Ειδικές ξυλουργικές κατασκευές και κινητά διαχωριστικά αντικαθιστούν τα σταθερά δωμάτια, επιτρέποντας σε ένα μικρό διαμέρισμα της δεκαετίας του 1970 να προσαρμόζεται ανάμεσα στην συλλογική κατοίκηση, την εργασία και την ιδιωτικότητα.

 

Το διαμέρισμα βρίσκεται στη «Στρογγυλή Πολυκατοικία» της Κηφισιάς, την οποία σχεδίασε ο αρχιτέκτονας Νίκος Δεσποτίδης. Το κτίριο κατασκευάστηκε την περίοδο 1973–1974. Η αναδιαμόρφωση από τους Georgios Apostolopoulos Architects επανεξετάζει την εσωτερική οργάνωση, διατηρώντας παράλληλα ευανάγνωστη την αρχική γεωμετρία.

Πριν από την επέμβαση, η κάτοψη ήταν κατακερματισμένη. Δύο στενοί και επιμήκεις διάδρομοι οδηγούσαν προς το υπνοδωμάτιο και την κουζίνα, ενώ το λουτρό καταλάμβανε το κέντρο. Έτσι, οι χώροι διημέρευσης περιορίζονταν σε μια στενή ζώνη με μειωμένο φυσικό φως.

 

 

Κατάργηση των εσωτερικών διαχωρισμών

Η επέμβαση ξεκίνησε με την αφαίρεση όλων των εσωτερικών χωρισμάτων. Με αυτόν τον τρόπο, αποκαλύφθηκε η αρχική γεωμετρία του διαμερίσματος και δημιουργήθηκαν οι προϋποθέσεις για ένα συνεχές εσωτερικό.

Αντί να αντικατασταθεί η παλιά κάτοψη από μια νέα διάταξη κλειστών δωματίων, οι διαφορετικές λειτουργίες οργανώνονται μέσω ειδικών ξυλουργικών κατασκευών και κινητών διαχωριστικών.

Τα στοιχεία αυτά ορίζουν περιοχές κατοίκησης, ύπνου, εργασίας και αποθήκευσης, χωρίς να διακόπτουν τη συνοχή του χώρου. Επομένως, το διαμέρισμα μπορεί να λειτουργήσει ως ενιαία ενότητα ή να χωριστεί σε περισσότερο ιδιωτικές ζώνες.

 

Μεταβαλλόμενα όρια ιδιωτικότητας

Παρά το περιορισμένο εμβαδόν, το πρόγραμμα απαιτούσε δύο υπνοδωμάτια και όλες τις βασικές λειτουργίες μιας κατοικίας. Η απαίτηση οδήγησε στην επανεξέταση της ιδιωτικότητας ως μεταβαλλόμενης σχέσης και όχι ως σταθερού ορίου.

Η κύρια κρεβατοκάμαρα λειτουργεί ως προέκταση του καθιστικού. Ανάμεσα στις δύο περιοχές, μια ακολουθία από ντουλάπες προσφέρει αποθηκευτικό χώρο και διαμορφώνει διαδοχικά οπτικά φίλτρα.

Οι ξυλουργικές κατασκευές περιορίζουν την άμεση θέα, χωρίς να δημιουργούν την αίσθηση ενός πλήρως κλειστού δωματίου. Έτσι, το υπνοδωμάτιο παραμένει συνδεδεμένο με το ευρύτερο εσωτερικό, διατηρώντας έναν ελεγχόμενο βαθμό απομόνωσης.

 

Ένα δωμάτιο που εμφανίζεται όταν χρειάζεται

Στην απέναντι πλευρά της κάτοψης διαμορφώνεται ένας δεύτερος ευέλικτος χώρος. Ανάλογα με τις ανάγκες, μπορεί να λειτουργήσει ως τραπεζαρία, γραφείο ή δεύτερο υπνοδωμάτιο.

Ένα ενιαίο σύστημα ξυλουργικών κατασκευών ενσωματώνει αποθηκευτικούς χώρους, πτυσσόμενο γραφείο και αναδιπλούμενο κρεβάτι. Όταν τα στοιχεία παραμένουν κλειστά, ο χώρος σχεδόν εξαφανίζεται και εντάσσεται στο ανοιχτό εσωτερικό.

Όταν απαιτείται ιδιωτικότητα, συρόμενα διαχωριστικά δημιουργούν ένα αυτόνομο δωμάτιο. Με αυτόν τον τρόπο, το διαμέρισμα αποκτά δεύτερο υπνοδωμάτιο χωρίς να δεσμεύει μόνιμα χώρο για μια περιστασιακή χρήση.

Η ίδια περιοχή μπορεί, επομένως, να υποστηρίξει διαφορετικά σενάρια καθημερινότητας. Εμφανίζεται όταν χρειάζεται και υποχωρεί μόλις ολοκληρωθεί η χρήση της.

 

Η κουζίνα ως κοινωνικός πυρήνας

Η νέα κουζίνα τοποθετείται στο κέντρο της κάτοψης, στη θέση του παλιού λουτρού. Οι λειτουργίες της οργανώνονται γύρω από μια μεγάλη νησίδα, η οποία συνδέεται άμεσα με το καθιστικό και την τραπεζαρία.

Η νησίδα προσανατολίζεται προς το υφιστάμενο τζάκι και μετατρέπεται σε κοινό σημείο της κατοικίας. Το μαγείρεμα, η συζήτηση και η καθημερινή συνύπαρξη μπορούν να εξελίσσονται γύρω από τον ίδιο πυρήνα.

Η μεταφορά της κουζίνας αλλάζει επίσης την κυκλοφορία. Η λειτουργία δεν προσεγγίζεται πλέον μέσα από έναν στενό διάδρομο. Αντίθετα, αποτελεί μέρος του ενιαίου χώρου διημέρευσης και συνδέεται άμεσα με τις γύρω χρήσεις.

 

Σχεδόν μονοχρωματική υλικότητα

Η υλική παλέτα παραμένει λιτή και σχεδόν μονοχρωματική. Η πατητή τσιμεντοκονία επεκτείνεται στα δάπεδα, τους τοίχους και τις πόρτες, περιορίζοντας τις οπτικές διακοπές ανάμεσα στις επιφάνειες.

Η συνέχεια του υλικού ενισχύει την ενότητα του εσωτερικού. Παράλληλα, επιτρέπει στην αρχική κατασκευή, την καμπύλη γεωμετρία και την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική λογική της πολυκατοικίας να παραμένουν ευανάγνωστες.

Το συγκρατημένο υλικό υπόβαθρο αναδεικνύει τις μεταβολές των θυρών, των διαχωριστικών και των ενσωματωμένων επίπλων. Ο χωρικός μετασχηματισμός, και όχι η εφαρμοσμένη διακόσμηση, αποτελεί το βασικό χαρακτηριστικό του έργου.

Το διαμέρισμα οργανώνεται τελικά ως ένα ευέλικτο εσωτερικό χωρίς μόνιμα καθορισμένα δωμάτια. Οι χώροι μπορούν να ανοίγουν, να απομονώνονται ή να αλλάζουν χρήση, επιτρέποντας στη χωρική συνέχεια και την ιδιωτικότητα να συνυπάρχουν.