Ένα τυπικό αθηναϊκό διαμέρισμα στο Παγκράτι αναδιοργανώνεται με έμφαση στο φυσικό φως και την οπτική συνέχεια, συνδυάζοντας έναν ενιαίο χώρο διημέρευσης με το αποκατεστημένο ξύλινο παρκέ και μια συνεχή ξύλινη επένδυση που ενσωματώνει δευτερεύουσες λειτουργίες.

Το διαμέρισμα στο Παγκράτι από τους Narration Architects επαναδιατυπώνει την τυπική διάταξη μιας αθηναϊκής κατοικίας μέσα από περιορισμένες αλλά ουσιαστικές επεμβάσεις. Περιττά εσωτερικά χωρίσματα και ο σκοτεινός διάδρομος αφαιρούνται, επιτρέποντας στο φυσικό φως να εισχωρήσει βαθύτερα στο εσωτερικό και δημιουργώντας μεγαλύτερη συνέχεια ανάμεσα στους κύριους χώρους.

Η ανακαίνιση δεν επιχειρεί να εξαλείψει τον προϋπάρχοντα χαρακτήρα του διαμερίσματος. Το ξύλινο δάπεδο σε μοτίβο ψαροκόκαλου αποκαθίσταται και επεκτείνεται στους ενοποιημένους χώρους, ενώ ενσωματωμένες κατασκευές και ξύλινες επενδύσεις οργανώνουν την αποθήκευση, την κυκλοφορία και τις δευτερεύουσες λειτουργίες.

 

Ενοποίηση των χώρων διημέρευσης

Η νέα οργάνωση της κάτοψης βασίζεται στην άρση του αρχικού κατακερματισμού.

Ο σκοτεινός διάδρομος και τα περιττά χωρίσματα καταργούνται και στη θέση τους δημιουργείται μια ανοιχτή ακολουθία χώρων, όπου η κουζίνα, η τραπεζαρία και το καθιστικό διατηρούν άμεση οπτική σχέση μεταξύ τους.

Το φυσικό φως διαχέεται πλέον σε μεγαλύτερο τμήμα του διαμερίσματος, ενώ η κυκλοφορία ενσωματώνεται στους χώρους καθημερινής χρήσης αντί να οργανώνεται σε μια ανεξάρτητη ζώνη.

Οι διαφορετικές λειτουργίες ορίζονται μέσα από την επίπλωση, τις υλικότητες και τις σταθερές κατασκευές, χωρίς να απαιτούνται νέα χωρίσματα.

 

Η κουζίνα ως κοινωνικός πυρήνας

Η κουζίνα αποκτά κεντρικό ρόλο στη νέα διαμόρφωση.

Τοποθετείται σε άμεση σχέση με το καθιστικό και αντιμετωπίζεται ως χώρος συνάντησης και όχι ως απομονωμένη λειτουργική περιοχή. Η κεντρική νησίδα εξυπηρετεί το φαγητό και την καθημερινή συγκέντρωση, ανταποκρινόμενη στην επιθυμία των ιδιοκτητών για έναν ανοιχτό χώρο φιλοξενίας.

Η θέση της ενισχύει τη συνέχεια της κάτοψης και επιτρέπει σε δραστηριότητες που παραδοσιακά κατανέμονται σε διαφορετικούς χώρους να συνυπάρχουν σε ένα ενιαίο περιβάλλον.

Η κουζίνα λειτουργεί έτσι ταυτόχρονα ως χώρος προετοιμασίας, τραπεζαρία και σημείο κοινωνικής επαφής.

 

Ένας ξύλινος όγκος ενσωματώνει τις δευτερεύουσες λειτουργίες

Βασική σχεδιαστική κίνηση αποτελεί η πλήρης ενσωμάτωση του λουτρού πίσω από μια συνεχή ξύλινη επένδυση.

Η πρόσβαση πραγματοποιείται μέσα από μια κρυφή πόρτα, με αποτέλεσμα η είσοδος και οι βοηθητικές λειτουργίες να εντάσσονται σε έναν καθαρό ξύλινο όγκο.

Αντί η αποθήκευση και οι δευτερεύοντες χώροι να εμφανίζονται ως ανεξάρτητα στοιχεία, συγκεντρώνονται σε μια ενιαία αρχιτεκτονική επιφάνεια.

Η ξύλινη επένδυση αποκτά έτσι πολλαπλό ρόλο: λειτουργεί ως όριο, ενσωματώνει τις απαιτούμενες χρήσεις και παράλληλα προσδίδει θερμότερη υλικότητα στον χώρο διημέρευσης.

 

Διατήρηση του δαπέδου σε ψαροκόκαλο

Το αρχικό ξύλινο δάπεδο σε μοτίβο ψαροκόκαλου αποτελεί βασικό στοιχείο σύνδεσης με την προηγούμενη μορφή του διαμερίσματος.

