία αποτελεί επίσης ο μύθος του Δευκαλίωνα, όπου οι πέτρες που πέφτουν στη γη μεταμορφώνονται σε ανθρώπους. Η σχέση ανάμεσα στην ύλη και τη μεταμόρφωση επανέρχεται στον σχεδιασμό, από τον ρυθμό της όψης μέχρι την επεξεργασία των υλικών στο εσωτερικό.

 

Η όψη μέσα από την αναλογία

Η κύρια όψη οργανώνεται από νέους εξώστες και ένα σύστημα κατακόρυφων στοιχείων που καθορίζει τον βασικό της ρυθμό.

Οι μεταξύ τους αποστάσεις ακολουθούν αναλογίες βασισμένες στη χρυσή τομή, δημιουργώντας έναν σαφή κάνναβο. Τα κατακόρυφα στοιχεία έχουν ταυτόχρονα λειτουργικό και μορφολογικό ρόλο, πλαισιώνοντας τους εξώστες και ρυθμίζοντας τη σχέση ανάμεσα στα δωμάτια και την πόλη.

Η αναφορά στις κιονοστοιχίες του γειτονικού ναού δεν μεταφέρεται κυριολεκτικά. Η γραμμικότητα και η επανάληψη των κιόνων αποδίδονται αφαιρετικά μέσα από τις κατακόρυφες φόρμες της νέας όψης.

 

Φίλτρα θέασης προς την πόλη

Η όψη λειτουργεί ως ένα σύστημα φίλτρων ανάμεσα στο εσωτερικό και το αθηναϊκό τοπίο.

Οι εξώστες δημιουργούν βάθος και σκίαση, ενώ τα κατακόρυφα πλαίσια οργανώνουν τις θεάσεις προς τα μνημεία και τον ευρύτερο αστικό ορίζοντα.

Το φυσικό φως και οι σκιές μεταβάλλουν την αντίληψη της πρόσοψης στη διάρκεια της ημέρας. Οι κατακόρυφες επιφάνειες δημιουργούν διαφορετικούς βαθμούς σκίασης στους εξώστες και ενισχύουν το βάθος της όψης.

Η σχέση με την πόλη δεν περιορίζεται επομένως στη θέα. Η αρχιτεκτονική ελέγχει τον τρόπο με τον οποίο αυτή αποκαλύπτεται μέσα από διαδοχικά πλαίσια.

 

Αφαιρετικές αναφορές στην κλασική αρχιτεκτονική

Η σχέση με το ιστορικό περιβάλλον αποδίδεται μέσα από τη γεωμετρία και την αναλογία.

Ο ρυθμός των αρχαίων κιονοστοιχιών μεταφράζεται σε λεπτά κατακόρυφα στοιχεία, ενώ ο ορθοκανονικός κάνναβος της όψης οργανώνει τους διαφορετικούς εξώστες και τα ανοίγματα.

Η ίδια λογική επεκτείνεται στη διάρθρωση των εσωτερικών χώρων, συνδέοντας την εξωτερική σύνθεση με τη χωρική οργάνωση του ξενοδοχείου. Η αναφορά στην κλασική αρχιτεκτονική παραμένει αφαιρετική και βασίζεται κυρίως στην επανάληψη, την αναλογία και τον ρυθμό.

 

Περισσότερο εκφραστικό εσωτερικό

Στο εσωτερικό, η σχεδιαστική γλώσσα γίνεται περισσότερο εκφραστική και δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην υλικότητα.

Το μάρμαρο, η ξυλεία δρυός, το γυαλί και οι ανάγλυφες επιφάνειες συνδυάζονται με έντονα στοιχεία φύτευσης. Οι ορυκτές και ξύλινες υφές δημιουργούν διαφορετικά επίπεδα βάθους, ενώ το πράσινο λειτουργεί ως φυσικό αντίβαρο στις περισσότερο αυστηρές γεωμετρίες.

Οι καμπύλες κατασκευές που εμφανίζονται σε επιμέρους σημεία διαφοροποιούνται από τον ορθοκανονικό χαρακτήρα της όψης και δημιουργούν περισσότερο ρευστές μεταβάσεις στους χώρους κυκλοφορίας.

 

Μάρμαρο, δρυς και χαρακτηριστικές υφές

Η υλικότητα αποκτά κεντρικό ρόλο τόσο στους κοινόχρηστους όσο και στους ιδιωτικούς χώρους.

Το μάρμαρο αποτελεί τη βασική ορυκτή επιφάνεια, ενώ η δρυς εισάγει θερμότερη υφή. Διακοσμημένο γυαλί και ραβδωτό επίχρισμα συμπληρώνουν την παλέτα, δημιουργώντας διαφορετικές αντιδράσεις στο φυσικό και τεχνητό φως.

Οι χρωματικές επιλογές παραμένουν περιορισμένες. Υπόλευκες, μπεζ και γήινες αποχρώσεις επανέρχονται στο εσωτερικό και το εξωτερικό, συνδέοντας τις διαφορετικές επιφάνειες χωρίς να ανταγωνίζονται τις θεάσεις, τη φύτευση και τη φυσική υφή των υλικών.

 

Η αρχιτεκτονική ως φίλτρο

Το Anthology of Athens αξιοποιεί τη θέση του στο ιστορικό κέντρο ως βασικό μέρος της αρχιτεκτονικής του ταυτότητας.

Η όψη μεσολαβεί ανάμεσα στην ιδιωτικότητα των δωματίων και την κλίμακα της πόλης, ενώ στο εσωτερικό η ίδια λογική συνεχίζεται μέσα από μεταβολές στην υλικότητα, το φως και τη φύτευση.

Οι Elastic Architects μεταφέρουν τις κλασικές αναφορές σε ένα σύστημα αναλογιών και ρυθμού, χωρίς άμεσες μορφολογικές αναπαραστάσεις. Τα κατακόρυφα στοιχεία, οι εξώστες, το μάρμαρο και το πράσινο συγκροτούν μια σύγχρονη αρχιτεκτονική ταυτότητα που καθορίζεται από τον τρόπο με τον οποίο πλαισιώνει, φιλτράρει και αποκαλύπτει την Αθήνα.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ek302 | Νοέμβριος 2025.

Το ιστορικό Electra Hotel στην οδό Ερμού επανασχεδιάζεται συνολικά με αφετηρία τον αστικό ρυθμό, εισάγοντας τέσσερις νέες τυπολογίες δωματίων, κοινόχρηστες λειτουργίες ανοιχτές στην πόλη και μια νέα βάση στην όψη προς τον πεζόδρομο.

 

Το Electra Rhythm Athens από τους Mutiny Architects αποτελεί τη νέα μορφή του ιστορικού Electra Hotel Athens στην Ερμού 5. Η έννοια του ρυθμού λειτουργεί ως βασικό εργαλείο του αρχιτεκτονικού και εσωτερικού σχεδιασμού, μεταφέροντας την κίνηση, την επανάληψη και τον παλμό της πόλης σε χωρικές ακολουθίες, υλικά και αρχιτεκτονικές λεπτομέρειες.

Ο επανασχεδιασμός αντιμετωπίζει συνολικά το ξενοδοχείο, από τα δωμάτια και τους κοινόχρηστους χώρους μέχρι την είσοδο και το κατώτερο τμήμα της όψης. Βασικό ζητούμενο αποτέλεσε η δημιουργία νέων τυπολογιών διαμονής, μαζί με χώρους κοινής χρήσης που απευθύνονται τόσο στους επισκέπτες όσο και στην πόλη.

 

 

Τέσσερις τυπολογίες δωματίων

Τα 101 δωμάτια του ξενοδοχείου επανασχεδιάστηκαν πλήρως και οργανώνονται σε τέσσερις βασικούς τύπους: Nest, Slow, Cozy και Active.

Κάθε τυπολογία, μαζί με τις παραλλαγές και τις αντίστοιχες σουίτες, διαφοροποιείται ως προς την επιφάνεια, τις απαιτήσεις της διαμονής και τα χαρακτηριστικά του επισκέπτη. Παρά τις διαφοροποιήσεις, ένα κοινό σχεδιαστικό λεξιλόγιο εξασφαλίζει τη συνοχή τους.

Στην υλική παλέτα κυριαρχούν η ξυλεία και τα μάρμαρα που συναντώνται στο αθηναϊκό αστικό τοπίο. Η καμπύλη εμφανίζεται στις οροφές, τα φωτιστικά σώματα και επιλεγμένες λεπτομέρειες.

Ο ρυθμός αποδίδεται μέσα από επαναλαμβανόμενα κατακόρυφα στοιχεία και αλληλουχίες οριζόντιων και κατακόρυφων επιπέδων.

 

Ένα ξενοδοχείο ανοιχτό στην πόλη

Τρεις βασικοί χώροι διευρύνουν το πρόγραμμα του ξενοδοχείου και είναι ανοιχτοί και στο κοινό.

Το Rebels Brew λειτουργεί ως coffee shop και bar με άμεσο πρόσωπο στον πεζόδρομο της Ερμού. Τα Collaborative Studios προσφέρουν χώρους για επαγγελματικές συναντήσεις και εργασία, ενώ το Focal, στο υψηλότερο βατό επίπεδο, λειτουργεί ως bar-restaurant και ανεξάρτητος γαστρονομικός προορισμός.

Οι χρήσεις αυτές δημιουργούν μια περισσότερο άμεση σχέση με την καθημερινή ζωή του κέντρου.

Οι κοινόχρηστοι χώροι δεν λειτουργούν αποκλειστικά ως παροχές για τους ενοίκους, αλλά συμμετέχουν στη δημόσια δραστηριότητα της περιοχής.

 

 

Επανερμηνεία της αθηναϊκής στοάς

Στο ισόγειο οργανώνονται η υποδοχή, τα καθιστικά, η βιβλιοθήκη, η κουζίνα και το Rebels Brew, σε άμεση σχέση με τους χώρους κίνησης.

Ο επανασχεδιασμός της κεντρικής εισόδου βασίζεται στην επανερμηνεία της αθηναϊκής στοάς, ενός χαρακτηριστικού στοιχείου της σύγχρονης πόλης. Αντί για ένα απόλυτο όριο ανάμεσα στον δρόμο και το ξενοδοχείο, δημιουργείται μια περισσότερο ομαλή μετάβαση από τον πεζόδρομο της Ερμού προς το εσωτερικό.

Η έννοια του ρυθμού συνδέεται έτσι και με την κίνηση. Η ροή της πόλης συνεχίζεται μέσα στο κτίριο, μετατρέποντας την είσοδο σε ενδιάμεσο χώρο και όχι απλώς σε σημείο πρόσβασης.

 

Εργασία, άσκηση και φιλοξενία

Στον πρώτο όροφο χωροθετούνται τα Collaborative Studios και το Electro Studio Gym.

Οι δύο λειτουργίες διευρύνουν την τυπική οργάνωση ενός ξενοδοχείου. Οι χώροι εργασίας ανταποκρίνονται σε υβριδικές μορφές επαγγελματικής δραστηριότητας, ενώ το γυμναστήριο αποτελεί μια ακόμη εξωστρεφή χρήση μέσα στο κτίριο.

Από τον δεύτερο μέχρι τον ένατο όροφο οργανώνονται τα δωμάτια. Στον δέκατο, το υψηλότερο βατό επίπεδο, βρίσκεται το Focal, με τρεις βεράντες, δύο από τις οποίες έχουν απρόσκοπτη θέα προς την Ακρόπολη.

Το πρόγραμμα αναπτύσσεται επομένως κατακόρυφα: από τις περισσότερο δημόσιες λειτουργίες στο επίπεδο της πόλης, προς τα δωμάτια και, τελικά, το εστιατόριο στο δώμα.

 

 

Νέα βάση στην υφιστάμενη όψη

Το μεγαλύτερο μέρος της πρόσοψης, μαζί με τα ανοίγματα των δωματίων προς την Ερμού, διατηρείται.

Αντίθετα, το κατώτερο τμήμα επανασχεδιάζεται πλήρως, ακριβώς στο σημείο όπου το κτίριο συναντά τον πεζόδρομο. Μια νέα ζώνη σε απόχρωση πράσινου της ελιάς καταλαμβάνει το ισόγειο και τον ημιώροφο και λειτουργεί οπτικά ως βάση της σύνθεσης.

Καμάρες οργανώνουν τη νέα αυτή ζώνη, ενώ ένα φωτιζόμενο στέγαστρο σηματοδοτεί την είσοδο. Η ιδιαίτερη κάτοψή του έρχεται σε αντίστιξη με τη γραμμικότητα του πεζόδρομου και εισάγει μια δυναμική κίνηση στην όψη.

Η σημαντικότερη εξωτερική μεταβολή συγκεντρώνεται έτσι στο επίπεδο άμεσης επαφής του ξενοδοχείου με την πόλη.

 

Ο ρυθμός ως σύστημα σχεδιασμού

Στα δωμάτια, τους κοινόχρηστους χώρους και την όψη, ο ρυθμός αποδίδεται μέσα από την επανάληψη, τις αλληλουχίες, τις καμπύλες και την κίνηση.

Δεν λειτουργεί ως πρόσθετο γραφιστικό θέμα, αλλά συνδέει διαφορετικές κλίμακες του έργου: τα επαναλαμβανόμενα στοιχεία των δωματίων, την κυκλοφορία στους κοινόχρηστους χώρους, την επανερμηνεία της αθηναϊκής στοάς και τη νέα βάση της όψης προς την Ερμού.

Οι Mutiny Architects επανασχεδιάζουν έτσι ένα ιστορικό ξενοδοχείο της Αθήνας διατηρώντας μεγάλο μέρος της υφιστάμενης αστικής του παρουσίας και επεμβαίνοντας κυρίως στη σχέση ανάμεσα στη φιλοξενία, τις νέες χρήσεις και την καθημερινή ζωή του κέντρου.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ek302 | Νοέμβριος 2025, στην ενότητα CITY.

Ένα διατηρητέο πρώην σανατόριο μέσα στο ελατοδάσος της Αρκαδίας αποκαθίσταται ως ξενοδοχείο 32 δωματίων, διατηρώντας τη μνημειακή πέτρινη δομή του και εντάσσοντας μια περιορισμένη παλέτα ξυλείας, terrazzo και φυσικής πέτρας.

Το Manna Arcadia στη Βυτίνα, με αρχιτεκτονικό και εσωτερικό σχεδιασμό από τους K-Studio και μελέτη εφαρμογής από τους Monogon, στεγάζεται σε ένα πρώην σανατόριο του 1929 στο Μαίναλο. Το διατηρητέο κτίριο, σε υψόμετρο περίπου 1.200m μέσα στο αρκαδικό δάσος, μετατρέπεται σε ξενοδοχείο 32 δωματίων, διατηρώντας τον αρχιτεκτονικό χαρακτήρα και τα υλικά ίχνη της προηγούμενης χρήσης του.

Το κτίριο είχε αρχικά σχεδιαστεί ως σανατόριο για ασθενείς με φυματίωση, με το ορεινό κλίμα, τον καθαρό αέρα και την απομόνωση να αποτελούν μέρος της θεραπευτικής αντίληψης της εποχής. Μετά την εγκατάλειψή του, τμήματα της κατασκευής και υλικά αφαιρέθηκαν ή επαναχρησιμοποιήθηκαν σε γειτονικά κτίσματα. Η νέα επέμβαση ξεκινά επομένως από τη διατήρηση και συμπλήρωση ενός κελύφους που είχε επιβιώσει αποσπασματικά.

 

Αποκατάσταση του υφιστάμενου κελύφους

Ο σχεδιασμός διατηρεί όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος της αρχικής κατασκευής και χρησιμοποιεί την υπάρχουσα υλικότητα ως αφετηρία για τις νέες επεμβάσεις.

