Μια μεζονέτα της ύστερης δεκαετίας του 1970 στην Αθήνα ανακαινίζεται χωρίς να εξαλείφεται ο αρχικός της χαρακτήρας, διατηρώντας τη σπειροειδή σκάλα, τις ενσωματωμένες ξύλινες κατασκευές και τις κεραμικές επιφάνειες και εισάγοντας μια νέα παλέτα πετρόλ, πορτοκαλί και κόκκινου.

 

Η μεζονέτα στην Αθήνα από τους Nefelia Studio ανακαινίζεται με βασική αρχή τη συνέχεια και όχι την αντικατάσταση. Η κατοικία, που κατασκευάστηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1970, διέθετε ήδη σαφή αρχιτεκτονική ταυτότητα, με μια γλυπτική σπειροειδή σκάλα, εκτεταμένες ενσωματωμένες ξύλινες κατασκευές, χώρους διπλού ύψους και αυθεντικές κεραμικές επιφάνειες.

Αντί το εσωτερικό να απογυμνωθεί ώστε να μετατραπεί σε ένα ουδέτερο κέλυφος, τα υπάρχοντα στοιχεία διατηρούνται και επαναπροσδιορίζονται μέσα από το χρώμα και την υλικότητα. Η αρχική χωρική οργάνωση παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανέπαφη, ενώ οι νέες επεμβάσεις δημιουργούν ένα σύγχρονο επίπεδο χωρίς να αποκρύπτουν την ηλικία της κατοικίας.

 

Διατήρηση της αρχικής αρχιτεκτονικής

Η ανακαίνιση έχει ως αφετηρία τα χαρακτηριστικά που υπήρχαν ήδη στο σπίτι.

Οι ενσωματωμένες κατασκευές, η σκάλα και οι κεραμικές επενδύσεις αντιμετωπίζονται ως ενεργά στοιχεία του νέου σχεδιασμού και όχι ως κατάλοιπα προς αφαίρεση. Οι θέσεις και οι αναλογίες τους εξακολουθούν να οργανώνουν την κυκλοφορία, την αποθήκευση και τις σχέσεις ανάμεσα στους διαφορετικούς χώρους.

Η αρχιτεκτονική της δεκαετίας του 1970 παραμένει έτσι ευανάγνωστη, χωρίς να επιχειρείται μια πιστή ανακατασκευή της εποχής. Οι νέες επεμβάσεις δηλώνουν τον σύγχρονο χαρακτήρα τους, αλλά αναπτύσσονται σε άμεση σχέση με το υπάρχον εσωτερικό.

 

Πετρόλ και πορτοκαλί

Το χρώμα αποτελεί ένα από τα βασικά εργαλεία της επέμβασης.

Οι υφιστάμενες ενσωματωμένες ξύλινες κατασκευές διατηρούνται και αποκτούν βαθιά πετρόλ απόχρωση. Η ενιαία χρωματική επιφάνεια μετατρέπει την αποθήκευση σε βασικό αρχιτεκτονικό στοιχείο, οργανώνοντας την κίνηση και πλαισιώνοντας τις θεάσεις ανάμεσα στους χώρους.

Στο κέντρο της κατοικίας, η αρχική σπειροειδής σκάλα αποδίδεται σε έντονο πορτοκαλί. Η καμπύλη γεωμετρία και το κορεσμένο χρώμα αναδεικνύουν τη γλυπτική μορφή της και την καθιστούν το βασικό οπτικό σημείο αναφοράς στον χώρο διπλού ύψους.

Το χρώμα δεν εφαρμόζεται επομένως ως πρόσθετη διακόσμηση, αλλά χρησιμοποιείται για να αναδείξει τις υφιστάμενες μορφές και τον ρόλο τους στη σύνθεση.

 

Μια νέα κουζίνα μέσα στην υπάρχουσα γλώσσα

Η νέα κουζίνα ακολουθεί την ίδια λογική.

Οι επιφάνειες αποθήκευσης σε πετρόλ συνεχίζουν τη χρωματική παλέτα των υφιστάμενων κατασκευών, ενώ γυαλιστερά πορτοκαλί κεραμικά πλακίδια εισάγουν μια περισσότερο ανακλαστική υφή. Ένας έντονος κόκκινος νεροχύτης λειτουργεί ως τρίτο, συγκεντρωμένο χρωματικό στοιχείο.