Αντί να αντικατασταθεί, αποκαθίσταται και επεκτείνεται στους χώρους που προκύπτουν από τη νέα ενοποίηση της κάτοψης. Με αυτόν τον τρόπο, διαφορετικές περιοχές που προηγουμένως χωρίζονταν από τοίχους και διαδρόμους συνδέονται σε επίπεδο υλικότητας.

Το παρκέ δεν αντιμετωπίζεται επομένως απλώς ως στοιχείο προς διατήρηση, αλλά συμμετέχει ενεργά στη νέα οργάνωση του εσωτερικού.

Η υφή και η θερμή απόχρωση της ξυλείας δημιουργούν παράλληλα αντίστιξη με τις καθαρότερες επιφάνειες των νέων κατασκευών.

 

 

Χαμηλές κατασκευές και οπτική συνέχεια

Στο καθιστικό, οι οριζόντιες γραμμές και τα χαμηλά έπιπλα διατηρούν ανεμπόδιστες θεάσεις και ενισχύουν την αίσθηση ευρυχωρίας.

Η ίδια λογική εφαρμόζεται στο υπνοδωμάτιο, όπου μια χαμηλή κατασκευή πίσω από το κρεβάτι ολοκληρώνεται με ένα λεπτό ξύλινο ράφι. Ενσωματωμένες εσοχές αντικαθιστούν τα συμβατικά κομοδίνα, εντάσσοντας τις καθημερινές λειτουργίες στη συνολική διαμόρφωση.

Τα χαμηλά στοιχεία περιορίζουν τα οπτικά εμπόδια και επιτρέπουν στις αναλογίες των χώρων να παραμένουν ευανάγνωστες.

Φυσικά υλικά, ουδέτερες αποχρώσεις και μελετημένος φωτισμός ολοκληρώνουν το εσωτερικό, χωρίς οι νέες επεμβάσεις να επιβαρύνουν την αρχική δομή της κατοικίας.

 

Από τον κατακερματισμό στη συνέχεια

Η ανακαίνιση βασίζεται τελικά στη μείωση των ανεξάρτητων χωρικών στοιχείων.

Τα χωρίσματα αφαιρούνται όπου ο διαχωρισμός δεν είναι απαραίτητος, ενώ η αποθήκευση, η πρόσβαση στους δευτερεύοντες χώρους και η επίπλωση συγκεντρώνονται σε ενιαίες αρχιτεκτονικές κατασκευές.

Οι Narration Architects χρησιμοποιούν το αποκατεστημένο ξύλινο δάπεδο, τη συνεχή ξύλινη επένδυση και την ανοιχτή σχέση της κουζίνας με το καθιστικό για να διαμορφώσουν ένα σύγχρονο οικιακό εσωτερικό, χωρίς να εξαλείφουν τον προϋπάρχοντα χαρακτήρα του διαμερίσματος.

Το αποτέλεσμα οργανώνεται γύρω από το φυσικό φως, την οπτική συνέχεια και μια περιορισμένη υλική παλέτα, μετατρέποντας την αρχικά κατακερματισμένη κάτοψη σε έναν πιο ενιαίο χώρο κατοίκησης.

Πρόβολοι από εμφανές σκυρόδεμα, κατακόρυφες ξύλινες επιφάνειες και ένα γυάλινο φυτεμένο αίθριο συνδέουν τους χώρους διημέρευσης με την αυλή και την πισίνα.

Η κατοικία S29 στον Στρόβολο από τους EKKY Studio Architects συνδυάζει συμπαγείς κτιριακούς όγκους με διαφανή και φυτεμένα στοιχεία. Οριζόντιες και κατακόρυφες χαράξεις διασταυρώνονται στη σύνθεση, δημιουργώντας διαφορετικές σχέσεις ανάμεσα στην περίκλειση, τη διαφάνεια και τον κήπο.

Η κύρια όψη διακόπτεται από έναν γυάλινο όγκο, τοποθετημένο σε υποχώρηση στον όροφο. Στη δυτική πλευρά, δύο πρόβολοι από εμφανές σκυρόδεμα αγκαλιάζουν τον βασικό κτιριακό όγκο, ο οποίος χαρακτηρίζεται από κατακόρυφες ξύλινες επιφάνειες. Το αλουμίνιο, το σκυρόδεμα και η ξυλεία συγκροτούν μια περιορισμένη υλική παλέτα στο εξωτερικό.

 

 

Συμπαγείς όγκοι και διαφάνεια

Η σύνθεση βασίζεται στην αντίθεση ανάμεσα στη βαρύτητα των στοιχείων από σκυρόδεμα και τον ελαφρύτερο χαρακτήρα του γυαλιού και της ξυλείας.