Αντί να αποκατασταθεί το κτίριο σε μια εξιδανικευμένη ιστορική μορφή, παραμένουν εμφανή τα ίχνη του χρόνου, ενώ τα νέα τελειώματα επιλέγονται ώστε να συνυπάρχουν με την αρχική δομή. Φυσικά επιχρίσματα, πέτρα, ξυλεία και terrazzo συγκροτούν μια περιορισμένη παλέτα που διατηρεί τον αυστηρό χαρακτήρα του πρώην σανατορίου.

Τα έντονα φθαρμένα δάπεδα terrazzo αντικαθίστανται με νέες συνθέσεις από αδρανή τοπικής προέλευσης. Στους χώρους εστίασης και spa του κατώτερου επιπέδου χρησιμοποιούνται πέτρινα δάπεδα, ενώ φυσική πέτρα επανέρχεται σε κατώφλια και ποδιές ανοιγμάτων.

Η ξυλεία καστανιάς εισάγει μια θερμότερη υλικότητα απέναντι στις περισσότερο ορυκτές επιφάνειες.

 

Συμπλήρωση της αρχικής δομής

Η επέμβαση επαναφέρει σε χρήση τμήματα του συγκροτήματος που είχαν χαθεί ή παρέμεναν ανενεργά.

Ένας νέος όγκος κατασκευάζεται στο αποτύπωμα παλιού ερειπωμένου βοηθητικού κτίσματος, ενώ η αποκατάσταση της στέγης επιτρέπει τη δημιουργία του επιπέδου της σοφίτας. Οι προσθήκες αυξάνουν τη λειτουργική επιφάνεια χωρίς να εισάγουν μια ανεξάρτητη μορφολογική γλώσσα.

Σε συνολική επιφάνεια περίπου 2.982τ.μ. οργανώνονται 32 δωμάτια, υποδοχή, καθιστικό, bar, εστιατόριο, spa, γυμναστήριο και οι απαραίτητες υποστηρικτικές λειτουργίες.

Οι μεγάλοι κοινόχρηστοι χώροι συνυπάρχουν με μικρότερες, περισσότερο προστατευμένες περιοχές, διατηρώντας τη διαφορετική κλίμακα των υφιστάμενων χώρων.

Ξύλινος κάνναβος στα δωμάτια

Στα δωμάτια, ένας κάνναβος από βουρτσισμένη ξυλεία οργανώνει τις επιμέρους λειτουργίες.

Η γεωμετρία του ορίζει τις περιοχές ύπνου, λουτρού και αποθήκευσης και επαναλαμβάνεται στη χάραξη των δαπέδων από terrazzo και μάρμαρο. Η επίπλωση και οι σταθερές κατασκευές εντάσσονται έτσι σε ένα κοινό σύστημα αντί να αντιμετωπίζονται ως ανεξάρτητα αντικείμενα.

Η περιορισμένη υλική παλέτα διατηρείται και στους ιδιωτικούς χώρους. Η ξυλεία δημιουργεί αντίστιξη με την πέτρα και το terrazzo, ενώ οι ουδέτερες αποχρώσεις συνδέουν τα νέα στοιχεία με το υφιστάμενο κέλυφος.

Ο σχεδιασμός αποφεύγει με αυτόν τον τρόπο την επανάληψη ενός τυποποιημένου ξενοδοχειακού δωματίου και βασίζεται περισσότερο στη σχέση ανάμεσα στην κατασκευή, το υλικό και τη χρήση.

 

Ίχνη του χρόνου και νέες επιφάνειες

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στον τρόπο με τον οποίο τα νέα υλικά συνυπάρχουν με την παλαιωμένη κατασκευή.

Το υφιστάμενο κτίριο δεν αντιμετωπίζεται ως ένα άθικτο ιστορικό αντικείμενο. Οι ατέλειες, οι φθορές και οι διαφοροποιήσεις στις επιφάνειες παραμένουν ευανάγνωστες, ενώ τα νέα υλικά επιλέγονται ώστε να αποκτούν τη δική τους πατίνα με την πάροδο του χρόνου.

Η σχέση αυτή γίνεται ιδιαίτερα σαφής στην αντίθεση ανάμεσα στις αδρές ορυκτές επιφάνειες και τις περισσότερο επεξεργασμένες ξύλινες κατασκευές.

Τα μεταλλικά πλαίσια των ανοιγμάτων εισάγουν ένα ακόμη σύγχρονο στοιχείο μέσα στο βαρύτερο πέτρινο κέλυφος, διατηρώντας παράλληλα το φυσικό φως και τις θεάσεις προς το δάσος.

Κοινόχρηστοι χώροι και απομόνωση

Η προηγούμενη χρήση του κτιρίου δημιουργεί ένα ιδιαίτερο υπόβαθρο για το νέο ξενοδοχειακό πρόγραμμα.

Οι μεγάλοι κοινόχρηστοι χώροι υποστηρίζουν τη συνάντηση και τη συλλογική χρήση, ενώ μικρότερες περιοχές διατηρούν περισσότερο ήσυχο και ιδιωτικό χαρακτήρα.

Το εστιατόριο, το bar και το καθιστικό αξιοποιούν τις μεγαλύτερες αίθουσες, ενώ το spa αναπτύσσεται σε περισσότερο εσωστρεφείς χώρους με εντονότερη παρουσία της πέτρας και χαμηλότερο φωτισμό.

Η εναλλαγή ανάμεσα στη συλλογική χρήση και την απομόνωση συνεχίζει, με διαφορετικούς όρους, μια βασική χωρική συνθήκη του παλιού σανατορίου.

 

Η σχέση με το αρκαδικό τοπίο

Το ελατοδάσος αποτελεί σταθερό μέρος της αρχιτεκτονικής εμπειρίας του Manna.

Η επέμβαση δεν επιχειρεί να ανταγωνιστεί την κλίμακα του τοπίου, αλλά επικεντρώνεται στην αποκατάσταση του υπάρχοντος κτιρίου και στην ενίσχυση της σχέσης του με το φυσικό περιβάλλον. Οι θεάσεις προς το δάσος, τα φυσικά υλικά και η αρχιτεκτονική τοπίου ενισχύουν αυτή τη συνέχεια.

Το Manna Arcadia αποτελεί έτσι ένα έργο επανάχρησης στο οποίο η προηγούμενη ταυτότητα του σανατορίου δεν εξαλείφεται ούτε ανακατασκευάζεται ως ιστορική εικόνα. Οι K-Studio και Monogon διατηρούν τη δομική και υλική παρουσία του κτιρίου και την προσαρμόζουν στη σύγχρονη φιλοξενία μέσα από περιορισμένες προσθήκες και σαφείς υλικούς χειρισμούς.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ek282 | Νοέμβριος 2023, στην ενότητα RESORT

Τέσσερα πρώην βυρσοδεψεία στο παραλιακό μέτωπο των Χανίων μετατρέπονται σε ξενοδοχείο 20 σουιτών, διατηρώντας τον βιομηχανικό τους χαρακτήρα μέσα από μια περιορισμένη παλέτα πέτρας, ξυλείας, μετάλλου και γυαλιού.

Το The Tanneries Hotel & Spa στα Χανιά από την Κωνσταντίνα Σμπόνια στεγάζεται σε τέσσερα συνεχόμενα πρώην βιομηχανικά κτίρια στην ιστορική περιοχή των Ταμπακαριών. Το έργο, συνολικής επιφάνειας 2.500τ.μ., ολοκληρώθηκε το 2021 και μετατρέπει το διατηρητέο συγκρότημα σε ξενοδοχείο, διατηρώντας τη μορφολογία και την υλικότητα των παλιών βυρσοδεψείων.

Αντί να εξαλείψει τα ίχνη της προηγούμενης χρήσης, η επέμβαση αξιοποιεί την υφιστάμενη λιθοδομή, τις αναλογίες των κτιρίων και την άμεση σχέση τους με τη θάλασσα. Οι τέσσερις όγκοι διαβάζονται ως ενιαίο σύνολο, διατηρώντας παράλληλα τις διαφορές που προκύπτουν από την κλίση του εδάφους και την ιστορική τους ανάπτυξη.

 

Τέσσερα βιομηχανικά κτίρια πάνω στη θάλασσα

Το συγκρότημα βρίσκεται στα Ταμπακαριά, την ιστορική περιοχή βυρσοδεψείων ανατολικά του κέντρου των Χανίων, όπου τα βιομηχανικά κτίρια αναπτύχθηκαν σε άμεση επαφή με το παραλιακό μέτωπο.

Ο σχεδιασμός διατηρεί τους τέσσερις υφιστάμενους όγκους αντί να τους αντικαταστήσει με ένα νέο ενιαίο κτίριο. Προς την πόλη, η νότια όψη παραμένει χαμηλότερη και περισσότερο διακριτική, ενώ προς τη θάλασσα το συγκρότημα αναπτύσσεται σε τρεις στάθμες, ακολουθώντας τη φυσική κλίση του εδάφους.

Η διαφοροποίηση αυτή ενισχύει τη διπλή συνθήκη του έργου: περισσότερο προστατευμένο προς τον αστικό ιστό και σταδιακά περισσότερο ανοιχτό προς το νερό.

Η μετάβαση από την πόλη προς τη θάλασσα γίνεται μέρος της ίδιας της εμπειρίας του ξενοδοχείου, καθώς τα μεγάλα ανοίγματα επιτρέπουν τη διατήρηση της οπτικής επαφής με το παραλιακό τοπίο.

 

Διατήρηση του βιομηχανικού χαρακτήρα

Η ανακαίνιση βασίζεται στη διατήρηση βασικών στοιχείων των παλιών βυρσοδεψείων και στην προσαρμογή τους στη νέα χρήση.

Οι υφιστάμενες όψεις, οι στέγες και οι δομικές επιφάνειες παραμένουν ευανάγνωστες, ενώ η πέτρα, το σκυρόδεμα, το μέταλλο και η ξυλεία επανέρχονται στη νέα διαμόρφωση.

Η επέμβαση δεν επιχειρεί να ανακατασκευάσει ένα εξιδανικευμένο ιστορικό εσωτερικό. Αντίθετα, οι νέες κατασκευές διατηρούν περισσότερο ουδέτερη και λιτή παρουσία, ώστε η αρχική υλικότητα να παραμένει εμφανής.

Η φυσική πέτρα προσδίδει βάρος και χαρακτηριστική υφή, η ξυλεία εισάγει θερμότερους τόνους, ενώ το μέταλλο και το γυαλί συγκροτούν ένα περισσότερο ακριβές σύγχρονο επίπεδο.

Μπεζ, μαύρο και γκρι διαμορφώνουν μια περιορισμένη χρωματική παλέτα, η οποία ενοποιεί τους διαφορετικούς χώρους χωρίς να μειώνει την ένταση των υφιστάμενων υλικών.

 

Είκοσι σουίτες μέσα στους υφιστάμενους όγκους

Το συγκρότημα περιλαμβάνει 20 σουίτες, οι οποίες προσαρμόζονται στις διαφορετικές διαστάσεις και γεωμετρίες των παλιών κτιρίων.

Αντί να επαναλαμβάνεται ένας ενιαίος τύπος δωματίου, οι χώροι ακολουθούν τις ιδιαιτερότητες της υφιστάμενης δομής. Η εσωτερική διαμόρφωση παραμένει λιτή, με φυσικά υλικά και κυρίως ουδέτερες αποχρώσεις, ώστε η σχέση με τη θάλασσα να διατηρεί κεντρικό ρόλο.

Τα μεγάλα ανοίγματα εισάγουν φυσικό φως και καδράρουν τη θέα, ενώ η πέτρα, η ξυλεία και το μάρμαρο δημιουργούν συνέχεια ανάμεσα στους χώρους ύπνου, διημέρευσης και λουτρού.

Στα λουτρά, οι μαρμάρινες επιφάνειες διαφοροποιούνται από τον περισσότερο αδρό χαρακτήρα του ιστορικού κελύφους χωρίς να εισάγουν μια ανεξάρτητη σχεδιαστική γλώσσα.

 

Διαπερατότητα ανάμεσα στην πόλη και τη θάλασσα

Βασικό χαρακτηριστικό της επέμβασης είναι η σταδιακή σύνδεση της αστικής με την παραθαλάσσια πλευρά του συγκροτήματος.

Μεγάλα υαλοστάσια διατηρούν τις θεάσεις προς το νερό και επιτρέπουν στη θάλασσα να παραμένει ορατή ακόμη και από τις περιοχές κυκλοφορίας.

Στους κοινόχρηστους χώρους χρησιμοποιούνται διαφορετικοί βαθμοί διαφάνειας. Στο spa και το γυμναστήριο, οι υαλότουβλοι επιτρέπουν τη διάχυση του φωτός και δημιουργούν ταυτόχρονα ένα περισσότερο προστατευμένο όριο.

Η σχέση εσωτερικού και εξωτερικού δεν οργανώνεται επομένως μέσα από έναν απόλυτο διαχωρισμό, αλλά μέσα από διαδοχικά επίπεδα διαφάνειας και ιδιωτικότητας.

 

Κοινόχρηστοι χώροι και ευεξία

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει, πέρα από τις σουίτες, χώρους υποδοχής, εστιατόριο, spa, γυμναστήριο και θερμαινόμενη εσωτερική πισίνα.

Οι κοινόχρηστες λειτουργίες ακολουθούν την ίδια υλική λογική, αποκτώντας όμως επιμέρους χαρακτηριστικά ανάλογα με τη χρήση τους. Το spa ανοίγεται προς τη θέα της θάλασσας, ενώ το εστιατόριο αναπτύσσεται σε άμεση σχέση με το παραλιακό μέτωπο.

Το παλιό βιομηχανικό συγκρότημα λειτουργεί έτσι ως μια ακολουθία διαφορετικών χώρων και όχι ως ένα ομοιογενές ξενοδοχειακό εσωτερικό.

Παρά τη διαφοροποίηση των χρήσεων, η κοινή παλέτα και η επανάληψη των φυσικών υλικών εξασφαλίζουν τη συνοχή του συνόλου.

 

Επανάχρηση στα Ταμπακαριά

Το The Tanneries Hotel & Spa οργανώνεται τελικά γύρω από τη διατήρηση της ταυτότητας των τεσσάρων βιομηχανικών κτιρίων και την προσαρμογή τους σε μια νέα χρήση.

Η πέτρινη κατασκευή, η άμεση σχέση με τη θάλασσα και οι διαφορετικές αναλογίες των υφιστάμενων χώρων παραμένουν εμφανείς, ενώ οι σύγχρονες επεμβάσεις εντάσσουν τις τεχνικές και λειτουργικές απαιτήσεις ενός ξενοδοχείου χωρίς να αποκρύπτουν το αρχικό κέλυφος.

Η Κωνσταντίνα Σμπόνια χρησιμοποιεί μια περιορισμένη υλική παλέτα και τη σχέση ανάμεσα στην πόλη και το νερό για να δώσει νέα χρήση στα πρώην βυρσοδεψεία, διατηρώντας τη βιομηχανική τους παρουσία μέσα στην ιστορική περιοχή των Ταμπακαριών.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ek282 | Νοέμβριος 2023, στην ενότητα CITY.

Μια διατηρητέα κατοικία του 19ου αιώνα στα Βαπόρια της Σύρου μετατρέπεται σε ξενοδοχείο πέντε αστέρων μέσα από την αποκατάσταση της λιθοδομής, των οροφογραφιών και των μαρμάρινων επιφανειών, ενώ οι παλιές στέρνες αποκτούν νέα χρήση ως χώροι ευεξίας.

Το Argini Hotel Syros, με εσωτερικό σχεδιασμό από τους Costas Gagos Architecture & Design και TREE COMPANY, στεγάζεται σε μια διατηρητέα νεοκλασική κατοικία στα Βαπόρια της Ερμούπολης. Το κτίριο, με καταβολές στον 19ο αιώνα ως οικία του Γρηγόρη Πάικου, μέλους της Φιλικής Εταιρείας, αποκαταστάθηκε και μετατράπηκε σε ξενοδοχείο πέντε αστέρων, διατηρώντας σημαντικά στοιχεία της ιστορικής του δομής.

