Ένα γραμμικό κέλυφος χωρίζει το οικόπεδο στην Αχαΐα ανάμεσα στον ελαιώνα και τον κήπο της κατοικίας, οργανώνοντας ένα σπίτι 220τ.μ. με συνεχείς θεάσεις προς τον Πατραϊκό κόλπο και διαδοχικούς ημιυπαίθριους χώρους.

 

Η κατοικία στην Αχαΐα από τους Façade βρίσκεται στο Κάτω Καστρίτσι και αναπτύσσεται ως ένα ισόγειο σπίτι 220τ.μ. με υπόγειο. Το έργο, που ολοκληρώθηκε το 2023, χρησιμοποιεί τη γραμμικότητα ως βασικό μορφολογικό και οργανωτικό εργαλείο: ένα επίμηκες αρχιτεκτονικό κέλυφος διασχίζει το οικόπεδο, διαχωρίζοντας δύο διαφορετικές περιοχές του τοπίου και συγκεντρώνοντας στο εσωτερικό του τις κύριες λειτουργίες της κατοίκησης.

Στη μία πλευρά διατηρείται ο υφιστάμενος ελαιώνας, ως η περισσότερο ήσυχη περιοχή του οικοπέδου. Στην άλλη, ο κήπος αποτελεί τον κύριο υπαίθριο χώρο της καθημερινής ζωής. Η κατοικία τοποθετείται στο όριο ανάμεσα στις δύο συνθήκες και στρέφει τους βασικούς χώρους της προς τον Πατραϊκό κόλπο.

 

Ένα γραμμικό κέλυφος στο τοπίο

Βασική κίνηση της σύνθεσης είναι ένας συνεχής γραμμικός όγκος που τέμνει το οικόπεδο.

Αντί η κατοικία να αντιμετωπίζεται ως αυτόνομο αντικείμενο μέσα στο τοπίο, το ίδιο το κτίριο οργανώνει το οικόπεδο. Η θέση του διαχωρίζει τον ελαιώνα από τον κήπο και δημιουργεί δύο διαφορετικές συνθήκες χρήσης.

Η επίμηκης γεωμετρία ενισχύει παράλληλα την έννοια του καταφυγίου. Οι βασικές λειτουργίες του σπιτιού συγκεντρώνονται μέσα σε ένα ενιαίο κέλυφος, του οποίου η θέση, οι αναλογίες και ο βαθμός περίκλεισης προκύπτουν σε άμεση σχέση με το τοπίο.

Η γραμμικότητα μεταφέρεται από τη συνολική μορφή στη ροή της κίνησης και την εσωτερική οργάνωση.

 

Κατοίκηση με θέα προς τον Πατραϊκό

Η κατοικία στρέφεται προς τον ανοιχτό ορίζοντα και τη θέα του Πατραϊκού κόλπου.

Οι εσωτερικοί χώροι οργανώνονται διαδοχικά κατά μήκος του βασικού άξονα, επιτρέποντας στη θέα να παραμένει παρούσα σε όλο το σπίτι. Η κυκλοφορία ακολουθεί την ίδια κατεύθυνση και ενισχύει τη συνέχεια ανάμεσα στις διαφορετικές λειτουργίες.

Η διαφάνεια της κύριας όψης δημιουργεί άμεση οπτική σχέση ανάμεσα στο εσωτερικό, τον κήπο και τον ορίζοντα. Η επαφή με το τοπίο δεν περιορίζεται σε μεμονωμένα ανοίγματα, αλλά αναπτύσσεται σε όλο το μήκος των κύριων χώρων.

Ο κήπος λειτουργεί έτσι ως άμεση συνέχεια του εσωτερικού, ενώ η θάλασσα παραμένει σταθερό σημείο αναφοράς σε μεγαλύτερη απόσταση.

 

Ημιυπαίθριοι χώροι μέσα στο κέλυφος

Η γεωμετρία του κελύφους δημιουργεί μια σειρά προστατευμένων υπαίθριων χώρων.

