Στη συνοικία Villeray του Μόντρεαλ, μια νέα οικογενειακή κατοικία 549τ.μ. χρησιμοποιεί ένα καμπύλο πέτασμα από υαλότουβλα και μια κατακόρυφη ακολουθία φωτεινών χώρων για να διαχειριστεί την ιδιωτικότητα, το φυσικό φως και τη σχέση της καθημερινής ζωής με τον κήπο.

 

Το The Lens στο Μόντρεαλ από τους MU Architecture είναι μια νέα οικογενειακή κατοικία στη συνοικία Villeray, σχεδιασμένη για ένα ζευγάρι και τα παιδιά του σε οικόπεδο όπου προϋπήρχε μονοκατοικία. Η κατεδάφισή της επέτρεψε την επανεξέταση της χωροθέτησης, του προσανατολισμού και της εσωτερικής οργάνωσης, με βασική παράμετρο την ιδιαίτερη αστική συνθήκη ενός οικοπέδου που περιβάλλεται από δρόμο στα νότια και παρόδους στα ανατολικά και βόρεια.

Ο σχεδιασμός αντλεί αναφορές από τον ιαπωνικό μινιμαλισμό και τις αρχές του feng shui, οι οποίες μεταφράζονται κυρίως μέσα από την ελεγχόμενη κυκλοφορία, το φιλτραρισμένο φυσικό φως και τη σταδιακή μετάβαση από τις περισσότερο δημόσιες στις ιδιωτικές λειτουργίες. Ένα υφιστάμενο λευκό έλατο στη γωνία του οικοπέδου διατηρήθηκε και εντάχθηκε στη νέα σύνθεση.

 

Ιδιωτικότητα και φυσικό φως

Το οικόπεδο διαθέτει ευνοϊκό νότιο προσανατολισμό, αλλά ελάχιστες δυνατότητες απομάκρυνσης από τα γειτονικά βλέμματα.

Η απάντηση των MU Architecture είναι μια σύνθεση περισσότερο συμπαγών όγκων, στους οποίους παρεμβάλλονται ελεγχόμενα ανοίγματα και ενδιάμεσοι χώροι. Αντί η κατοικία να ανοίγεται χωρίς περιορισμούς προς τον δρόμο, το κέλυφος ρυθμίζει τις θεάσεις και ταυτόχρονα επιτρέπει στο φυσικό φως να εισχωρήσει στο εσωτερικό.

Κυρίαρχο στοιχείο της νότιας όψης είναι ένα καμπύλο πέτασμα από υαλότουβλα. Η ημιδιαφανής επιφάνεια διαχέει το φως χωρίς να επιτρέπει άμεσες θεάσεις προς τους χώρους της κατοικίας, δημιουργώντας μια ενδιάμεση συνθήκη ανάμεσα στη διαφάνεια και την περίκλειση.

Η αντίληψή του μεταβάλλεται μέσα στη διάρκεια της ημέρας. Από το εσωτερικό, το έντονο νότιο φως φιλτράρεται πριν φτάσει στους χώρους διημέρευσης, ενώ από τον δρόμο το εσωτερικό διακρίνεται ως ασαφής φωτεινή παρουσία. Το βράδυ, ο τεχνητός φωτισμός αντιστρέφει αυτή τη σχέση.

 

Διαβάθμιση των λειτουργιών

Η κατοικία οργανώνεται καθ’ ύψος, με αφετηρία ένα υπόσκαφο επίπεδο στάθμευσης, προσβάσιμο μέσω κεκλιμένης ράμπας.

Η μεταφορά της κίνησης των οχημάτων κάτω από τη στάθμη του εδάφους απελευθερώνει πλήρως το ισόγειο για την καθημερινή ζωή της οικογένειας. Το υπόγειο δεν αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως βοηθητικός χώρος: μια ευρύχωρη περιοχή εισόδου συνδέει το γκαράζ με την κεντρική σκάλα, ενώ δύο ξενώνες μπορούν να λειτουργούν με σχετική αυτονομία.

Ένας επιπλέον ευέλικτος χώρος διαθέτει ανεξάρτητη πρόσβαση από τη ράμπα και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως γραφείο ή χώρος συναντήσεων, χωρίς να εμπλέκει την επαγγελματική δραστηριότητα στις ιδιωτικές περιοχές της κατοικίας.