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει επτά δωμάτια και τέσσερις σουίτες, εστιατόριο, bar με θέα στο Αιγαίο και χώρο ευεξίας με χαμάμ, jacuzzi και εσωτερική πισίνα. Η επέμβαση οργανώνεται γύρω από τη σχέση της υφιστάμενης λιθοδομής με τον αποκατεστημένο διάκοσμο και τις νέες λειτουργίες φιλοξενίας.

 

Διατήρηση της υφιστάμενης λιθοδομής

Η αρχική λιθοδομή παραμένει βασικό στοιχείο της αρχιτεκτονικής ταυτότητας του ξενοδοχείου.

Οι πέτρινοι τοίχοι, που σε ορισμένα σημεία φτάνουν σε πάχος το 1,20m, διατηρούνται εμφανείς, ώστε η κατασκευή και η κλίμακα της ιστορικής κατοικίας να παραμένουν ευανάγνωστες. Η φυσική πέτρα συνδυάζεται με μάρμαρο στους κοινόχρηστους χώρους, τις περιοχές κυκλοφορίας και τα δωμάτια.

Αντί να εφαρμοστεί μια ενιαία σύγχρονη στρώση πάνω στο υπάρχον κτίριο, διατηρούνται οι διαφοροποιήσεις στην υφή, τα υλικά και τον διάκοσμο. Οι νέες επεμβάσεις εντάσσονται σε αυτό το πλαίσιο χωρίς να αποκρύπτουν την αρχική κατασκευή.

 

Το μάρμαρο ως στοιχείο συνέχειας

Το μάρμαρο επανέρχεται στους διαφορετικούς χώρους και λειτουργεί ως κοινό υλικό της νέας διαμόρφωσης.

Στους κοινόχρηστους χώρους, τα γεωμετρικά μαρμάρινα δάπεδα αντλούν αναφορές από τον αρχικό χαρακτήρα της κατοικίας, χωρίς να επιχειρούν την πιστή αναπαραγωγή του. Η ίδια λογική συνεχίζεται στους διαδρόμους και τις αίθουσες, δημιουργώντας συνέχεια ανάμεσα στις διαφορετικές περιοχές.

Στα λουτρά χρησιμοποιούνται διαφορετικά μάρμαρα, όπως λευκό Διονύσου, πράσινο Τήνου και γκρίζο Grigio Carnico. Οι μεταβολές στην απόχρωση και τα νερά του υλικού διαφοροποιούν τους επιμέρους χώρους, διατηρώντας παράλληλα μια κοινή υλική γλώσσα.

 

Αποκατάσταση των οροφογραφιών

Ένα από τα περισσότερο απαιτητικά μέρη της επέμβασης ήταν η αποκατάσταση των ζωγραφικών διακοσμήσεων στις οροφές των δωματίων και των σουιτών.

Οι οροφογραφίες και οι τοιχογραφίες, φιλοτεχνημένες από Ιταλούς και ντόπιους καλλιτέχνες, περιλαμβάνουν λαογραφικά στοιχεία, μορφές που σχετίζονται με την Ελληνική Επανάσταση και αναγεννησιακά μοτίβα.

Η σύγχρονη επίπλωση και ο φωτισμός διατηρούν περισσότερο ήπια παρουσία γύρω από αυτές τις επιφάνειες, επιτρέποντας στις αρχικές αναλογίες, τα μεγάλα ύψη και τον ζωγραφικό διάκοσμο να παραμένουν κυρίαρχα στοιχεία των χώρων.

Η αντίθεση ανάμεσα στον αποκατεστημένο διάκοσμο και τις λιτότερες νέες επεμβάσεις αποφεύγει την ανακατασκευή ενός γενικευμένου «ιστορικού» εσωτερικού.

 

Κοινόχρηστοι χώροι και εσωτερικό αίθριο

Οι κοινόχρηστες λειτουργίες αναπτύσσονται σε μια ακολουθία χώρων όπου τα ιστορικά στοιχεία συνυπάρχουν με τις νέες χρήσεις.

Η εμφανής πέτρα, τα ξύλινα δάπεδα, οι μαρμάρινες επιφάνειες και τα υφιστάμενα ανοίγματα παραμένουν ευανάγνωστα, ενώ η νέα επίπλωση και ο φωτισμός υποστηρίζουν τη λειτουργία του ξενοδοχείου χωρίς να υπερισχύουν του αρχικού κελύφους.

Το εσωτερικό αίθριο επεκτείνει τις κοινόχρηστες λειτουργίες σε έναν προστατευμένο υπαίθριο χώρο, ο οποίος ορίζεται από τις εμφανείς λιθοδομές των υφιστάμενων όψεων.

 

Χώροι ευεξίας στις παλιές στέρνες

Οι παλιές στέρνες του κτιρίου μετατρέπονται σε χώρους χαλάρωσης και ευεξίας.

Η υφιστάμενη θολωτή γεωμετρία φιλοξενεί το χαμάμ και την εσωτερική θερμαινόμενη πισίνα με jacuzzi. Πέτρα και μάρμαρο συνδυάζονται με διάχυτο φωτισμό, αναδεικνύοντας τον κλειστό χαρακτήρα και τις καμπύλες των υφιστάμενων χώρων.

Η αλλαγή χρήσης αξιοποιεί επομένως τα χαρακτηριστικά των παλιών βοηθητικών χώρων αντί να τα αποκρύπτει. Το βάρος της κατασκευής, η θολωτή οροφή και η υλικότητα της πέτρας παραμένουν μέρος της νέας εμπειρίας.

 

Σύγχρονη φιλοξενία μέσα σε μια ιστορική δομή

Το Argini Hotel Syros οργανώνεται γύρω από τη συνύπαρξη των διατηρημένων αρχιτεκτονικών στοιχείων με τις νέες λειτουργίες.

Η λιθοδομή, οι οροφογραφίες και τα γεωμετρικά μαρμάρινα δάπεδα διατηρούν τη σύνδεση με την ιστορία της κατοικίας, ενώ τα δωμάτια, το εστιατόριο, το bar και οι χώροι ευεξίας προσαρμόζουν το κτίριο στη νέα του χρήση.

Η αποκατάσταση αντιμετωπίζεται ως διαδικασία επιλεκτικής διατήρησης και προσαρμογής. Ο ιστορικός χαρακτήρας παραμένει ορατός στα υλικά, τον διάκοσμο και τις αναλογίες, ενώ οι σύγχρονες επεμβάσεις εντάσσονται χωρίς να επιχειρούν να μιμηθούν την αρχική αρχιτεκτονική.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ek292 | Νοέμβριος 2024, στην ενότητα CITY.

Μια κατοικία του 1893 στη Marvila της Λισαβόνας ανακαινίζεται και επεκτείνεται μέσα από μεγάλα κενά, αδρές εσωτερικές επιφάνειες και ένα γαλάζιο φυσικό επίχρισμα που ενοποιεί το παλιό με το νέο.

Το Blue House στη Λισαβόνα από τους extrastudio είναι το πρώτο από τρία έργα κατοικίας που το γραφείο ονομάζει casas poveras. Η σειρά διαμορφώθηκε σε μια περίοδο αβεβαιότητας, με στόχο τον περιορισμό του σχεδιασμού στα απολύτως απαραίτητα χωρίς να μειώνεται η κλίμακα των χώρων. Στο Blue House, η προσέγγιση αυτή οδηγεί σε μια κατοικία 251τ.μ., όπου το υφιστάμενο κτίριο, η νέα επέκταση και τα υλικά συνυπάρχουν χωρίς να αποκρύπτονται οι ατέλειες ή τα ίχνη της κατασκευής.

Η κατοικία βρίσκεται στη Marvila, μια περιοχή της Λισαβόνας που μετασχηματίστηκε από αγροτική ζώνη σε βασική βιομηχανική περιοχή της πόλης και, αργότερα, σε τόπο συγκέντρωσης εργαστηρίων και πολιτιστικών χρήσεων. Αντί να εξαλείψει τον λιτό χαρακτήρα του αρχικού κτίσματος, ο σχεδιασμός τον αντιμετωπίζει ως καταγραφή της προηγούμενης καθημερινής ζωής και τον εντάσσει στη νέα αρχιτεκτονική.

 

Διατήρηση της κατοικίας του 1893

Το έργο ανακαινίζει και επεκτείνει μια ισόγεια κατοικία του 1893, διατηρώντας πλήρως τον υφιστάμενο φέροντα οργανισμό.

Αρχιτεκτονικά στοιχεία των αρχικών όψεων αφαιρέθηκαν, αποκαταστάθηκαν και επανατοποθετήθηκαν στις νέες. Οι παλιές και οι νέες επιφάνειες αποκτούν το ίδιο τελείωμα, αποφεύγοντας μια συμβατική οπτική διάκριση ανάμεσα στην αποκατάσταση και την προσθήκη.

Οι διαφορετικές χρονικές φάσεις παραμένουν ευανάγνωστες κυρίως μέσα από τη μεταβολή του περιγράμματος και την υφή των υλικών. Οι ατέλειες της αρχικής κατασκευής δεν εξαλείφονται, αλλά διατηρούνται ως ίχνη της προηγούμενης ζωής του κτιρίου.

 

Δύο μεγάλα χωρικά κενά

Δύο βασικές κινήσεις οργανώνουν τη νέα κατοικία.

Προς τον δρόμο, μια αφαίρεση σε όλο το πλάτος της όψης δημιουργεί ένα αίθριο διπλού ύψους. Το κενό εξασφαλίζει σκίαση και ιδιωτικότητα στα υπνοδωμάτια, ενώ λειτουργεί ως ενδιάμεσος χώρος ανάμεσα στο εσωτερικό και τον δρόμο.

Στην απέναντι πλευρά, ένας εσωτερικός χώρος τριπλού ύψους στρέφεται προς τον κήπο και αποκαλύπτει ολόκληρη την κατακόρυφη διάσταση της επέκτασης. Οι δύο χειρισμοί δημιουργούν διαφορετικές συνθήκες: ένα προστατευμένο αίθριο προς την πόλη και έναν μεγάλο εσωτερικό χώρο προς τον ιδιωτικό κήπο.

Στην πίσω όψη, μια κατακόρυφη σχισμή φωτός προκύπτει από έναν πολεοδομικό περιορισμό που τέμνει διαγώνια τη μία γωνία του κτιρίου. Αντί να υποβαθμιστεί, η συνθήκη εντάσσεται στη σύνθεση. Για λίγα λεπτά προς το τέλος της ημέρας, μια στενή δέσμη φυσικού φωτός εισέρχεται στο εσωτερικό και μετακινείται πάνω στις επιφάνειες.

 

Το γκαράζ μέσα στον χώρο διημέρευσης

Μία από τις βασικές απαιτήσεις των ιδιοκτητών ήταν η κατοικία να αποκτήσει έναν ανοιχτό χαρακτήρα τύπου loft και το γκαράζ να ενσωματωθεί πλήρως στον χώρο διημέρευσης.

Με αυτόν τον τρόπο, η εργασία σε αυτοκίνητα ή μοτοσικλέτες μπορεί να πραγματοποιείται χωρίς να αποκόπτεται από την καθημερινή οικογενειακή ζωή.

Ο σχεδιασμός δεν αντιμετωπίζει επομένως το γκαράζ ως βοηθητικό και απομονωμένο δωμάτιο. Η μεγάλη κλίμακα του κύριου χώρου επιτρέπει σε διαφορετικές δραστηριότητες να συνυπάρχουν σε ένα ενιαίο περιβάλλον, διευρύνοντας την έννοια του οικιακού χώρου.

 

Υλικά που αποφασίζονται στο εργοτάξιο

Μετά τον καθορισμό της βασικής αρχιτεκτονικής ιδέας, οι επιλογές των τελειωμάτων, των υφών και των χρωμάτων παρέμειναν σκόπιμα ανοιχτές.

Πολλές αποφάσεις ελήφθησαν στο εργοτάξιο μέσα από τη συνεργασία των αρχιτεκτόνων, των τεχνιτών και των ιδιοκτητών. Η ίδια η κατασκευαστική διαδικασία μετατρέπεται έτσι σε μέρος του σχεδιασμού.

Οι τεχνικές εφαρμογής και οι ιδιαιτερότητες της χειρωνακτικής εργασίας παραμένουν ευανάγνωστες στο τελικό αποτέλεσμα. Οι επιφάνειες δεν επιδιώκουν μια τυποποιημένη ομοιομορφία, αλλά διατηρούν διαφορές στην υφή και στο τελείωμα.

 

Αλουμίνιο και αδρό γκρι επίχρισμα

Ολόκληρο το ισόγειο καλύπτεται με φύλλα αλουμινίου που βουρτσίστηκαν στο χέρι από έναν από τους τεχνίτες του έργου.

Η απαλή και φωτεινή μεταλλική επιφάνεια αντιπαραβάλλεται με την περισσότερο αδρή υλικότητα των τοίχων.

Στο εσωτερικό, οι τοίχοι παραμένουν σχεδόν ανεπίχριστοι, καλυμμένοι μόνο με μια γκρι βασική στρώση σοβά που προέκυψε ως οικονομική λύση κατά την κατασκευή. Το ενιαίο γκρι τελείωμα συνδέει οπτικά τα διαφορετικά στοιχεία και παραπέμπει διακριτικά στο βιομηχανικό παρελθόν της Marvila.

 

Το γαλάζιο επίχρισμα ως ενιαία επιφάνεια

Το χαρακτηριστικό μπλε χρώμα της κατοικίας προέρχεται από το ίδιο το υφιστάμενο κτίριο.

Ένα επίχρισμα ασβέστη με χρωστική ultramarine blue καλύπτει ολόκληρο τον εξωτερικό όγκο και ενοποιεί οπτικά την αρχική κατασκευή με τη νέα επέκταση.

Λόγω της αστάθειας της χρωστικής, κάθε όψη έπρεπε να ολοκληρωθεί μέσα σε μία ημέρα, χωρίς αρμούς ή μεταγενέστερες διορθώσεις. Η διαδικασία αυτή αφήνει μικρές διαφοροποιήσεις στην τελική επιφάνεια και καθιστά την εφαρμογή μέρος της αρχιτεκτονικής έκφρασης.

Το μπλε δεν χρησιμοποιείται για να υπογραμμίσει τη νέα προσθήκη. Αντίθετα, δημιουργεί μια ενιαία στρώση που δυσκολεύει την άμεση διάκριση μεταξύ παλιού και νέου. Το περίγραμμα και οι υφές του κτιρίου αποκαλύπτουν τελικά τις διαφορετικές χρονικές φάσεις.

 

Η κατασκευή ως μέρος του σχεδιασμού

Το Blue House διαμορφώνεται μέσα από τη συνύπαρξη διατήρησης, επέκτασης και αποφάσεων που προκύπτουν κατά την κατασκευή.

Ο αρχικός φορέας παραμένει, ενώ μεγάλα χωρικά κενά επαναπροσδιορίζουν τη σχέση του σπιτιού με τον δρόμο, τον κήπο και το φυσικό φως. Το βουρτσισμένο αλουμίνιο, ο γκρι σοβάς και το χρωματισμένο επίχρισμα ασβέστη δημιουργούν επιφάνειες των οποίων ο χαρακτήρας εξαρτάται άμεσα από τον τρόπο εφαρμογής τους.

Οι extrastudio αποφεύγουν έτσι έναν απόλυτο διαχωρισμό ανάμεσα στο ιστορικό κέλυφος και τη σύγχρονη επέμβαση. Το παλιό και το νέο ενοποιούνται μέσα από το χρώμα και την κατασκευή, παραμένοντας ταυτόχρονα διακριτά στη μορφή, την υφή και τα ίχνη του αρχικού κτιρίου.

