Πρόβολοι από εμφανές σκυρόδεμα, κατακόρυφες ξύλινες επιφάνειες και ένα γυάλινο φυτεμένο αίθριο συνδέουν τους χώρους διημέρευσης με την αυλή και την πισίνα.

Η κατοικία S29 στον Στρόβολο από τους EKKY Studio Architects συνδυάζει συμπαγείς κτιριακούς όγκους με διαφανή και φυτεμένα στοιχεία. Οριζόντιες και κατακόρυφες χαράξεις διασταυρώνονται στη σύνθεση, δημιουργώντας διαφορετικές σχέσεις ανάμεσα στην περίκλειση, τη διαφάνεια και τον κήπο.

Η κύρια όψη διακόπτεται από έναν γυάλινο όγκο, τοποθετημένο σε υποχώρηση στον όροφο. Στη δυτική πλευρά, δύο πρόβολοι από εμφανές σκυρόδεμα αγκαλιάζουν τον βασικό κτιριακό όγκο, ο οποίος χαρακτηρίζεται από κατακόρυφες ξύλινες επιφάνειες. Το αλουμίνιο, το σκυρόδεμα και η ξυλεία συγκροτούν μια περιορισμένη υλική παλέτα στο εξωτερικό.

 

 

Συμπαγείς όγκοι και διαφάνεια

Η σύνθεση βασίζεται στην αντίθεση ανάμεσα στη βαρύτητα των στοιχείων από σκυρόδεμα και τον ελαφρύτερο χαρακτήρα του γυαλιού και της ξυλείας.

Οι δυτικοί πρόβολοι εκτείνονται οριζόντια πέρα από τον κύριο όγκο και ενισχύουν τον προσανατολισμό της κατοικίας προς τους υπαίθριους χώρους. Αντίθετα, οι κατακόρυφες ξύλινες επιφάνειες τονίζουν τη συμπαγή κεντρική μάζα.

Ο γυάλινος όγκος του ορόφου εισάγει έναν επιπλέον βαθμό διαφάνειας. Έτσι, οι όψεις δεν αντιμετωπίζονται ως ομοιόμορφες επιφάνειες. Εναλλάσσονται ανάμεσα στο συμπαγές, το διαφανές και το ανάγλυφο.

Η σχέση αυτή μεταβάλλει την αντίληψη του κτιρίου ανάλογα με τη θέση του παρατηρητή. Παράλληλα, διακρίνει τα περισσότερο προστατευμένα τμήματα από εκείνα που ανοίγονται προς το τοπίο.

 

Χώροι διημέρευσης σε διάταξη Γ

Στο εσωτερικό, οι βασικές λειτουργίες της καθημερινής ζωής οργανώνονται σε ανοιχτή κάτοψη σχήματος Γ.

Το καθιστικό και η τραπεζαρία βρίσκονται στην περιοχή της εισόδου. Διατηρούν άμεση οπτική και λειτουργική σχέση με την αυλή, την πισίνα και τους υπόλοιπους υπαίθριους χώρους.

Στη συνέχεια διαμορφώνονται μια δεύτερη τραπεζαρία, η κουζίνα και ένας ημιυπαίθριος χώρος εστίασης με barbecue. Οι διαφορετικές χρήσεις παραμένουν ευανάγνωστες, αλλά η διαδοχική τους οργάνωση επιτρέπει στην καθημερινή ζωή να εκτείνεται σταδιακά προς τον κήπο.

Η διάταξη αποφεύγει τον αυστηρό διαχωρισμό ανάμεσα στους επιμέρους κοινόχρηστους χώρους. Αντίθετα, δημιουργεί μια συνεχή πορεία με διαφορετικές δυνατότητες συνάθροισης.

 

 

Φυτεμένο αίθριο στο κέντρο

Ένα περίκλειστο γυάλινο αίθριο αποτελεί βασικό στοιχείο της κατοικίας.

Στο εσωτερικό του διαμορφώνεται ένας φυτεμένος τοίχος, ο οποίος εκτείνεται προς το κλιμακοστάσιο. Η βλάστηση εισέρχεται έτσι στο κέντρο της κάτοψης και δεν περιορίζεται στην περίμετρο του κτιρίου.

Το αίθριο εξασφαλίζει οπτική επαφή με το φυσικό στοιχείο από διαφορετικά σημεία του εσωτερικού. Ταυτόχρονα, ο περίκλειστος χαρακτήρας του δημιουργεί ένα περισσότερο εσωστρεφές τοπίο μέσα στην ανοιχτή οργάνωση των κοινόχρηστων χώρων.

Η φυτεμένη επιφάνεια αντιπαραβάλλεται με τα ορυκτά υλικά και εισάγει μεταβολές στην υφή, τη σκιά και το χρώμα. Παράλληλα, λειτουργεί ως ήρεμη χωρική παύση ανάμεσα στις πιο ενεργές περιοχές της κατοικίας.