Η σύνθεση είναι εκφραστική, χωρίς όμως να βασίζεται σε ανεξάρτητα διακοσμητικά αντικείμενα. Το χρώμα ορίζει όγκους, διαφοροποιεί λειτουργίες και μεταβάλλεται ανάλογα με το φως.

Η κουζίνα διαβάζεται έτσι ως σαφώς νέα επέμβαση, παραμένοντας παράλληλα συνδεδεμένη με τη συνολική χρωματική γλώσσα της κατοικίας.

 

Διατήρηση των αρχικών λουτρών

Αντίστοιχη προσέγγιση εφαρμόζεται στα λουτρά.

Οι αρχικές κεραμικές επενδύσεις των τοίχων διατηρούνται προσεκτικά και συνδυάζονται με σύγχρονα υλικά, νέα εξαρτήματα και λιτά είδη υγιεινής. Οι παλιές επιφάνειες δεν καλύπτονται ώστε οι χώροι να αποκτήσουν την εικόνα μιας ολοκληρωτικά νέας κατασκευής.

Η διαφορετική ηλικία των υλικών παραμένει επομένως εμφανής.

Με αυτόν τον τρόπο, τα λουτρά προσαρμόζονται στις σύγχρονες απαιτήσεις χρήσης, διατηρώντας παράλληλα μια άμεση υλική σύνδεση με την αρχική κατοικία.

 

Χρώμα, μορφή και μνήμη

Σε ολόκληρη τη μεζονέτα, η επέμβαση αποφεύγει τις περιττές αλλαγές στην αρχική χωρική οργάνωση.

Ο σχεδιασμός επικεντρώνεται στα στοιχεία που ήδη προσδίδουν ταυτότητα στο σπίτι και ενισχύει την παρουσία τους μέσα από το χρώμα, τα νέα τελειώματα και περιορισμένες προσθήκες. Οι ενσωματωμένες κατασκευές εξακολουθούν να αποτελούν μέρος της αρχιτεκτονικής, η σπειροειδής σκάλα διατηρεί τον κεντρικό της ρόλο και οι κεραμικές επιφάνειες παραμένουν εμφανή ίχνη της εποχής κατασκευής.

Οι Nefelia Studio δημιουργούν νέες σχέσεις ανάμεσα στα υπάρχοντα στοιχεία αντί να τα αντικαθιστούν.

Η κατοικία διατηρεί έτσι τον χαρακτήρα της αρχιτεκτονικής της ύστερης δεκαετίας του 1970, αποκτώντας ταυτόχρονα μια σύγχρονη χρωματική ταυτότητα. Το πετρόλ, το πορτοκαλί και το κόκκινο λειτουργούν ως αρχιτεκτονικά εργαλεία σε μια ανακαίνιση όπου η συνέχεια υπερισχύει της πλήρους αντικατάστασης.

Terrazzo, ξυλεία, χάλυβας και γυαλί συγκροτούν την περιορισμένη υλική παλέτα ενός οροφοδιαμερίσματος 350τ.μ. στο Τελ Αβίβ, όπου οι μεταβολές του φυσικού φωτός αναδεικνύουν τις διαφορετικές επιφάνειες.

Το ρετιρέ στο Τελ Αβίβ από τους Pitsou Kedem Architects βρίσκεται στην κορυφή ενός πύργου στο κέντρο της πόλης, πάνω σε έναν δρόμο που συνδέει μια πολυσύχναστη αγορά με τη θάλασσα. Το εσωτερικό των 350τ.μ. οργανώνεται γύρω από μια περιορισμένη παλέτα terrazzo, ξυλείας, χάλυβα και γυαλιού, με το φυσικό φως να μεταβάλλει την αντίληψη των υλικών κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Αντί για την εισαγωγή πολλών διαφορετικών τελειωμάτων, ο σχεδιασμός βασίζεται στην επανάληψη. Τα ίδια υλικά εμφανίζονται σε δάπεδα, τοίχους, σταθερές κατασκευές και στοιχεία κυκλοφορίας, δημιουργώντας μια ενιαία γλώσσα με διαφοροποιήσεις στην υφή, την αντανάκλαση και τη σκιά.

 

Το terrazzo ως συνεχής επιφάνεια

Το ανοιχτόχρωμο terrazzo αποτελεί το βασικό υλικό του διαμερίσματος.

Το μίγμα λευκού σκυροδέματος με γκρίζα θραύσματα πέτρας παραπέμπει σε ένα γνώριμο υλικό της οικιακής αρχιτεκτονικής του Τελ Αβίβ, όπου χρησιμοποιήθηκε ευρέως κατά τη μοντερνιστική περίοδο της δεκαετίας του 1950.

