Ένα συγκρότημα κατοικιών κοντά στη μαρίνα της Καλαμάτας συνδυάζει μόνιμη και προσωρινή κατοίκηση μέσα από δύο αυτόνομους όγκους, σκιασμένους ενδιάμεσους χώρους και μια υλική παλέτα με αναφορές στο μεσσηνιακό τοπίο.

Το O-Living στην Καλαμάτα από τους Kipseli Architects είναι ένα συγκρότημα κατοικιών 550τ.μ., που ολοκληρώθηκε το 2025 κοντά στη μαρίνα της πόλης. Αναπτύσσεται σε δύο αυτόνομα κτίρια και περιλαμβάνει τέσσερα ενοικιαζόμενα διαμερίσματα και τέσσερις κατοικίες μόνιμης χρήσης, τα οποία συνδέονται μέσα από μια κοινή αρχιτεκτονική γλώσσα με αφετηρία το κλίμα και το τοπίο της Μεσσηνίας.

Οι δύο διαφορετικοί τρόποι κατοίκησης αποτυπώνονται στην οργάνωση των όγκων και των ενδιάμεσων υπαίθριων χώρων. Γκριζοπράσινες επιφάνειες συνδυάζονται με λευκό, καλάμι, ψάθα και ξυλεία, ενώ η ελιά επανέρχεται ως βασικό στοιχείο της χωρικής και υλικής σύνθεσης.

 

Δύο διαφορετικοί τρόποι κατοίκησης

Το συγκρότημα συνδυάζει την προσωρινή με τη μόνιμη κατοίκηση χωρίς οι δύο χρήσεις να συγχωνεύονται σε ένα ενιαίο κτίριο.

Τα δύο τμήματα διατηρούν λειτουργική αυτονομία, ενώ οι κοινές αναλογίες, τα υλικά και οι περιβαλλοντικοί χειρισμοί εξασφαλίζουν τη συνοχή του συνόλου.

Ο χώρος ανάμεσά τους δεν αντιμετωπίζεται ως υπόλειμμα. Στο πρώτο επίπεδο διαμορφώνεται ένας μικρός κήπος με μια ώριμη ελιά, ο οποίος λειτουργεί ως ενδιάμεση υπαίθρια ζώνη ανάμεσα στη μόνιμη και την προσωρινή κατοίκηση.

Η φύτευση εξασφαλίζει απόσταση και ιδιωτικότητα, διατηρώντας παράλληλα την οπτική συνέχεια του συγκροτήματος.

 

Ένα σκιασμένο κατώφλι στο ισόγειο

Στο επίπεδο του ισογείου, η pilotis μετατρέπεται σταδιακά σε μια μικρή φυτεμένη στοά, με χαρακτήρα περισσότερο κοντά σε αίθριο παρά σε συμβατικό πέρασμα.

Φυτεμένα καθιστικά, χαμηλά σκαλοπάτια και ένα τμήμα διπλού ύψους οργανώνουν τις διαφορετικές στάθμες και ενσωματώνουν τη βλάστηση, δημιουργώντας ένα σκιερό και δροσερό κατώφλι πριν από την είσοδο στις κατοικίες.

Η βάση του κτιρίου χαρακτηρίζεται από επιφάνειες σφυρήλατου σκυροδέματος και διακριτικές λεπτομέρειες πράσινου μαρμάρου. Η περισσότερο αδρή υλικότητα διαφοροποιεί το ισόγειο και διαμορφώνει τη μετάβαση ανάμεσα στον δρόμο, τη φύτευση και τους εσωτερικούς χώρους.

Στο πίσω αίθριο, μια νεαρή ελιά συμπληρώνει τη ζώνη εισόδου και επαναφέρει το βασικό στοιχείο αναφοράς του έργου.

 

Κινητά πετάσματα από καλάμι

Στην κύρια όψη, συρόμενα πετάσματα από καλάμι δημιουργούν ένα μεταβαλλόμενο φίλτρο ανάμεσα στις κατοικίες και τον δρόμο.

Τα πετάσματα ρυθμίζουν το φυσικό φως και την ιδιωτικότητα, ενώ επιτρέπουν στην εικόνα της όψης να μεταβάλλεται ανάλογα με τη χρήση.

Η φυσική υφή του καλαμιού δημιουργεί αντίστιξη με τις περισσότερο ορυκτές επιφάνειες του σκυροδέματος και του επιχρίσματος, εντάσσοντας ένα ακόμη στοιχείο του μεσσηνιακού τοπίου στην αρχιτεκτονική σύνθεση.