Οι ημιυπαίθριες περιοχές προκύπτουν ως προεκτάσεις και υποχωρήσεις του κύριου όγκου και όχι ως ανεξάρτητα πρόσθετα στοιχεία. Προσφέρουν σκίαση και προστασία, διατηρώντας παράλληλα τη συνέχεια ανάμεσα στους κλειστούς χώρους και τον κήπο.

Οι ενδιάμεσες αυτές ζώνες αποτελούν βασικό χαρακτηριστικό του έργου, καθώς μεσολαβούν ανάμεσα στη συμπαγή παρουσία του κελύφους και την ανοιχτότητα του τοπίου.

Με αυτόν τον τρόπο, ο υπαίθριος χώρος ενσωματώνεται άμεσα στην καθημερινή κατοίκηση.

 

Περίκλειση και διαφάνεια

Η βορειοδυτική όψη αποδίδει με μεγαλύτερη σαφήνεια μία από τις βασικές αντιθέσεις του έργου.

Η συμπαγής παρουσία του γραμμικού κελύφους αντιπαραβάλλεται με τη διαφάνεια των χώρων που περιλαμβάνει. Οι αδιαφανείς και οι διαφανείς επιφάνειες αναλαμβάνουν συμπληρωματικούς ρόλους: οι πρώτες ενισχύουν την αίσθηση προστασίας, ενώ οι δεύτερες διατηρούν την οπτική συνέχεια προς τον κήπο και τον Πατραϊκό.

Η όψη δεν λειτουργεί επομένως ως συμβατική πρόσοψη. Αποτελεί την ανοιχτή πλευρά του καταφυγίου, εκεί όπου η γραμμική ακολουθία των εσωτερικών χώρων συναντά το τοπίο.

Η αντίθεση ανάμεσα στη μάζα και τη διαφάνεια επιτρέπει στην έννοια της προστασίας να παραμένει ευανάγνωστη χωρίς η κατοικία να γίνεται εσωστρεφής.

 

Ένα όριο ανάμεσα σε δύο τοπία

Η κατοικία οργανώνεται τελικά γύρω από μια καθαρή σχέση ανάμεσα σε μια γραμμή, δύο διαφορετικές περιοχές του οικοπέδου και τον μακρινό ορίζοντα.

Το επίμηκες κέλυφος χωρίζει το τοπίο και ταυτόχρονα συνδέει τις επιμέρους συνθήκες του. Πίσω από αυτό, ο ελαιώνας διατηρεί περισσότερο ήσυχο χαρακτήρα· μπροστά, ο κήπος εντάσσεται στην καθημερινή ζωή και ανοίγεται προς τη θάλασσα.

Οι Façade χρησιμοποιούν την κυκλοφορία, τον προσανατολισμό, τη διαφάνεια και τους ημιυπαίθριους χώρους για να διευρύνουν την έννοια του καταφυγίου πέρα από την απλή περίκλειση. Η γεωμετρία προσφέρει προστασία, ενώ η συνεχής σχέση με τον κήπο και τον Πατραϊκό διατηρεί την κατοικία ανοιχτή προς το φυσικό περιβάλλον.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ek290 | Σεπτέμβριος 2024.

Ένας συμπαγής λευκός όγκος ανοίγεται σταδιακά προς το τοπίο του Ειρηνικού μέσα από ένα κυκλικό αίθριο, έναν καμπύλο τοίχο από σκυρόδεμα και μια στέγη που οργανώνει τη σκιά και τις θεάσεις.

 

Η Casa Malonic στο Zihuatanejo από τους HW Studio είναι μια κατοικία 497τ.μ. στην Punta Garrobo της πολιτείας Guerrero, που ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 2026. Περιτριγυρισμένη από τροπική βλάστηση και με θέα προς τη θάλασσα, οργανώνεται μέσα από μια σταδιακή μετάβαση από την περίκλειση προς την εξωστρέφεια, χρησιμοποιώντας περιορισμένα αρχιτεκτονικά στοιχεία για τη διαχείριση της ιδιωτικότητας, της κίνησης και της σχέσης με το τοπίο.

