Εσωστρεφής αυλή

Η κατοικία βρίσκεται σε προάστιο της Λευκωσίας και σχεδιάστηκε με στόχο τη δημιουργία μιας ισχυρής σχέσης μεταξύ εσωτερικού και εξωτερικού χώρου, αντλώντας αναφορές από την αστική κυπριακή κατοικία των τελών του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα.

 

Λειτουργική οργάνωση

Η σύγχρονη αυτή εκδοχή επαναπροσεγγίζει την έννοια της αυλής ως τον ζωντανό πυρήνα της κατοικίας. Οι βασικοί χώροι –καθιστικό, τραπεζαρία, κουζίνα και δύο υπνοδωμάτια– οργανώνονται σε διάταξη σχήματος Γ, περιμετρικά μιας κεντρικής αυλής. Στο επίκεντρο της σύνθεσης δεσπόζει ένα επιμήκες υδάτινο στοιχείο, η πισίνα, το οποίο λειτουργεί ως φυσική προέκταση της κατοίκησης.

Το νερό ενισχύει τον διάλογο μεταξύ μέσα και έξω, ενώ ταυτόχρονα συμβάλλει καθοριστικά στη διαμόρφωση ενός ευνοϊκού μικροκλίματος, προσφέροντας φυσικό δροσισμό κατά τους θερινούς μήνες. Η αυλή μετατρέπεται έτσι σε έναν ενδιάμεσο χώρο καθημερινής ζωής, όπου τα όρια μεταξύ ιδιωτικού και υπαίθριου περιβάλλοντος καθίστανται ρευστά.

 

 

Παλέτα υλικών

Η αρχιτεκτονική πρόταση ακολουθεί μια αυστηρή μινιμαλιστική λογική, με έμφαση στη σαφήνεια της γεωμετρίας και την απομάκρυνση κάθε περιττού στοιχείου. Οι όγκοι διαμορφώνονται με καθαρές γραμμές, ενώ η σύνθεση βασίζεται στην ισορροπία πλήρους και κενού.

Το εμφανές σκυρόδεμα αποτελεί το κυρίαρχο υλικό, επιλεγμένο τόσο για τις δομικές του ιδιότητες όσο και για τη λιτή αισθητική του. Η ενιαία υλικότητα προσδίδει στο έργο συνοχή και ανθεκτικότητα, ενώ οι καθαρές επιφάνειες λειτουργούν ως καμβάς για την ανάδειξη του φυσικού φωτός και των μεταβαλλόμενων σκιών κατά τη διάρκεια της ημέρας.

 

 

Βιοκλιματική στρατηγική

Ο σχεδιασμός αξιοποιεί με ακρίβεια τον προσανατολισμό και τη διαμπερότητα, εξασφαλίζοντας βέλτιστη ροή αέρα και φυσικού φωτισμού. Ταυτόχρονα, η εσωστρεφής οργάνωση της κατοικίας διασφαλίζει υψηλό επίπεδο ιδιωτικότητας, σε αντιδιαστολή με τον εξωτερικό αστικό ιστό.

Το αποτέλεσμα είναι μια κατοικία που συνομιλεί με την τοπική αρχιτεκτονική παράδοση, μεταφράζοντάς την σε ένα σύγχρονο λεξιλόγιο. Μέσα από τη σύνθεση χώρου, υλικού και κλίματος, το έργο ανταποκρίνεται στις σημερινές ανάγκες για ποιότητα ζωής, ευελιξία και ουσιαστική σύνδεση με το φυσικό περιβάλλον.

 

Ανανεωμένη προοπτική

Το έργο ωριμάζει με χάρη στον χρόνο, όπως το κρασί -μια αφήγηση που ορίζεται από τη συνέχεια, μια ήπια προβολή προς το μέλλον και μια διαρκή κατάσταση εντροπίας. Η διακριτική επανεφεύρεση έχει καταστεί εγγενές στοιχείο του χαρακτήρα του: το ξενοδοχείο εξελίσσεται μέσα από μικρές χειρονομίες, επεκτεινόμενο στρώση με στρώση, εποχή με εποχή. Από την αρχή της λειτουργίας του, έχει επανενεργοποιήσει με συνέπεια τα υφιστάμενα στοιχεία του. Τα δίδυμα σιλό πλέον πάλλονται από δραστηριότητες ευεξίας, τέχνης και επαναλαμβανόμενων γαστρονομικών εκδηλώσεων, με κάθε νέα εκδοχή να καλλιεργεί έναν συνεχή διάλογο με το παρελθόν.