Η όψη δεν λειτουργεί έτσι ως στατικό κέλυφος, αλλά ως ένα ρυθμιζόμενο ενδιάμεσο όριο.

 

Γκριζοπράσινες επιφάνειες και φυσικά υλικά

Η ελιά δεν αποτελεί μόνο συμβολική αναφορά, αλλά καθορίζει σε μεγάλο βαθμό και τη χρωματική παλέτα.

Οι γκριζοπράσινες επιφάνειες συνδυάζονται με λευκό, καλάμι, ψάθα και ξυλεία, συγκροτώντας μια περιορισμένη παλέτα χρωμάτων και υφών που συνδέεται με τη μεσσηνιακή γη χωρίς να αναπαράγει κυριολεκτικά παραδοσιακές μορφές.

Η φύτευση ενσωματώνεται σε διαφορετικές στάθμες, από το ισόγειο μέχρι τον υπερυψωμένο κήπο, δημιουργώντας συνέχεια ανάμεσα στα φυσικά και τα δομημένα στοιχεία.

Τα υλικά, τα στοιχεία σκίασης και η βλάστηση λειτουργούν επομένως ως μέρη της ίδιας περιβαλλοντικής στρατηγικής.

 

Υποχώρηση του τελευταίου ορόφου και φυσικό φως

Ο τελευταίος όροφος υποχωρεί σε σχέση με το κύριο περίγραμμα του κτιρίου, μειώνοντας την αντιληπτή κλίμακα του συγκροτήματος μέσα στον αστικό ιστό.

Η υποχώρηση δημιουργεί παράλληλα σαφέστερη διαβάθμιση ανάμεσα στις στάθμες και ελαφρύνει οπτικά το ανώτερο τμήμα σε σχέση με τη περισσότερο συμπαγή βάση.

Κατάλληλα τοποθετημένοι φεγγίτες επιτρέπουν στο φυσικό φως να εισχωρεί βαθύτερα στο εσωτερικό και συμπληρώνουν τα ανοίγματα των όψεων και τους σκιασμένους υπαίθριους χώρους.

Το κτίριο ανταποκρίνεται έτσι στην ένταση του μεσσηνιακού φωτός μέσα από μια ακολουθία φίλτρων, υποχωρήσεων και ενδιάμεσων ζωνών.

 

Ένα μεσσηνιακό αφήγημα μέσα στην πόλη

Το O-Living μεταφέρει στοιχεία του μεσσηνιακού τοπίου σε ένα σύγχρονο αστικό συγκρότημα κατοικιών μέσα από τα υλικά, τη φύτευση και τη διαχείριση του κλίματος.

Οι ελιές, τα πετάσματα από καλάμι, η σκιασμένη pilotis και οι γκριζοπράσινες επιφάνειες δεν λειτουργούν ως διακοσμητικές αναφορές. Συμμετέχουν άμεσα στη ρύθμιση της ιδιωτικότητας, του φυσικού φωτός και της κυκλοφορίας.

Οι Kipseli Architects συνδέουν με αυτόν τον τρόπο δύο διαφορετικές μορφές κατοίκησης μέσα σε μια κοινή αρχιτεκτονική ταυτότητα, διαμορφώνοντας ένα κτίριο που μεσολαβεί ανάμεσα στον αστικό ιστό της Καλαμάτας και τον χαρακτήρα του παράκτιου μεσσηνιακού τοπίου.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στην ετήσια δίγλωσση έκδοση Condo Buildings Vol.4 των ek Architectural Publications, με τον τίτλο «Μεσσηνιακό αφήγημα».

Ένας συμπαγής λευκός όγκος ανοίγεται σταδιακά προς το τοπίο του Ειρηνικού μέσα από ένα κυκλικό αίθριο, έναν καμπύλο τοίχο από σκυρόδεμα και μια στέγη που οργανώνει τη σκιά και τις θεάσεις.

 

Η Casa Malonic στο Zihuatanejo από τους HW Studio είναι μια κατοικία 497τ.μ. στην Punta Garrobo της πολιτείας Guerrero, που ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 2026. Περιτριγυρισμένη από τροπική βλάστηση και με θέα προς τη θάλασσα, οργανώνεται μέσα από μια σταδιακή μετάβαση από την περίκλειση προς την εξωστρέφεια, χρησιμοποιώντας περιορισμένα αρχιτεκτονικά στοιχεία για τη διαχείριση της ιδιωτικότητας, της κίνησης και της σχέσης με το τοπίο.

