Σε μια δυτική πλαγιά της Άνδρου, τρεις υπόσκαφες κατοικίες βυθίζονται στο έδαφος, οδηγώντας από μια σκιασμένη κάθοδο στην ανοιχτή θέα του Αιγαίου.

 

Σε μια δυτική πλαγιά της Άνδρου, τρεις υπόσκαφες κατοικίες των MARI GOGA Architecture εγγράφονται διακριτικά στο φυσικό ανάγλυφο. Από ψηλά, η παρουσία τους γίνεται αντιληπτή μόνο μέσα από ορισμένα ίχνη: τους όγκους των ανελκυστήρων, τις καθοδικές κλίμακες των εισόδων και τους γραμμικούς φωταγωγούς, που εμφανίζονται ως λεπτές σχισμές στο έδαφος.

Η σύνθεση ακολουθεί το επίμηκες σχήμα του οικοπέδου και τη φυσική υψομετρική διαφορά της πλαγιάς. Έτσι, οι τρεις κατοικίες τοποθετούνται διαδοχικά στο έδαφος. Η πρώτη και μεγαλύτερη περιλαμβάνει τον κύριο όγκο και έναν ανεξάρτητο ξενώνα, ενώ η τρίτη βρίσκεται στο χαμηλότερο σημείο του οικοπέδου και λειτουργεί αυτόνομα.

 

Κάθοδος από τη σκιά στο φως

Η πρόσβαση σε κάθε κατοικία γίνεται από την πίσω πλευρά, μέσω καθοδικών κλιμάκων ή ανελκυστήρων. Τοιχία εμφανούς σκυροδέματος πλαισιώνουν τη διαδρομή και εντείνουν την αίσθηση της σταδιακής κατάβασης στη γη.

Στο τέλος της πορείας, η χωρική εμπειρία αντιστρέφεται. Μεγάλα ανοίγματα στις δυτικές όψεις αποκαλύπτουν τον ουρανό και το Αιγαίο, δημιουργώντας την αίσθηση ότι οι χώροι αιωρούνται ψηλά πάνω από τη θάλασσα.

 

Η ακολουθία αυτή διαμορφώνει τον διττό χαρακτήρα του έργου. Από τη μία πλευρά, οι κατοικίες παραπέμπουν στην προστατευμένη συνθήκη ενός σπηλαίου. Από την άλλη, η πανοραμική τους θέση θυμίζει την υπερυψωμένη θέα μιας αετοφωλιάς.

Στο εσωτερικό, οι κοινόχρηστοι χώροι αναπτύσσονται σε ανοιχτές κατόψεις, ενισχύοντας τη γραμμικότητα και τη συνέχεια της κίνησης. Ένας επιμήκης διάδρομος οδηγεί προς τα υπνοδωμάτια, τα οποία ανοίγονται προς τη δύση και καδράρουν τον ορίζοντα.

 

Φιλτράροντας το δυτικό φως

Κατά μήκος των δυτικών όψεων εκτείνονται προστατευμένοι, γραμμικοί ημιυπαίθριοι χώροι. Διάτρητα πανέλα από bamboo φιλτράρουν το έντονο απογευματινό φως και ταυτόχρονα περιορίζουν την ένταση του ανέμου πριν αυτός φτάσει στο εσωτερικό.

Η θέση τους μεταβάλλεται ανάλογα με την πορεία του ήλιου και τις ανάγκες των κατοίκων. Έτσι, οι όψεις δεν παραμένουν στατικές. Αντίθετα, το φως, η σκιά και η διαφάνεια μεταβάλλονται συνεχώς κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Οι γραμμικοί φωταγωγοί διαμορφώνονται ως εσωτερικές αυλές και μεταφέρουν φυσικό φως και αερισμό βαθιά στους υπόσκαφους χώρους. Το κατακόρυφο ύψος τους ενισχύει τη σύνδεση ανάμεσα στο εσωτερικό, το τοπίο και το μεταβαλλόμενο φυσικό φως.

 

Υλικότητα και συνέχεια του τοπίου

Η επιλογή των υλικών ενισχύει τη σχέση με το έδαφος. Το εμφανές σκυρόδεμα και η τοπική πέτρα τονίζουν το βάρος και τον υπόσκαφο χαρακτήρα της αρχιτεκτονικής. Αντίθετα, τα ξύλινα στοιχεία και τα πανέλα από bamboo προσθέτουν θερμότερες υφές και γήινες αποχρώσεις.

Ο περιβάλλων χώρος ακολουθεί τη φυσική κλίση του οικοπέδου. Η τοπική βλάστηση καλύπτει σταδιακά τα βατά δώματα και τα κενά ανάμεσα στις κατοικίες. Με αυτόν τον τρόπο, το διαταραγμένο έδαφος αποκαθίσταται και η αρχιτεκτονική επανεντάσσεται προοδευτικά στο κυκλαδίτικο τοπίο.

 

Το έργο νοείται τελικά ως ένα «πέρασμα», τόσο κυριολεκτικά όσο και βιωματικά: μια ελεγχόμενη κάθοδος στη γη, που καταλήγει ξανά στο φως, στην ανοιχτότητα και στον ορίζοντα.