Στο ισόγειο συγκεντρώνεται ο βασικός χώρος διημέρευσης. Η κουζίνα, η βοηθητική κουζίνα, η τραπεζαρία και το καθιστικό διαμορφώνουν μια συνεχή ακολουθία, με το καθιστικό να αναπτύσσεται σε διπλό ύψος. Ένας χώρος παιχνιδιού για τα παιδιά και ένα WC συμπληρώνουν το πρόγραμμα.

Προς τον κήπο, οι κοινόχρηστες λειτουργίες επεκτείνονται σε στεγασμένη βεράντα, ενισχύοντας την καθημερινή σχέση ανάμεσα στο εσωτερικό και τον υπαίθριο χώρο.

 

Ιδιωτικές λειτουργίες και κατακόρυφες συνδέσεις

Στον επάνω όροφο οργανώνονται οι περισσότερο ιδιωτικές χρήσεις.

Τα δύο παιδικά υπνοδωμάτια μοιράζονται κοινό λουτρό, ενώ προβλέπεται ανεξάρτητος χώρος πλυντηρίου. Η κύρια σουίτα ανοίγεται σε ιδιωτική βεράντα πάνω από τη στεγασμένη περιοχή του ισογείου, διατηρώντας άμεση οπτική σχέση με τον κήπο.

Ένα μεγάλο γραφείο διαμορφώνεται σε εξώστη πάνω από το καθιστικό διπλού ύψους. Η θέση του επιτρέπει τη σύνδεση της εργασίας με τον κεντρικό χώρο της κατοικίας χωρίς να δημιουργείται ένα ακόμη πλήρως απομονωμένο δωμάτιο.

Μια δεύτερη σκάλα οδηγεί ψηλότερα, σε lounge και υπαίθρια βεράντα στο δώμα, προσθέτοντας έναν ακόμη χώρο εξωτερικής ζωής μέσα στον πυκνό αστικό ιστό.

 

Τα υαλότουβλα ως φίλτρο

Το καμπύλο πέτασμα από υαλότουβλα αποτελεί το πλέον χαρακτηριστικό στοιχείο της κατοικίας, ωστόσο ο ρόλος του είναι πρωτίστως χωρικός και περιβαλλοντικός.

Η ημιδιαφανής επιφάνειά του εξασφαλίζει ιδιωτικότητα απέναντι στον δρόμο και τις γειτονικές ιδιοκτησίες, αξιοποιώντας παράλληλα τον νότιο προσανατολισμό. Η φωτεινότητά του μεταβάλλεται συνεχώς και δημιουργεί ένα περισσότερο σύνθετο όριο από έναν συμβατικό συμπαγή τοίχο ή ένα διαφανές υαλοστάσιο.

Η αναφορά στα ιαπωνικά πετάσματα shoji εντοπίζεται ακριβώς σε αυτή τη συνθήκη: το φυσικό φως εισέρχεται, χωρίς ο εξωτερικός χώρος να αποκαλύπτεται πλήρως.

Δίπλα στο γυάλινο πέτασμα, όγκοι από μπεζ τούβλο σκυροδέματος εναλλάσσουν οξείες και καμπύλες ακμές, διαμορφώνοντας μια περισσότερο συμπαγή εξωτερική επιφάνεια προς την πόλη.

 

Υλικότητα και κατακόρυφος άξονας φωτός

Στο εσωτερικό χρησιμοποιείται περιορισμένη παλέτα από καρυδιά, δρυ, πορσελάνη και βουρτσισμένο ορείχαλκο.

Στην κουζίνα, ένας μονολιθικός αναρτημένος απορροφητήρας οργανώνει τη νησίδα, ενώ μια σειρά από ραβδωτά ξύλινα φωτιστικά σηματοδοτεί την τραπεζαρία. Το πέτασμα από υαλότουβλα παραμένει ορατό από τον χώρο και διαχέει μεταβαλλόμενο φυσικό φως πάνω στο δρύινο δάπεδο.

Μια λευκή μεταλλική αναρτημένη σκάλα με γυάλινα στηθαία συνδέει τα κύρια επίπεδα γύρω από ένα κατακόρυφο κενό. Η διαμόρφωση επιτρέπει στο φυσικό φως να μεταφέρεται από τα υψηλότερα σημεία προς το ισόγειο, ενώ παράλληλα διατηρεί οπτική συνέχεια μεταξύ των ορόφων.

Στα λουτρά, μπεζ πορσελάνη και βουρτσισμένος ορείχαλκος συνεχίζουν την περιορισμένη υλικότητα, ενώ η κύρια σουίτα διαθέτει καμπίνα ντους και ξεχωριστό ατμόλουτρο.