Αντί να αντιμετωπίζεται ως αυτόνομο αντικείμενο μέσα στο οικόπεδο, η κατοικία συγκροτεί μια ακολουθία ανάμεσα στον δρόμο, το αίθριο, το εσωτερικό και τον ορίζοντα. Μια συνεχής στέγαση προσφέρει σκιά, ενώ οι τοίχοι και τα κενά κατευθύνουν σταδιακά την κίνηση και τις θεάσεις προς τη βλάστηση και τον Ειρηνικό.

 

Κατοίκηση κάτω από τη σκιά

Αφετηρία του σχεδιασμού αποτελεί η enramada, ένα στοιχειώδες στέγαστρο που προσφέρει προστασία κάτω από μια σκιασμένη επιφάνεια, χωρίς να μεταφέρεται ως κυριολεκτική αναφορά στην παραδοσιακή αρχιτεκτονική.

Το έδαφος, η στέγαση και η σκιά γίνονται τα βασικά στοιχεία του έργου. Η αρχιτεκτονική προστατεύει από τον ήλιο και τη βροχή, επιτρέποντας παράλληλα στο φυσικό τοπίο να παραμένει διαρκώς παρόν γύρω από τους χώρους κατοίκησης.

Η λογική αυτή καθορίζει και τον τρόπο με τον οποίο η κατοικία σχετίζεται με τον ορίζοντα. Η θέα δεν αντιμετωπίζεται ως ένα μεμονωμένο κάδρο μέσα από ένα άνοιγμα, αλλά ως βασική συνθήκη γύρω από την οποία οργανώνεται ο χώρος.

 

Προστατευμένη όψη προς τον δρόμο

Από τον δρόμο, η Casa Malonic εμφανίζεται ως ένας συγκρατημένος λευκός όγκος, συνοδευόμενος από έναν καμπύλο τοίχο από σκυρόδεμα.

Ο τοίχος ακολουθεί την πορεία του δρόμου και δημιουργεί το πρώτο όριο ανάμεσα στη δημόσια πρόσβαση και την ιδιωτική κατοικία. Η βλάστηση, οι βράχοι και η φυσική τοπογραφία ενισχύουν αυτή την προστατευμένη συνθήκη και περιορίζουν τις άμεσες οπτικές φυγές προς το εσωτερικό.

Η είσοδος δεν αποκαλύπτει επομένως άμεσα το σύνολο του οικοπέδου. Η αντίληψη του τοπίου εξελίσσεται σταδιακά μέσα από την κίνηση.

Η αντίθεση ανάμεσα στην περίκλειση και την εξωστρέφεια αποτελεί έναν από τους βασικούς μηχανισμούς οργάνωσης της κατοικίας.

 

Το κυκλικό αίθριο ως κενό

Η διαδρομή οδηγεί σε ένα κυκλικό αίθριο που ορίζεται από λευκούς τοίχους.

Στο σημείο αυτό μεταβάλλεται η σχέση με το περιβάλλον. Οι κορυφές των δέντρων, ο ουρανός και το φυσικό φως εμφανίζονται πάνω από το περίγραμμα των τοίχων, ενώ το μεγάλο κυκλικό κενό αφαιρεί ένα τμήμα από τον συμπαγή κτιριακό όγκο.

Το αίθριο λειτουργεί ταυτόχρονα ως υπαίθριος χώρος, πηγή φυσικού φωτισμού και περιοχή μετάβασης. Ο τοίχος παύει να λειτουργεί αποκλειστικά ως όριο και μετατρέπεται σε στοιχείο που καδράρει επιλεγμένες όψεις του τοπίου.

Η γεωμετρία του οργανώνει επίσης μια σαφή ακολουθία: από τον δρόμο προς την προστατευμένη κατοικία, από εκεί προς το αίθριο και, τελικά, προς τον ανοιχτό ορίζοντα.

 

Από την περίκλειση προς τον ορίζοντα

Πέρα από το αίθριο, το κτίριο χάνει σταδιακά τον συμπαγή χαρακτήρα που εμφανίζει προς τον δρόμο.