 

Συνέχεια ανάμεσα στο εσωτερικό και το ύπαιθρο

Ένα μεγάλο διαμπερές γωνιακό άνοιγμα ενισχύει τη σύνδεση των χώρων διημέρευσης με τις υπαίθριες προεκτάσεις τους.

Το δάπεδο από μάρμαρο travertino συνεχίζεται στις βασικές περιοχές της κατοικίας. Η ενιαία επιφάνεια διαμορφώνει ένα ουδέτερο υπόβαθρο και περιορίζει την οπτική διάκριση ανάμεσα στο εσωτερικό και το εξωτερικό.

Γκρι μάρμαρο, εμφανές σκυρόδεμα και ξυλεία συμπληρώνουν την υλική παλέτα. Οι διαφορετικές υφές προσδίδουν βάθος στο συγκρατημένο εσωτερικό, ενώ ο διακριτικός φωτισμός και η λιτή επίπλωση αφήνουν τα αρχιτεκτονικά στοιχεία να παραμένουν κυρίαρχα.

Η κατοικία οργανώνεται τελικά γύρω από έναν ελεγχόμενο διάλογο ανάμεσα στη μάζα και τη διαφάνεια. Το σκυρόδεμα ορίζει και προστατεύει, η ξυλεία εισάγει υφή και θερμότητα, ενώ το γυαλί, το φυτεμένο αίθριο και το συνεχές δάπεδο ενισχύουν τη σύνδεση με τους υπαίθριους χώρους.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο Τεύχος ek: 290 | Σεπτέμβριος 2024, μηνιαία έκδοση των ek Architectural Publications.

Ένα ψηλό περιμετρικό τείχος αγκαλιάζει έναν λαξευμένο ορθογωνικό όγκο, διαμορφώνοντας μια προστατευμένη αυλή όπου το φως, η βλάστηση και οι ελεγχόμενες φυγές δημιουργούν μια συνθήκη διαπερατής εσωστρέφειας.

 

Η Domus Maya βρίσκεται στα νοτιοανατολικά προάστια της Λευκωσίας, σε ένα τυπικό οικόπεδο νεοσύστατης συνοικίας. Οι δύο πλευρές του οικοπέδου παρουσιάζουν διαφορετικές συνθήκες.

Προς τον νότο, διάσπαρτα οικιστικά κτίσματα σχηματίζουν ένα ανομοιογενές αστικό μέτωπο. Αντίθετα, προς τον βορρά, οι γεωργικές εκτάσεις ανοίγονται στον ορίζοντα και προσφέρουν ανεμπόδιστη θέα προς τον τραπεζοειδή λόφο του Άρωνα.

Η πρόταση του Studio Kyriakos Miltiadou ανταποκρίνεται σε αυτή την αντίθεση μέσα από δύο βασικά συνθετικά στοιχεία: ένα σαφές ορθογωνικό πρίσμα και ένα ψηλό τείχος που το περιβάλλει και το αγκαλιάζει.

 

Ένας συμπαγής όγκος που διαμορφώνεται αφαιρετικά

Ο κύριος όγκος έχει κάτοψη διαστάσεων 12 επί 10m. Ωστόσο, δεν διατηρείται ως ένα άθικτο ορθογωνικό στερεό. Αντίθετα, σμιλεύεται κατά τον οριζόντιο και τον κατακόρυφο άξονα.

Η αφαίρεση τμημάτων από τη συμπαγή μάζα δημιουργεί ένα εσωτερικό κενό. Σε ορισμένα σημεία, ο χώρος αυτός αναπτύσσεται σε διπλό ύψος. Γύρω του οργανώνονται οι επιμέρους λειτουργίες και οι διαδρομές της κατοικίας.

Το κτίριο αναπτύσσεται σε δύο επίπεδα. Στο ισόγειο βρίσκονται το καθιστικό, η κουζίνα, η τραπεζαρία και ένας μικρός ξενώνας. Ο όροφος φιλοξενεί τα υπνοδωμάτια, τους χώρους υγιεινής και τις βοηθητικές χρήσεις.

Το κενό λειτουργεί ως ένας τρισδιάστατος καμβάς στο εσωτερικό. Εισάγει το φως, τον αέρα και τη βλάστηση, ενώ ταυτόχρονα καδράρει την οριζόντια γραμμή του τοπίου. Παράλληλα, διαπραγματεύεται τα όρια ανάμεσα στην ιδιωτική και την κοινωνική ζωή της οικογένειας.

 

Ένα τείχος απέναντι στο αστικό τοπίο

Το δεύτερο βασικό στοιχείο είναι ένα τείχος ύψους 3,5m, τοποθετημένο σε απόσταση 3m από τον δημόσιο δρόμο. Εκτείνεται σε ολόκληρο το πλάτος του οικοπέδου και δημιουργεί ένα σαφές όριο απέναντι στο ασυνεχές αστικό περιβάλλον.