Οι δυτικοί πρόβολοι εκτείνονται οριζόντια πέρα από τον κύριο όγκο και ενισχύουν τον προσανατολισμό της κατοικίας προς τους υπαίθριους χώρους. Αντίθετα, οι κατακόρυφες ξύλινες επιφάνειες τονίζουν τη συμπαγή κεντρική μάζα.

Ο γυάλινος όγκος του ορόφου εισάγει έναν επιπλέον βαθμό διαφάνειας. Έτσι, οι όψεις δεν αντιμετωπίζονται ως ομοιόμορφες επιφάνειες. Εναλλάσσονται ανάμεσα στο συμπαγές, το διαφανές και το ανάγλυφο.

Η σχέση αυτή μεταβάλλει την αντίληψη του κτιρίου ανάλογα με τη θέση του παρατηρητή. Παράλληλα, διακρίνει τα περισσότερο προστατευμένα τμήματα από εκείνα που ανοίγονται προς το τοπίο.

 

Χώροι διημέρευσης σε διάταξη Γ

Στο εσωτερικό, οι βασικές λειτουργίες της καθημερινής ζωής οργανώνονται σε ανοιχτή κάτοψη σχήματος Γ.

Το καθιστικό και η τραπεζαρία βρίσκονται στην περιοχή της εισόδου. Διατηρούν άμεση οπτική και λειτουργική σχέση με την αυλή, την πισίνα και τους υπόλοιπους υπαίθριους χώρους.

Στη συνέχεια διαμορφώνονται μια δεύτερη τραπεζαρία, η κουζίνα και ένας ημιυπαίθριος χώρος εστίασης με barbecue. Οι διαφορετικές χρήσεις παραμένουν ευανάγνωστες, αλλά η διαδοχική τους οργάνωση επιτρέπει στην καθημερινή ζωή να εκτείνεται σταδιακά προς τον κήπο.

Η διάταξη αποφεύγει τον αυστηρό διαχωρισμό ανάμεσα στους επιμέρους κοινόχρηστους χώρους. Αντίθετα, δημιουργεί μια συνεχή πορεία με διαφορετικές δυνατότητες συνάθροισης.

 

 

Φυτεμένο αίθριο στο κέντρο

Ένα περίκλειστο γυάλινο αίθριο αποτελεί βασικό στοιχείο της κατοικίας.

Στο εσωτερικό του διαμορφώνεται ένας φυτεμένος τοίχος, ο οποίος εκτείνεται προς το κλιμακοστάσιο. Η βλάστηση εισέρχεται έτσι στο κέντρο της κάτοψης και δεν περιορίζεται στην περίμετρο του κτιρίου.

Το αίθριο εξασφαλίζει οπτική επαφή με το φυσικό στοιχείο από διαφορετικά σημεία του εσωτερικού. Ταυτόχρονα, ο περίκλειστος χαρακτήρας του δημιουργεί ένα περισσότερο εσωστρεφές τοπίο μέσα στην ανοιχτή οργάνωση των κοινόχρηστων χώρων.

Η φυτεμένη επιφάνεια αντιπαραβάλλεται με τα ορυκτά υλικά και εισάγει μεταβολές στην υφή, τη σκιά και το χρώμα. Παράλληλα, λειτουργεί ως ήρεμη χωρική παύση ανάμεσα στις πιο ενεργές περιοχές της κατοικίας.

 

Συνέχεια ανάμεσα στο εσωτερικό και το ύπαιθρο

Ένα μεγάλο διαμπερές γωνιακό άνοιγμα ενισχύει τη σύνδεση των χώρων διημέρευσης με τις υπαίθριες προεκτάσεις τους.

Το δάπεδο από μάρμαρο travertino συνεχίζεται στις βασικές περιοχές της κατοικίας. Η ενιαία επιφάνεια διαμορφώνει ένα ουδέτερο υπόβαθρο και περιορίζει την οπτική διάκριση ανάμεσα στο εσωτερικό και το εξωτερικό.

Γκρι μάρμαρο, εμφανές σκυρόδεμα και ξυλεία συμπληρώνουν την υλική παλέτα. Οι διαφορετικές υφές προσδίδουν βάθος στο συγκρατημένο εσωτερικό, ενώ ο διακριτικός φωτισμός και η λιτή επίπλωση αφήνουν τα αρχιτεκτονικά στοιχεία να παραμένουν κυρίαρχα.

Η κατοικία οργανώνεται τελικά γύρω από έναν ελεγχόμενο διάλογο ανάμεσα στη μάζα και τη διαφάνεια. Το σκυρόδεμα ορίζει και προστατεύει, η ξυλεία εισάγει υφή και θερμότητα, ενώ το γυαλί, το φυτεμένο αίθριο και το συνεχές δάπεδο ενισχύουν τη σύνδεση με τους υπαίθριους χώρους.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο Τεύχος ek: 290 | Σεπτέμβριος 2024, μηνιαία έκδοση των ek Architectural Publications.