Οι ανάγλυφες οροφές, το καθαρό ύψος πέντε μέτρων και μια ξύλινη σκάλα ηλικίας περίπου ενός αιώνα αποτελούν το υπόβαθρο για την ανακαίνιση ενός διαμερίσματος της δεκαετίας του 1920 στην Κυψέλη.

 

Το The Upper House στην Αθήνα από τους A&O Architects και Saint of Athens καταλαμβάνει τον πρώτο όροφο ενός κτιρίου της δεκαετίας του 1920 στην Κυψέλη. Το διαμέρισμα των 220τ.μ. διατηρεί χαρακτηριστικά της εκλεκτικιστικής οικιακής αρχιτεκτονικής που αναπτύχθηκε στην Αθήνα στις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα, όπως οροφές ύψους πέντε μέτρων, περίτεχνες γύψινες διακοσμήσεις και μια ιδιαίτερα άνετη χωρική οργάνωση.

Η κατοικία είχε αρχικά κατασκευαστεί για την οικογένεια ενός Έλληνα βιομηχάνου. Η νέα επέμβαση προσαρμόζει το εσωτερικό στις σημερινές απαιτήσεις χωρίς να αναιρεί τα βασικά χαρακτηριστικά του.

Τα διατηρημένα αρχιτεκτονικά στοιχεία συνυπάρχουν με νέες λειτουργίες, ειδικές κατασκευές, σύγχρονη επίπλωση και τεχνικό εξοπλισμό.

 

 

Διατήρηση της αρχικής χωρικής οργάνωσης

Η υφιστάμενη κάτοψη βασίζεται σε μεγάλους χώρους που συνδέονται μέσα από μεγάλα ανοίγματα και επιτρέπουν την άνετη κυκλοφορία σε ολόκληρη την κατοικία.

Αντί να αντικατασταθεί η διάταξη από ένα ριζικά διαφορετικό σύστημα, η ανακαίνιση αξιοποιεί τις υπάρχουσες αναλογίες και τις σχέσεις ανάμεσα στα δωμάτια.

Δύο χώροι υποδοχής επανασχεδιάζονται ως καθιστικά, ενώ στο πρόγραμμα εντάσσονται νέα τραπεζαρία, κύριο υπνοδωμάτιο με ιδιωτικό λουτρό, ξενώνας και WC επισκεπτών.

Βιβλιοθήκη, κουζίνα και pantry συμπληρώνουν τις λειτουργίες. Οι επιμέρους περιοχές παραμένουν σαφείς, αλλά η αρχική κυκλοφορία τις συνδέει σε μια συνεχή ακολουθία.

Ιδιαίτερη θέση διατηρεί η αρχική ξύλινη σκάλα. Η προσεκτική αποκατάστασή της αφήνει ευανάγνωστη την ηλικία και την προηγούμενη ζωή του διαμερίσματος.

 

Ο υφιστάμενος διάκοσμος ως μέρος του νέου εσωτερικού

Οι αρχικές γύψινες διακοσμήσεις αντιμετωπίζονται ως ενεργό στοιχείο του σχεδιασμού και όχι ως απομονωμένο ιστορικό κατάλοιπο.

Τα ανάγλυφα μοτίβα των οροφών διατηρούνται μέσα σε μια περισσότερο συγκρατημένη χρωματική παλέτα, ώστε να παραμένουν ευανάγνωστα το βάθος, η κλίμακα και η λεπτομέρειά τους.

Το μεγάλο ύψος των δωματίων ενισχύει την παρουσία τους και μεταβάλλει τις αναλογίες της νέας επίπλωσης και του φωτισμού.

Η επέμβαση δεν επιχειρεί, επομένως, να εξουδετερώσει τον εκλεκτικιστικό χαρακτήρα του διαμερίσματος. Τα σύγχρονα στοιχεία τοποθετούνται μέσα στο υφιστάμενο πλαίσιο, δημιουργώντας ελεγχόμενες αντιθέσεις ανάμεσα στον ιστορικό διάκοσμο και τις νέες προσθήκες.

 

 

Ειδικές κατασκευές και διαφορετικές ταυτότητες

Οι custom-made κατασκευές αποκτούν σημαντικό ρόλο στο εσωτερικό.

Ειδικά σχεδιασμένη ντουλάπα, ξύλινες επενδύσεις και ιαπωνική ταπετσαρία προσδίδουν διαφορετική ταυτότητα στα επιμέρους δωμάτια, χωρίς να διακόπτουν τη συνοχή της κατοικίας.

Ορισμένα από τα νέα στοιχεία αντιμετωπίζονται ως μέρος των αρχιτεκτονικών επιφανειών, ενώ άλλα λειτουργούν ως αυτόνομα έπιπλα και αντικείμενα.

Έπιπλα ιδιαίτερου σχεδιασμού, φωτιστικά, σύγχρονοι ανεμιστήρες οροφής, έργα τέχνης και προσωπικά αντικείμενα των κατοίκων συνυπάρχουν με την αρχική αρχιτεκτονική. Έτσι, κάθε δωμάτιο αποκτά ξεχωριστό χαρακτήρα, ενώ παράλληλα διατηρείται η αίσθηση ενός εσωτερικού που έχει συγκεντρώσει διαφορετικές χρονικές στρώσεις.

Ο σχεδιασμός δεν επιδιώκει την απόλυτη ομοιομορφία. Επιτρέπει διαφοροποιήσεις σε χρώμα, υλικά και επίπλωση ανάμεσα στις επιμέρους περιοχές.

 

Ξύλινο δάπεδο και ελληνικό μάρμαρο

Η υλική παλέτα συνδέει τους χώρους και ταυτόχρονα διατηρεί την αντίθεση ανάμεσα στο αποκατεστημένο κέλυφος και τις νέες επεμβάσεις.

Το ξύλινο δάπεδο σε διάταξη chevron διατρέχει τους κύριους χώρους και διαμορφώνει ένα συνεχές γεωμετρικό υπόβαθρο. Ελληνικό μάρμαρο χρησιμοποιείται επιλεκτικά, ιδιαίτερα στα λουτρά και σε επιφάνειες όπου απαιτείται περισσότερο ορυκτός χαρακτήρας.

Η ξυλεία επανέρχεται τόσο στην αρχική σκάλα όσο και στις νέες ειδικές κατασκευές. Με αυτόν τον τρόπο, διαφορετικές χρονικές φάσεις του εσωτερικού αποκτούν μια κοινή υλική αναφορά χωρίς να συγχέονται μεταξύ τους.

Ξυλεία, μάρμαρο, βαμμένες επιφάνειες, ταπετσαρίες και γύψινος διάκοσμος δημιουργούν τελικά ένα εσωτερικό που βασίζεται στην ποικιλία των υφών και όχι σε ένα ενιαίο τελείωμα.

 

 

Σύγχρονα συστήματα μέσα στο ιστορικό κέλυφος

Η ανακαίνιση ενσωματώνει σύγχρονες τεχνολογίες στην υφιστάμενη κατασκευή.

Συστήματα Internet of Things, καθώς και νέες εγκαταστάσεις θέρμανσης και ψύξης, υποστηρίζουν την καθημερινή λειτουργία της κατοικίας χωρίς να αποκτούν κυρίαρχη παρουσία στο εσωτερικό.

Η τεχνική αναβάθμιση λειτουργεί συμπληρωματικά προς την αποκατάσταση. Η σύγχρονη άνεση εισάγεται μέσα στο υπάρχον χωρικό πλαίσιο χωρίς να γίνεται αφορμή για την εξάλειψή του.

 

Μια νέα στρώση στο εσωτερικό της δεκαετίας του 1920

Το The Upper House οργανώνεται τελικά γύρω από τη συνύπαρξη διαφορετικών χρονικών περιόδων.

Οι αρχικές αναλογίες, η ξύλινη σκάλα και οι γύψινες διακοσμήσεις διατηρούν την ταυτότητα της κατοικίας. Οι νέες ξυλουργικές κατασκευές, οι ταπετσαρίες, η επίπλωση, ο φωτισμός και τα τεχνικά συστήματα προσθέτουν ένα σύγχρονο επίπεδο.

Οι A&O Architects και Saint of Athens αντιμετωπίζουν έτσι την ανακαίνιση όχι ως ανακατασκευή ενός ιστορικού εσωτερικού, αλλά ως συνέχεια της εξέλιξής του. Το υπάρχον κέλυφος παραμένει ευανάγνωστο και υποδέχεται μια νέα συνθήκη κατοίκησης.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο Apartments 2025, ετήσια έκδοση των ek Architectural Publications.

Τα υφιστάμενα μωσαϊκά δάπεδα και οι ανάγλυφες οροφές αποτελούν την αφετηρία για την ανακαίνιση ενός διαμερίσματος 200τ.μ. στη Βαρκελώνη, όπου το χρώμα, οι ειδικές ξυλουργικές κατασκευές και η νέα χωρική οργάνωση συνδέουν τον ιστορικό χαρακτήρα με τη σύγχρονη κατοίκηση.

 

Το διαμέρισμα στο Paseo San Juan από τους YLAB Architects βρίσκεται σε κτίριο του 19ου αιώνα στο κέντρο της Βαρκελώνης. Η κατοικία των 200τ.μ., η οποία βρισκόταν σε κακή κατάσταση, αναδιαμορφώθηκε για ένα ζευγάρι από την Αυστραλία που επιθυμούσε να δημιουργήσει τη μόνιμη ευρωπαϊκή του βάση και, παράλληλα, έναν άνετο χώρο φιλοξενίας για συγγενείς και φίλους.

Η επέμβαση συνδυάζει τις σύγχρονες απαιτήσεις κατοίκησης με τη διατήρηση των ιδιαίτερων αρχιτεκτονικών στοιχείων. Τα περίτεχνα μωσαϊκά δάπεδα και οι αρχικές ανάγλυφες οροφές παραμένουν βασικά χαρακτηριστικά του εσωτερικού, ενώ η κάτοψη, οι ειδικές κατασκευές, τα τελειώματα και οι τεχνικές υποδομές προσαρμόζονται στο νέο πρόγραμμα.

 

 

Δύο διακριτές περιοχές κατοίκησης

Η νέα διαρρύθμιση οργανώνει την κατοικία σε δύο βασικές ζώνες, οι οποίες διαχωρίζονται από το χολ της εισόδου.

Η μεγαλύτερη περιλαμβάνει τους χώρους διημέρευσης και φιλοξενίας, επιτρέποντας στην καθημερινή ζωή και τις κοινωνικές λειτουργίες να αναπτύσσονται σε μια περισσότερο ανοιχτή ακολουθία χώρων.

Η μικρότερη λειτουργεί ως ιδιωτική σουίτα και προσφέρει στους ιδιοκτήτες μια περισσότερο απομονωμένη περιοχή της κατοικίας.

Ο διαχωρισμός δημιουργεί σαφή διάκριση ανάμεσα στη συλλογική και την ιδιωτική ζωή, χωρίς να κατακερματίζει το διαμέρισμα σε απομονωμένα δωμάτια. Το χολ μετατρέπεται σε σημείο μετάβασης, επιτρέποντας στις δύο περιοχές να λειτουργούν με έναν βαθμό αυτονομίας.

 

Το υφιστάμενο μωσαϊκό ως αφετηρία του χρώματος

Κεντρικό σημείο αναφοράς για τη νέα χρωματική παλέτα αποτελεί το αρχικό μωσαϊκό δάπεδο.

Τα χρώματα και τα μοτίβα μεταβάλλονται από δωμάτιο σε δωμάτιο, δημιουργώντας μια ακολουθία διαφορετικών επιφανειών που αποτελούσαν ήδη μέρος της ταυτότητας του διαμερίσματος.

Αντί να περιορίσουν αυτή την ποικιλία, οι YLAB Architects την αξιοποιούν ως βάση για την επιλογή των νέων τελειωμάτων. Οι τοίχοι αποκτούν απαλές, συμπληρωματικές αποχρώσεις που συνομιλούν με τα υφιστάμενα δάπεδα χωρίς να τα ανταγωνίζονται.

Ένα συνεχές σκούρο καφέ φινίρισμα διατρέχει την κατοικία μέσα από σοβατεπί, πλαίσια και ειδικές ξυλουργικές κατασκευές. Η γραμμή αυτή προσδίδει ενότητα στο σύνολο και τονίζει τις μεταβάσεις ανάμεσα στα διαφορετικά δωμάτια.

 

 

Φως στους περισσότερο κλειστούς χώρους

Η υφιστάμενη κάτοψη περιλαμβάνει μικρότερους εσωτερικούς χώρους με περιορισμένη πρόσβαση στο φυσικό φως.

Στρατηγικά τοποθετημένος φωτισμός και ανακλαστικές επιφάνειες ενισχύουν την αίσθηση βάθους και φωτεινότητας. Αντί για ριζική μεταβολή της ιστορικής διάταξης, οι συνθήκες βελτιώνονται μέσα από ελεγχόμενες παρεμβάσεις στις επιφάνειες και τον φωτισμό.

Παράλληλα, τα αρχικά κουφώματα αντικαταστάθηκαν από σύγχρονα στοιχεία υψηλής απόδοσης, ώστε να ενισχυθούν η θερμική και η ακουστική μόνωση.

Η τεχνική αναβάθμιση εντάσσεται διακριτικά στην ανακαίνιση, υποστηρίζοντας τις σημερινές απαιτήσεις εσωτερικής άνεσης χωρίς να κυριαρχεί στην εικόνα του διαμερίσματος.

 

Ειδικές κατασκευές και υφιστάμενη αρχιτεκτονική

Οι ειδικές ξυλουργικές κατασκευές αποτελούν ένα νέο λειτουργικό επίπεδο μέσα στο διατηρημένο αρχιτεκτονικό πλαίσιο.

Οι αποχρώσεις τους συνδέονται με τα χρώματα που προϋπήρχαν στο εσωτερικό, ενώ ο σχεδιασμός τους επιτρέπει να συνυπάρχουν με τις αρχικές οροφές, τα μωσαϊκά δάπεδα και τα ανοίγματα.

Ανάλογη λογική ακολουθεί και η επίπλωση κατά παραγγελία. Τα επιμέρους στοιχεία ανταποκρίνονται στην ατμόσφαιρα και τη χρωματική ταυτότητα κάθε δωματίου, διατηρώντας παράλληλα τη συνοχή του συνόλου.

Η επέμβαση εξελίσσεται έτσι μέσα από την προσθήκη και τον συντονισμό νέων στοιχείων και όχι μέσα από την πλήρη αντικατάσταση του υφιστάμενου εσωτερικού.

 

 

Ενιαίος χώρος διημέρευσης

Η κύρια κοινόχρηστη περιοχή οργανώνεται ως ανοιχτή ακολουθία καθιστικού, κουζίνας και τραπεζαρίας.

Η νησίδα της κουζίνας ορίζει τη λειτουργία του μαγειρέματος χωρίς να την απομονώνει από τον υπόλοιπο χώρο. Στο καθιστικό, δύο αντικριστοί καναπέδες οργανώνονται γύρω από ένα κυκλικό μάλλινο χαλί, δημιουργώντας μια σαφή περιοχή συνάθροισης μέσα στην ανοιχτή κάτοψη.

Η γειτονική τραπεζαρία ανοίγεται προς έναν εξώστη με μωσαϊκό δάπεδο, το οποίο συνεχίζει την υλική γλώσσα του εσωτερικού και ενισχύει τη μετάβαση προς τον υπαίθριο χώρο.

Οι διαφορετικές λειτουργίες ορίζονται επομένως μέσα από την επίπλωση, τις επιφάνειες και το χρώμα και όχι μέσα από νέα χωρίσματα.

 

Η ιδιωτική περιοχή

Στην άλλη πλευρά του χολ, η ιδιωτική σουίτα αποκτά περισσότερο εσωστρεφή χαρακτήρα.

Το κρεβάτι πλαισιώνεται από ένα μεγάλο επενδεδυμένο προσκέφαλο με κρυφό φωτισμό, δημιουργώντας πιο ήπιες συνθήκες φωτισμού. Σε μικρή απόσταση διαμορφώνεται γωνιά ανάγνωσης με πολυθρόνα και μαρμάρινο βοηθητικό τραπέζι.

