Το έργο αφορά την ανάπλαση της παραλίας της Βάρκιζας, μιας από τις πιο δημοφιλείς και πολυσύχναστες παραλιακές ζώνες της Αττικής. Στο συγκρότημα συνυπήρχαν στοιχεία του μοντερνισμού της δεκαετίας του 1960 και μεταγενέστερες παρεμβάσεις που είχαν σταδιακά αλλοιώσει τον χαρακτήρα του, θέτοντας το ζήτημα μιας νέας ταυτότητας χωρίς την εξάλειψη του υφιστάμενου.

 

 

Τοξωτές τυπολογίες

Ο σχεδιασμός δανείζεται στοιχεία της mid-century modern αρχιτεκτονικής και αντλεί από τις υπάρχουσες προκατασκευασμένες καμπύλες μορφές του συγκροτήματος, με στόχο τη δημιουργία μιας ατμόσφαιρας ανεπιτήδευτης κομψότητας, ηρεμίας και φυσικής αρμονίας.

Πάνω στους διαφορετικούς ορθοκανονικούς κανάβους του μοντερνιστικού συγκροτήματος, η επανάληψη της καμπύλης, τόσο σε οριζόντιο όσο και σε κατακόρυφο επίπεδο, συγκροτεί ένα συνεκτικό αρχιτεκτονικό λεξιλόγιο. Οι νέες επεμβάσεις εφαρμόζονται ως «δεύτερα κελύφη» στις υφιστάμενες κτιριακές τυπολογίες, προσδίδοντάς τους νέα ταυτότητα μέσα από ήπιους, οργανικούς όγκους που εντάσσονται ομαλά στο φυσικό περιβάλλον.

Η νέα κεντρική είσοδος, με τις έντονες αψιδωτές μορφές, οργανώνεται ως βιωματική πύλη και βασικό σημείο αναφοράς. Σε αντίστοιχη λογική, η ζώνη VIP εισόδου βασίζεται στην επανάληψη της καμάρας, διαμορφώνοντας μια διακριτή ακολουθία υποδοχής.

Σκίαση, εστίαση και κίνηση

Η νέα ζώνη F&B αναπτύσσεται κάτω από μια μεγάλη πέργκολα με φυσικά υλικά και οργανικές γραμμές. Η κατασκευή στεγάζει τα διαφορετικά food trucks, δημιουργώντας μια ανοιχτή και δυναμική περιοχή κοινωνικής συνεύρεσης.

Τα υφιστάμενα κτίρια των καμπανών και των κοινόχρηστων WC ανανεώνονται στην ίδια αρχιτεκτονική γλώσσα. Παράλληλα, οι άξονες κίνησης προς και από αυτά τονίζονται μέσα από την επανάληψη των τοξωτών τυπολογιών, επιτρέποντας σε ένα ενιαίο μορφολογικό σύστημα να συνδέσει τις διαφορετικές περιοχές του συγκροτήματος.

 

 

Υλικά, τοπίο και φως

Η επιλογή των υλικών ακολουθεί μια γήινη και διακριτική παλέτα. Φυσική βαφή κουρασάνι εφαρμόζεται στα εξωτερικά κελύφη και τσιμεντοκονία στο εσωτερικό, σε αποχρώσεις της άμμου, ενώ στοιχεία από bamboo χρησιμοποιούνται σε σκιάσεις και περιφράξεις.

Ο συνδυασμός υφών και καμπυλόγραμμων μορφών ενισχύει τη βιωματική διάσταση του έργου. Τα υλικά μεταβάλλονται με το φυσικό φως, δημιουργώντας ένα παιχνίδι φωτός και σκιάς και συμβάλλοντας σε μια ατμόσφαιρα ηρεμίας και θερινής άνεσης.

Ο επανασχεδιασμός του περιβάλλοντος γίνεται με στοχευμένες παρεμβάσεις, νέες χαράξεις και επιλογές φύτευσης. Η διακριτική αλλά δυναμική προσέγγιση του φωτισμού ενισχύει την αίσθηση καλοκαιρινής φυσικότητας και άνεσης, χωρίς να διαταράσσεται η συνέχεια του τοπίου.