Η αρχιτεκτονική γίνεται περισσότερο ανοιχτή, μέχρι η στέγαση να αναδειχθεί ως το βασικό στοιχείο που ορίζει τον κατοικήσιμο χώρο. Αντί για ένα συνεχές κέλυφος, δημιουργείται μια μεγάλη σκιασμένη περιοχή σε άμεση οπτική σχέση με το φυσικό περιβάλλον.

Η οργάνωση βασίζεται σε λίγες σαφείς κινήσεις: περίκλειση, κίνηση, αφαίρεση και άνοιγμα.

Τα συμπαγή στοιχεία εξασφαλίζουν ιδιωτικότητα, ενώ τα κενά εισάγουν φως, βλάστηση και μακρινές θεάσεις. Η σχέση ανάμεσα στη μάζα και το κενό αποκτά έτσι μεγαλύτερη σημασία από την αυτονομία των επιμέρους χώρων.

 

Υλική συνέχεια με το τοπίο

Η διαμόρφωση του δαπέδου ενισχύει τη σχέση της κατοικίας με τον τόπο.

Το χρώμα και η υφή του παραπέμπουν στην άμμο της παραλίας, δημιουργώντας μια αντίστοιχη υλική αίσθηση κάτω από τη σκιά της στέγασης. Η επιλογή δεν επιχειρεί να αναπαραστήσει κυριολεκτικά το φυσικό περιβάλλον, αλλά να δημιουργήσει συνέχεια μέσα από το χρώμα, την υφή και τη φυσική εμπειρία του χώρου.

Οι λευκές επιφάνειες λειτουργούν ως αντίστιξη. Το χρώμα τους αντλεί αναφορά από τα λευκά άνθη των εννέα δέντρων Cacalosúchil που περιβάλλουν την κατοικία, δημιουργώντας μια ακόμη σύνδεση ανάμεσα στον κτιριακό όγκο και την υφιστάμενη φύτευση.

Η υλική παλέτα παραμένει σκόπιμα περιορισμένη. Το δάπεδο, οι λευκοί τοίχοι, το σκυρόδεμα και η βλάστηση αποτελούν τα κύρια στοιχεία, επιτρέποντας στις μεταβολές του φωτός και της σκιάς να παραμένουν ευανάγνωστες κατά τη διάρκεια της ημέρας.

 

Ισορροπία ανάμεσα στη μάζα και το κενό

Η Casa Malonic οργανώνεται μέσα από τη σταδιακή μετατροπή ενός προστατευμένου κτιριακού όγκου σε μια περισσότερο ανοιχτή σχέση με το τοπίο.

Ο καμπύλος τοίχος κατευθύνει την προσέγγιση, το κυκλικό αίθριο αφαιρεί μέρος της συμπαγούς μάζας και η μεγάλη στέγαση δημιουργεί μια σκιασμένη περιοχή προς τη θάλασσα. Κάθε στοιχείο αναλαμβάνει έναν συγκεκριμένο χωρικό ρόλο χωρίς να προστίθεται περιττή μορφολογική πολυπλοκότητα.

Οι HW Studio χρησιμοποιούν αυτή την ακολουθία για να εξισορροπήσουν την ιδιωτικότητα με την εξωστρέφεια. Η κατοικία παραμένει περισσότερο κλειστή προς τον δρόμο, γίνεται διαπερατή γύρω από το αίθριο και τελικά ανοίγεται προς τον ορίζοντα.

Το τοπίο δεν λειτουργεί επομένως ως υπόβαθρο της αρχιτεκτονικής, αλλά ως η βασική συνθήκη γύρω από την οποία οργανώνεται η κατοίκηση.

Ένας λειτουργικός πυρήνας στον αμπελώνα

Στο Buellton της California, το Alma Rosa Vineyard Barn από τους Clayton Korte σχεδιάζεται ως νέος χώρος αποθήκευσης και συντήρησης εξοπλισμού, εξυπηρετώντας αμπελώνα άνω των 20,23 εκταρίων. Τοποθετημένο στην καρδιά της ιδιοκτησίας, το κτίριο υποστηρίζει τις καλλιεργητικές ζώνες και στις δύο πλευρές του οινοποιείου, δημιουργώντας έναν αποδοτικό λειτουργικό πυρήνα για την καθημερινή αγροτική εργασία.

