Δύο ανεξάρτητα παραθεριστικά διαμερίσματα μεταφέρουν το τοπίο και την πολιτιστική μνήμη της Σερίφου μέσα από διαφορετικές χρωματικές παλέτες, φυσικά υλικά και ειδικά σχεδιασμένα στοιχεία.

Το Seriphos Estate αφορά τον συνολικό επανασχεδιασμό ενός κτιρίου της δεκαετίας του 1970, κοντά στην παραλία του Αγίου Ιωάννη στη Σέριφο. Η επέμβαση των Ioli Chiotini Studio περιλαμβάνει δύο ανεξάρτητες κατοικίες: το Κέλυφος στον όροφο και το Έδαφος στο ισόγειο.

Αντί να αναπαράγει κυριολεκτικά την κυκλαδίτικη αρχιτεκτονική, ο σχεδιασμός μεταφέρει στοιχεία του τόπου μέσα από το χρώμα, την υλικότητα και τη μορφή. Ο ελληνικός ορίζοντας ανάμεσα στον ουρανό και τη θάλασσα, η τραχύτητα της άνυδρης γης και, κυρίως, το έντονο καλοκαιρινό φως αποτελούν βασικές αναφορές των δύο εσωτερικών.

 

 

Δύο κατοικίες με διαφορετική χρωματική ταυτότητα

Παρότι τα δύο διαμερίσματα αποτελούν μέρη του ίδιου έργου, το καθένα αποκτά διαφορετική ατμόσφαιρα.

Στο Έδαφος κυριαρχούν οι γήινες και κοκκινωπές αποχρώσεις, οι οποίες συνδέονται με την ξηρή μορφολογία του νησιού. Αντίθετα, το Κέλυφος χαρακτηρίζεται από γαλαζοπράσινους τόνους που παραπέμπουν στη θάλασσα και στις μεταβολές του ορίζοντα.

Η διαφοροποίηση προσδίδει σαφή ταυτότητα σε κάθε κατοικία, χωρίς να διακόπτει την κοινή σχεδιαστική λογική. Το χρώμα δεν λειτουργεί απλώς ως διακοσμητικό επίπεδο. Αποτελεί εργαλείο αφαιρετικής απόδοσης εικόνων και αισθήσεων της Σερίφου.

Έτσι, η σύνδεση με τον τόπο προκύπτει μέσα από τη μνήμη και όχι από τη μορφολογική μίμηση.

 

Σύγχρονη απόδοση κυκλαδίτικων μορφών

Χτιστά καθιστικά με οργανικές καμπύλες, εσοχές κάτω από καμάρες και ξύλινες δοκίδες στις οροφές επανερμηνεύουν στοιχεία της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής της Σερίφου.

Οι αναφορές απλοποιούνται και εντάσσονται σε μια σύγχρονη γλώσσα εσωτερικού σχεδιασμού. Οι καμπύλες μαλακώνουν τις μεταβάσεις ανάμεσα στις λειτουργίες, ενώ οι εσοχές δημιουργούν περισσότερο προστατευμένες περιοχές καθιστικού και ανάπαυσης.

Τα φυσικά υλικά ενισχύουν την αίσθηση οικειότητας. Η ψάθα εμφανίζεται στις ντουλάπες και το λινό ύφασμα στα κρεβάτια, εισάγοντας απτικές επιφάνειες και θερμότητα στο εσωτερικό.

Οι δίχρωμες λευκές και γαλάζιες κουρτίνες δημιουργούν μια περισσότερο άμεση σχέση με τη θέα. Η οριζόντια εναλλαγή των χρωμάτων παραπέμπει στη συνάντηση ουρανού και θάλασσας, μεταφέροντας τον ορίζοντα στο εσωτερικό μέσα από το ύφασμα.

 

 

Πολιτιστικές αναφορές σε ειδικά σχεδιασμένα αντικείμενα

Πλήθος custom-made κατασκευών εισάγουν πιο συγκεκριμένες αναφορές στην ιστορία και τον πολιτισμό της Σερίφου.

Τα λατομεία, τα μελίσσια και η μυθολογία του νησιού μεταπλάθονται σε ειδικά σχεδιασμένους καθρέφτες, αρθρωτά κρεμαστά φωτιστικά και μαρμάρινες επενδύσεις στα έπιπλα της κουζίνας.

Τα στοιχεία αυτά δεν αναπαράγουν κυριολεκτικά παραδοσιακά αντικείμενα. Αντίθετα, μεταφέρουν αναγνωρίσιμους συσχετισμούς σε σύγχρονες μορφές και λεπτομέρειες.

