Κόκκινη πρόσοψη

Η κατοικία βρίσκεται σε ήσυχο, κεντρικό δρόμο στην πόλη Aveiro, απέναντι από ένα πάρκο με τοπικά είδη δέντρων. Ο σχεδιασμός ακολουθεί την ανακαίνιση και επέκταση ενός εγκαταλελειμμένου κτιρίου Art Nouveau που κατασκευάστηκε τον 20ό αιώνα.

 

Σχεδιασμός πρόσοψης

Στην πρόσοψη διατηρούνται μια σειρά από διακοσμητικά στοιχεία σκαλισμένα σε ασβεστόλιθο, που καθοδηγούν την υλικότητα και τον μορφολογικό χαρακτήρα της παρέμβασης. Πιο συγκεκριμένα, η νέα πρόσοψη παραπέμπει στην υφιστάμενη επιδερμίδα του κτιρίου και είναι κατασκευασμένη από λαξευτή πέτρα, δημιουργώντας μια οπτική αφήγηση μεταξύ εσωτερικού και εξωτερικού χώρου, καθώς και ένα έντονο παιχνίδι ανάμεσα στο φως και τη σκιά.

 

Χωρική οργάνωση

Η κατοικία αποτελείται από τέσσερις ορόφους. Το ισόγειο περιλαμβάνει μια σειρά από κοινόχρηστους χώρους για κοινωνικές συγκεντρώσεις, ενώ οι δύο τελευταίοι αποτελούνται από τέσσερα υπνοδωμάτια με ανεξάρτητο μπάνιο. Τέλος, η βεράντα του κτιρίου προσφέρει εντυπωσιακή θέα προς στην πόλη.

 

Χρωματική παλέτα

Σταυρωτή επικολλητή ξυλεία χρωματισμένη σε έντονο κόκκινο αποτελεί το κυρίαρχο στοιχείο της εξωτερικής επένδυσης και έρχεται σε αντίθεση με τους απλούς υπόλευκους τόνους που χρησιμοποιούνται στο εσωτερικό. Τέλος, διακριτικά μαύρα στοιχεία, όπως κουφώματα παραθύρων και φωτιστικά, δίνουν επιπλέον ένταση στον χώρο.

Πολύχρωμες επιδείξεις

Το έργο αφορά ένα διαμέρισμα 90 τ.μ., που βρίσκεται στην καρδιά της πόλης, το οποίο ανακαινίστηκε με σκοπό να καλύψει τις καθημερινές ανάγκες των κατοίκων του, διατηρώντας και αναδεικνύοντας παράλληλα τα υφιστάμενα χαρακτηριστικά του.

 

Οργάνωση διάταξης

Εκτός από τις τυπικές οικιστικές λειτουργίες, το διαμέρισμα αναδιαμορφώνεται προκειμένου να προβληθούν και να αποθηκευτούν οι διάφορες συλλογές βινυλίων και βιβλίων της οικογένειας. Οι χώροι οργανώνονται σε ανοιχτή διάταξη, ενώ ταυτόχρονα τοποθετούνται μια σειρά από ελαφριά, ανοιχτά έπιπλα -αντί για παραδοσιακά ξύλινα ερμάρια- που φιλοξενούν όλα τα διαφορετικά αντικείμενα, ενώ παράλληλα παρέχουν μια πιο ευέλικτη και ελεύθερη αισθητική.

 

Custom επίπλωση

Τμήματα του τοίχου κατεδαφίζονται, ενώνοντας δύο ξεχωριστά δωμάτια και δημιουργώντας μια γωνιά για ένα νέο έπιπλο αποθήκευσης. Παράλληλα, η κύρια κρεβατοκάμαρα ενοποιείται με το λουτρό, παρέχοντας μια πιο απλή διαδρομή κυκλοφορίας καθώς και άφθονο χώρο για τις προθήκες της συλλογής. Οι τοίχοι και τα διαχωριστικά διακόπτονται από ακανόνιστα ανοίγματα που προσδίδουν οπτικές συνδέσεις μεταξύ των χώρων, ενώ ταυτόχρονα αποτελούν σημεία για την τοποθέτηση ραφιών επίδειξης.

 

Χρωματική και υλική παλέτα

Μια σειρά από φυσικά υλικά, όπως το εμφανές σκυρόδεμα και το ξύλο, χρησιμοποιούνται σε ποικίλες επιφάνειες του χώρου. Ταυτόχρονα, διαφορετικά χρώματα και μοτίβα δίνουν πρόσθετη έμφαση, όπως για παράδειγμα τα μεταλλικά πορτοκαλί κουφώματα και τα κόκκινα ράφια, δημιουργώντας ζωντανές στιγμές μέσα στο διαμέρισμα. Τέλος, τα δάπεδα της εισόδου και της κουζίνας επενδύονται με ένα μπλε δάπεδο από πορσελάνη, το οποίο δρα ως διακριτικό όριο στην ανοιχτή κάτοψη.