Η συνολική σχεδιαστική πρόθεση ήταν η διατύπωση μιας έντονης ταυτότητας που δεν επιβάλλεται στο τοπίο, αλλά συνομιλεί μαζί του. Η παραλία λειτουργεί ως ένα συνεχές σύστημα εμπειριών, οργανωμένο μέσα από καμπυλόγραμμες μορφές και υλικά που μεταβάλλονται με την επίδραση του ηλιακού φωτός. Οι διαδρομές ξετυλίγουν σταδιακά την εμπειρία του χώρου, οδηγώντας τον επισκέπτη σε μια ακολουθία χώρων και συναντήσεων με το περιβάλλον.

Η πρώτη φάση ανακαίνισης του κλειστού γηπέδου μπάσκετ στο ΟΑΚΑ συνδυάζει βασικές δομικές και τεχνικές αναβαθμίσεις με νέους χώρους φιλοξενίας, Τύπου και εξυπηρέτησης του κοινού.

 

 

Η ανακαίνιση του PAO BC Arena μετέτρεψε το κλειστό γήπεδο μπάσκετ του ΟΑΚΑ σε έδρα της ΚΑΕ Παναθηναϊκός. Η επέμβαση κάλυψε έκταση μεγαλύτερη από 50.000τ.μ. και συνδύασε τη συντήρηση του υφιστάμενου κτιρίου με λειτουργική, αισθητική και ενεργειακή αναβάθμιση.

Ο βασικός μετασχηματισμός υλοποιήθηκε μέσα σε 75 ημέρες. Αντίστοιχα, η συνολική διαδικασία μελέτης και κατασκευής της πρώτης φάσης ολοκληρώθηκε σε τέσσερις μήνες.

Το ιδιαίτερα περιορισμένο χρονοδιάγραμμα απαίτησε στενή συνεργασία ανάμεσα στους μελετητές, τη διοίκηση του έργου, τους τεχνικούς συμβούλους και τους αναδόχους.

Αντί να αντικαταστήσει την ταυτότητα του γηπέδου, η επέμβαση επιδιώκει να αναδείξει τον φέροντα οργανισμό και να προσαρμόσει τις υποδομές στις σύγχρονες απαιτήσεις.

Προτεραιότητα στις υποδομές

Η πρώτη ενότητα εργασιών αφορούσε βασικά τεχνικά ζητήματα, τα οποία παρέμεναν άλυτα για μεγάλο χρονικό διάστημα. Οι επεμβάσεις περιλάμβαναν στεγανώσεις, έλεγχο και ενίσχυση της στατικής επάρκειας του χωροδικτυώματος, καθώς και αναβάθμιση των υδραυλικών και ηλεκτρολογικών εγκαταστάσεων.

Οι εργασίες ήταν απαραίτητες για την ασφαλή και ομαλή λειτουργία του κτιρίου. Παράλληλα, δημιούργησαν την τεχνική βάση για τα νέα προγράμματα κοινού, φιλοξενίας και αθλητισμού.

Ο εκσυγχρονισμός δεν αντιμετωπίστηκε, επομένως, μόνο ως αλλαγή της εικόνας. Οι αφανείς υποδομές και η δομική ασφάλεια αποτέλεσαν ισότιμα πεδία του σχεδιασμού.

 

Νέοι χώροι για το κοινό και τη λειτουργία του γηπέδου

Η δεύτερη ενότητα της επέμβασης επικεντρώθηκε στους κοινόχρηστους και λειτουργικούς χώρους. Επανασχεδιάστηκαν οι ζώνες κυκλοφορίας, οι χώροι υγιεινής και οι χώροι εστίασης. Παράλληλα, προστέθηκαν εμπορικές χρήσεις και χώροι παιδικών δραστηριοτήτων.

Νέες εγκαταστάσεις γραφείων και Τύπου υποστηρίζουν την καθημερινή λειτουργία του γηπέδου. Η είσοδος Τύπου, η είσοδος της Θύρας 10 και οι αντίστοιχοι χώροι υγιεινής σχεδιάστηκαν από τους Δέκαθλον σε συνεργασία με την Εύα Λαντζούνη.

Το πρόγραμμα φιλοξενίας περιλαμβάνει νέα είσοδο VIP και VIP Lounge από τον Μάρκο Βουζουνεράκη / RICHE. Σκούρες επιφάνειες, ξυλεία, μάρμαρο και ελεγχόμενος φωτισμός διαμορφώνουν μια περισσότερο συγκεντρωμένη ατμόσφαιρα.