Αντί να αντιμετωπίζεται ως αυτόνομο αντικείμενο μέσα στο οικόπεδο, η κατοικία συγκροτεί μια ακολουθία ανάμεσα στον δρόμο, το αίθριο, το εσωτερικό και τον ορίζοντα. Μια συνεχής στέγαση προσφέρει σκιά, ενώ οι τοίχοι και τα κενά κατευθύνουν σταδιακά την κίνηση και τις θεάσεις προς τη βλάστηση και τον Ειρηνικό.

 

Κατοίκηση κάτω από τη σκιά

Αφετηρία του σχεδιασμού αποτελεί η enramada, ένα στοιχειώδες στέγαστρο που προσφέρει προστασία κάτω από μια σκιασμένη επιφάνεια, χωρίς να μεταφέρεται ως κυριολεκτική αναφορά στην παραδοσιακή αρχιτεκτονική.

Το έδαφος, η στέγαση και η σκιά γίνονται τα βασικά στοιχεία του έργου. Η αρχιτεκτονική προστατεύει από τον ήλιο και τη βροχή, επιτρέποντας παράλληλα στο φυσικό τοπίο να παραμένει διαρκώς παρόν γύρω από τους χώρους κατοίκησης.

Η λογική αυτή καθορίζει και τον τρόπο με τον οποίο η κατοικία σχετίζεται με τον ορίζοντα. Η θέα δεν αντιμετωπίζεται ως ένα μεμονωμένο κάδρο μέσα από ένα άνοιγμα, αλλά ως βασική συνθήκη γύρω από την οποία οργανώνεται ο χώρος.

 

Προστατευμένη όψη προς τον δρόμο

Από τον δρόμο, η Casa Malonic εμφανίζεται ως ένας συγκρατημένος λευκός όγκος, συνοδευόμενος από έναν καμπύλο τοίχο από σκυρόδεμα.

Ο τοίχος ακολουθεί την πορεία του δρόμου και δημιουργεί το πρώτο όριο ανάμεσα στη δημόσια πρόσβαση και την ιδιωτική κατοικία. Η βλάστηση, οι βράχοι και η φυσική τοπογραφία ενισχύουν αυτή την προστατευμένη συνθήκη και περιορίζουν τις άμεσες οπτικές φυγές προς το εσωτερικό.

Η είσοδος δεν αποκαλύπτει επομένως άμεσα το σύνολο του οικοπέδου. Η αντίληψη του τοπίου εξελίσσεται σταδιακά μέσα από την κίνηση.

Η αντίθεση ανάμεσα στην περίκλειση και την εξωστρέφεια αποτελεί έναν από τους βασικούς μηχανισμούς οργάνωσης της κατοικίας.

 

Το κυκλικό αίθριο ως κενό

Η διαδρομή οδηγεί σε ένα κυκλικό αίθριο που ορίζεται από λευκούς τοίχους.

Στο σημείο αυτό μεταβάλλεται η σχέση με το περιβάλλον. Οι κορυφές των δέντρων, ο ουρανός και το φυσικό φως εμφανίζονται πάνω από το περίγραμμα των τοίχων, ενώ το μεγάλο κυκλικό κενό αφαιρεί ένα τμήμα από τον συμπαγή κτιριακό όγκο.

Το αίθριο λειτουργεί ταυτόχρονα ως υπαίθριος χώρος, πηγή φυσικού φωτισμού και περιοχή μετάβασης. Ο τοίχος παύει να λειτουργεί αποκλειστικά ως όριο και μετατρέπεται σε στοιχείο που καδράρει επιλεγμένες όψεις του τοπίου.

Η γεωμετρία του οργανώνει επίσης μια σαφή ακολουθία: από τον δρόμο προς την προστατευμένη κατοικία, από εκεί προς το αίθριο και, τελικά, προς τον ανοιχτό ορίζοντα.