Η μικρότερη κλίμακα και ο περισσότερο ελεγχόμενος φωτισμός διαφοροποιούν την ιδιωτική περιοχή από τους φωτεινότερους χώρους διημέρευσης, χωρίς να εγκαταλείπεται η κοινή υλική και χρωματική γλώσσα.

Η διαφορετική ατμόσφαιρα προκύπτει κυρίως από τη χρήση, το φως και την επίπλωση και όχι από την εφαρμογή ενός ανεξάρτητου σχεδιαστικού λεξιλογίου.

 

 

Η ιστορία ως ενεργό στοιχείο του εσωτερικού

Στο διαμέρισμα του Paseo San Juan, τα υφιστάμενα μωσαϊκά δάπεδα και οι ανάγλυφες οροφές δεν αντιμετωπίζονται ως μεμονωμένα ιστορικά κατάλοιπα.

Αποτελούν ενεργά στοιχεία του νέου σχεδιασμού. Οι χρωματικές επιλογές προκύπτουν από τις αρχικές επιφάνειες, οι νέες ειδικές κατασκευές οργανώνονται σε σχέση με αυτές, ενώ ο σύγχρονος φωτισμός και τα ανακλαστικά υλικά ανταποκρίνονται στις ιδιαίτερες συνθήκες της υπάρχουσας κάτοψης.

Μέσα από αυτή την προσέγγιση, οι YLAB Architects ισορροπούν ανάμεσα στη διατήρηση και την προσαρμογή. Η ιστορική ταυτότητα του διαμερίσματος παραμένει ευανάγνωστη, ενώ οι χώροι αποκτούν τις συνθήκες άνεσης, ιδιωτικότητας και φιλοξενίας που απαιτεί η σύγχρονη κατοίκηση.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο Apartments 2025, ετήσια έκδοση των ek Architectural Publications.

Μια παλιά οικογενειακή κατοικία στον πυκνό ιστό των Φηρών μετατρέπεται σε ξενοδοχείο πέντε σουιτών, όπου οι αποκατεστημένες κυκλαδίτικες μορφές, τα φυσικά υλικά και η φύτευση μεταφέρουν τις αρχές της vegan φιλοξενίας στην αρχιτεκτονική.

Το Ethos Vegan Suites στη Σαντορίνη από τους Kapsimalis Architects στεγάζεται σε μια παλιά διώροφη οικογενειακή κατοικία στο κέντρο των Φηρών. Το κτίριο κατασκευάστηκε αρχικά μετά τον σεισμό του 1956 και επεκτάθηκε καθ’ ύψος τη δεκαετία του 1980.

Η επέμβαση το μετατρέπει σε ένα μικρό ξενοδοχείο πέντε ανεξάρτητων σουιτών. Στο ισόγειο οργανώνονται δύο μονάδες μαζί με έναν μικρό χώρο υποδοχής και κουζίνας, ενώ στον όροφο βρίσκονται τρεις ακόμη σουίτες.

Κάθε μονάδα περιλαμβάνει χώρο ύπνου και καθιστικού, μικρή κουζίνα και λουτρό. Ιδιωτικές αυλές, εξώστες και βεράντες με μικρές πισίνες επεκτείνουν την κατοίκηση προς το ύπαιθρο.

 

 

Επανασχεδιασμός του υφιστάμενου κελύφους

Ο σχεδιασμός διατηρεί τη χαρακτηριστική γεωμετρία του αρχικού κτιρίου, ενώ απλοποιεί μεταγενέστερες προσθήκες και προσαρμόζει την κατασκευή στη νέα χρήση.

Οι βασικές μορφές αποκαθίστανται και γίνονται περισσότερο ευανάγνωστες, διατηρώντας τη σχέση τους με τον συμπαγή λευκό ιστό των Φηρών. Επιλεγμένα στηθαία, διακοσμητικές κορνίζες και τμήματα της περίφραξης αφαιρούνται ή αντικαθίστανται.

Λεπτά λευκά μεταλλικά κιγκλιδώματα, συμπαγή στοιχεία και διάτρητα κεραμικά πετάσματα εισάγουν μια νέα αρχιτεκτονική στρώση.

Τα πετάσματα δημιουργούν διαφορετικούς βαθμούς ιδιωτικότητας γύρω από τις σουίτες και τις διαδρομές. Παράλληλα, επιτρέπουν στο φυσικό φως και τον αέρα να διεισδύουν στους ενδιάμεσους χώρους.

Η επέμβαση δεν επιχειρεί, επομένως, να αναπαράγει ένα ιστορικό κυκλαδίτικο εσωτερικό. Αξιοποιεί το υφιστάμενο κέλυφος και εισάγει σύγχρονα στοιχεία που ανταποκρίνονται στη νέα λειτουργία φιλοξενίας.

 

Πέντε σουίτες και υπαίθριοι χώροι

Από τον πεζόδρομο, η είσοδος οδηγεί σε έναν κοινόχρηστο ημιυπαίθριο χώρο. Η περιοχή αυτή λειτουργεί ως σημείο άφιξης και συνάντησης πριν από τη μετάβαση στις επιμέρους σουίτες.

Στο ισόγειο, κάθε μονάδα συνδέεται με ιδιωτική αυλή, μικρή πισίνα και χώρο καθιστικού. Στον όροφο, οι σουίτες ανοίγονται σε εξώστες ή βεράντες με θέα προς την ανατολική πλευρά του νησιού και το Αιγαίο.

Ένα τμήμα του δώματος φυτεύεται με αρωματικά βότανα και τοπικά λαχανικά. Η παραγωγή συνδέεται με τη λειτουργία του ξενοδοχείου και την παρασκευή vegan εδεσμάτων και ποτών.

Έτσι, η βασική ιδέα του έργου επεκτείνεται πέρα από τον εσωτερικό σχεδιασμό και εντάσσεται στην καθημερινή λειτουργία του κτιρίου.

 

 

Οι αρχές της vegan φιλοξενίας στον σχεδιασμό

Κεντρικό ζητούμενο ήταν η μετάφραση της vegan φιλοσοφίας σε συγκεκριμένες αρχιτεκτονικές και υλικές επιλογές.

Αποφεύγονται υλικά και αντικείμενα ζωικής προέλευσης. Αντίστοιχα, επιλέγονται φυσικά και ανακυκλώσιμα υλικά, όπως κεραμικά, άργιλος, πέτρα, δρυς, κονιάματα, βαμβάκι, κάνναβη και λινό.

Η τοπική κατασκευαστική τεχνογνωσία και οι ειδικές κατασκευές αποτελούν επίσης μέρος της προσέγγισης. Τα χτιστά και ενσωματωμένα στοιχεία περιορίζουν την ανάγκη πρόσθετης επίπλωσης.

Παράλληλα, η φύτευση, το νερό, το φυσικό φως και ο αερισμός συμμετέχουν στη διαμόρφωση της ατμόσφαιρας. Η vegan ταυτότητα εκφράζεται, επομένως, μέσα από τα υλικά, την κατασκευή και τη λειτουργία και όχι ως εφαρμοσμένο διακοσμητικό θέμα.

 

Κεραμικές επιφάνειες και φυσικές υφές

Η υλική παλέτα βασίζεται σε γήινες αποχρώσεις και σε επιφάνειες με χαρακτηριστικές υφές.

Στους υπαίθριους χώρους, μικρά τετράγωνα κεραμικά πλακίδια σε κεραμιδί απόχρωση τοποθετούνται με εμφανείς αρμούς από φυσικό μπεζ κονίαμα. Η επανάληψή τους δημιουργεί έναν διακριτό κάνναβο στα δάπεδα.

Οι εξωτερικοί τοίχοι και τα διάτρητα κεραμικά στοιχεία διατηρούνται σε υπόλευκη απόχρωση, συνδέοντας το νέο σύνολο με το χρώμα του οικισμού.

Στο εσωτερικό, μεγάλα τετράγωνα πλακίδια ενσωματώνουν μικρά κεραμικά υπολείμματα και ψηφίδες. Οι τοίχοι και οι οροφές επενδύονται με αδρά επιχρίσματα που περιλαμβάνουν φυσικά συστατικά, ενώ στις δύο ισόγειες σουίτες το λείο λευκό επίχρισμα αναδεικνύει τις θολωτές οροφές.

Στα λουτρά κυριαρχούν ανοιχτόχρωμες τσιμεντοκονίες. Κίτρινα και πράσινα γυάλινα χωρίσματα δημιουργούν ημιδιαφανή όρια γύρω από τα ντους και εισάγουν ελεγχόμενες χρωματικές μεταβολές.

 

 

Δρυς, terracotta και ανακυκλωμένα αδρανή

Η φυσική δρυς χρησιμοποιείται στις ντουλάπες, τα ράφια και τις ειδικές ξυλουργικές κατασκευές, εισάγοντας θερμότητα στα δωμάτια.

Λεπτά ορθογώνια πλακίδια terracotta επενδύουν επιλεγμένες επιφάνειες. Παράλληλα, κεραμικά claustra χρησιμοποιούνται και στο εσωτερικό ως βάσεις για γραφεία ή ως διαπερατά στοιχεία που αποκρύπτουν τον τεχνικό εξοπλισμό.

Οι πάγκοι στις μικρές κουζίνες και τα λουτρά συνδυάζουν επίχρισμα με ανακυκλωμένη πέτρα ή έγχρωμο ανακυκλωμένο γυαλί. Τα αδρανή παραμένουν εμφανή και προσδίδουν ιδιαίτερη υφή στις επιφάνειες.

Καθρέφτες σε μπρονζέ απόχρωση, μαύρα μεταλλικά στοιχεία και ειδικά σχεδιασμένα τραπέζια από τραβερτίνη συμπληρώνουν την παλέτα. Τα φωτιστικά από άργιλο, έγχρωμο γυαλί, ξυλεία και μέταλλο συνεχίζουν την ίδια λογική.

Το εσωτερικό δεν επιδιώκει μια απολύτως ομοιογενή επιφάνεια. Αντίθετα, συνδυάζει διαφορετικές υφές, πυκνότητες και βαθμούς διαφάνειας.

 

Φιλοξενία μέσα στον πυκνό ιστό των Φηρών

Το έργο επαναχρησιμοποιεί ένα υφιστάμενο κτίριο για να δημιουργήσει μια μικρής κλίμακας μονάδα φιλοξενίας στο κέντρο ενός ιδιαίτερα πυκνού κυκλαδίτικου οικισμού.

Η αρχιτεκτονική του ταυτότητα προκύπτει από τη συνύπαρξη του αποκατεστημένου κελύφους, των διάτρητων κεραμικών στοιχείων, της φύτευσης, των φυσικών υλικών και των ιδιωτικών υπαίθριων χώρων.

Το Ethos Vegan Suites μεταφέρει τελικά τη φιλοσοφία λειτουργίας του στην ίδια την αρχιτεκτονική. Η επιλογή των υλικών, το φυσικό φως, ο αερισμός και η φύτευση αποτελούν βασικά στοιχεία της εμπειρίας φιλοξενίας.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο Τεύχος ek: 270 | Σεπτέμβριος 2022, μηνιαία έκδοση των ek Architectural Publications.

Μια σειρά ήπιων επεμβάσεων μετατρέπει ένα ισόγειο διαμέρισμα στο Κολωνάκι στην πρώτη μόνιμη έδρα του αρχιτεκτονικού γραφείου, διατηρώντας τα ξύλινα δάπεδα, τις γυάλινες εσωτερικές πόρτες και την τοξωτή είσοδο.

 

Ο χώρος εργασίας των Local Local καταλαμβάνει ένα ισόγειο διαμέρισμα 77τ.μ. στο Κολωνάκι. Σχεδιασμένο από τους Local Local ως η πρώτη μόνιμη έδρα του γραφείου, το έργο προσαρμόζει ένα υφιστάμενο οικιστικό εσωτερικό μέσα από ήπιες, μη δομικές επεμβάσεις.

Πριν από τη μεταφορά στο νέο γραφείο, η ομάδα εργαζόταν στην κατοικία Plaka House της ιδρύτριας Σοφίας Ξανθάκου. Καθώς η ομάδα μεγάλωσε, προέκυψε η ανάγκη για έναν αυτόνομο χώρο συλλογικής εργασίας.

Η νέα διαμόρφωση μεταφέρει στο καθημερινό περιβάλλον του γραφείου τη γενικότερη προσέγγιση των Local Local απέναντι στο συγκείμενο, την υλική ιστορία και την αξιοποίηση του υπάρχοντος.

 

Αξιοποίηση του υφιστάμενου διαμερίσματος

Καθώς πρόκειται για μισθωμένο ακίνητο, η επέμβαση σχεδιάστηκε εξαρχής ως περιορισμένη και μη δομική. Αντί να μετασχηματιστεί ριζικά η κάτοψη, αξιοποιήθηκαν οι ποιότητες που διέθετε ήδη το διαμέρισμα.

Τα αρχικά ξύλινα δάπεδα επισκευάστηκαν και απέκτησαν ανοιχτότερη απόχρωση, ώστε να ενισχυθεί η φωτεινότητα του ισογείου. Για τον ίδιο λόγο, οι τοίχοι βάφτηκαν λευκοί.

Οι υφιστάμενες ξύλινες θύρες με ανάγλυφους υαλοπίνακες αποκαταστάθηκαν και απέκτησαν ελαφρώς σκουρότερη απόχρωση. Παράλληλα, διατηρήθηκε η τοξωτή είσοδος.

Τα στοιχεία αυτά αφήνουν ευανάγνωστη την προηγούμενη οικιστική ταυτότητα του χώρου. Η νέα χρήση δεν επιχειρεί, επομένως, να την αποκρύψει πίσω από μια συμβατική διαμόρφωση γραφείου.

Η κάτοψη σε σχήμα Γ οργανώνεται κυρίως ανάμεσα στον βασικό χώρο εργασίας και την αίθουσα συναντήσεων, η οποία διαθέτει δύο προσβάσεις. Η απλή αυτή δομή υποστηρίζει διαφορετικούς τρόπους ατομικής και συλλογικής εργασίας χωρίς νέα μόνιμα χωρίσματα.

 

Η επίπλωση ως μέρος του σχεδιασμού

Ένα μεγάλο τραπέζι από μασίφ κυπαρίσσι στην αίθουσα συναντήσεων αποτέλεσε την αφετηρία για τα υπόλοιπα ειδικά σχεδιασμένα έπιπλα.

Με αναφορά στο υλικό και τις αναλογίες του, οι Local Local σχεδίασαν ένα μεγάλο κοινόχρηστο τραπέζι εργασίας και δύο σταθμούς δίπλα στα παράθυρα. Η μασίφ ξυλεία συνδυάζεται με φορμάικα, ώστε οι επιφάνειες να ανταποκρίνονται στην έντονη καθημερινή χρήση.

Παράλληλα, καθίσματα που βρίσκονταν ήδη σε αποθήκευση επανεντάχθηκαν στον χώρο. Έτσι, τα νέα ειδικά σχεδιασμένα στοιχεία συνυπάρχουν με υπάρχοντα αντικείμενα, αντί να συγκροτούν ένα πλήρως ομοιογενές σύνολο επίπλωσης.

Η αίθουσα συναντήσεων ήταν προηγουμένως υπνοδωμάτιο. Η αρχική ντουλάπα διατηρήθηκε, αλλά αφαιρέθηκαν οι θύρες της και προστέθηκαν ρολά. Με αυτή τη μικρή αλλαγή, μετατράπηκε σε ανοιχτό σύστημα αποθήκευσης για δείγματα υλικών και έντυπο υλικό έργων.