 

Άνοιγμα προς τον κήπο

Στην πίσω πλευρά, η σχέση της κατοικίας με το περιβάλλον αντιστρέφεται και το κέλυφος αποκτά πολύ μεγαλύτερη διαφάνεια.

Ο κήπος, σχεδιασμένος από τους Atelier Friche, οργανώνεται με αγρωστώδη και πολυετείς φυτεύσεις γύρω από μια πισίνα με σκούρο πυθμένα που αντανακλά τον ουρανό. Η στεγασμένη βεράντα διαθέτει υπαίθρια κουζίνα, ενώ πάνω από αυτή αναπτύσσεται φυτεμένο δώμα.

Η αντίθεση ανάμεσα στην περισσότερο προστατευμένη όψη προς τον δρόμο και το ανοιχτό μέτωπο προς τον κήπο συνοψίζει τη βασική χωρική λογική του έργου: περίκλειση και φιλτραρισμένο φως προς την πόλη, μεγαλύτερη διαφάνεια προς το ιδιωτικό τοπίο.

Στο The Lens, το κέλυφος δεν χρησιμοποιείται μόνο για τη διαμόρφωση μιας αναγνωρίσιμης εικόνας, αλλά ως εργαλείο ελέγχου της ιδιωτικότητας, του φωτός και της κίνησης. Το πέτασμα από υαλότουβλα, το κατακόρυφο κενό και οι διαδοχικές συνδέσεις με βεράντες και κήπο οργανώνουν τελικά την κατοίκηση μέσα από διαφορετικούς βαθμούς ανοιχτότητας.

Σκαρφαλωμένη στην κορυφή ενός λόφου, η Pride Rock Villa συνδυάζει την απλότητα της μεσογειακής ζωής με εκλεπτυσμένα φινιρίσματα και υψηλή κατασκευαστική ακρίβεια. Η κατοικία απολαμβάνει αμφιθεατρική θέα 270° προς το Καλό Λιβάδι, τα Διβούνια και τον Καλαφάτη, ενώ στο βάθος αποκαλύπτονται σταδιακά η νησίδα Χταπόδι και η Νάξος.

Οι σύγχρονες αρχιτεκτονικές γραμμές συνυπάρχουν με στοιχεία που αντλούν αναφορές από την τοπική οικοδομική παράδοση, διαμορφώνοντας μια στενή σχέση με το φυσικό τοπίο και τη διαρκή παρουσία του νερού. Η χειροποίητη επεξεργασία των φινιρισμάτων συνδυάζεται με σύγχρονες τεχνολογίες, δημιουργώντας ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από καθαρότητα, άνεση και ηρεμία.

 

 

Ένας ορίζοντας 270 μοιρών

Ο σχεδιασμός βασίστηκε σε τέσσερις κύριους άξονες: τον προσανατολισμό των κτιριακών όγκων προς τις σημαντικότερες θέες, την παρακολούθηση της πορείας του ήλιου για τη μεγιστοποίηση του φυσικού φωτισμού, την προστασία από τους ισχυρούς βόρειους ανέμους και την αβίαστη μετάβαση ανάμεσα στους εσωτερικούς και τους υπαίθριους χώρους.

Η βραχώδης τοπογραφία αποτέλεσε βασικό συνθετικό παράγοντα. Τα χαρακτηριστικά του εδάφους δεν αντιμετωπίστηκαν απλώς ως φόντο, αλλά καθόρισαν τους κύριους άξονες του κτιρίου και τις οπτικές φυγές προς το τοπίο. Τα υπαίθρια καθιστικά χωροθετήθηκαν σε προστατευμένα σημεία, ώστε η πανοραμική θέα να μπορεί να αξιοποιείται ακόμη και όταν επικρατούν ισχυροί άνεμοι.

Δύο πτέρυγες σε διάλογο με το τοπίο

Η κατοικία διακρίνεται σε δύο πτέρυγες, καθεμία από τις οποίες συνδέεται με μια τριγωνική πισίνα. Η μία στρέφεται προς τον Καλαφάτη και η άλλη προς το Καλό Λιβάδι, ενισχύοντας τη σχέση του κτιρίου με τις δύο κύριες κατευθύνσεις του οικοπέδου.

Η πρώτη πτέρυγα είναι λευκή και κυβιστική. Στο ισόγειο φιλοξενεί μια ενιαία ζώνη διημέρευσης με άμεση πρόσβαση στους υπαίθριους χώρους, ενώ στον όροφο τοποθετείται το κύριο υπνοδωμάτιο, με ανεμπόδιστη θέα προς τη θάλασσα.