 

Στρατηγική Επέκτασης

Παράλληλα, το ίδιο το κτίριο αναζητά τρόπους εξέλιξης, αναδυόμενο διακριτικά από τη στιβαρή του βάση από σκυρόδεμα. Λίγα χρόνια μετά την ολοκλήρωσή του, καθώς τα πολιτιστικά και γαστρονομικά προγράμματα συνέχισαν να αναπτύσσονται, κατέστη σαφές ότι ο χώρος μπορούσε να υποδεχθεί ένα νέο κεφάλαιο φιλοξενίας -ένα πρόσθετο στρώμα που θα τιμούσε το αρχικό ήθος, προσφέροντας παράλληλα μια ανανεωμένη οπτική. Κατά τα πρώτα στάδια της κατασκευής, όταν τα εσωτερικά των δεξαμενών παρέμεναν απρόσιτα, ο χρόνος που αφιερώθηκε στις οροφές τους αποκάλυψε μια μοναδική αίσθηση ανύψωσης. Από αυτό το σημείο, ο ουρανός συναντούσε τη θάλασσα σε μια αδιάκοπη, ενιαία γραμμή. Αυτή η άμεση σύνδεση με τον ορίζοντα αποτέλεσε την αφετηρία για την προσθήκη ενός νέου επιπέδου πάνω από τις δεξαμενές από σκυρόδεμα.

 

 

Λειτουργική Οργάνωση

Οκτώ νέα δωμάτια καταλαμβάνουν πλέον αυτή την υπερυψωμένη δομή. Ένας ελαφρύς φορέας από λεπτούς μεταλλικούς σωλήνες και θερμές ξύλινες επιφάνειες αιωρείται πάνω από τις συμπαγείς δεξαμενές, ακολουθώντας τη γεωμετρία του κτιρίου χωρίς να την επιβαρύνει. Τα εκλεπτυσμένα αυτά στοιχεία αποϋλοποιούν την παρουσία του νέου επιπέδου, επιτρέποντας σε ένα λεπτό στέγαστρο να μοιάζει σαν να αιωρείται πάνω από τον όγκο από σκυρόδεμα. Ένα γραμμικό υδάτινο στοιχείο πλαισιώνει τον ορίζοντα, ενοποιώντας οπτικά την αρχιτεκτονική με τη θάλασσα. Το φως που αντανακλάται στην ξύλινη πέργκολα ενεργοποιεί τις επιφάνειες, ενισχύοντας τον ναυτικό, σχεδόν σχεδία-όμορφο χαρακτήρα της επέμβασης. Τα νέα δωμάτια επεκτείνουν την υλικότητα, την αισθητική και τη χωρική λογική των υφιστάμενων μονάδων. Κάθε ένα ανοίγεται προς τη θάλασσα μέσω μιας γενναιόδωρης βεράντας, προστατευμένης κάτω από την πέργκολα, ενώ η πρόσβαση από την πίσω αυλή ενσωματώνει το ανώτερο επίπεδο στην καθημερινή ζωή του ξενοδοχείου.

 

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Από αυτό το υπερυψωμένο σημείο, οι επισκέπτες αντιλαμβάνονται τα σιλό, τα καλλιεργημένα αμπέλια του κήπου και τον ρυθμό δραστηριότητας που εκτυλίσσεται χαμηλότερα, μέσα από μια νέα, διαφοροποιημένη οπτική. Η προσθήκη δεν περιορίζεται στην αύξηση της δυναμικότητας· αντιθέτως, συμπυκνώνει, ενεργοποιεί και επεκτείνει τη διαρκώς εξελισσόμενη αφήγηση του Dexamenes Seaside Hotel. Η οροφή της πίσω δεξαμενής παραμένει σκόπιμα ανοιχτή, ως πεδίο πειραματισμού και ανακάλυψης. Από εδώ, ο ορίζοντας εκτείνεται απεριόριστα -αχαρτογράφητος και γεμάτος προσδοκία- αναμένοντας το επόμενο κεφάλαιο στην πορεία του ξενοδοχείου.

 

Στην άκρη της πόλης

Ενταγμένο στο πολεοδομικό σχέδιο Matosinhos Sul του Álvaro Siza, το πρώην εργοστάσιο κονσερβοποιίας Brandão & Companhia καταλαμβάνει μια προνομιακή θέση κοντά στην ακτογραμμή, διατηρώντας μια ισχυρή σύνδεση με το βιομηχανικό παρελθόν και τη θαλάσσια ταυτότητα της περιοχής. Η επέμβαση επανερμηνεύει αυτήν την κληρονομιά μέσα από ένα πρόγραμμα μικτής χρήσης που ενοποιεί λειτουργίες υγείας, εμπορίου, γραφείων και κατοικίας σε ένα συνεκτικό αρχιτεκτονικό σύστημα, αποκαθιστώντας το αρχικό κέλυφος και την καμινάδα, ενώ ταυτόχρονα εισάγει ένα σύγχρονο αρχιτεκτονικό στρώμα.