 

Βιβλία και συλλογική εργασία

Σε έναν από τους βασικούς τοίχους τοποθετείται σύστημα ραφιών Vitsœ, όπου συγκεντρώνεται η αρχιτεκτονική βιβλιοθήκη της Σοφίας Ξανθάκου. Η συλλογή δημιουργήθηκε σταδιακά μέσα σε σχεδόν μία δεκαετία σπουδών και επαγγελματικής δραστηριότητας.

Τα βιβλία, τα οποία προηγουμένως βρίσκονταν σε αποθήκευση, αποτελούν πλέον εργαλείο καθημερινής έρευνας και ταυτόχρονα βασικό οπτικό υπόβαθρο του γραφείου.

Στον απέναντι τοίχο, ένας επιμήκης διάτρητος μεταλλικός πίνακας σε πράσινο φυστικί χρησιμοποιείται για την ανάρτηση σχεδίων, αναφορών και έργων υπό εξέλιξη.

Το ειδικά σχεδιασμένο στοιχείο επιτρέπει στην ομάδα να απομακρύνεται από την οθόνη και να αξιολογεί συλλογικά τη δουλειά σε μεγαλύτερη κλίμακα. Ο τοίχος μετατρέπεται έτσι σε ενεργό εργαλείο της σχεδιαστικής διαδικασίας.

 

Μια πιο διακριτή είσοδος

Ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε στην είσοδο. Ο προϋπάρχων χώρος υποδοχής ήταν σκοτεινός και χωρίς σαφή ταυτότητα.

Οι Local Local συνεργάστηκαν με τον καλλιτέχνη Theodore Psychoyos για δύο ειδικά σχεδιασμένα γλυπτικά αντικείμενα από μάρμαρο: μια κονσόλα και ένα κάθισμα.

Το μάρμαρο, υλικό που επανέρχεται στα έργα του γραφείου, αποκτά εδώ περισσότερο έντονη παρουσία απέναντι στα ανοιχτόχρωμα ξύλινα δάπεδα και τους λευκούς τοίχους.

Τα δύο στοιχεία λειτουργούν ταυτόχρονα ως χρηστικά αντικείμενα και ως σαφές κατώφλι ανάμεσα στον κοινόχρηστο χώρο του κτιρίου και το εσωτερικό του γραφείου.

Ο φωτισμός συμπληρώνει τη διαμόρφωση με επιλεγμένα φωτιστικά του Michael Anastassiades. Φωτιστικά οροφής χρησιμοποιούνται στον κύριο χώρο, ενώ ένα επιδαπέδιο φωτιστικό τοποθετείται στην αίθουσα συναντήσεων.

 

Ένας χώρος που μπορεί να μεταβάλλεται

Ο σχεδιασμός δεν επιδιώκει την εικόνα ενός ολοκληρωμένου και αμετάβλητου γραφείου. Υφιστάμενα αρχιτεκτονικά στοιχεία, αποκατεστημένα αντικείμενα, νέες ξυλουργικές κατασκευές, βιβλία, δείγματα υλικών και έργα τέχνης συνυπάρχουν σκόπιμα.

Η προσέγγιση αφήνει περιθώριο για σταδιακή μεταβολή. Νέα αντικείμενα και αναφορές μπορούν να προστεθούν, οι τοίχοι να φιλοξενήσουν διαφορετικό υλικό και οι επιμέρους περιοχές να ανταποκριθούν στις μελλοντικές ανάγκες της ομάδας.

Μέσα από έναν περιορισμένο αριθμό επεμβάσεων, ο χώρος εργασίας των Local Local δείχνει πώς ένα τυπικό αθηναϊκό διαμέρισμα μπορεί να αποκτήσει νέα λειτουργία χωρίς να χάσει τον προηγούμενο χαρακτήρα του. Το υπάρχον κέλυφος γίνεται το υπόβαθρο για ένα περιβάλλον συλλογικής εργασίας, υλικής έρευνας και σταδιακής οικειοποίησης.

Δύο κρυφές αποθηκευτικές μονάδες οργανώνουν το διαμέρισμα σε κοινόχρηστη και ιδιωτική ζώνη, ενώ οι χαράξεις από τον κάνναβο των όψεων ενισχύουν τη διαφάνεια και την αρχιτεκτονική ταυτότητα του πρώην συγκροτήματος Δοξιάδη.

 

Το διαμέρισμα βρίσκεται στο οικιστικό συγκρότημα One Athens στο Κολωνάκι, σε ένα κτίριο ιδιαίτερης τυπολογίας και αρχιτεκτονικής, το οποίο στο παρελθόν στέγαζε τα κεντρικά γραφεία του αρχιτέκτονα και πολεοδόμου Κωνσταντίνου Δοξιάδη.

Η αναδιαμόρφωση από τους Proplusma Architects αντιμετωπίζει με σεβασμό την αρχιτεκτονική ταυτότητα του κτιρίου. Αντί να επιβάλει μια ανεξάρτητη μορφολογική γλώσσα, αναδεικνύει τις οπτικές φυγές, τη διαφάνεια και επιλεγμένα στοιχεία της αρχικής κατασκευής.

 

 

Δύο ζώνες μέσα από κρυφές αποθηκευτικές μονάδες

Δύο συνεχείς αποθηκευτικές κατασκευές διασχίζουν εγκάρσια την κάτοψη και οργανώνουν τη βασική διάταξη της κατοικίας.

Η πρώτη ζώνη περιλαμβάνει τους κοινόχρηστους χώρους: καθιστικό, τραπεζαρία και ενιαία κουζίνα. Η δεύτερη, περισσότερο ιδιωτική, φιλοξενεί τα παιδικά υπνοδωμάτια με τα λουτρά τους και το κύριο υπνοδωμάτιο με walk-in βεστιάριο και λουτρό.

Οι κατασκευές δεν λειτουργούν μόνο ως αποθηκευτικοί χώροι. Με την κλίμακά τους μετατρέπονται σε αρχιτεκτονικά όρια, οργανώνουν την κυκλοφορία και ενσωματώνουν επιμέρους χρήσεις.

Έτσι, η διάκριση ανάμεσα στις δύο περιοχές επιτυγχάνεται χωρίς την ανάπτυξη μιας συμβατικής ακολουθίας από διαδρόμους και αυτόνομα δωμάτια.

 

Κάνναβος με αφετηρία τις όψεις

Βασικό εργαλείο της σύνθεσης αποτελεί το μοτίβο των όψεων του υφιστάμενου κτιρίου. Από αυτό προκύπτουν νοητοί άξονες που καθορίζουν τις χαράξεις τόσο στο οριζόντιο όσο και στο κατακόρυφο επίπεδο.

Οι γραμμές συντονίζουν τα ανοίγματα, τις ξυλουργικές κατασκευές, τις οροφές και τα σταθερά στοιχεία. Επομένως, οι επιμέρους επεμβάσεις δεν γίνονται αντιληπτές ως ανεξάρτητα αντικείμενα, αλλά ως μέρη ενός συνολικού συστήματος.

Παράλληλα, η επιλογή ενισχύει τη σύνδεση της ανακαίνισης με την αρχιτεκτονική του συγκροτήματος. Η εξωτερική γεωμετρική λογική μεταφέρεται στο εσωτερικό και οργανώνει τις οπτικές σχέσεις μέσα στην κάτοψη.

 

 

Εμφανές σκυρόδεμα και συνεχές ξύλινο δάπεδο

Στο καθιστικό, ένα φάτνωμα στην οροφή αφήνει ορατά τα αρχικά δοκάρια από εμφανές σκυρόδεμα. Ο ρυθμός τους παραμένει ευανάγνωστος ως χαρακτηριστικό στοιχείο της κατασκευής και αποκτά κεντρικό ρόλο στον κοινόχρηστο χώρο.

Ο κρυφός φωτισμός περιμετρικά του φατνώματος τονίζει το βάθος και την επανάληψη των δοκαριών, χωρίς να τα απομονώνει από τη συνολική σύνθεση.

Το ξύλινο δάπεδο σε ψαροκόκαλο διατρέχει ολόκληρο το διαμέρισμα. Η θερμή υλικότητά του αντιπαραβάλλεται με το εμφανές σκυρόδεμα και τις περισσότερο μονοχρωματικές ξυλουργικές κατασκευές. Παράλληλα, η συνεχής χάραξή του ενισχύει τη χωρική συνοχή.

Στο κέντρο της κοινόχρηστης ζώνης, η νησίδα της κουζίνας λειτουργεί ως σημείο αναφοράς. Ο μεγάλος μαρμάρινος πάγκος δημιουργεί αντίστιξη με τις σκούρες επιφάνειες πίσω του και συνδέει την κουζίνα με την τραπεζαρία και το καθιστικό.

 

Λευκές και μαύρες επιφάνειες αποθήκευσης

Οι δύο κρυφές αποθηκευτικές μονάδες επενδύονται με ξύλο σε λευκή και μαύρη λάκα. Ένας συνεχής κάνναβος από κατακόρυφες σκοτίες οργανώνει τις μεγάλες επιφάνειες και υποδηλώνει τις διαφορετικές λειτουργίες που κρύβονται πίσω τους.

Στη λευκή πλευρά ενσωματώνονται η τηλεόραση του καθιστικού και το bar δίπλα στην τραπεζαρία. Όταν παραμένουν κλειστά, γίνονται μέρος μιας συνεχούς αρχιτεκτονικής επιφάνειας και δεν εμφανίζονται ως ανεξάρτητα έπιπλα.

Στην απέναντι πλευρά κυριαρχεί η μαύρη λάκα. Εκτός από αποθηκευτικούς χώρους, η κατασκευή ενσωματώνει μια κρυφή θύρα που οδηγεί στην ιδιωτική ζώνη.

Η μετάβαση γίνεται έτσι διακριτικά, χωρίς να διακόπτεται η συνέχεια της επιφάνειας.

 

 

Εξατομικευμένοι ιδιωτικοί χώροι

Στην ιδιωτική περιοχή, το κοινό σχεδιαστικό σύστημα επιτρέπει μεγαλύτερη διαφοροποίηση.

Τα παιδικά δωμάτια οργανώνονται σύμφωνα με τις ιδιαίτερες ανάγκες των χρηστών τους. Ειδικά σχεδιασμένες κατασκευές και διαφορετικές χρωματικές παλέτες προσδίδουν σε κάθε δωμάτιο ξεχωριστό χαρακτήρα. Η αντίστοιχη παλέτα συνεχίζεται και στο λουτρό του.

Στο κύριο υπνοδωμάτιο, βασικό σχεδιαστικό στοιχείο γίνεται το βάθος. Καθρέφτες, διαφανείς θύρες του βεστιαρίου και κρυφός φωτισμός δημιουργούν διαδοχικά επίπεδα αντανακλάσεων.

Η διαφάνεια επανέρχεται έτσι ως βασική αρχή του έργου. Τα όρια παραμένουν σαφή, αλλά μαλακώνουν μέσα από οπτικές συνδέσεις και διαφορετικούς βαθμούς αδιαφάνειας.

Μέσα από μια ελεγχόμενη παλέτα ξυλείας, μαρμάρου, λακαρισμένων επιφανειών, γυαλιού και εμφανoύς σκυροδέματος, η ανακαίνιση διαμορφώνει ένα σύγχρονο εσωτερικό που διατηρεί τη σύνδεσή του με το υφιστάμενο κτίριο. Η ταυτότητα του έργου προκύπτει κυρίως από τις χαράξεις, την ενσωμάτωση των λειτουργιών και τη διαχείριση της διαφάνειας.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο Apartments 2025, ετήσια έκδοση των ek Architectural Publications.

Στα βουνά του Emeishan, στην Κίνα, το Zoland·Emei Resort από τους Studio J. Bridgland μεταμορφώνει ένα σύνολο ερειπωμένων κτισμάτων σε ένα συγκρότημα φιλοξενίας 2.900 τ.μ., οργανωμένο με αφετηρία το τοπίο. Τα κτίρια διατάσσονται ως μια κλιμακωτή ομάδα μικρότερων όγκων, που θυμίζει οικισμό ενταγμένο στην πλαγιά και όχι ένα ενιαίο ξενοδοχειακό συγκρότημα.

Ο σχεδιασμός αντλεί στοιχεία από το ανάγλυφο και την τοπική οικοδομική παράδοση, μέσα από κεκλιμένες στέγες, βαθιά γείσα και μια περιορισμένη παλέτα υλικών. Τα στοιχεία αυτά επανερμηνεύονται με σύγχρονα μέσα, διαμορφώνοντας μια σταδιακή σχέση ανάμεσα στα υφιστάμενα κτίσματα, τις νέες επεμβάσεις και το γύρω δάσος.

 

 

Μια σύνθεση που θυμίζει ορεινό οικισμό

Τα κτίρια ακολουθούν τις υψομετρικές μεταβολές του οικοπέδου. Η διάσπασή τους σε επιμέρους όγκους δημιουργεί μια ακολουθία από αυλές, διαδρομές και καδραρισμένες θέες, επιτρέποντας στο συγκρότημα να αποκαλύπτεται σταδιακά.

Στην είσοδο, μια όψη από ανάγλυφο σκυρόδεμα δουλεμένο στο χέρι αποκτά έντονη υλική παρουσία. Η αδρή επιφάνειά της έρχεται σε αντίστιξη με τη βλάστηση και εισάγει τον απτικό χαρακτήρα που διατρέχει ολόκληρο το έργο.

Η αρχιτεκτονική δεν επιδιώκει να κυριαρχήσει στο τοπίο. Οι διαφορές στην κλίμακα, τις στάθμες και τα υλικά επιτρέπουν στα κτίρια να ενσωματωθούν στην πλαγιά, ενώ οι κεκλιμένες στέγες και τα βαθιά γείσα προσφέρουν προστασία και συνδέουν τη σύγχρονη επέμβαση με γνώριμες τοπικές μορφές.

Μια αυλή οργανωμένη γύρω από ένα παλιό δέντρο

Η κεντρική αυλή λειτουργεί ως ο κοινωνικός πυρήνας του συγκροτήματος. Στο κέντρο της διατηρείται ένα παλιό δέντρο Zhennan, το οποίο περιβάλλεται από μια ανακλαστική υδάτινη επιφάνεια και γίνεται το κύριο σημείο αναφοράς του χώρου.

Η αυλή ανοίγεται προς τα γύρω βουνά και συνδέει την αρχιτεκτονική με το νερό και τη φύτευση. Το δέντρο εισάγει στον χώρο την αίσθηση της χρονικής συνέχειας, ενώ η παρουσία του επεκτείνεται μέσω της αντανάκλασης στο νερό.

Σε άμεση σχέση με την αυλή, ένας χώρος περισυλλογής περιβάλλεται από υαλοστάσια πλήρους ύψους. Η διαφάνεια διατηρεί την οπτική επαφή με το δάσος, αφήνοντας τις μεταβολές του φυσικού φωτός και της βλάστησης να καθορίζουν την ατμόσφαιρα του εσωτερικού.

 

 

Τοπικά υλικά και κοινόχρηστοι χώροι

Η αίθουσα εστίασης συνδυάζει υλικά τοπικής προέλευσης με έναν ευδιάκριτο φέροντα οργανισμό. Η στέγη καλύπτεται με παραδοσιακά γκρίζα κεραμίδια από το Leshan, ενώ στο εσωτερικό ένας ξύλινος φορέας από κέδρο εισάγει θερμότητα και ρυθμό στην οροφή.

Οι τοίχοι από σχιστόλιθο του όρους Emei συνδέουν το κτίριο με τη γεωλογική ταυτότητα του τόπου. Η συνύπαρξη πέτρας, ξύλου και κεραμιδιών αποφεύγει την ομοιομορφία, επιτρέποντας σε κάθε επιφάνεια να διατηρεί την ιδιαίτερη υφή και τον χαρακτήρα της.

Στους κοινόχρηστους χώρους, η αρχιτεκτονική βασίζεται σε μια περιορισμένη παλέτα και στην άμεση έκφραση της κατασκευής. Οι διαφοροποιήσεις των υλικών διαμορφώνουν την ατμόσφαιρα χωρίς να ανταγωνίζονται το γύρω τοπίο.