Στο οροφοδιαμέρισμα, το terrazzo καλύπτει το δάπεδο και συνεχίζεται κατακόρυφα στους βασικούς τοίχους που περιβάλλουν τον πυρήνα του πύργου. Η επανάληψή του συνδέει τις οριζόντιες και κατακόρυφες επιφάνειες και προσδίδει ενότητα στον κεντρικό χώρο.

Η ανοιχτή του απόχρωση αντανακλά το φυσικό φως, ενώ τα γκρίζα θραύσματα μεταβάλλονται οπτικά ανάλογα με την ώρα της ημέρας. Έτσι, η επιφάνεια λειτουργεί ως ουδέτερο υπόβαθρο χωρίς να γίνεται ομοιόμορφη.

 

Η ξυλεία ως θερμότερη αντίστιξη

Απέναντι στον ορυκτό χαρακτήρα του terrazzo, ο καπλαμάς φυσικής ξυλείας εισάγει μια θερμότερη υλικότητα.

Οι φυσικές αποχρώσεις και τα νερά της ξυλείας αναδεικνύονται από το φως και δημιουργούν αντίθεση με τις ανοιχτόχρωμες επιφάνειες του δαπέδου και των τοίχων.

Η σχέση των δύο υλικών βασίζεται στην αντίθεση: το terrazzo προσδίδει συνέχεια και φωτεινότητα, ενώ η ξυλεία εισάγει βάθος και θερμότητα χωρίς να διακόπτει τη συνοχή του εσωτερικού.

 

Λευκή χαλύβδινη βιβλιοθήκη

Στον κεντρικό χώρο, μια ειδικά σχεδιασμένη βιβλιοθήκη από λευκό βαμμένο χάλυβα αποτελεί βασικό στοιχείο της σύνθεσης.

Η λεπτή γεωμετρία της συνδυάζει αποθήκευση, χωρική οργάνωση και τεχνική λειτουργία. Η πίσω επιφάνειά της επενδύεται με terrazzo, συνδέοντάς την με τον κεντρικό πυρήνα του διαμερίσματος.

Παράλληλα, στο εσωτερικό της ενσωματώνεται η μονάδα κλιματισμού, ώστε ο τεχνικός εξοπλισμός να μην διακόπτει την καθαρότητα των επιφανειών.

Ο λευκός χάλυβας αποκτά πιο ελαφριά παρουσία απέναντι στο terrazzo, ενώ οι λεπτές ακμές της κατασκευής δημιουργούν μεταβαλλόμενες σκιές κατά τη διάρκεια της ημέρας.

 

Η λευκή σκάλα προς το δώμα

Κυρίαρχο στοιχείο του διαμερίσματος είναι επίσης η λευκή χαλύβδινη σκάλα που οδηγεί στη βεράντα του δώματος.

Η σκάλα βρίσκεται κάτω από φεγγίτη και δίπλα σε γυάλινο τοίχο, με αποτέλεσμα το φυσικό φως να μεταβάλλει συνεχώς την εικόνα της. Μεταλλικές λωρίδες φιλτράρουν το φως και δημιουργούν εναλλαγές σκιάς πάνω στη σκάλα και τις γύρω επιφάνειες.

Πέρα από τη λειτουργία της ως στοιχείο κυκλοφορίας, η σκάλα καταγράφει τις αλλαγές του φωτός μέσα στην ημέρα. Η λευκή της επιφάνεια τη συνδέει οπτικά με τη χαλύβδινη βιβλιοθήκη, ενώ το γυαλί διαφοροποιεί την περιοχή της από τον περισσότερο συμπαγή κεντρικό πυρήνα.

 

Μάρμαρο Carrara στα λουτρά

Στα λουτρά, το terrazzo αντικαθίσταται από φυσικό μάρμαρο Carrara.

Η γκρι και λευκή χρωματική παλέτα διατηρείται, ώστε οι περισσότερο ιδιωτικοί χώροι να διαφοροποιούνται υλικά χωρίς να αποκτούν ανεξάρτητη σχεδιαστική γλώσσα.

Τα νερά του μαρμάρου εισάγουν μεγαλύτερη μεταβολή στις επιφάνειες, παραμένοντας όμως σε συνέχεια με τους ανοιχτούς τόνους που χαρακτηρίζουν συνολικά το διαμέρισμα.