Η δεύτερη πτέρυγα είναι επενδεδυμένη με πέτρα και εντάσσεται εν μέρει στο έδαφος κάτω από ένα φυτεμένο δώμα. Περιλαμβάνει τρία ensuite υπνοδωμάτια, στα οποία ο διαμπερής φυσικός αερισμός και ο φωτισμός εξασφαλίζονται μέσω μιας βυθισμένης πίσω αυλής. Η αντίθεση ανάμεσα στις δύο πτέρυγες επιτρέπει στην κατοικία να εναλλάσσεται ανάμεσα σε μια περισσότερο εξωστρεφή παρουσία και μια ήπια ενσωμάτωση στην πλαγιά.

 

 

Ο βράχος ως χωρικός πυρήνας

Στο κέντρο του οικοπέδου, ένας υπάρχων βράχος διατηρήθηκε και ενσωματώθηκε στην αρχιτεκτονική διαρρύθμιση. Μια εσωτερική αυλή αναπτύσσεται γύρω του, εντάσσοντας ένα τμήμα του αρχικού τοπίου στην καθημερινή εμπειρία της κατοικίας. Από την κορυφή του βράχου αποκαλύπτεται το ευρύτερο πανόραμα του Αιγαίου.

Η ίδια λογική διατρέχει ολόκληρο το έργο: τα φυσικά χαρακτηριστικά του οικοπέδου δεν αποκρύπτονται, αλλά αξιοποιούνται για να οργανώσουν την κίνηση, τις θέες και τις χωρικές σχέσεις. Η αρχιτεκτονική, το νερό και το ανάγλυφο συνδέονται σε μια σύνθεση που συνδυάζει τις λειτουργικές απαιτήσεις μιας εξοχικής κατοικίας με τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της τοποθεσίας.

Το έργο είχε την πρώτη έντυπη δημοσίευση στο MykonosVillas Vol.5, ειδική έκδοση του ek magazine.

Μια κατοικία οργανωμένη γύρω από την πισίνα

Στην Καισάρεια του Ισραήλ, ο αρχιτέκτονας Raz Melamed σχεδιάζει την E30 – Κατοικία στην Καισάρεια ως μια οικογενειακή κατοικία όπου η πισίνα γίνεται το χωρικό και οπτικό κέντρο του έργου. Αντί να αντιμετωπίζεται ως συμπληρωματικό στοιχείο της κατοικίας, η πισίνα αντιστρέφει τη συνηθισμένη ιεραρχία: το κτίριο οργανώνεται γύρω από αυτήν, επιτρέποντας στον υπαίθριο χώρο αναψυχής να καθορίσει τον ρυθμό της καθημερινής ζωής.

Το έργο ανατέθηκε από ένα ζευγάρι γύρω στα 50, αρχικά ως κατοικία Σαββατοκύριακου για τη φιλοξενία των παιδιών και των εγγονιών τους. Στη συνέχεια, το πρόγραμμα εξελίχθηκε σε μόνιμη κατοικία, με πολλαπλές σουίτες υπνοδωματίων, μεγάλους κοινόχρηστους χώρους και έμφαση στη σχέση ανάμεσα στο εσωτερικό, τον κήπο και την πισίνα.

Μια συνεχής μαύρη χαλύβδινη δοκός

Το βασικό αρχιτεκτονικό στοιχείο της κατοικίας είναι μια εκτεθειμένη μαύρη χαλύβδινη δοκός, ύψους 44,00 εκ. Αντί να κρυφτεί, η δοκός εκφράζεται ως συνεχής γραμμή που οργανώνει την κάτοψη, διαχωρίζει τα επίπεδα και οριοθετεί τους κύριους χώρους διημέρευσης.

Στο εσωτερικό, η δοκός λειτουργεί ως γέφυρα, συνδέοντας τη σκάλα με την πτέρυγα των υπνοδωματίων. Στο διώροφο καθιστικό, τέμνει οριζόντια το υαλοστάσιο της όψης, διατηρώντας ανεμπόδιστη τη θέα προς τον ουρανό και ενισχύοντας τη γραμμικότητα του κτιρίου. Προς τον κήπο, το ίδιο στοιχείο επεκτείνεται προς τα έξω, στηρίζοντας μια πέργκολα σε πρόβολο, η οποία σκιάζει τον υπαίθριο χώρο καθιστικού χωρίς υποστυλώματα και διατηρεί καθαρή τη θέα προς την πισίνα.