Δωμάτια ενταγμένα κάτω από το φυτεμένο έδαφος

Στο ψηλότερο σημείο του οικοπέδου, τα δωμάτια φιλοξενίας εντάσσονται κάτω από μια υπερυψωμένη φυτεμένη επιφάνεια. Εξωτερικά, το κτίριο παραμένει σε μεγάλο βαθμό κρυμμένο μέσα στο τοπίο, ενώ τα υαλοστάσια πλήρους ύψους ανοίγουν τα δωμάτια προς τη θέα των βουνών.

Η διάταξη δημιουργεί μια σαφή αντίθεση ανάμεσα στη διακριτική εξωτερική παρουσία του κτιρίου και στην εξωστρέφεια των χώρων προς το τοπίο. Τα δωμάτια λειτουργούν ως προστατευμένα σημεία παρατήρησης, αντί να προβάλλονται ως αυτόνομα αντικείμενα μέσα στο φυσικό περιβάλλον.

Στα λουτρά, η χρήση τοπικής πέτρας σε βαθύ κόκκινο χρώμα εισάγει μια εντονότερη υλικότητα και ενισχύει τη σύνδεση με τη γεωλογική ταυτότητα της περιοχής. Η εμπειρία του λουτρού συνεχίζεται στον υπαίθριο χώρο, όπου μια πέτρινη δεξαμενή με επιφάνειες από πράσινο γρανίτη εντάσσεται στο ορεινό ανάγλυφο.

Σε όλο το έργο, τα όρια ανάμεσα στο κτίριο και το τοπίο γίνονται σταδιακά λιγότερο σαφή. Οι αυλές οργανώνονται γύρω από την υφιστάμενη βλάστηση, οι στέγες μετατρέπονται σε φυτεμένο έδαφος και οι υπαίθριοι χώροι λουτρού ενσωματώνονται στην πλαγιά.

Μέσα από αυτή την προσέγγιση, το Zoland·Emei Resort προτείνει μια αρχιτεκτονική που βασίζεται στη βραδύτητα και την προσεκτική παρατήρηση του τόπου. Η αναγέννηση του υφιστάμενου συγκροτήματος επιτυγχάνεται με περιορισμένες επεμβάσεις, τοπικά υλικά και μια ακολουθία χώρων που επιτρέπουν τη σταδιακή εμπειρία του ορεινού τοπίου.

Στη Χίο, η πρόταση Ρευστά Πεδία Γνώσης από τους Local Local επαναπροσδιορίζει το νεοκλασικό κτίριο της Καρραδείου Σχολής ως μέρος ενός ευρύτερου δημόσιου και πανεπιστημιακού περιβάλλοντος για το Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Το έργο συνδυάζει αποκατάσταση και νέα κατασκευή. Έτσι, το ιστορικό κτίριο δεν αντιμετωπίζεται ως στατικό μνημείο, αλλά ως ενεργό τμήμα της καθημερινής ζωής της πανεπιστημιούπολης.

Ο σχεδιασμός βασίζεται στην ιδέα ενός συνεχούς πεδίου γνώσης, μνήμης και συλλογικότητας. Η μεταφορά των «συγκοινωνούντων δοχείων» γίνεται χωρική στρατηγική. Το παλιό και το νέο, το εσωτερικό και ο κήπος, η οργανωμένη διδασκαλία και η άτυπη συνάντηση συνδέονται μέσα από την κίνηση, τη διαφάνεια και την κοινή χρήση.

 

 

Παλιό και νέο σε ένα ενιαίο σύστημα

Η πρόταση αναγνωρίζει το νεοκλασικό κτίριο ως δείγμα χιακής αστικής κατοικίας, με επιρροές από τη Σμύρνη. Η αποκατάστασή του ακολουθεί τις αρχές της ολοκληρωμένης διατήρησης. Παράλληλα, διατηρεί την ιστορική του ταυτότητα και του δίνει νέο δημόσιο ρόλο μέσα στο πανεπιστήμιο.

Η νέα επέκταση λειτουργεί ως συνέχεια αυτού του πλαισίου. Δεν μιμείται το ιστορικό κτίριο με άμεσο τρόπο. Αντίθετα, επανερμηνεύει τη γεωμετρία, τις αναλογίες και τις χωρικές του σχέσεις με πιο αφαιρετική γλώσσα.

Κεντρική αναφορά αποτελεί το σύστημα των εννέα τετραγώνων στην κάτοψη του παλιού κτιρίου. Το σύστημα αυτό γίνεται εργαλείο σύνθεσης για τη νέα επέκταση. Η γεωμετρία επεκτείνεται και περιστρέφεται, δημιουργώντας νέες σχέσεις. Παράλληλα, στοιχεία όπως οι βεράντες και οι ημιυπαίθριοι χώροι επιστρέφουν με σύγχρονο τρόπο.

Ένα συνδεδεμένο πανεπιστημιακό περιβάλλον

Τα δύο κτίρια ενώνονται φυσικά και λειτουργικά. Μια εσωτερική ράμπα, προστατευμένη με συνεχές υαλοστάσιο, τα συνδέει. Επιπλέον, μια στεγασμένη γέφυρα τα ενώνει στο επίπεδο του πρώτου ορόφου.

Με αυτόν τον τρόπο δημιουργείται σαφής λειτουργική συνέχεια. Η φοιτητική λέσχη σίτισης στο νέο κτίριο μπορεί να επεκτείνεται προς το εντευκτήριο στο ισόγειο του νεοκλασικού. Τα γραφεία στους ανώτερους ορόφους συνδέονται επίσης μέσω της υπάρχουσας βεράντας και της επέκτασής της.

Στο υπόγειο, τα δύο κτίρια σχηματίζουν έναν ενιαίο πυρήνα εξυπηρετήσεων και βοηθητικών χώρων. Έτσι, το συγκρότημα λειτουργεί ως ένα ενιαίο σύστημα και όχι ως δύο ανεξάρτητα κτίρια.

 

 

Υλικότητα και μνήμη

Η υλικότητα ενισχύει τον διάλογο ανάμεσα στο παλιό και το νέο. Το νεοκλασικό κτίριο αποκαθίσταται με σεβασμό στα υπάρχοντα στοιχεία του, όπως οι ξύλινες επενδύσεις, οι τοιχογραφίες και το τζάκι.

Στη νέα επέκταση, η κύρια όψη επενδύεται με κεραμικά πλακίδια τοπικής παραγωγής. Η επιλογή αυτή παραπέμπει στην παράδοση των δομικών κεραμικών της Χίου, χωρίς να αναπαράγει ιστορικές μορφές.

Το δάπεδο του νέου κτιρίου προτείνεται ως μωσαϊκό από αδρανή και κεραμικά θραύσματα. Τα υλικά προέρχονται από κατεδαφισμένα στοιχεία του οικοπέδου και από το παλιό κτίριο. Έτσι, η μνήμη του υφιστάμενου ενσωματώνεται κυριολεκτικά στη νέα κατασκευή.

Ο κήπος ως συνδετικός ιστός

Ο υπαίθριος χώρος έχει καθοριστικό ρόλο στην πρόταση. Σχεδιάζεται ως ο συνδετικός ιστός του συγκροτήματος, ενώνοντας τα κτίρια με διαδρομές και ράμπες καθολικής πρόσβασης.

Ο κήπος επηρεάζει και τη μορφή της επέκτασης. Η νέα κατασκευή αναπτύσσεται καθ’ ύψος, ώστε να περιοριστεί η κάλυψη του οικοπέδου και να διατηρηθεί όσο το δυνατόν περισσότερο πράσινο.

Τα υπάρχοντα υδάτινα στοιχεία επανενεργοποιούνται. Το πηγάδι, η ιστορική δεξαμενή και το ρυάκι συγκροτούν ένα τριπλό υδάτινο ίχνος. Παράλληλα, βελτιώνουν το μικροκλίμα και επαναφέρουν τη μνήμη του τόπου στην καθημερινή χρήση.

Η φύτευση σχεδιάζεται με βιοκλιματικούς στόχους. Προσφέρει σκίαση, ενισχύει τον φυσικό αερισμό και συμβάλλει στη θερμική άνεση μέσω της εξατμισοδιαπνοής. Τα υπάρχοντα δέντρα, όπως η αραουκαρία που προσφέρει φυσική σκιά, γίνονται ενεργά στοιχεία του σχεδιασμού.

 

Ένα πορώδες πεδίο μάθησης

Τα μεγάλα ανοίγματα, κυρίως στη νότια όψη της νέας επέκτασης, διατηρούν την οπτική συνέχεια ανάμεσα στο νέο κτίριο, το νεοκλασικό και τον κήπο. Στον τελευταίο όροφο, το αμφιθέατρο ανοίγεται προς το νεοκλασικό, το Μιχάλειο και την πανεπιστημιούπολη.

Η γνώση δεν περιορίζεται σε αίθουσες και γραφεία. Αντίθετα, διαχέεται σε διαδρόμους, περάσματα, βεράντες και υπαίθριους χώρους. Με αυτόν τον τρόπο, ο σχεδιασμός ενθαρρύνει τις τυχαίες συναντήσεις και την καθημερινή ανταλλαγή.

Τα Ρευστά Πεδία Γνώσης προτείνουν την αρχιτεκτονική ως πλαίσιο συνέχειας και ανανέωσης. Μέσα από την αποκατάσταση, τη νέα επέκταση, τον σχεδιασμό του κήπου και την επανάχρηση υλικών, η Καρράδειος Σχολή μετατρέπεται σε ένα ανοιχτό πανεπιστημιακό περιβάλλον, όπου η μνήμη του τόπου γίνεται μέρος της σύγχρονης δημόσιας ζωής.

Στο παραθεριστικό συγκρότημα Somanou, στα Κουφονήσια, δύο ισόγειες εξοχικές κατοικίες από τους GFRA Architecture αναπτύσσονται σε ένα τοπίο με ανεμπόδιστη θέα προς το Αιγαίο και έναν γειτονικό παραδοσιακό κυκλαδίτικο οικισμό.

Βασική σχεδιαστική αρχή ήταν η οργάνωση των λειτουργιών σε στενή επαφή με το τοπίο, χωρίς να αλλοιώνεται η φυσική μορφολογία του οικοπέδου. Αντί το κτιριολογικό πρόγραμμα να συγκεντρωθεί σε μεγάλους ενιαίους όγκους, το συγκρότημα διασπάται σε μικρότερες μονάδες. Ανάμεσά τους δημιουργούνται προστατευμένες αυλές και ημιυπαίθριοι χώροι, μεταφέροντας στη σύγχρονη κατοίκηση την κλίμακα και την οικειότητα μιας κυκλαδίτικης γειτονιάς.

 

 

Ένας μικρός οικισμός μέσα στο τοπίο

Η πρόσβαση γίνεται από την ανατολική πλευρά του οικοπέδου, όπου ένας κοινός χώρος στάθμευσης εξυπηρετεί τις δύο κατοικίες. Από εκεί, δύο διακριτά μονοπάτια οδηγούν στις αντίστοιχες εισόδους, ενισχύοντας εξαρχής τη λειτουργική τους αυτονομία.

Η είσοδος σε κάθε κατοικία πραγματοποιείται μέσω ενός χαμηλού, διακριτικού όγκου που λειτουργεί ως διάδρομος διανομής προς τους κύριους και βοηθητικούς χώρους. Ο ενιαίος χώρος καθιστικού, τραπεζαρίας και κουζίνας τοποθετείται στην κύρια όψη και προεξέχει ελαφρά σε σχέση με τους υπόλοιπους όγκους, δηλώνοντας τον κεντρικό του ρόλο στη σύνθεση.

Τα κύρια υπνοδωμάτια στρέφονται επίσης προς την πρόσοψη, αξιοποιώντας τη θέα προς το Αιγαίο. Ανάμεσα στους βασικούς όγκους δημιουργείται μία ιδιωτική αυλή για κάθε κατοικία, ως προστατευμένος πυρήνας ηρεμίας και ιδιωτικότητας.

Τα επιπλέον υπνοδωμάτια τοποθετούνται στο πίσω μέρος, όπου η μεγαλύτερη απομόνωση ενισχύεται από την ανεξάρτητη πρόσβαση σε μικρές, προστατευμένες αυλές. Η οργάνωση του συγκροτήματος εναλλάσσει έτσι τις ανοιχτές φυγές προς το τοπίο με περίκλειστους υπαίθριους χώρους, αντί να αντιμετωπίζει τη θέα ως ένα ενιαίο πανόραμα.

Αυλές ανάμεσα στους όγκους

Η διάσπαση του συγκροτήματος επιτρέπει στους ενδιάμεσους χώρους να αποκτήσουν εξίσου σημαντικό ρόλο με τα ίδια τα κτίρια. Οι αυλές, τα μονοπάτια και τα σκιασμένα κατώφλια οργανώνουν την κίνηση, ενώ η μετάβαση από τους κοινόχρηστους προς τους περισσότερο ιδιωτικούς χώρους γίνεται σταδιακά.

Η διάταξη αντλεί από τη χωρική λογική των κυκλαδίτικων οικισμών χωρίς να αναπαράγει άμεσα τις μορφές τους. Η εμπειρία βασίζεται σε μια ακολουθία από επιμέρους όγκους, στενά περάσματα και προστατευμένους χώρους, όπου η αρχιτεκτονική προσφέρει καταφύγιο από τον ήλιο και τον άνεμο.

 

 

Κοινή και ιδιωτική υπαίθρια ζωή

Οι κύριοι υπαίθριοι χώροι αναπτύσσονται στην μπροστινή πλευρά των κατοικιών, με θέα προς τη θάλασσα. Κάθε κατοικία διαθέτει πισίνα, χώρο υδρομασάζ και άνετα υπαίθρια καθιστικά.

Παράλληλα, ένας κοινός χώρος με υπαίθρια τραπεζαρία και bbq δημιουργεί ένα σημείο συνάντησης ανάμεσα στις κατά τα άλλα ανεξάρτητες κατοικίες. Η κοινή ζωή συνδυάζεται με μικρότερες, περισσότερο προστατευμένες αυλές και χώρους καθιστικού που συνδέονται με τα επιμέρους δωμάτια.

Η υπαίθρια κατοίκηση οργανώνεται έτσι σε διαφορετικούς βαθμούς ιδιωτικότητας. Οι ανοιχτοί χώροι με θέα προς το Αιγαίο συνυπάρχουν με περίκλειστες αυλές, σκιασμένες περιοχές και προστατευμένα σημεία ανάμεσα στους όγκους.

Υλικά σε διάλογο με τις Κυκλάδες

Ο σχεδιασμός του τοπίου ακολουθεί την ίδια λογική ήπιας ένταξης. Μεσογειακά είδη εμπλουτίζουν την υπάρχουσα βλάστηση μέσα από περιορισμένες παρεμβάσεις, ενώ οι τοπικοί βράχοι διατηρούνται ως ενεργά στοιχεία της σύνθεσης.

Οι όψεις καλύπτονται με επίχρισμα σε ανοιχτές γαιώδεις αποχρώσεις, αντλώντας από τη φυσική παλέτα των Κυκλάδων. Το ξύλο, η πέτρα, το μάρμαρο και τα καλάμια διαμορφώνουν μια απτική υλικότητα που συνδέει τη νέα αρχιτεκτονική με το νησιωτικό τοπίο.

Αντί να βασιστεί στη συμβατική λευκή εικόνα της κυκλαδίτικης αρχιτεκτονικής, το έργο χρησιμοποιεί το χρώμα, την υφή και τα φυσικά υλικά για να διαμορφώσει μια πιο ήρεμη σχέση με το έδαφος. Τα πέτρινα τοιχία και η φύτευση επεκτείνουν τα κτίρια προς τον περιβάλλοντα χώρο, ενώ οι πέργκολες από καλάμια φιλτράρουν τον έντονο ήλιο και δημιουργούν μεταβαλλόμενα μοτίβα σκιάς.