Δημιουργική ευελιξία

Τα νέα γραφεία, επιφάνειας 1000m², σχεδιάστηκαν από την αρχή ώστε τίποτα να μην είναι στατικό και ο καθένας να έχει τη δυνατότητα ανά πάσα στιγμή να εργαστεί σε οποιαδήποτε γωνιά τους, να δημιουργεί brainstorming και να μοιράζεται ιδέες.

 

Χωρική οργάνωση

Η διάταξη του χώρου είναι σε σχήμα ορθογώνιου παραλληλόγραμμου με το κέντρο του να καταλαμβάνεται από ένα αίθριο 100m2. Η υποδοχή αποδίδει με τον σχεδιασμό της την ιδέα για έναν πρωτότυπο εργασιακό κόσμο, σε minimal αισθητική και με οδηγό τα εταιρικά χρώματα. Στην οροφή κυριαρχεί ένας industrial μπλε ουρανός, ενώ η reception προσφέρει επιπλέον τη δυνατότητα σύντομων meetings ή και εργασίας. Η ιδέα της μέγιστης ευελιξίας ακολουθείται σε όλα τα υπόλοιπα γραφεία, τα οποία ακολουθούν διαφορετικές τυπολογίες οργάνωσης.

 

Ειδικοί σχεδιασμοί

Στον χώρο των στελεχών marketing και sales, ο οποίος είναι ο πρώτος που διακρίνεται, τα webnests, μια σειρά από μεταλλικές ειδικές κατασκευές, εξυπηρετούν 6 έως 8 άνετες θέσεις εργασίας ενώ διαθέτουν τηλεοράσεις και whiteboards ώστε ανά πάσα στιγμή να μπορεί μία ομάδα να επιλύσει ένα πρόβλημα, να κάνει brainstorming και ο κάθε εργαζόμενος να μοιράζεται στις οθόνες οποιαδήποτε πληροφορία.

To bar marketing, το πρώτο brainstorming area, αποτελείται από έναν μεγάλο πίνακα και μία σειρά από θέσεις, σε διάταξη bar. Το πρώτο meeting room διαθέτει whiteboards στους τοίχους και ένα custom made τραπέζι ping pong για 8 άτομα, ενώ τα think tanks εξυπηρετούν τις ανάγκες των εργαζομένων για απομόνωση, για τηλεδιάσκεψη με απόλυτη ησυχία ή και ακόμη και για αλλαγή παραστάσεων, μακριά από τον χώρο εργασίας.

 

Custom στοιχεία

Έμπνευση για τον σχεδιασμό του κεντρικού meeting room αποτέλεσε η λέξη disrupt, πολύ συνηθισμένη σε εταιρείες που του cloud χώρου, καθώς το μισό δωμάτιο είναι εσωτερικό ενώ το άλλο μισό βρίσκεται στο αίθριο. Το meeting room, που έχει “ντυθεί“ περιμετρικά με δοκούς, διαθέτει ένα τραπέζι 12 θέσεων, ενώ με τη χρήση του καναπέ μπορεί να καλύψει μέχρι και 16 θέσεις. Ο τοίχος έχει επενδυθεί με whiteboards από πάνω έως κάτω, ενώ στα αριστερά του καλύπτεται από μία ειδική τεχνοτροπία και custom made κατασκευές οι οποίες περιέχουν κρυφό φωτισμό.

To brainstorming room έχει σχεδιαστεί ως ένα μικρό θέατρο, με τον τοίχο απέναντι του να είναι επενδυμένος με whiteboards. Το θέατρο είναι κατασκευασμένο με τέτοιον τρόπο ώστε να τοποθετούνται σκαμπό, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν για ένα μεγάλο ομαδικό meeting. Δίπλα από το brainstorming room βρίσκεται ένα ακόμη private office, meeting bar τεσσάρων ατόμων με τηλεόραση, ο χώρος του RnD με επιπρόσθετο webnest χωρητικότητας οκτώ θέσεων και οι επόμενες θέσεις εργασίας με κεντρικό συρόμενο μηχανισμό, που επιτρέπει στους εργαζομένους να μετακινήσουν το γραφείο τους.

 

Καινοτόμες χρήσεις

Σε όλους τους άλλους εργασιακούς χώρους υπάρχουν οθόνες τηλεόρασης ώστε οι εργαζόμενοι να μοιράζονται πληροφορίες μέσω του ασύρματου δικτύου. Τα γραφεία τριπλέτες ή “γρανάζι“, όπως τους αποδόθηκε η ονομασία, καλύπτουν δώδεκα εργαζόμενους και διαθέτουν ειδικό κινούμενο μηχανισμό δίπλα τους για αποθήκευση αλλά και ως εφήμερη θέση για συνάδελφο.