 

 

Όψη προς τον δρόμο και διαβαθμισμένη ιδιωτικότητα

Η όψη της εισόδου διαμορφώνεται με λευκό σοβά, οριζόντιες χαράξεις και κατακόρυφες ξύλινες περσίδες. Η αντίθεση ανάμεσα στον λευκό όγκο και το σκούρο ξύλο προσδίδει στην κατοικία μια λιτή αλλά σαφώς αναγνωρίσιμη παρουσία προς τον δρόμο.

Τα ξύλινα στοιχεία έχουν και λειτουργικό ρόλο. Αποκρύπτουν τη σκάλα από το εξωτερικό, επιτρέποντας παράλληλα τον φυσικό αερισμό. Η όψη λειτουργεί έτσι ταυτόχρονα ως φίλτρο, κατώφλι και εργαλείο περιβαλλοντικής απόδοσης.

Διώροφος χώρος διημέρευσης

Οι κύριοι κοινόχρηστοι χώροι οργανώνονται ως ακολουθία τραπεζαρίας και καθιστικού, κάτω από διώροφο ύψος. Η ανοιχτή κάτοψη ορίζεται από τη μαύρη χαλύβδινη δοκό στο επάνω επίπεδο, τα μεγάλα υαλοστάσια προς τον κήπο και μια λιτή παλέτα από ξύλο, μαύρο μέταλλο και ουδέτερους τόνους.

Ο φωτισμός δουλεύεται σε επίπεδα. Τα αναρτημένα γραμμικά φωτιστικά ανταποκρίνονται στην κλίμακα του χώρου, ενώ τα χωνευτά φωτιστικά εξυπηρετούν την καθημερινή λειτουργία. Μαζί, προσδίδουν μέτρο και καθαρότητα στον μεγάλο εσωτερικό όγκο.

 

 

Η κουζίνα ως ψηλό ξύλινο επίπεδο

Η κουζίνα οργανώνεται σε παράλληλη διάταξη, με μεγάλη νησίδα και λευκούς πάγκους από Corian. Πίσω της, μια ψηλή ξύλινη όψη κρύβει αποθηκευτικούς χώρους και μηχανολογικές εγκαταστάσεις, φτάνοντας σε όλο το ύψος του διώροφου χώρου.

Το ξύλινο αυτό επίπεδο τέμνεται από τη μαύρη χαλύβδινη δοκό, μετατρέποντας έναν λειτουργικό τοίχο σε βασική οπτική αναφορά του εσωτερικού. Η κουζίνα λειτουργεί έτσι όχι μόνο ως χώρος προετοιμασίας, αλλά και ως μέρος της αρχιτεκτονικής σύνθεσης της ζώνης διημέρευσης.

Σουίτες, υπόγειο και όροφος

Η κύρια σουίτα στο ισόγειο ανοίγεται άμεσα προς την πισίνα και συμπληρώνεται με ξύλινο δάπεδο. Το λουτρό της συνδυάζει επιφάνειες από travertino με τοίχους από μαύρο γρανίτη, μαύρα εξαρτήματα και λευκά στοιχεία από Corian, συνεχίζοντας την ελεγχόμενη παλέτα του έργου με φωτεινές επιφάνειες, σκούρες εντάσεις και φυσική πέτρα.

Επιπλέον υπνοδωμάτια και χώροι αναψυχής χωροθετούνται στο υπόγειο και στον όροφο. Home cinema και δωμάτιο παιχνιδιών εμπλουτίζουν την οικογενειακή ζωή, ενώ αιωρούμενα μαύρα χαλύβδινα σκαλοπάτια και μια γέφυρα με γυάλινο στηθαίο συνδέουν τα διαφορετικά επίπεδα, διατηρώντας την οπτική συνέχεια του εσωτερικού.

 

 

Κήπος, travertino και υπαίθρια ζωή

Οι εξωτερικοί χώροι περιλαμβάνουν διαφορετικές ζώνες καθιστικού, υπαίθρια κουζίνα και πισίνα επενδυμένη με τtravertino, συνεπίπεδη με τον κήπο. Η ίδια διάστρωση με travertino συνεχίζεται από το εσωτερικό προς το εξωτερικό, ενισχύοντας τη συνέχεια ανάμεσα στους χώρους διημέρευσης και τον κήπο.

Η φύτευση παραμένει περιορισμένη, επιτρέποντας στην πισίνα, την πέργκολα και τη γραμμική δομή της κατοικίας να κυριαρχούν στο οικόπεδο. Το αποτέλεσμα είναι μια κατοικία όπου η αρχιτεκτονική δεν πλαισιώνει απλώς την υπαίθρια ζωή, αλλά διαμορφώνεται μέσα από αυτήν.