Έτσι, η αναφορά στον τόπο λειτουργεί σε δύο κλίμακες. Το τοπίο αποδίδεται μέσα από τη συνολική παλέτα, ενώ η πολιτιστική μνήμη εμφανίζεται στη μικρότερη κλίμακα της επίπλωσης, του φωτισμού και των ειδικών κατασκευών.

 

Υπαίθρια κατοίκηση κάτω από ξύλινες πέργκολες

Οι υπαίθριοι χώροι και στα δύο επίπεδα προστατεύονται από ξύλινες πέργκολες με επικάλυψη από φυσικό καλάμι.

Χτιστά καθιστικά και μεγάλα μαξιλάρια συνεχίζουν τη χρωματική παλέτα των εσωτερικών χώρων. Οι βεράντες λειτουργούν έτσι ως προεκτάσεις των κατοικιών και όχι ως ανεξάρτητες εξωτερικές διαμορφώσεις.

Στο ισόγειο, η εξωτερική κουζίνα και το μεγάλο τραπέζι φαγητού αποτελούν τον κύριο πυρήνα της υπαίθριας ζωής, με ανοιχτή θέα προς το νησιωτικό τοπίο.

Η χρήση ξυλείας, καλαμιού, χτιστών στοιχείων και υφασμάτων διατηρεί παράλληλα μια υλική συνέχεια ανάμεσα στο εσωτερικό και τους εκτεθειμένους θερινούς χώρους.

 

 

Προσωπική μνήμη μέσα στο νέο εσωτερικό

Δίπλα στις ευρύτερες αναφορές στη Σέριφο, στο έργο εντάσσονται προσωπικά αντικείμενα του ιδιοκτήτη.

Η παρουσία τους διατηρεί ίχνη από το παρελθόν του μικρού συγκροτήματος και εισάγει μια περισσότερο προσωπική διάσταση στις δύο ανακαινισμένες κατοικίες. Η νέα διαμόρφωση δεν αντιμετωπίζει, επομένως, το παρελθόν ως κάτι που πρέπει να εξαλειφθεί.

Το Seriphos Estate οργανώνεται τελικά γύρω από διαφορετικές κλίμακες μνήμης: το τοπίο και το φως των Κυκλάδων, την πολιτιστική ιστορία της Σερίφου και την προσωπική σχέση με το υφιστάμενο ακίνητο.

Μέσα από το χρώμα, τα φυσικά υλικά και τις ειδικά σχεδιασμένες κατασκευές, οι Ioli Chiotini Studio μετατρέπουν αυτές τις αναφορές σε δύο σύγχρονα εσωτερικά με διαφορετικές ταυτότητες αλλά κοινή σύνδεση με τον τόπο.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο Τεύχος ek 290 | Σεπτέμβριος 2024, μηνιαία έκδοση των ek Architectural Publications. 

Η Rhoēs είναι μία υπό ολοκλήρωση κατοικία από τους Sinas Architects στη Σέριφο. Το έργο των 390τ.μ. αναπτύσσεται σε οικόπεδο 4.500τ.μ., μέσα σε ένα ανοιχτό, εκτεθειμένο κυκλαδίτικο τοπίο. Οι ισχυροί άνεμοι, η έντονη ηλιοφάνεια, το επικλινές έδαφος και η θέα αποτελούν ενεργά στοιχεία του σχεδιασμού.

Αντί να αναπαράγει τις αναγνωρίσιμες μορφές της παραδοσιακής νησιωτικής αρχιτεκτονικής, η πρόταση διερευνά τις περιβαλλοντικές συνθήκες που τις διαμόρφωσαν. Στόχος είναι μια σύγχρονη κατοικία σε σαφή σύνδεση με τη Σέριφο, χωρίς την άμεση μίμηση τοπικών μορφολογικών προτύπων.

 

 

Αρχιτεκτονική που διαμορφώνεται από το κλίμα

Η κατοικία οργανώνεται ως μια ακολουθία χώρων που διαπραγματεύονται διαφορετικούς βαθμούς έκθεσης στη φύση. Οι τοίχοι ορίζουν προφυλαγμένες ζώνες, ενώ οι αυλές και οι στεγασμένοι ανοιχτοί χώροι επιτρέπουν την υπαίθρια ζωή παρά τις έντονες κλιματικές συνθήκες.

