Στη συνοικία Villeray του Μόντρεαλ, μια νέα οικογενειακή κατοικία 549τ.μ. χρησιμοποιεί ένα καμπύλο πέτασμα από υαλότουβλα και μια κατακόρυφη ακολουθία φωτεινών χώρων για να διαχειριστεί την ιδιωτικότητα, το φυσικό φως και τη σχέση της καθημερινής ζωής με τον κήπο.

 

Το The Lens στο Μόντρεαλ από τους MU Architecture είναι μια νέα οικογενειακή κατοικία στη συνοικία Villeray, σχεδιασμένη για ένα ζευγάρι και τα παιδιά του σε οικόπεδο όπου προϋπήρχε μονοκατοικία. Η κατεδάφισή της επέτρεψε την επανεξέταση της χωροθέτησης, του προσανατολισμού και της εσωτερικής οργάνωσης, με βασική παράμετρο την ιδιαίτερη αστική συνθήκη ενός οικοπέδου που περιβάλλεται από δρόμο στα νότια και παρόδους στα ανατολικά και βόρεια.

Ο σχεδιασμός αντλεί αναφορές από τον ιαπωνικό μινιμαλισμό και τις αρχές του feng shui, οι οποίες μεταφράζονται κυρίως μέσα από την ελεγχόμενη κυκλοφορία, το φιλτραρισμένο φυσικό φως και τη σταδιακή μετάβαση από τις περισσότερο δημόσιες στις ιδιωτικές λειτουργίες. Ένα υφιστάμενο λευκό έλατο στη γωνία του οικοπέδου διατηρήθηκε και εντάχθηκε στη νέα σύνθεση.

 

Ιδιωτικότητα και φυσικό φως

Το οικόπεδο διαθέτει ευνοϊκό νότιο προσανατολισμό, αλλά ελάχιστες δυνατότητες απομάκρυνσης από τα γειτονικά βλέμματα.

Η απάντηση των MU Architecture είναι μια σύνθεση περισσότερο συμπαγών όγκων, στους οποίους παρεμβάλλονται ελεγχόμενα ανοίγματα και ενδιάμεσοι χώροι. Αντί η κατοικία να ανοίγεται χωρίς περιορισμούς προς τον δρόμο, το κέλυφος ρυθμίζει τις θεάσεις και ταυτόχρονα επιτρέπει στο φυσικό φως να εισχωρήσει στο εσωτερικό.

Κυρίαρχο στοιχείο της νότιας όψης είναι ένα καμπύλο πέτασμα από υαλότουβλα. Η ημιδιαφανής επιφάνεια διαχέει το φως χωρίς να επιτρέπει άμεσες θεάσεις προς τους χώρους της κατοικίας, δημιουργώντας μια ενδιάμεση συνθήκη ανάμεσα στη διαφάνεια και την περίκλειση.

Η αντίληψή του μεταβάλλεται μέσα στη διάρκεια της ημέρας. Από το εσωτερικό, το έντονο νότιο φως φιλτράρεται πριν φτάσει στους χώρους διημέρευσης, ενώ από τον δρόμο το εσωτερικό διακρίνεται ως ασαφής φωτεινή παρουσία. Το βράδυ, ο τεχνητός φωτισμός αντιστρέφει αυτή τη σχέση.

 

Διαβάθμιση των λειτουργιών

Η κατοικία οργανώνεται καθ’ ύψος, με αφετηρία ένα υπόσκαφο επίπεδο στάθμευσης, προσβάσιμο μέσω κεκλιμένης ράμπας.

Η μεταφορά της κίνησης των οχημάτων κάτω από τη στάθμη του εδάφους απελευθερώνει πλήρως το ισόγειο για την καθημερινή ζωή της οικογένειας. Το υπόγειο δεν αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως βοηθητικός χώρος: μια ευρύχωρη περιοχή εισόδου συνδέει το γκαράζ με την κεντρική σκάλα, ενώ δύο ξενώνες μπορούν να λειτουργούν με σχετική αυτονομία.

Ένας επιπλέον ευέλικτος χώρος διαθέτει ανεξάρτητη πρόσβαση από τη ράμπα και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως γραφείο ή χώρος συναντήσεων, χωρίς να εμπλέκει την επαγγελματική δραστηριότητα στις ιδιωτικές περιοχές της κατοικίας.

Στο ισόγειο συγκεντρώνεται ο βασικός χώρος διημέρευσης. Η κουζίνα, η βοηθητική κουζίνα, η τραπεζαρία και το καθιστικό διαμορφώνουν μια συνεχή ακολουθία, με το καθιστικό να αναπτύσσεται σε διπλό ύψος. Ένας χώρος παιχνιδιού για τα παιδιά και ένα WC συμπληρώνουν το πρόγραμμα.

Προς τον κήπο, οι κοινόχρηστες λειτουργίες επεκτείνονται σε στεγασμένη βεράντα, ενισχύοντας την καθημερινή σχέση ανάμεσα στο εσωτερικό και τον υπαίθριο χώρο.

 

Ιδιωτικές λειτουργίες και κατακόρυφες συνδέσεις

Στον επάνω όροφο οργανώνονται οι περισσότερο ιδιωτικές χρήσεις.