Η συνεχής επιφάνειά του προσδίδει στην όψη προς τον δρόμο σκόπιμα συγκρατημένο χαρακτήρα. Τρεις στενές κατακόρυφες σχισμές διακόπτουν το συμπαγές όριο και επιτρέπουν επιλεκτικές θεάσεις από και προς το εσωτερικό.

Η κατοικία δεν απομονώνεται πλήρως από τη γειτονιά. Αντίθετα, τα ανοίγματα εισάγουν έναν ελεγχόμενο βαθμό διαπερατότητας. Το φως, η κίνηση και η οπτική επαφή διέρχονται αποσπασματικά μέσα από το προστατευτικό όριο.

Μια έντονη κίτρινη θύρα σηματοδοτεί την είσοδο. Το χρώμα της αντιπαραβάλλεται με τις λευκές σοβατισμένες επιφάνειες και καθιστά ευανάγνωστη τη στιγμή της μετάβασης.

 

Μια εσωτερική πλατεία γύρω από την ελιά

Πίσω από το τείχος διαμορφώνεται μια κεντρική «πλατεία»: μια περίκλειστη αυλή που υποδέχεται τον επισκέπτη πριν από την είσοδο στην κύρια κατοικία.

Στο κέντρο της δεσπόζει ένα μεταφυτευμένο ελαιόδεντρο. Ένα κυκλικό στοιχείο από εμφανές σκυρόδεμα περιβάλλει τον κορμό και το μετατρέπει σε βασικό σημείο προσανατολισμού.

Η αυλή ανοίγεται προς την κοινωνική ζωή της κατοικίας. Δεν λειτουργεί ως απομονωμένος κήπος, αλλά ως κοινόχρηστο υπαίθριο δωμάτιο που συνδέεται με την είσοδο, τους χώρους διημέρευσης και τις ημιυπαίθριες ζώνες.

Το έντονο μεσογειακό φως αντανακλάται στις λευκές επιφάνειες. Παράλληλα, οι σκιές της φύτευσης μεταβάλλουν κατά τη διάρκεια της ημέρας τον χαρακτήρα των μονολιθικών τοίχων.

 

Συνέχεια εσωτερικού και εξωτερικού χώρου

Καθιστικές επιφάνειες από εμφανές σκυρόδεμα διατρέχουν τους εσωτερικούς και τους υπαίθριους χώρους. Καθώς περνούν μέσα από τα όρια του κελύφους, αποδυναμώνουν τη διάκριση ανάμεσα στο δωμάτιο, την αυλή και τον κήπο.

Τα συνεχή αυτά στοιχεία δημιουργούν επίσης άτυπους χώρους στάσης και κοινωνικής επαφής. Η καθημερινή ζωή μπορεί, επομένως, να επεκταθεί πέρα από τη συμβατική οργάνωση των κλειστών δωματίων.

Στα σημεία όπου το τείχος συναντά το πρίσμα, σχηματίζονται μικροί ημιυπαίθριοι χώροι. Ένα πλέγμα από ανοξείδωτα μεταλλικά συρματόσχοινα υποστηρίζει την αναρριχώμενη βλάστηση και εισάγει ένα ελαφρύτερο, διαπερατό επίπεδο δίπλα στις συμπαγείς επιφάνειες.

Θυμαριές, γιασεμιά, λεβάντες και βουκαμβίλιες φυτεύονται στους περίκλειστους κήπους. Με την πάροδο του χρόνου, η φύση καλείται να επεκταθεί πάνω στους τοίχους και τα μεταλλικά πλέγματα, περιορίζοντας σταδιακά τη μονολιθική τους παρουσία.

 

Διαπερατή εσωστρέφεια

Το τείχος και το πρίσμα λειτουργούν τελικά ως μια ενιαία συνθετική χειρονομία. Το πρώτο εξασφαλίζει προστασία και απόσταση από το ανομοιογενές αστικό περιβάλλον. Το δεύτερο διανοίγεται και σμιλεύεται ώστε να υποδεχθεί το φως, το τοπίο και τη βλάστηση.

Από τη συνέργειά τους προκύπτει μια σειρά αντιθέσεων: το κλειστό και το ανοιχτό, το δημόσιο και το ιδιωτικό, το φυσικό και το τεχνητό, η έκθεση και η προφύλαξη.

Η Domus Maya δεν επιλύει τις αντιθέσεις επιλέγοντας αποκλειστικά τη μία συνθήκη. Αντίθετα, αξιοποιεί την αυλή, τα ελεγχόμενα ανοίγματα και τα ημιυπαίθρια κατώφλια για να διατηρήσει μια ισορροπία ανάμεσά τους.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο Τεύχος ek: 288 | Ιούλιος–Αύγουστος 2024, μηνιαίο τεύχος των ek Architectural Publications.