Η ψυχαγωγία είναι σημαντικό μέρος του εργασιακού περιβάλλοντος, με άφθονα επιτραπέζια και ηλεκτρονικά παιχνίδια, όπως δύο μεγάλα Σκορ 4 και playroom με κρυφό φωτισμό και υφάσματα υψηλής αντοχής. Η κουζίνα-τραπεζαρία, με πόρτες 360°, διαθέτει κατασκευές σε σχήμα μικρού σπιτιού με οθόνες τηλεόρασης για την απόλαυση του μεσημεριανού διαλείμματος ή για εργασιακές ανάγκες. Το αίθριο αποτελεί προέκταση της τραπεζαρίας, με τις θέσεις στο εσωτερικό και εξωτερικό της να εξυπηρετούν όλους τους εργαζόμενους.

Χρωματιστές χρήσεις

Το έργο αφορά την ανακαίνιση ενός διαμερίσματος, 81m2, σε πολυκατοικία της δεκαετίας του 80’ με θέα σε πάρκο. Η γραμμική του διάταξη σε συνδυασμό με τον νοτιοδυτικό προσανατολισμό του το καθιστά ιδιαίτερα φωτεινό.

 

Χωροταξική οργάνωση

Στόχος του σχεδιασμού είναι να δημιουργηθεί ένας πολύ-λειτουργικός χώρος, αποτελούμενος από κουζίνα, τραπεζαρία, γραφείο και καθιστικό ενώ ταυτόχρονα το κέντρο του να παραμείνει ελεύθερο. Κατά την αποξήλωση, καθαιρείται ο τοίχος που διαχωρίζει την κουζίνα και το σαλόνι της αρχικής διάταξης. Επιπλέον τα έπιπλα τοποθετούνται στην περίμετρο του νέου ανοιχτού χώρου και ενσωματώνονται στους τοίχους οπτικά, χρησιμοποιώντας όμοιους χρωματικούς τόνους.

 

Κεντρικό στοιχείο σχεδιασμού

Για τις λειτουργίες της κουζίνας και του γραφείου επιλέγονται αντίθετες χρωματικές αποχρώσεις -βαθύ κόκκινο και σκούρο πράσινο αντίστοιχα- έτσι ώστε να διαφοροποιηθούν. Η νησίδα της κουζίνας, επενδύεται με μαύρη πέτρα και ξύλο σημύδας και λειτουργεί ως το νέο, διακριτικό διαχωριστικό στο σαλόνι καθώς και ως πολυμορφικός χώρος συγκέντρωσης, προετοιμασίας γευμάτων, τραπεζαρίας και γραφείου.

 

Παλέτα υλικών

Το δάπεδο του διαμερίσματος είναι επενδυμένο με μάρμαρο Ιωαννίνων στο εσωτερικό και μάρμαρο Αλιβερίου στο εξωτερικό. Η μεγάλη αντανακλαστικότητα του υλικού διαχέει και ενισχύει το φυσικό φως που εισέρχεται στο διαμέρισμα. Αντίθετα, τα ξύλινα δάπεδα στα υπνοδωμάτια προσδίδουν μια ζεστή και φιλόξενη αίσθηση. Σε συνέχεια του υπόλοιπου χώρου, το δάπεδο στο μπάνιο επενδύεται με ροζ πλακάκια μαρμάρου, που σε συνδυασμό με τα ανθρακί μεταλλικά στοιχεία, προσδίδουν έναν πολυτελή χαρακτήρα.

Εκλεπτυσμένη απλότητα

Μία υπάρχουσα κατοικία πάνω στην ακτή του Ορνού μεταμορφώθηκε σε ένα κομψό, πολυτελές εξοχικό εξοπλισμένο με ξενώνες και spa, που εντάσσονται μέσα σε μία σειρά από διαδοχικούς αναβαθμούς που φτάνουν μέχρι τη θάλασσα, αξιοποιώντας τον προσανατολισμό και την τοπογραφία του οικοπέδου.

 

Ανοιχτή διάταξη

Το κυρίως κτίριο βρίσκεται στην υψηλότερη στάθμη του οικοπέδου, με χαρακτηριστικές επίπεδες στέγες, λευκά γλυπτικά σχήματα και ξύλινες πόρτες που απηχούν την παραδοσιακή αρχιτεκτονική της Μυκόνου. Ο άμεσος υπαίθριος χώρος του, με τη χαρακτηριστική δοκιδωτή πέργκολα που φιλοξενεί ένα τραπέζι φαγητού και πάγκους καθιστικού, βλέπει προς μια μεγάλη πισίνα που βρίσκεται πάνω από τους ξενώνες, υπόσκαφους μέσα στην πλαγιά.

Φαρδιά σκαλοπάτια και χαμηλές ξερολιθιές οδηγούν από την κυρίως κατοικία στο χαμηλότερο επίπεδο των ξενώνων και στη συνέχεια προς έναν υπαίθριο χώρο με μεγάλο τραπέζι και bar κάτω από μία καλαμωτή, όπου κυριαρχεί η υπαίθρια κουζίνα και τα στοιχεία διαμόρφωσης από σκούρο τεχνητό βράχο. Ακόμα χαμηλότερα, ένα τελευταίο πλάτωμα καταλήγει σε προβλήτα, πάνω στην ακτή. Τα πρανή που απλώνονται ενδιάμεσα, φυτεύονται με κάκτους και άλλα φυτά με μεγάλη αντοχή στην ξηρασία, προστατεύοντας από τη ζέστη τους χώρους που βρίσκονται από κάτω.

