Στο παραθεριστικό συγκρότημα Somanou, στα Κουφονήσια, δύο ισόγειες εξοχικές κατοικίες από τους GFRA Architecture αναπτύσσονται σε ένα τοπίο με ανεμπόδιστη θέα προς το Αιγαίο και έναν γειτονικό παραδοσιακό κυκλαδίτικο οικισμό.

Βασική σχεδιαστική αρχή ήταν η οργάνωση των λειτουργιών σε στενή επαφή με το τοπίο, χωρίς να αλλοιώνεται η φυσική μορφολογία του οικοπέδου. Αντί το κτιριολογικό πρόγραμμα να συγκεντρωθεί σε μεγάλους ενιαίους όγκους, το συγκρότημα διασπάται σε μικρότερες μονάδες. Ανάμεσά τους δημιουργούνται προστατευμένες αυλές και ημιυπαίθριοι χώροι, μεταφέροντας στη σύγχρονη κατοίκηση την κλίμακα και την οικειότητα μιας κυκλαδίτικης γειτονιάς.

 

 

Ένας μικρός οικισμός μέσα στο τοπίο

Η πρόσβαση γίνεται από την ανατολική πλευρά του οικοπέδου, όπου ένας κοινός χώρος στάθμευσης εξυπηρετεί τις δύο κατοικίες. Από εκεί, δύο διακριτά μονοπάτια οδηγούν στις αντίστοιχες εισόδους, ενισχύοντας εξαρχής τη λειτουργική τους αυτονομία.

Η είσοδος σε κάθε κατοικία πραγματοποιείται μέσω ενός χαμηλού, διακριτικού όγκου που λειτουργεί ως διάδρομος διανομής προς τους κύριους και βοηθητικούς χώρους. Ο ενιαίος χώρος καθιστικού, τραπεζαρίας και κουζίνας τοποθετείται στην κύρια όψη και προεξέχει ελαφρά σε σχέση με τους υπόλοιπους όγκους, δηλώνοντας τον κεντρικό του ρόλο στη σύνθεση.

Τα κύρια υπνοδωμάτια στρέφονται επίσης προς την πρόσοψη, αξιοποιώντας τη θέα προς το Αιγαίο. Ανάμεσα στους βασικούς όγκους δημιουργείται μία ιδιωτική αυλή για κάθε κατοικία, ως προστατευμένος πυρήνας ηρεμίας και ιδιωτικότητας.

Τα επιπλέον υπνοδωμάτια τοποθετούνται στο πίσω μέρος, όπου η μεγαλύτερη απομόνωση ενισχύεται από την ανεξάρτητη πρόσβαση σε μικρές, προστατευμένες αυλές. Η οργάνωση του συγκροτήματος εναλλάσσει έτσι τις ανοιχτές φυγές προς το τοπίο με περίκλειστους υπαίθριους χώρους, αντί να αντιμετωπίζει τη θέα ως ένα ενιαίο πανόραμα.

Αυλές ανάμεσα στους όγκους

Η διάσπαση του συγκροτήματος επιτρέπει στους ενδιάμεσους χώρους να αποκτήσουν εξίσου σημαντικό ρόλο με τα ίδια τα κτίρια. Οι αυλές, τα μονοπάτια και τα σκιασμένα κατώφλια οργανώνουν την κίνηση, ενώ η μετάβαση από τους κοινόχρηστους προς τους περισσότερο ιδιωτικούς χώρους γίνεται σταδιακά.

Η διάταξη αντλεί από τη χωρική λογική των κυκλαδίτικων οικισμών χωρίς να αναπαράγει άμεσα τις μορφές τους. Η εμπειρία βασίζεται σε μια ακολουθία από επιμέρους όγκους, στενά περάσματα και προστατευμένους χώρους, όπου η αρχιτεκτονική προσφέρει καταφύγιο από τον ήλιο και τον άνεμο.

 

 

Κοινή και ιδιωτική υπαίθρια ζωή

Οι κύριοι υπαίθριοι χώροι αναπτύσσονται στην μπροστινή πλευρά των κατοικιών, με θέα προς τη θάλασσα. Κάθε κατοικία διαθέτει πισίνα, χώρο υδρομασάζ και άνετα υπαίθρια καθιστικά.

Παράλληλα, ένας κοινός χώρος με υπαίθρια τραπεζαρία και bbq δημιουργεί ένα σημείο συνάντησης ανάμεσα στις κατά τα άλλα ανεξάρτητες κατοικίες. Η κοινή ζωή συνδυάζεται με μικρότερες, περισσότερο προστατευμένες αυλές και χώρους καθιστικού που συνδέονται με τα επιμέρους δωμάτια.

Η υπαίθρια κατοίκηση οργανώνεται έτσι σε διαφορετικούς βαθμούς ιδιωτικότητας. Οι ανοιχτοί χώροι με θέα προς το Αιγαίο συνυπάρχουν με περίκλειστες αυλές, σκιασμένες περιοχές και προστατευμένα σημεία ανάμεσα στους όγκους.

Υλικά σε διάλογο με τις Κυκλάδες

Ο σχεδιασμός του τοπίου ακολουθεί την ίδια λογική ήπιας ένταξης. Μεσογειακά είδη εμπλουτίζουν την υπάρχουσα βλάστηση μέσα από περιορισμένες παρεμβάσεις, ενώ οι τοπικοί βράχοι διατηρούνται ως ενεργά στοιχεία της σύνθεσης.

Οι όψεις καλύπτονται με επίχρισμα σε ανοιχτές γαιώδεις αποχρώσεις, αντλώντας από τη φυσική παλέτα των Κυκλάδων. Το ξύλο, η πέτρα, το μάρμαρο και τα καλάμια διαμορφώνουν μια απτική υλικότητα που συνδέει τη νέα αρχιτεκτονική με το νησιωτικό τοπίο.

Αντί να βασιστεί στη συμβατική λευκή εικόνα της κυκλαδίτικης αρχιτεκτονικής, το έργο χρησιμοποιεί το χρώμα, την υφή και τα φυσικά υλικά για να διαμορφώσει μια πιο ήρεμη σχέση με το έδαφος. Τα πέτρινα τοιχία και η φύτευση επεκτείνουν τα κτίρια προς τον περιβάλλοντα χώρο, ενώ οι πέργκολες από καλάμια φιλτράρουν τον έντονο ήλιο και δημιουργούν μεταβαλλόμενα μοτίβα σκιάς.

Στο Somanou, οι δύο εξοχικές κατοικίες και ο ανακαινισμένο κτίσμα συγκροτούν ένα μικρό αρχιτεκτονικό σύνολο, όπου τα κτίρια και οι υπαίθριοι χώροι συνδέονται στενά. Μέσα από τη διάσπαση του προγράμματος, τη δημιουργία προστατευμένων αυλών και τη λιτή χρήση φυσικών υλικών, το έργο επανερμηνεύει την κλίμακα ενός κυκλαδίτικου οικισμού, διατηρώντας παράλληλα την αυτονομία κάθε κατοικίας.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο Maison de Campagne 2025 των ek Architectural Publications και επιλέχθηκε για το εξώφυλλο.