Αναβίωση της Πολιτιστικής Κληρονομιάς με Μοντέρνα Αρχιτεκτονική

Ένα αρχιτεκτονικό τοπόσημο

Το Goethe-Institut της Αθήνας είναι το παλαιότερο πολιτιστικό ίδρυμα της Γερμανίας στο εξωτερικό και αποτελεί το διοικητικό κέντρο όλων των Ινστιτούτων Γκαίτε της νοτιοανατολικής Ευρώπης. Το 1982 μεταφέρθηκε στην οδό Ομήρου, σε ένα 8όροφο κτίριο γραφείων και τάξεων διδασκαλίας, συνολικής επιφάνειας 4.629m², με δύο υπόγεια, αίθριο στον πρώτο όροφο και μεγάλη αίθουσα εκδηλώσεων 350 ατόμων.

Αντισεισιμική ενίσχυση και ριζική ανακαίνιση

Με αφορμή την απαραίτητη αντισεισμική ενίσχυση του κτιρίου, εκπονήθηκε μελέτη για τη ριζική ανακαίνισή του, που περιλάμβανε, εκτός της επιτηδευμένης στατικής του ενίσχυσης με σύμμικτη πρωτοποριακή κατασκευή, τον πλήρη εκσυγχρονισμό των ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων, την αναβάθμιση της πυρασφάλειας, την πλήρη προσβασιμότητα για άτομα με ειδικές ανάγκες, καθώς και τη λειτουργική του αναδιάρθρωση, σημαντικό στοιχείο της οποίας ήταν και το «άνοιγμα» του κτιρίου προς την πόλη. Με αυτό το σκεπτικό, αναμορφώθηκε όλη η πρόσοψη τού ισογείου με μεγάλα κρύσταλλα και ξύλινες κάθετες περσίδες, ώστε να «προσκαλεί» πλέον ορατά όλο το 24ωρο το κοινό στους χώρους του.

Λειτουργικές ενότητες και προσβασιμότητα

Μία κεντρική ράμπα συνδέει αξονικά τα δύο επίπεδα του ισογείου και οδηγεί τον επισκέπτη να διασχίσει, από την κεντρική είσοδο και τον χώρο υποδοχής, όλο το βάθος του κτιρίου, που καταλαμβάνεται στο δεύτερο επίπεδο από τη βιβλιοθήκη. Η διακριτική ύπαρξη της καντίνας συνεισφέρει στο να λειτουργεί ο χώρος αυτός ως δημόσιος πολυχώρος ανάλαφρης και φωτεινής παραμονής και μελέτης, υπογραμμίζοντας, οπτικά και πραγματικά, τον χαρακτήρα πολιτιστικής ανταλλαγής του Ινστιτούτου. Οι βιβλιοθήκες συνοδεύουν τον επισκέπτη στο κάτω φουαγέ, που διαμορφώνεται ως ένας άλλος μικρός πολυχώρος, για να οδηγηθεί από εκεί στην εκσυγχρονισμένη μεγάλη αίθουσα.

Στον χώρο υποδοχής της εισόδου υπάρχει η νέα ξύλινη σκάλα που, ορατή από την πρόσοψη του κτιρίου, η οποία οδηγεί στον πρώτο όροφο σε μία νέα αίθουσα πολλαπλών χρήσεων και στο αίθριο, το οποίο με μελετημένη σκίαση και με δυνατότητα εστίασης, αποτελεί έναν επιπλέον υπαίθριο χώρο εκδηλώσεων, πρασίνου αλλά και ησυχίας στο πολύβουο κέντρο της πόλης.
Οι όροφοι των γραφείων αναμορφώθηκαν πλήρως με διάφανα χωρίσματα, σε σύγχρονους φωτεινούς χώρους διοίκησης σύμφωνα με τις νέες λειτουργικές απαιτήσεις.

Αρχιτεκτονική αισθητική και ένταξη

Η ατμόσφαιρα του Ινστιτούτου καθορίζεται από τον συνδυασμό της εμφανούς τεχνικής υποδομής του κτιρίου με την αισθητική του ξύλου, των χρωμάτων και του επιλεγμένου φωτισμού.

Η διακριτική χρωματική σύλληψη ακολουθεί τη «Θεωρία των χρωμάτων» του ίδιου του Γκαίτε και αποτυπώνεται τόσο στα εντυπωσιακά φωτιστικά του ισογείου όσο και στις κινητές περσίδες σκίασης των προσόψεων.

Μελέτη φωτισμού για συγκέντρωση

Ο διαφοροποιημένα ελεγχόμενος φωτισμός υπογραμμίζει σε όλους τους χώρους, αλλά προπαντός στον διευρυμένο δημόσιο χώρο του ισογείου, στην αίθουσα του πρώτου ορόφου και στο αίθριο, την πρόσκληση για ανάλαφρη παραμονή και μελέτη, σηματοδοτώντας επίσης τη θέση του κτιρίου στον αστικό ιστό.