 

Σχεδιασμός & υλικά

Η αρχιτεκτονική γλώσσα του εξωτερικού χώρου περνάει αβίαστα και στο εσωτερικό της κατοικίας, συνδυάζοντας ευθείες γραμμές με απαλές καμπύλες σε μια σύγχρονη, μινιμαλιστική έκφραση. Στην κυρίως κατοικία, η οποία περιλαμβάνει κουζίνα, καθιστικό, master υπνοδωμάτιο καθώς και παιδικό υπνοδωμάτιο με playroom, οι λείοι, υπόλευκοι τοίχοι και τα δάπεδα αποκτούν έντονο χρωματικό βάθος μέσα από την εφαρμογή διαδοχικών στρώσεων επιχρίσματος από σχιστόλιθο, τοπική πέτρα, μαρμαρόσκονη και χρωστικές ουσίες, τα οποία στη συνέχεια περνιούνται με κερί και γυαλίζονται. Ανοιχτόχρωμα ξύλινα δοκάρια στις περιοχές του καθιστικού και του spa, καθώς και εκτεθειμένη τοπική πέτρα από τις εκσκαφές, προσδίδουν επιπλέον υφές και αντιθέσεις στη συνολική χρωματική παλέτα.

Η πτέρυγα των ξενώνων επιπλώνεται με κομψή απλότητα. Κρεβάτια-πλατφόρμες και σεζλόνγκ από σκούρο ξύλο επενδύονται με υπόλευκα υφάσματα, όπως επίσης και οι καμπύλες καρέκλες, που θυμίζουν κυκλαδικά γλυπτά, μπροστά από τους καθρέφτες που τονίζουν το σχήμα τους μέσα από λεπτά, σκούρα μπρούτζινα πλαίσια. Μπρούτζινα φωτιστικά σώματα και γλυπτικά τραπέζια σε χρυσό και ασημί συμπληρώνουν την επίπλωση. Οι εσοχές πίσω από τα κρεβάτια είναι μία διακριτική αρχιτεκτονική αναφορά στα εσωτερικά των διάσημων περιστερώνων της Μυκόνου.

Τα λουτρά των ξενώνων είναι εξίσου εκλεπτυσμένα: ελεύθερες πέτρινες μπανιέρες και νιπτήρες πάνω σε βάθρα αναδεικνύονται μέσα από μπρούντζινες βρύσες και μπαταρίες ντους με εφέ βροχής. Τα σχήματα, τόσο των καθρεφτών όσο και των πλευρικών εσοχών στον τοίχο, έρχονται σε αντιστοιχία με τον χαρακτήρα των υπνοδωματίων. Στα όλα δωμάτια, η φαινομενικά απλή όμως ιδιαίτερα μελετημένη χρωματική παλέτα τονίζεται με ξύλο, σκούρο δέρμα, μπρούντζινες και χρυσές λεπτομέρειες, καθώς και γκρίζα και ανοιχτή καφέ πέτρα.

 

Custom έπιπλα & φωτισμός

Τα φωτιστικά, τα έπιπλα και τα υφάσματα στο χρώμα του φυσικού, ανεπεξέργαστου λινού είναι μετρημένα και μινιμαλιστικά, σε απόλυτη αρμονία με την αρχιτεκτονική αισθητική. Στις περιοχές του spa, τα βοτσαλωτά δάπεδα δίνουν αδρή αίσθηση, η οποία επαναλαμβάνεται στο λουτρό με μεγάλες, οβάλ πέτρες. Ο νιπτήρας και ο πάγκος είναι ένα ενιαίο κομμάτι μαρμάρου με έντονες νευρώσεις, τα ράφια πακτώνονται στον τοίχο ενώ ένα μεγάλο άνοιγμα από το δάπεδο ως την οροφή βλέπει προς έναν μικρό, περίκλειστο κήπο. Στο δωμάτιο μασάζ, αντί για ράφια, υπάρχουν ορθογωνικές εσοχές ενσωματωμένες στον ένα τοίχο. Ο νιπτήρας κατασκευάστηκε από έναν μονόλιθο γκρίζας πέτρας, ο οποίος αφέθηκε στη φυσική, αδρή του κατάσταση εκτός από τη γυαλισμένη πάνω πλευρά του.