Οι 16 σουίτες από τους K-Division εισάγουν μικρότερους ιδιωτικούς χώρους θέασης μέσα στη μεγάλη κλίμακα του γηπέδου. Η εσωτερική διαμόρφωση συνδυάζει καδραρισμένη θέα προς τον αγωνιστικό χώρο με καθιστικά και λειτουργίες φιλοξενίας.

Διαδραστικός αγωνιστικός χώρος

Ο αγωνιστικός χώρος αναβαθμίστηκε με την εγκατάσταση ενός διαδραστικού γυάλινου αθλητικού δαπέδου. Η ψηφιακή επιφάνειά του επιτρέπει την προσαρμογή των γραφικών, των διαγραμμίσεων και του οπτικού περιεχομένου ανάλογα με τον αγώνα ή την εκδήλωση.

Ο νέος οπτικοακουστικός εξοπλισμός επεκτείνει τον μετασχηματισμό πέρα από το δάπεδο. Οι οθόνες, ο ήχος και ο φωτισμός ενισχύουν την ατμόσφαιρα και επιτρέπουν τη φιλοξενία διαφορετικών αθλητικών και ψυχαγωγικών διοργανώσεων.

Παράλληλα, επαναπροσδιορίστηκε η οπτική ταυτότητα της κερκίδας. Τα πράσινα καθίσματα, οι μεγάλες ψηφιακές οθόνες και τα αναρτημένα λάβαρα συνδέουν τις νέες υποδομές με την ιστορία της ΚΑΕ Παναθηναϊκός.

 

Φωτισμός και εξωτερική ταυτότητα

Η ενεργειακή αναβάθμιση περιλάμβανε την αντικατάσταση του συνόλου του φωτισμού. Νέος λειτουργικός φωτισμός εφαρμόστηκε στους εσωτερικούς χώρους, ενώ επιλεγμένες ζώνες απέκτησαν φωτισμό ανάδειξης και ατμοσφαιρικό φωτισμό.

Ο λειτουργικός διαχωρισμός των επιπέδων έγινε σαφέστερος. Επιπλέον, νέοι χώροι υγιεινής υποστηρίζουν το ανανεωμένο πρόγραμμα κυκλοφορίας και εξυπηρέτησης των θεατών.

Οι εξωτερικές όψεις απέκτησαν νέα χρωματική παλέτα. Η επιλογή διατηρεί ευανάγνωστη τη μορφή του αρχικού γηπέδου, ενώ παράλληλα δηλώνει τη νέα χρήση και ταυτότητά του.

Επανασχεδιάστηκε επίσης ο κοινόχρηστος χώρος στα βορειοανατολικά του κτιρίου. Η αναβάθμιση του λειτουργικού και ατμοσφαιρικού φωτισμού επεκτείνει την επέμβαση πέρα από το κλειστό γήπεδο.

Ανάδειξη ενός δημόσιου αθλητικού κτιρίου

Η ανακαίνιση αντιμετωπίζει το μεγάλο αθλητικό κτίριο ως υφιστάμενη υποδομή που μπορεί να προσαρμοστεί, αντί να αντικατασταθεί. Τα νέα συστήματα και οι λειτουργίες εντάσσονται στον υπάρχοντα φέροντα οργανισμό, του οποίου η κλίμακα και ο χαρακτήρας παραμένουν ευανάγνωστα.

Κατά την αρχική δημοσίευση, είχε σχεδιαστεί μια δεύτερη φάση. Αυτή περιλάμβανε αναβαθμισμένα προπονητήρια, αποδυτήρια και φυσικοθεραπευτήριο.

Επιπλέον, προβλέπονταν νέοι χώροι γραφείων, υπαίθριο café, VIP restaurant, πέντε ακόμη σουίτες και μουσείο του Παναθηναϊκού. Οι προτάσεις αυτές πρέπει να διαβάζονται στο πλαίσιο της δημοσίευσης του Δεκεμβρίου 2024. Η μεταγενέστερη πορεία τους απαιτεί ξεχωριστή επιβεβαίωση.

Η ολοκληρωμένη πρώτη φάση αναδεικνύει τις δυνατότητες ανανέωσης του δημόσιου αθλητικού κτιριακού αποθέματος. Η σχεδιαστική προσέγγιση δεν επιδιώκει μια αυτόνομη και επιδεικτική εικόνα. Αντίθετα, βασίζεται στις αρχές και τη δομική παρουσία του υφιστάμενου κελύφους.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο Τεύχος ek: 293 | Δεκέμβριος 2024, μηνιαίο τεύχος των ek Architectural Publications.