Στο Somanou, οι δύο εξοχικές κατοικίες και ο ανακαινισμένο κτίσμα συγκροτούν ένα μικρό αρχιτεκτονικό σύνολο, όπου τα κτίρια και οι υπαίθριοι χώροι συνδέονται στενά. Μέσα από τη διάσπαση του προγράμματος, τη δημιουργία προστατευμένων αυλών και τη λιτή χρήση φυσικών υλικών, το έργο επανερμηνεύει την κλίμακα ενός κυκλαδίτικου οικισμού, διατηρώντας παράλληλα την αυτονομία κάθε κατοικίας.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο Maison de Campagne 2025 των ek Architectural Publications και επιλέχθηκε για το εξώφυλλο.

Σε μια ελαιόφυτη πλαγιά με θέα στον ήσυχο κόλπο Αμπελάκι του Μεγανησίου, το Amphitheatro Boutique Hotel από τους ATENO Architecture Studio μεταμορφώνει δύο υφιστάμενες πέτρινες κατοικίες σε έναν μικρό σύγχρονο ξενώνα. Η επέμβαση διατηρεί τον χαρακτήρα των αρχικών κτισμάτων, εισάγοντας νέους κοινόχρηστους χώρους, σκιασμένες διαμορφώσεις και έναν εξ ολοκλήρου επανασχεδιασμένο περιβάλλοντα χώρο.

Οι δύο ανεξάρτητοι πέτρινοι όγκοι συνδέονταν παλαιότερα με έναν ιδιόμορφο διάδρομο. Το εσωτερικό τους αναδιαρθρώθηκε πλήρως, ώστε να φιλοξενήσει έξι δωμάτια, μαζί με τους απαραίτητους χώρους υποδοχής, κουζίνας και αποθήκευσης. Αντί να αλλοιώσει τα υφιστάμενα κτίρια, η επέμβαση εισάγει μια σειρά από ήπιες προσθήκες που μετριάζουν τη γεωμετρική τους αυστηρότητα και ενισχύουν τη σχέση με το τοπίο.

 

 

Σύνδεση των δύο υφιστάμενων όγκων

Ένα μεταλλικό στέγαστρο σε γήινη απόχρωση γεφυρώνει τα δύο πέτρινα κτίρια και δημιουργεί έναν προστατευμένο κεντρικό χώρο με υπαίθρια κουζίνα. Το νέο στοιχείο διαμορφώνει μια κοινόχρηστη ζώνη ανάμεσα στους υφιστάμενους όγκους, παραμένοντας παράλληλα διακριτό από την αρχική λιθοδομή.

Μπροστά του, η πισίνα γίνεται το κεντρικό σημείο της αυλής. Σε μικρή απόσταση, ένα καμπύλο χτιστό κάθισμα αναπτύσσεται κάτω από ένα κυκλικό στέγαστρο, εισάγοντας πιο ήπιες γεωμετρίες στη σύνθεση και εξισορροπώντας τις αυστηρές γραμμές των πέτρινων κτισμάτων.

Οι νέες επεμβάσεις διαμορφώνουν ένα σύγχρονο αρχιτεκτονικό λεξιλόγιο ανάμεσα στις δύο κατοικίες. Το μέταλλο, ο σοβάς και το ξύλο συνδυάζονται με την τοπική λιθοδομή, ενώ οι ήρεμοι τόνοι διατηρούν την οπτική συνοχή του συνόλου.

Κοινόχρηστοι χώροι και ιδιωτικές αυλές

Ο περιβάλλων χώρος επανασχεδιάστηκε εξ ολοκλήρου και οργανώθηκε σε τρία επίπεδα. Στο κέντρο, η κύρια αυλή λειτουργεί ως κοινός τόπος συνάντησης, συγκεντρώνοντας την πισίνα, την υπαίθρια κουζίνα και τους σκιασμένους χώρους καθιστικού.

Γύρω της, μικρότερες υπαίθριες διαμορφώσεις εξυπηρετούν τα δωμάτια του ισογείου ως ιδιωτικές αυλές. Η διάταξη επιτρέπει στην κοινή ζωή και την απομόνωση να συνυπάρχουν μέσα στην ίδια σύνθεση, προσφέροντας τόσο χώρους συνάντησης όσο και περισσότερο προστατευμένες περιοχές σε άμεση επαφή με το τοπίο.

Η σταδιακή μετάβαση ανάμεσα στα διαφορετικά επίπεδα ιδιωτικότητας αποτελεί βασικό στοιχείο του έργου. Ο ξενώνας δεν οργανώνεται αποκλειστικά γύρω από έναν κοινόχρηστο πυρήνα, αλλά μέσα από μια διαδοχή από κοινές σε περισσότερο ιδιωτικές υπαίθριες συνθήκες.

 

 

Μια υλικότητα που εντάσσεται στο τοπίο

Η επιλογή των υλικών αποσκοπεί στην ήπια ένταξη της επέμβασης στο περιβάλλον. Γήινες αποχρώσεις και ήρεμοι τόνοι στις μεταλλικές επιφάνειες, τον σοβά και το ξύλο συμπληρώνουν την υφιστάμενη λιθοδομή.

Η επέμβαση αποφεύγει τις έντονες αντιθέσεις ανάμεσα στο παλιό και το νέο. Οι διαφορές στη γεωμετρία, την υφή και τον τρόπο κατασκευής διακρίνουν τις σύγχρονες προσθήκες, επιτρέποντας παράλληλα στα δύο αρχικά κτίρια να παραμένουν τα κύρια στοιχεία της σύνθεσης.

Η αρχιτεκτονική λειτουργεί ως ήρεμο φόντο για την εμπειρία του τόπου. Το μεταβαλλόμενο φως, η θέα προς τη θάλασσα και η κίνηση των γύρω δέντρων παραμένουν τα κυρίαρχα στοιχεία του ξενώνα.

Μέσα από περιορισμένες προσθήκες και στοχευμένες επεμβάσεις στον περιβάλλοντα χώρο, το Amphitheatro Boutique Hotel επαναχρησιμοποιεί τα υφιστάμενα κτίρια χωρίς να αποδυναμώνει τη σχέση τους με το τοπίο. Οι κοινόχρηστες αυλές, τα σκιασμένα περάσματα και οι ιδιωτικοί υπαίθριοι χώροι μετατρέπουν τις δύο πέτρινες κατοικίες σε έναν μικρό ξενώνα οργανωμένο γύρω από την εμπειρία του τόπου.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ek magazine 299 | Ιούλιος-Αύγουστος 2025.

Το έργο αφορά την ανάπλαση της παραλίας της Βάρκιζας, μιας από τις πιο δημοφιλείς και πολυσύχναστες παραλιακές ζώνες της Αττικής. Στο συγκρότημα συνυπήρχαν στοιχεία του μοντερνισμού της δεκαετίας του 1960 και μεταγενέστερες παρεμβάσεις που είχαν σταδιακά αλλοιώσει τον χαρακτήρα του, θέτοντας το ζήτημα μιας νέας ταυτότητας χωρίς την εξάλειψη του υφιστάμενου.

 

 

Τοξωτές τυπολογίες

Ο σχεδιασμός δανείζεται στοιχεία της mid-century modern αρχιτεκτονικής και αντλεί από τις υπάρχουσες προκατασκευασμένες καμπύλες μορφές του συγκροτήματος, με στόχο τη δημιουργία μιας ατμόσφαιρας ανεπιτήδευτης κομψότητας, ηρεμίας και φυσικής αρμονίας.

Πάνω στους διαφορετικούς ορθοκανονικούς κανάβους του μοντερνιστικού συγκροτήματος, η επανάληψη της καμπύλης, τόσο σε οριζόντιο όσο και σε κατακόρυφο επίπεδο, συγκροτεί ένα συνεκτικό αρχιτεκτονικό λεξιλόγιο. Οι νέες επεμβάσεις εφαρμόζονται ως «δεύτερα κελύφη» στις υφιστάμενες κτιριακές τυπολογίες, προσδίδοντάς τους νέα ταυτότητα μέσα από ήπιους, οργανικούς όγκους που εντάσσονται ομαλά στο φυσικό περιβάλλον.

Η νέα κεντρική είσοδος, με τις έντονες αψιδωτές μορφές, οργανώνεται ως βιωματική πύλη και βασικό σημείο αναφοράς. Σε αντίστοιχη λογική, η ζώνη VIP εισόδου βασίζεται στην επανάληψη της καμάρας, διαμορφώνοντας μια διακριτή ακολουθία υποδοχής.

Σκίαση, εστίαση και κίνηση

Η νέα ζώνη F&B αναπτύσσεται κάτω από μια μεγάλη πέργκολα με φυσικά υλικά και οργανικές γραμμές. Η κατασκευή στεγάζει τα διαφορετικά food trucks, δημιουργώντας μια ανοιχτή και δυναμική περιοχή κοινωνικής συνεύρεσης.

Τα υφιστάμενα κτίρια των καμπανών και των κοινόχρηστων WC ανανεώνονται στην ίδια αρχιτεκτονική γλώσσα. Παράλληλα, οι άξονες κίνησης προς και από αυτά τονίζονται μέσα από την επανάληψη των τοξωτών τυπολογιών, επιτρέποντας σε ένα ενιαίο μορφολογικό σύστημα να συνδέσει τις διαφορετικές περιοχές του συγκροτήματος.

 

 

Υλικά, τοπίο και φως

Η επιλογή των υλικών ακολουθεί μια γήινη και διακριτική παλέτα. Φυσική βαφή κουρασάνι εφαρμόζεται στα εξωτερικά κελύφη και τσιμεντοκονία στο εσωτερικό, σε αποχρώσεις της άμμου, ενώ στοιχεία από bamboo χρησιμοποιούνται σε σκιάσεις και περιφράξεις.

Ο συνδυασμός υφών και καμπυλόγραμμων μορφών ενισχύει τη βιωματική διάσταση του έργου. Τα υλικά μεταβάλλονται με το φυσικό φως, δημιουργώντας ένα παιχνίδι φωτός και σκιάς και συμβάλλοντας σε μια ατμόσφαιρα ηρεμίας και θερινής άνεσης.

Ο επανασχεδιασμός του περιβάλλοντος γίνεται με στοχευμένες παρεμβάσεις, νέες χαράξεις και επιλογές φύτευσης. Η διακριτική αλλά δυναμική προσέγγιση του φωτισμού ενισχύει την αίσθηση καλοκαιρινής φυσικότητας και άνεσης, χωρίς να διαταράσσεται η συνέχεια του τοπίου.

Η συνολική σχεδιαστική πρόθεση ήταν η διατύπωση μιας έντονης ταυτότητας που δεν επιβάλλεται στο τοπίο, αλλά συνομιλεί μαζί του. Η παραλία λειτουργεί ως ένα συνεχές σύστημα εμπειριών, οργανωμένο μέσα από καμπυλόγραμμες μορφές και υλικά που μεταβάλλονται με την επίδραση του ηλιακού φωτός. Οι διαδρομές ξετυλίγουν σταδιακά την εμπειρία του χώρου, οδηγώντας τον επισκέπτη σε μια ακολουθία χώρων και συναντήσεων με το περιβάλλον.

Ένα μουσείο ανάμεσα στη μνήμη και τη νέα ταυτότητα

Στη Vila do Bispo της Πορτογαλίας, το Μουσείο Vila do Bispo από τους spaceworkers σχεδιάζεται ως μια επέμβαση που διατηρεί την ταυτότητα του τόπου, δίνοντας παράλληλα σε ένα υπάρχον κτιριακό συγκρότημα έναν νέο, δημόσιο ρόλο. Το έργο δουλεύει με τα χαρακτηριστικά της αρχικής κατασκευής, όχι διαγράφοντάς τα, αλλά εντείνοντας και αποσαφηνίζοντας την παρουσία τους.

Η πρόταση προσθέτει έναν νέο όγκο στην υφιστάμενη κατασκευή, επαναλαμβάνοντας τη μορφή των γειτονικών μακρόστενων αποθηκών. Η χειρονομία αυτή δημιουργεί αστική και μορφολογική συνέχεια, επιτρέποντας συγχρόνως στη νέα προσθήκη να αποκτήσει δική της ταυτότητα, ως κύρια είσοδος του μουσείου.

Ένας κόκκινος όγκος που ολοκληρώνει το υπάρχον συγκρότημα

Ο νέος όγκος εκτείνεται έως το νότιο όριο του οικοπέδου και συγκεντρώνει τις τεχνικές, διοικητικές και κοινόχρηστες λειτουργίες του μουσείου. Με αυτόν τον τρόπο, απελευθερώνεται ο εσωτερικός πυρήνας των παλαιών αποθηκών, ώστε να υποδεχθεί τους εκθεσιακούς χώρους.

Η αναδιάταξη του προγράμματος επιτρέπει στην έκθεση να γίνει το βασικό αντικείμενο της επέμβασης. Το μουσείο οργανώνεται έτσι μέσα από μια σαφή διάκριση ανάμεσα στις υποστηρικτικές λειτουργίες και τον δημόσιο πολιτιστικό χώρο, ενώ ο νέος κόκκινος όγκος προσδίδει στο σύνολο αναγνωρίσιμη παρουσία.

 

 

Ουδέτερο εξωτερικό, μαύρο εσωτερικό

Οι δύο προϋπάρχουσες πτέρυγες, με περίπου 680,00 τ.μ. στεγασμένης επιφάνειας, αποκτούν έναν πιο ουδέτερο γκρι τόνο. Η χρωματική αυτή επιλογή ενοποιεί την υπάρχουσα κατασκευή και ενισχύει την αφαιρετική της παρουσία.

Στο εσωτερικό, ο ίδιος χώρος επενδύεται με μαύρο χρώμα, δημιουργώντας ένα ελεγχόμενο φόντο για την έκθεση. Μέσα σε αυτό το σκοτεινό εσωτερικό, μια δυναμική οργανική μορφή υποδέχεται το εκθεσιακό πρόγραμμα, δημιουργώντας θεματικές ενότητες και οργανώνοντας τη διαδρομή των επισκεπτών με καθαρό και διαισθητικό τρόπο.

Κόκκινο εμφανές σκυρόδεμα ως αστικό σημείο αναφοράς

Σε αντίθεση με τη χρωματική αφαίρεση του υπάρχοντος, ο νέος όγκος κατασκευάζεται από εμφανές σκυρόδεμα με κόκκινη χρωστική. Η υλικότητα αυτή τον μετατρέπει σε σημείο αναφοράς στο αστικό και εναέριο τοπίο, σηματοδοτώντας με σαφήνεια την παρουσία του μουσείου.

Η προσθήκη λειτουργεί ως μορφολογική ολοκλήρωση της υφιστάμενης κατασκευής. Αναδιατυπώνει τη μορφή της με λεπτότητα, μέσα από μια ισορροπία πλήρων και κενών που ιεραρχεί τις εισόδους, τους χώρους στάσης και τη σχέση του κτιρίου με το γύρω τοπίο.

 

 

Ένα μουσείο που μοιάζει ήδη οικείο

Το αποτέλεσμα είναι ένα μουσείο που δίνει την αίσθηση ότι ανήκε πάντα στον τόπο. Για τις παλαιότερες γενιές, ανακαλεί τη μνήμη των παλιών σιταποθηκών· για τις νεότερες, γίνεται το «κόκκινο μουσείο», μια νέα εικόνα στη συλλογική μνήμη της κοινότητας.

Μέσα από αυτή την ισορροπία ανάμεσα στη διατήρηση και τον μετασχηματισμό, το Μουσείο Vila do Bispo συγκροτεί έναν διάλογο ανάμεσα στη συνέχεια και τη νέα ταυτότητα. Είναι ταυτόχρονα μια προσεκτική αρχιτεκτονική επέμβαση και ένα δημόσιο τοπόσημο, που μπορεί να ενταχθεί στην καθημερινή εικόνα της πόλης.