Μπρούτζινες βρύσες και κρεμαστά φωτιστικά τοίχου προσθέτουν μια νότα αντιθετικής πολυτέλειας. Μεγάλα συρόμενα ανοίγματα προς τη θέα της θάλασσας φέρνουν άπλετο φυσικό φωτισμό και αερισμό στο γυμναστήριο, που επιπλώνεται με σκούρο καφέ δέρμα και ξύλινους εξοπλισμούς, με λίγα καμπύλα, γλυπτικά τραπέζια να ξεχωρίζουν, στον ίδιο σκούρο τόνο του ξύλου. Ο σχεδιασμός του χαμάμ, ένα ημικυκλικό περίκλειστο δωμάτιο με τοίχους που υψώνονται σε έναν τρούλο με ακανόνιστες καμπύλες, αντλεί την έμπνευσή του από την τοπική παράδοση των υπόσκαφων κατοικιών στις Κυκλάδες, που βρίσκονται κρυμμένες μέσα στα υψώματα. Τέλος, η τεχνολογική υποδομή της κατοικίας εντάσσεται διακριτικά στον σχεδιασμό, όπως επίσης και ο αρχιτεκτονικός φωτισμός, συντελώντας σε ένα γαλήνιο αλλά εντυπωσιακό οπτικό αποτέλεσμα.

Σύνθεση αντιθέσεων

Το νέο καφεκοπτείο, σε κεντρική περιοχή της Αθήνας, έχει ως χαρακτηριστικό του την αρμονική σύνθεση έντονων αντιθέσεων: γεωμετρικών σχημάτων, υλικοτήτων, υφών και χρωμάτων. Πρόθεση είναι η δημιουργία μιας κομψής αλλά “avantgarde“ ατμόσφαιρας.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Το κατάστημα αποτελείται από τον ισόγειο εσωτερικό και εξωτερικό χώρο κατανάλωσης και τον όροφο, όπου αναπτύσσεται ένας υβριδικός χώρος καθιστικού και οργάνωσης σεμιναρίων και events με κεντρικό θέμα τον καφέ. Κυρίαρχα στοιχεία της σύνθεσης είναι οι δύο μονολιθικοί πάγκοι χειροποίητου έγχρωμου μωσαϊκού, οι οποίοι χωροθετούνται στο κέντρο του καταστήματος και παραλαμβάνουν τη διαδικασία παραγωγής και προσφοράς των προϊόντων. Το coffee station και η ανοικτή κουζίνα συνυπάρχουν αρμονικά και γύρω τους οργανώνονται όλες οι κινήσεις του προσωπικού και των πελατών. Την οριζοντιότητα της σύνθεσης διαταράσσουν η οπή στο κέντρο του χώρου και η μεταλλική κυκλική κλίμακα ανόδου στον όροφο. Τα δύο αυτά στοιχεία τονίζονται χρωματικά θέλοντας να δημιουργήσουν μια τομή στη χαλαρή ροή των επισκεπτών.

 

Μορφολογικά στοιχεία

Η κεντρική οπή παρέχει οπτική σύνδεση μεταξύ των επιπέδων, δημιουργώντας ταυτόχρονα το στοιχείο της έκπληξης μέσω των κρεμαστών φωτιστικών και φυτών που διατρέχουν το κατακόρυφο μήκος της. Στην όψη, τα μεταλλικά μαύρα “κάδρα“, το αρχιτεκτονικό πανί σκίασης και η έντονη φύτευση προδιαθέτουν τον περαστικό για τη διαφορετικότητα της εμπειρίας.

 

Φυσικά υλικά

Στοιχεία Art Deco και υλικά από μια “άλλη Αθήνα“ συνθέτουν έναν φιλόξενο χώρο. Το επισμαλτωμένο βαθύ πράσινο πλακάκι του δαπέδου αφενός ενοποιεί τις διαφορετικές λειτουργίες του χώρου αφετέρου δημιουργεί παιχνιδίσματα μέσω των αντανακλάσεων του φωτός ανάλογα με τη γωνία θέασής του. Οι τοίχοι καλύπτονται είτε από ασβεστόχρωμα είτε από επενδύσεις με κεραμικά γεωμετρικά μοτίβα και σχέδια. Τα στοιχεία αυτά δημιουργούν τον ιδανικό καμβά για τα έργα τέχνης, τα επιτοίχια φωτιστικά και την εσωτερική φύτευση. Ο ορείχαλκος με το γυαλί, το μωσαϊκό, τα ιδιαίτερης γεωμετρίας και υφής κεραμικά καθώς και το ξύλο σε συνδυασμό με τη βενετσιάνικη ψάθα αποδίδουν χωρικά τη ζητούμενη υλικότητα στο σύνολο της σύνθεσης.

Γραμμική αλληλεπίδραση

Ένας πρώην εμπορικός χώρος του 1938 στον Κεραμεικό, σχεδιασμένος από τον Αριστομένη Προβελέγγιο, μεταμορφώνεται σε ένα σύγχρονο εστιατόριο.