 

Υλικό και φως ως ενιαία γλώσσα

Το εσωτερικό οργανώνεται τελικά γύρω από τη συνεχή σχέση ανάμεσα στο terrazzo, την ξυλεία, τον χάλυβα και το γυαλί.

Το terrazzo ενοποιεί τις βασικές επιφάνειες, η ξυλεία εισάγει θερμότητα, ο λευκός χάλυβας διαμορφώνει σταθερές κατασκευές και στοιχεία κυκλοφορίας, ενώ το γυαλί επιτρέπει στο φυσικό φως να εισέρχεται βαθύτερα στον χώρο.

Οι Pitsou Kedem Architects χρησιμοποιούν έτσι μια περιορισμένη υλική παλέτα για να δημιουργήσουν ένα συνεκτικό οικιακό εσωτερικό, όπου οι μεταβολές του φωτός και της σκιάς αποτελούν μέρος της καθημερινής εμπειρίας του χώρου.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο Apartments 2025, ετήσια έκδοση των ek Architectural Publications.

Ένα συνεχές λευκό κέλυφος, στοιχεία σε απόχρωση μέντας και αιωρούμενες κατασκευές από δρυ οργανώνουν την ανακαίνιση μιας μεζονέτας στο Κουκάκι γύρω από το φως, το χρώμα και μια περιορισμένη υλική παλέτα.

Το Casa Menta στο Κουκάκι από τους Space is around us αποτελεί την ανακαίνιση μιας μεζονέτας, με αφετηρία το φως, τα χρώματα και την ατμόσφαιρα του μεσογειακού τοπίου.

Η επέμβαση μετατρέπει ένα συμβατικό εσωτερικό της δεκαετίας του 2000 σε ένα πιο καθαρό και σύγχρονο περιβάλλον κατοίκησης. Αντί για την προσθήκη πολλών υλικών και διακοσμητικών στοιχείων, ο σχεδιασμός βασίζεται στην αφαίρεση. Ένα συνεχές λευκό αρχιτεκτονικό κέλυφος λειτουργεί ως υπόβαθρο για το χρώμα, την επίπλωση και τις καθημερινές λειτουργίες.

 

Κοινόχρηστοι και ιδιωτικοί χώροι σε δύο επίπεδα

Η λειτουργική οργάνωση ακολουθεί τη διάρθρωση της μεζονέτας.

Στο επίπεδο της εισόδου διατηρούνται οι κοινόχρηστοι χώροι, ενώ στον όροφο οργανώνονται οι ιδιωτικές λειτουργίες. Ο αρχικά ενιαίος χώρος του πρώτου επιπέδου διαμορφώνεται σε τρεις διακριτές αλλά οπτικά συνδεδεμένες ζώνες: κουζίνα, τραπεζαρία και καθιστικό.

Η διαφοροποίηση δεν βασίζεται σε νέα χωρίσματα. Η επίπλωση, το χρώμα και οι σταθερές κατασκευές ορίζουν τις επιμέρους λειτουργίες, διατηρώντας παράλληλα τη συνέχεια του χώρου.

Έτσι, οι χώροι διημέρευσης παραμένουν ανοιχτοί και ευέλικτοι, ενώ το επάνω επίπεδο αποκτά περισσότερο ιδιωτικό χαρακτήρα.

 

Το λευκό κέλυφος ως υπόβαθρο

Οι λευκές επιφάνειες συγκροτούν τη βασική αρχιτεκτονική γλώσσα της κατοικίας.

Με αναφορά στις ασβεστωμένες επιφάνειες της μεσογειακής αρχιτεκτονικής, οι τοίχοι και οι οροφές δημιουργούν ένα συνεχές υπόβαθρο που αντανακλά το φυσικό φως και ενισχύει την αίσθηση ευρυχωρίας στα δύο επίπεδα.

Η προσέγγιση δεν επιχειρεί να αναπαράγει ένα τυπικό «μεσογειακό» εσωτερικό. Αντίθετα, το λευκό λειτουργεί ως ουδέτερος καμβάς πάνω στον οποίο αποκτούν μεγαλύτερη σαφήνεια το χρώμα, οι υφές και οι λειτουργίες.

Η περιορισμένη αυτή επεξεργασία μειώνει επίσης την οπτική ένταση του υφιστάμενου χώρου και αναδεικνύει επιλεγμένα σταθερά στοιχεία.

 

Διατήρηση και ανανέωση των υφιστάμενων υλικών

Μέρος της επέμβασης βασίζεται στην ανανέωση και όχι στην πλήρη αντικατάσταση των υλικών που προϋπήρχαν.