Τα δύο παιδικά υπνοδωμάτια μοιράζονται κοινό λουτρό, ενώ προβλέπεται ανεξάρτητος χώρος πλυντηρίου. Η κύρια σουίτα ανοίγεται σε ιδιωτική βεράντα πάνω από τη στεγασμένη περιοχή του ισογείου, διατηρώντας άμεση οπτική σχέση με τον κήπο.

Ένα μεγάλο γραφείο διαμορφώνεται σε εξώστη πάνω από το καθιστικό διπλού ύψους. Η θέση του επιτρέπει τη σύνδεση της εργασίας με τον κεντρικό χώρο της κατοικίας χωρίς να δημιουργείται ένα ακόμη πλήρως απομονωμένο δωμάτιο.

Μια δεύτερη σκάλα οδηγεί ψηλότερα, σε lounge και υπαίθρια βεράντα στο δώμα, προσθέτοντας έναν ακόμη χώρο εξωτερικής ζωής μέσα στον πυκνό αστικό ιστό.

 

Τα υαλότουβλα ως φίλτρο

Το καμπύλο πέτασμα από υαλότουβλα αποτελεί το πλέον χαρακτηριστικό στοιχείο της κατοικίας, ωστόσο ο ρόλος του είναι πρωτίστως χωρικός και περιβαλλοντικός.

Η ημιδιαφανής επιφάνειά του εξασφαλίζει ιδιωτικότητα απέναντι στον δρόμο και τις γειτονικές ιδιοκτησίες, αξιοποιώντας παράλληλα τον νότιο προσανατολισμό. Η φωτεινότητά του μεταβάλλεται συνεχώς και δημιουργεί ένα περισσότερο σύνθετο όριο από έναν συμβατικό συμπαγή τοίχο ή ένα διαφανές υαλοστάσιο.

Η αναφορά στα ιαπωνικά πετάσματα shoji εντοπίζεται ακριβώς σε αυτή τη συνθήκη: το φυσικό φως εισέρχεται, χωρίς ο εξωτερικός χώρος να αποκαλύπτεται πλήρως.

Δίπλα στο γυάλινο πέτασμα, όγκοι από μπεζ τούβλο σκυροδέματος εναλλάσσουν οξείες και καμπύλες ακμές, διαμορφώνοντας μια περισσότερο συμπαγή εξωτερική επιφάνεια προς την πόλη.

 

Υλικότητα και κατακόρυφος άξονας φωτός

Στο εσωτερικό χρησιμοποιείται περιορισμένη παλέτα από καρυδιά, δρυ, πορσελάνη και βουρτσισμένο ορείχαλκο.

Στην κουζίνα, ένας μονολιθικός αναρτημένος απορροφητήρας οργανώνει τη νησίδα, ενώ μια σειρά από ραβδωτά ξύλινα φωτιστικά σηματοδοτεί την τραπεζαρία. Το πέτασμα από υαλότουβλα παραμένει ορατό από τον χώρο και διαχέει μεταβαλλόμενο φυσικό φως πάνω στο δρύινο δάπεδο.

Μια λευκή μεταλλική αναρτημένη σκάλα με γυάλινα στηθαία συνδέει τα κύρια επίπεδα γύρω από ένα κατακόρυφο κενό. Η διαμόρφωση επιτρέπει στο φυσικό φως να μεταφέρεται από τα υψηλότερα σημεία προς το ισόγειο, ενώ παράλληλα διατηρεί οπτική συνέχεια μεταξύ των ορόφων.

Στα λουτρά, μπεζ πορσελάνη και βουρτσισμένος ορείχαλκος συνεχίζουν την περιορισμένη υλικότητα, ενώ η κύρια σουίτα διαθέτει καμπίνα ντους και ξεχωριστό ατμόλουτρο.

 

Άνοιγμα προς τον κήπο

Στην πίσω πλευρά, η σχέση της κατοικίας με το περιβάλλον αντιστρέφεται και το κέλυφος αποκτά πολύ μεγαλύτερη διαφάνεια.

Ο κήπος, σχεδιασμένος από τους Atelier Friche, οργανώνεται με αγρωστώδη και πολυετείς φυτεύσεις γύρω από μια πισίνα με σκούρο πυθμένα που αντανακλά τον ουρανό. Η στεγασμένη βεράντα διαθέτει υπαίθρια κουζίνα, ενώ πάνω από αυτή αναπτύσσεται φυτεμένο δώμα.

Η αντίθεση ανάμεσα στην περισσότερο προστατευμένη όψη προς τον δρόμο και το ανοιχτό μέτωπο προς τον κήπο συνοψίζει τη βασική χωρική λογική του έργου: περίκλειση και φιλτραρισμένο φως προς την πόλη, μεγαλύτερη διαφάνεια προς το ιδιωτικό τοπίο.

Στο The Lens, το κέλυφος δεν χρησιμοποιείται μόνο για τη διαμόρφωση μιας αναγνωρίσιμης εικόνας, αλλά ως εργαλείο ελέγχου της ιδιωτικότητας, του φωτός και της κίνησης. Το πέτασμα από υαλότουβλα, το κατακόρυφο κενό και οι διαδοχικές συνδέσεις με βεράντες και κήπο οργανώνουν τελικά την κατοίκηση μέσα από διαφορετικούς βαθμούς ανοιχτότητας.