 

Οργάνωση λειτουργειών

Το εστιατόριο αναπτύσσεται στο υπερυψωμένο ισόγειο, το οποίο φιλοξενεί την κυρίως σάλα, το bar και τμήμα της κουζίνας, στο υπόγειο, όπου βρίσκεται μέρος του παρασκευαστηρίου, καθώς και στο πατάρι. Η σχέση αυτών των διαδοχικών επίπεδων προσδιορίζεται με γνώμονα τη θέση του σημείου υποδοχής και τη θέα προς τον δημόσιο χώρο που βρίσκεται μπροστά του. Βασικό στοιχείο της σύνθεσης αποτελεί το μονολιθικό στοιχείο του πάγκου. Με συνολικό μήκος 11m, εξυπηρετεί τις λειτουργίες του bar και της κουζίνας του εστιατορίου, ενώνοντάς τες πάνω στον ίδιο όγκο που διατρέχει σε μήκος την κάτοψη του ισογείου. Μάγειρες και επισκέπτες αλληλεπιδρούν, ενώ οι διαδικασίες παρασκευής και κατανάλωσης του φαγητού συνυπάρχουν στο ίδιο πάσο. Στο υπόγειο, η μπλε τζαμαρία καθορίζει το όριο του εργαστηρίου της κουζίνας.

 

Αρχιτεκτονικά στοιχεία

Μέσω της διαφάνειας, δημιουργείται μια χαρακτηριστική ατμόσφαιρα που συμπληρώνει αρχιτεκτονικά, σχεδιαστικά και αισθητικά τον χώρο. Η κύρια όψη ισορροπεί τη σχέση μεταξύ κενού και πλήρους. Τα φέροντα στοιχεία προσδίδουν στιβαρότητα, ενώ τα μεγάλα ανοίγματα και το διπλό ύψος στο ισόγειο επιτρέπουν τον φυσικό φωτισμό του εσωτερικού και την οπτική συνέχεια με τον εξωτερικό χώρο.

Με απλή και λιτή γεωμετρία, χωρίς διακοσμητική διάθεση, το σκηνικό της όψης λειτουργεί ως φίλτρο ανάμεσα στον δημόσιο χώρο και την εσωτερική χρήση. Το εξωτερικό τοιχογράφημα, ένα δομημένο έργο τέχνης με χαρακτηριστικά της ζωγραφικής του δρόμου, επιλέχθηκε ως μέσο συνολικής αντιμετώπισης της όψης. Η επιλογή των υλικών κατά την ανακαίνιση του χώρου έγινε με σκοπό να αναδειχθούν τα αρχικά συνθετικά στοιχεία του.

 

Παλέτα υλικών

Τα υλικά που χρησιμοποιήθηκαν στο εσωτερικό του κτιρίου είναι το μέταλλο, η διάτρητη λαμαρίνα, το μπλε γυαλί και ο πεταχτός σοβάς, μεταφέροντας τη στιβαρότητα της όψης και στο εσωτερικό. Η βιομηχανική αισθητική που υπήρχε ως υπόβαθρο, αφού ο χώρος έχει φιλοξενήσει για χρόνια εργαστήριο κατασκευής παιχνιδιών, διατηρείται και ενισχύεται με την επιλογή του μετάλλου ως κύριου υλικού σε όλα τα επίπεδα του εστιατορίου.

Το εξωτερικό επίχρισμα, στο οποίο έχει εφαρμοστεί η τεχνική αρτιφισιέλ, αποτελεί αφορμή για τη δημιουργία ενός σεναρίου υφών και στο εσωτερικό του κτιρίου. Ο πεταχτός σοβάς, αλλού πιο αδρός και αλλού πιο τραχύς, συνιστά μια σύγχρονη μετάφραση του επιχρίσματος της όψης. Το μπλε, που χρησιμοποιείται στις διαφάνειες των εσωτερικών γυαλιών, εντείνει την ιδιαίτερη ατμόσφαιρα του χώρου και αποτελεί μια διακριτική αναφορά στο μοντέρνο κίνημα, μέλος του οποίου ήταν ο αρχιτέκτονας και πολεοδόμος Αριστομένης Προβελέγγιος.

Spaceship Earth

Στις 3 Νοεμβρίου 1957, μια αδέσποτη ημίαιμη από τους δρόμους της Μόσχας, υπήρξε ο πρώτος ζωντανός οργανισμός που τέθηκε σε τροχιά γύρω από τη Γη. Η Λάικα, η πρωτοπόρος κοσμοναύτης, αν και θυσιάστηκε, μάλλον άσκοπα, ως προς το επιστημονικό αντίκρισμα του εσπευσμένου ταξιδιού της, στον βωμό του ανταγωνισμού των δύο διαστημικών υπερδυνάμεων της εποχής, μπορεί, σήμερα, να δοξαστεί ξανά ως το υποκείμενο-σύμβολο μιας νέας εποχής, αυτής του ανθρωπόκαινου.

“Όχι! Είμαστε στην Ανθρωπόκαινο εποχή.”