Η τσιμεντοκονία στους κοινόχρηστους χώρους και τη σκάλα ανανεώνεται με ένα συνεχές ανοιχτό γκρι τελείωμα, δημιουργώντας ένα ουδέτερο δάπεδο στο επίπεδο διημέρευσης.

Αντίθετα, το αρχικό ξύλινο παρκέ στα υπνοδωμάτια συντηρείται. Η θερμότερη υλικότητα της ξυλείας διαφοροποιεί τους ιδιωτικούς χώρους από τις περισσότερο ορυκτές επιφάνειες του κάτω επιπέδου.

Η συνύπαρξη των δύο υλικών επιτρέπει στο υπάρχον εσωτερικό να παραμένει μέρος της νέας κατοικίας χωρίς να καθορίζει αποκλειστικά την εικόνα της.

 

Αιωρούμενα στοιχεία και ενσωματωμένη επίπλωση

Μια σειρά από ελαφρές κατασκευές εισάγει λειτουργία και χρώμα μέσα στο λευκό κέλυφος.

Η κουζίνα σε απόχρωση μέντας αποτελεί έναν από τους βασικούς όγκους στο επίπεδο εισόδου. Στο καθιστικό, το αιωρούμενο έπιπλο από καπλαμά δρυ ενισχύει την αίσθηση ελαφρότητας, ενώ οι αποθηκευτικοί χώροι και οι σταθερές κατασκευές ενσωματώνονται στην αρχιτεκτονική.

Η λευκή σκάλα αντιμετωπίζεται ως γλυπτικό στοιχείο μέσα στη μεζονέτα. Η συνεχής μορφή της ενισχύει την οπτική σύνδεση ανάμεσα στα δύο επίπεδα και ακολουθεί την περιορισμένη υλική γλώσσα της κατοικίας.

Τα επιμέρους στοιχεία οργανώνουν έτσι την καθημερινή χρήση χωρίς να επιβαρύνουν οπτικά τον χώρο.

 

Η μέντα ως επαναλαμβανόμενο χρώμα

Το χρώμα κατέχει κεντρικό ρόλο στη σύνθεση.

Η παλέτα αντλεί αναφορές από τη θάλασσα, την ελιά, την ανοιχτόχρωμη πέτρα και τις απαλές παστέλ αποχρώσεις του μεσογειακού τοπίου.

Μέσα στο κυρίως λευκό και ανοιχτό γκρι περιβάλλον, η απόχρωση της μέντας επανεμφανίζεται σε διαφορετικά σημεία και δημιουργεί οπτική συνέχεια ανάμεσα στους χώρους.

Η παρουσία της είναι εντονότερη στην κουζίνα, ενώ βαθύτεροι τόνοι του πράσινου συγκεντρώνονται στο μπάνιο. Εκεί, το ντους με τα πράσινα πλακίδια διαμορφώνεται ως περισσότερο συμπαγές στοιχείο και εισάγει μεγαλύτερη χρωματική ένταση.

 

Ελαφρότητα στην καθημερινή χρήση

Η αποθήκευση, η κυκλοφορία και η επίπλωση αντιμετωπίζονται ως μέρος της αρχιτεκτονικής σύνθεσης.

Πολλές καθημερινές λειτουργίες ενσωματώνονται σε αιωρούμενα ή οπτικά ελαφρά στοιχεία, αντί να προστίθενται ως ανεξάρτητα έπιπλα. Με αυτόν τον τρόπο, οι κύριοι χώροι παραμένουν καθαροί και η κίνηση ανάμεσα στις διαφορετικές ζώνες γίνεται ανεμπόδιστα.

Το λευκό κέλυφος διατηρεί σκόπιμα ήρεμη παρουσία. Η ξυλεία, το ανοιχτό γκρι δάπεδο και οι πράσινες αποχρώσεις συγκροτούν μια περιορισμένη παλέτα, ενώ το φυσικό φως μεταβάλλει την ατμόσφαιρα κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Το Casa Menta συνδυάζει τελικά τη λειτουργική αναδιοργάνωση με μια λογική αφαίρεσης. Μέσα από το χρώμα, τα αιωρούμενα στοιχεία και την επιλεκτική διατήρηση των υφιστάμενων υλικών, οι Space is around us διαμορφώνουν ένα σύγχρονο οικιακό εσωτερικό με σαφήνεια και διακριτικές αναφορές στο μεσογειακό τοπίο.