Το τοπίο δεν λειτουργεί ως φόντο για ένα αυτόνομο αρχιτεκτονικό αντικείμενο. Αντίθετα, ο άνεμος, ο ήλιος, το ανάγλυφο και οι οπτικές φυγές καθορίζουν τη θέση και τον χαρακτήρα των χώρων.

Οι προστατευμένες υπαίθριες ενότητες σχηματίζουν ενδιάμεσα κατώφλια ανάμεσα στο εσωτερικό και το ανοιχτό τοπίο. Έτσι, η κατοικία διατηρεί τη σχέση της με το περιβάλλον, προσφέροντας σκιά και προστασία από τον άνεμο.

Μια σταδιακή χωρική ακολουθία

Η κίνηση οργανώνεται ως μετάβαση ανάμεσα σε περισσότερο ανοιχτές ή κλειστές ενότητες. Προστατευμένοι χώροι διαδέχονται αυλές, μικρά ανοίγματα και ευρύτερες φυγές προς το τοπίο.

Η κατοικία δεν αποκαλύπτεται αμέσως στο σύνολό της. Αντίθετα, γίνεται σταδιακά αντιληπτή μέσα από τις μεταβολές στην κλίμακα, το φως και τον προσανατολισμό. Οι αυλές λειτουργούν ως σημεία αναφοράς και επεκτείνουν την καθημερινή ζωή πέρα από τους κλειστούς χώρους.

Η οργάνωση αποδίδει τη βασική αντίθεση του κυκλαδίτικου τοπίου. Οι ανοιχτές και εκτεθειμένες περιοχές συνυπάρχουν με εσοχές, τοίχους και προστατευμένους χώρους που διαμορφώνονται από το έδαφος.

 

 

Πέρα από την εικόνα της κυκλαδίτικης αρχιτεκτονικής

Τα σύγχρονα προγράμματα κατοίκησης συχνά απαιτούν μεγαλύτερους χώρους και νέες λειτουργίες, διαφορετικές από εκείνες των παλαιότερων νησιωτικών κατοικιών. Το έργο ανταποκρίνεται σε αυτές τις ανάγκες χωρίς να αντιμετωπίζει το οικόπεδο ως ουδέτερο υπόβαθρο.

Η σύνδεση με την τοπική αρχιτεκτονική αναζητείται στη λογική που τη διαμόρφωσε και όχι στην εξωτερική της εικόνα. Το κλίμα καθορίζει τη σχέση ανάμεσα στις συμπαγείς και τις ανοιχτές επιφάνειες. Αντίστοιχα, η τοπογραφία οργανώνει την κίνηση, ενώ οι προστατευμένες αυλές συνδέουν τις σύγχρονες ανάγκες με τις συνθήκες του νησιού.

Επομένως, η αναφορά στην κυκλαδίτικη αρχιτεκτονική παραμένει δομική και όχι μορφολογική. Η κατοικία δεν επιχειρεί να αναπαραστήσει ένα εξιδανικευμένο παρελθόν. Εφαρμόζει, όμως, μια αντίστοιχη διαδικασία προσαρμογής στις απαιτήσεις της σημερινής ζωής.

Υλική συνέχεια με το τοπίο

Η προτεινόμενη παλέτα περιλαμβάνει φυσική πέτρα, εμφανές σκυρόδεμα, δρυ, γυαλί και αλουμίνιο. Η πέτρα συνδέει το κτίριο με το έδαφος, ενώ το σκυρόδεμα σχηματίζει φέρουσες και καλυπτικές επιφάνειες.

Η δρυς προσδίδει θερμότητα στο εσωτερικό και στους στεγασμένους υπαίθριους χώρους. Το γυαλί διατηρεί την οπτική σχέση με το τοπίο, ενώ το αλουμίνιο δημιουργεί ένα ελάχιστο πλαίσιο για τα ανοίγματα.

Ο συνδυασμός των υλικών εντείνει τη διάκριση ανάμεσα στην προστασία και την έκθεση στη φύση. Τα βαρύτερα στοιχεία σηματοδοτούν τα όρια της κατοικίας. Αντίθετα, οι διαφανείς επιφάνειες ανοίγουν επιλεγμένους χώρους προς το περιβάλλον.

Η Rhoēs βρίσκεται σε στάδιο ανάπτυξης και η ολοκλήρωσή της εκτιμάται για το 2028. Η πρόταση επανεξετάζει τη σύγχρονη κατοίκηση στις Κυκλάδες, επιτρέποντας στη μορφή να προκύψει από το κλίμα, το ανάγλυφο και την καθημερινή χρήση, χωρίς να αναπαράγει ένα προκαθορισμένο τοπικό ύφος.