Eugene F. Stoermer

Με σημείο μηδέν το περίφημο Trinity Experiment στο αμερικανικό πεδίο πυρηνικών δοκιμών, γεωλόγοι, βιολόγοι και άλλοι ειδικοί, τοποθετούν χρονικά και χωρικά, το ορόσημο της νέας αυτής γεωλογικής περιόδου, με χαρακτηριστικό της την κυρίαρχη συμμετοχή της ανθρώπινης δραστηριότητας στη διαμόρφωση της γεωλογικής και οικοσυστημικής ιδιαιτερότητας του πλανήτη, στις 16 Ιουλίου 1945 στο Νέο Μεξικό. Η ατομική βόμβα αποτελεί, το σημείο χωρίς επιστροφή, με δεδομένη τη δυνατότητα του ανθρώπου ακόμα και να αφανίσει, σε λίγα δευτερόλεπτα, το σύνολο του, κατά Buckminster Fuller, “Spaceship Earth“.

Αρκετές δεκαετίες μετά, η Eva και ο Carlos, δύο βελγικά σκυλιά Malinois, ο κούκος Harris, πέντε οικογένειες γλαρονιών και έξι γερακιών, είκοσι σπουργίτια, ζουν και μαθαίνουν συντροφικά σε ένα νέο κτίριο, τριάντα χιλιόμετρα δυτικά της Μαδρίτης. Τοποθετημένο ανάμεσα σε χωράφια, σε ένα αγροτικό περιβάλλον που μεταμορφώθηκε τις τελευταίες δεκαετίες από την αστική ανάπτυξη και την εντατική γεωργία, η αρχιτεκτονική της Σχολής Educan συγκροτεί ένα ολοκληρωμένο πείραμα ανάκτησης των συνθηκών του τοπικού οικοσυστήματος και ανάσχεσης των αρνητικών επιπτώσεων της ανθρώπινης λειτουργίας.

Η αρχιτεκτονική του Educan είναι ένας σχεδιασμός για πολλαπλά, πέραν του ανθρώπου, είδη “χρηστών“. Την ίδια στιγμή που στις δύο κύριες αίθουσες διδασκαλίας σκύλοι και εκπαιδευτές εξασκούνται σε αθλήματα επιδεξιότητας, συγχρονισμού και ακρίβειας, όπως το Schutzhund, τα πουλιά μαζεύονται στην πρόσοψη-φωλιά, απολαμβάνοντας τη θέα και τον προσανατολισμό, προνόμια που δεν αφήνουν ποτέ αδιάφορα τα ζώα και, ιδιαίτερα, τα πτηνά. Τα μικρά αρπακτικά τρέφονται με τρωκτικά, συμβάλλοντας στην οικολογική ισορροπία των γειτονικών αγρών.

Τα μικρότερα είδη και οι νυχτερίδες -που κατοικούν επίσης στα γράμματα της επιγραφής της νότιας πρόσοψης- τρέφονται με έντομα, όπως τα κουνούπια, που μπορούν να μεταφέρουν ορισμένες ασθένειες των σκύλων, ενώ επίσης συμμετέχουν στους κύκλους επικονίασης των λουλουδιών και των φυτών της περιοχής. Τα σπουργίτια έκαναν μια αυτοσχέδια εμφάνιση σε αυτό το αυτορρυθμιζόμενο οικοσύστημα, εποικίζοντας απρόσκλητα τις κυκλικές οπές των άκρων των containers της κατασκευής.

 

 

Οι μη-άνθρωποι (όχι το αντίθετο του ανθρώπου, αλλά, απλά και γενικά, όσα είδη βρίσκονται πέραν του ανθρώπου) βρίσκονται στο επίκεντρο του σχεδιασμού. Έχει σημάνει μια τρίτη αρχιτεκτονική επανάσταση μετά τον θεοκεντρισμό της αρχαίας και μεσαιωνικής περιόδου και τον ανθρωποκεντρισμό της Αναγέννησης και της νεωτερικότητας; Η φόρμα, αμήχανο αλλά πρωταρχικό κριτήριο αναγνώρισης της αρχιτεκτονικής ταυτότητας ενός νέου έργου, δεν δίνει την απάντηση. Δεν διαφέρει απαραίτητα, το Educan, από μια αγροτική αποθήκη (καλού, έστω, design) ή μια συνήθη παραγωγική υποδομή για ανθρώπους και μηχανές. Τυπολογικά και λειτουργικά, οι διαφορές αυτής της νέας αρχιτεκτονικής είναι διακριτές. Παρόλα αυτά, το κρίσιμο βρίσκεται στην κλίμακα των ίδιων των ζώων, σε αυτό που, συνήθως, αποκαλείται “λεπτομέρεια“. Τα δάπεδα, που συνήθως σχεδιάζονται για τους ανθρώπους και τα παπούτσια τους, είναι προσαρμοσμένα στα μαξιλαράκια και τις αρθρώσεις των ποδιών των σκύλων: οι αίθουσες εκπαίδευσης χρησιμοποιούν αποσπώμενα ρολά συνθετικού χλοοτάπητα με βάση το PTE, εγκεκριμένου για την εκπαίδευση σκύλων, ενώ οι αίθουσες θεωρίας έχουν επιστρωθεί με ημι-γυαλισμένο, εμφανές, αδρανές σκυρόδεμα από ποταμίσια βότσαλα