 

Από την περίκλειση προς τον ορίζοντα

Πέρα από το αίθριο, το κτίριο χάνει σταδιακά τον συμπαγή χαρακτήρα που εμφανίζει προς τον δρόμο.

Η αρχιτεκτονική γίνεται περισσότερο ανοιχτή, μέχρι η στέγαση να αναδειχθεί ως το βασικό στοιχείο που ορίζει τον κατοικήσιμο χώρο. Αντί για ένα συνεχές κέλυφος, δημιουργείται μια μεγάλη σκιασμένη περιοχή σε άμεση οπτική σχέση με το φυσικό περιβάλλον.

Η οργάνωση βασίζεται σε λίγες σαφείς κινήσεις: περίκλειση, κίνηση, αφαίρεση και άνοιγμα.

Τα συμπαγή στοιχεία εξασφαλίζουν ιδιωτικότητα, ενώ τα κενά εισάγουν φως, βλάστηση και μακρινές θεάσεις. Η σχέση ανάμεσα στη μάζα και το κενό αποκτά έτσι μεγαλύτερη σημασία από την αυτονομία των επιμέρους χώρων.

 

Υλική συνέχεια με το τοπίο

Η διαμόρφωση του δαπέδου ενισχύει τη σχέση της κατοικίας με τον τόπο.

Το χρώμα και η υφή του παραπέμπουν στην άμμο της παραλίας, δημιουργώντας μια αντίστοιχη υλική αίσθηση κάτω από τη σκιά της στέγασης. Η επιλογή δεν επιχειρεί να αναπαραστήσει κυριολεκτικά το φυσικό περιβάλλον, αλλά να δημιουργήσει συνέχεια μέσα από το χρώμα, την υφή και τη φυσική εμπειρία του χώρου.

Οι λευκές επιφάνειες λειτουργούν ως αντίστιξη. Το χρώμα τους αντλεί αναφορά από τα λευκά άνθη των εννέα δέντρων Cacalosúchil που περιβάλλουν την κατοικία, δημιουργώντας μια ακόμη σύνδεση ανάμεσα στον κτιριακό όγκο και την υφιστάμενη φύτευση.

Η υλική παλέτα παραμένει σκόπιμα περιορισμένη. Το δάπεδο, οι λευκοί τοίχοι, το σκυρόδεμα και η βλάστηση αποτελούν τα κύρια στοιχεία, επιτρέποντας στις μεταβολές του φωτός και της σκιάς να παραμένουν ευανάγνωστες κατά τη διάρκεια της ημέρας.

 

Ισορροπία ανάμεσα στη μάζα και το κενό

Η Casa Malonic οργανώνεται μέσα από τη σταδιακή μετατροπή ενός προστατευμένου κτιριακού όγκου σε μια περισσότερο ανοιχτή σχέση με το τοπίο.

Ο καμπύλος τοίχος κατευθύνει την προσέγγιση, το κυκλικό αίθριο αφαιρεί μέρος της συμπαγούς μάζας και η μεγάλη στέγαση δημιουργεί μια σκιασμένη περιοχή προς τη θάλασσα. Κάθε στοιχείο αναλαμβάνει έναν συγκεκριμένο χωρικό ρόλο χωρίς να προστίθεται περιττή μορφολογική πολυπλοκότητα.

Οι HW Studio χρησιμοποιούν αυτή την ακολουθία για να εξισορροπήσουν την ιδιωτικότητα με την εξωστρέφεια. Η κατοικία παραμένει περισσότερο κλειστή προς τον δρόμο, γίνεται διαπερατή γύρω από το αίθριο και τελικά ανοίγεται προς τον ορίζοντα.

Το τοπίο δεν λειτουργεί επομένως ως υπόβαθρο της αρχιτεκτονικής, αλλά ως η βασική συνθήκη γύρω από την οποία οργανώνεται η κατοίκηση.