Το κτίριο χωροθετείται προσεκτικά στο ήπια κυματιστό ανάγλυφο του Central Coast της California. Η θέση του ανταποκρίνεται στις καμπύλες του εδάφους, διατηρώντας παράλληλα καθαρές οπτικές προς τις σειρές των αμπελιών. Αντί να εμφανίζεται ως απλή βοηθητική κατασκευή, το έργο αντλεί από τον αγροτικό χαρακτήρα της περιοχής, συνδυάζοντας λειτουργικότητα και ισχυρή αίσθηση του τόπου.

Ανθεκτική κατασκευή για την αγροτική εργασία

Ο χαλύβδινος φορέας προσφέρει έναν εκτεταμένο στεγασμένο υπαίθριο χώρο για την αποθήκευση και τη συντήρηση βαρέος αγροτικού εξοπλισμού, εργαλείων και κιβωτίων συγκομιδής. Παράλληλα, κλειστοί χώροι που υποστηρίζουν την εργασία καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου, ανταποκρίνονται στις πρακτικές ανάγκες της λειτουργίας του αμπελώνα.

Με συνολική επιφάνεια 331,57 τ.μ., εκ των οποίων 248,70 τ.μ. στεγασμένου χώρου και 82,87 τ.μ. υπαίθριου, το κτίριο είναι μικρό αλλά ιδιαίτερα αποδοτικό. Η οργάνωσή του αποτυπώνει τις καθημερινές απαιτήσεις της αμπελουργίας, όπου η αποθήκευση, η συντήρηση, η πρόσβαση και η αντοχή έχουν καθοριστική σημασία.

 

 

Πατιναρισμένος χάλυβας, διάτρητο μέταλλο και σκυρόδεμα

Η παλέτα των υλικών χαρακτηρίζεται από τη λιτότητα και την ανθεκτικότητα. Ο πατιναρισμένος χάλυβας, η διάτρητη κυματοειδής λαμαρίνα και το επί τόπου χυτευμένο σκυρόδεμα επιλέγονται για την αντοχή τους, τις χαμηλές απαιτήσεις συντήρησης και την ικανότητά τους να παλαιώνουν όμορφα με τον χρόνο.

Τα υλικά αυτά προσδίδουν στο κτίριο άμεση και ειλικρινή έκφραση. Του επιτρέπουν να αντέχει στις καιρικές συνθήκες, ενώ σταδιακά αποκτά πιο οργανική σχέση με το τοπίο. Η αρχιτεκτονική δεν επιχειρεί να αποκρύψει την αγροτική λειτουργία του κτιρίου· αντίθετα, της προσδίδει σαφήνεια και διάρκεια.

Φως, αέρας και μερική απόκρυψη

Η διάτρητη μεταλλική επένδυση παίζει κεντρικό ρόλο στον χαρακτήρα του έργου. Φιλτράρει το φως και τον αέρα, ενώ προσφέρει μερική οπτική απόκρυψη του εξοπλισμού που αποθηκεύεται στο εσωτερικό. Έτσι, το κτίριο αποκτά μια διαβαθμισμένη παρουσία: ανοιχτή και διαμπερή, αλλά οπτικά ελεγχόμενη.

Το αποτέλεσμα είναι μια κατασκευή που παραμένει λειτουργική χωρίς όμως οπτικό βάρος. Η μινιμαλιστική μορφή και η φροντισμένη υλικότητα επιτρέπουν στο κτίριο να υποχωρεί μέσα στον αμπελώνα και να εντάσσεται στο αγροτικό περιβάλλον με διακριτική αρχιτεκτονική καθαρότητα.

 

 

Μακροπρόθεσμη φροντίδα του τόπου

Το Alma Rosa Vineyard Barn σχεδιάζεται ώστε να αντέχει και να εξελίσσεται μαζί με τον αμπελώνα. Η στιβαρή κατασκευή, η αποδοτική χωροθέτηση και η στρατηγική υλικών χαμηλής συντήρησης αποτυπώνουν μια μακροπρόθεσμη επένδυση τόσο στη φροντίδα της γης όσο και στην επιχειρησιακή αποδοτικότητα.

Το έργο δείχνει πώς η αγροτική υποδομή μπορεί να σχεδιαστεί με ακρίβεια, χωρίς να χάνει την αμεσότητα ή τη χρηστικότητά της. Εδώ, η αρχιτεκτονική υποστηρίζει την εργασία, το τοπίο και τον χρόνο, δημιουργώντας ένα κτίριο λιτό στη μορφή του, αλλά αδιαπραγμάτευτο στη σχέση του με τον τόπο.