Το μέσο ύψος οπτικής αντίληψης και σύνταξης του αρχιτεκτονικού χώρου από τον δυνητικό επισκέπτη-παρατηρητή πέφτει, από το τυπικό 1,60 μέτρο (το ύψος των ματιών του μέσου όρθιου ανθρώπου), σε μόλις μισό μέτρο. Τα εσωτερικά ανοίγματα υψώνονται σε ύψος μεγαλύτερο του ενός μέτρου για να αποφεύγεται ο περισπασμός των εκπαιδευόμενων σκύλων. Περσίδες σκιάζουν τα ανοίγματα στη νότια όψη, αφήνοντας αρκετό χώρο για την κυκλοφορία, από κάτω, των σκύλων προς τον εξωτερικό χώρο. Εκεί, το νερό της βροχής συλλέγεται από την οροφή σε μεγάλες γούρνες για σκύλους και πουλιά. Ο προφορικός λόγος μετατρέπεται σε γάβγισμα και οι εσωτερικές επιφάνειες είναι επενδυμένες με ηχοαπορροφητική αφρώδη κυψελοειδή μόνωση, ελαχιστοποιώντας τους θορύβους και την αντήχηση.

Το κτίριο χρησιμοποιεί ένα ευρύ φάσμα υλικών και οικοδομικών πρακτικών, συμβατικών και ψηφιακών, συνδυάζοντας διαφορετικές τεχνικές, επιστημονικές γνώσεις και συστήματα παραγωγής μέσα από το πρίσμα μιας ολιστικής προσέγγισης που συσχετίζει το κτίριο (από τη στιγμή της παραγωγής των στοιχείων του μέχρι την τελική του απομάκρυνση από το σημείο εγκατάστασης) με το φυσικό περιβάλλον της περιοχής και τις γειτονικές ανθρώπινες δραστηριότητες. Μια σειρά από καινοτομίες συνοψίζονται, ενδεικτικά, στις ακόλουθες επιλογές και εφαρμογές. Τα χρησιμοποιούμενα υλικά είναι ανακυκλωμένα ή πλήρως ανακυκλώσιμα με ειδική μέριμνα για την ελαχιστοποίηση των αποβλήτων, κατά την παραγωγή τους αλλά και κατά τη διάρκεια του κύκλου ζωής και απόρριψής τους.

Η θερμοχωρητικότητα της μάζας του επιτόπου σκυροδετημένου beton συνεισφέρει σημαντικά στην ενεργειακή απόδοση και συμπεριφορά της κατασκευής, ενώ τα κυματιστά φύλλα του ξυλότυπου προκύπτουν από την ανάκτηση υπολειμμάτων από την παραγωγή των ζευκτών. Η βελτιστοποίηση και τυποποίηση των βιομηχανικών φύλλων λαμαρίνας και η ακριβέστατη κοπή και συνδεσμολογία της κολλητής ξυλείας στο CNC, μαζί με την επανάχρηση εμπορευματοκιβωτίων HC 40, τη χειροποίητη σιδηροκατασκευή με εξατομικευμένες (custom) συνδέσεις, υπακούν σε μια οικονομία διαχείρισης του ελάχιστου με στόχο το μέγιστο.

Σε μια ανάλογα λεπτά υπολογισμένη ισορροπία, έχουν σχεδιαστεί, παραγγελθεί και συναρμολογηθεί μοναδικά στοιχεία όπως τα πόδια των προβλεπόμενων επίπλων, τα φωτιστικά και οι μεγάλες συρόμενες πόρτες, καθώς και τα χειροκίνητα βιοκλιματικά στοιχεία όπως τα διάτρητα παντζούρια, τα ρολά και άλλα. Από το βάρος των θεμελίων και των τοίχων από οπλισμένο σκυρόδεμα, μέχρι την ελαφράδα των στοιχείων ξηράς δόμησης, κάθε τι, πέραν της επίπτωσής του στην τεκτονική επάρκεια και φυσιογνωμία της κατασκευής, νοηματοδοτείται με άξονα, αφενός τη συμπεριφορά και την αντίληψη των μη-ανθρώπων, αφετέρου από την περιβαλλοντική τους βιωσιμότητα.

Το Educan είναι η έμπρακτη απόδειξη μιας νέας αρχιτεκτονικής που απαντά στα αιτήματα του ανθρωπόκαινου. Τα βασικά συστατικά της αρχιτεκτονικής (των ανθρώπων για τους ανθρώπους) αναδιατυπώνονται στη βάση μιας νέας μεθόδου με καθολικό χαρακτήρα και κίνητρο έναν ολότελα πρωτοποριακό σκοπό∙ τη ζωή στη Γη πέραν του δικού μας είδους.