 

Ένταξη στο αστικό τοπίο

Η πρόταση αντιμετωπίζει τον κατακερματισμό της υφιστάμενης δομής, επανασυστήνοντας τη συνέχεια στον αστικό ιστό. Ενώ η αρχική ογκοπλασία κάλυπτε σχεδόν το σύνολο του οικοπέδου, η νέα παρέμβαση εισάγει διαπερατούς και φυτεμένους κενούς χώρους, επιτρέποντας στο φυσικό φως και την κίνηση να διαχέονται στο εσωτερικό του οικοδομικού τετραγώνου. Οι ενδιάμεσοι αυτοί χώροι δημιουργούν οπτικές και λειτουργικές σχέσεις μεταξύ των επιμέρους χρήσεων, ενισχύοντας την προσβασιμότητα προς τα ανώτερα επίπεδα και προάγοντας την αλληλεπίδραση σε ένα πυκνό, πολυλειτουργικό αστικό περιβάλλον. Το ισόγειο φιλοξενεί εμπορικές και υποστηρικτικές λειτουργίες, τα γραφεία αναπτύσσονται στον πρώτο όροφο, ενώ οι κατοικίες τοποθετούνται στους ανώτερους όγκους.

 

 

Χωρική οργάνωση

Στην είσοδο των κατοικιών, ένας χώρος υποδοχής ανοίγεται προς ένα εσωτερικό αίθριο, το οποίο λειτουργεί ως κεντρικός κόμβος κυκλοφορίας, συνδέοντας τις κοινόχρηστες ζώνες και οργανώνοντας τη ροή εντός του συγκροτήματος. Η χωρική ιεράρχηση επιδιώκει την ισορροπία μεταξύ ιδιωτικότητας και συλλογικότητας, εξασφαλίζοντας ομαλές μεταβάσεις μεταξύ των διαφορετικών χρήσεων. Η κατανομή της συνολικής δόμησης σε διακριτούς όγκους συγκροτεί μια δυναμική ογκοπλαστική σύνθεση, η οποία ανταποκρίνεται τόσο στην κλίμακα του οικοπέδου όσο και στο ευρύτερο αστικό περιβάλλον.

 

 

Παλέτα υλικών

Η αρχιτεκτονική γλώσσα αρθρώνεται μέσα από τη συνύπαρξη υλικών διαφορετικής πυκνότητας, όπως το χρωματισμένο σκυρόδεμα και το διάτρητο φύλλο αλουμινίου. Η αντίθεση αυτή αποτυπώνει τον διάλογο μεταξύ παλαιού και νέου, αναδεικνύοντας τόσο τη μάζα του υφιστάμενου κελύφους όσο και την ελαφρότητα των νέων προσθηκών. Αναρτημένοι πάνω από το εσωτερικό αίθριο, οι νέοι όγκοι εισάγουν μια αίσθηση αιώρησης και διαπερατότητας, με μια υλικότητα εμπνευσμένη από την εγγύτητα στη θάλασσα. Η παρέμβαση διαμορφώνει τελικά μια ισορροπημένη σχέση με τον δημόσιο χώρο και τα γειτονικά κτίρια, συμβάλλοντας στην αναζωογόνηση του οικοδομικού τετραγώνου και υποστηρίζοντας μια ευρύτερη στρατηγική βιώσιμης αστικής ανάπτυξης.

 

Συνεκτικό πλαίσιο

Το έργο αποτελεί ένα νέο αρχιτεκτονικό τοπόσημο για τη Νότια Τιρόλο και ανταποκρίνεται στην ανάγκη για μια ενιαία εγκατάσταση αφιερωμένη στην προστασία, τη συντήρηση και τη δημόσια προσβασιμότητα των πολιτιστικών αγαθών της περιοχής. Παράλληλα, επανεξετάζει το κατακερματισμένο σύστημα των υφιστάμενων αποθηκών, ενοποιώντας ετερόκλητες συλλογές σε μια ενιαία δομή που φιλοξενεί περισσότερα από ένα εκατομμύριο αντικείμενα, από έργα τέχνης και μουσειακά εκθέματα έως αρχαιολογικά ευρήματα και οπτικοακουστικά αρχεία.

 

Λειτουργική οργάνωση

Η πρόταση έχει διπλό στόχο: να λειτουργεί ως μια αποδοτική υποδομή διατήρησης, ενώ ταυτόχρονα ανταποκρίνεται στις πολιτιστικές και θεσμικές απαιτήσεις της περιοχής. Αντί να αντιμετωπίζεται ως ένα σύνολο απομονωμένων αποθηκευτικών μονάδων, το κτίριο συγκροτεί ένα συνεκτικό πλαίσιο που ενσωματώνει την έρευνα, τη συντήρηση και την έκθεση. Γραφεία, εργαστήρια, χώροι επεξεργασίας, αποθήκευσης και δημόσιες εκθεσιακές αίθουσες συνυπάρχουν σε ένα ενιαίο αρχιτεκτονικό σύστημα, ενισχύοντας τη συνεργασία και την ανταλλαγή μεταξύ φορέων.

Η χωρική οργάνωση δίνει έμφαση στις σχέσεις και τις ροές εργασίας, διαρθρώνοντας το πρόγραμμα γύρω από μια κεντρική αυλή που εισάγει φυσικό φως στους χώρους εργασίας και προσφέρει οπτική και φυσική σύνδεση με έναν διαμορφωμένο υπαίθριο χώρο. Η διάταξη αυτή ενισχύει τόσο τη λειτουργικότητα όσο και την εμπειρία των χρηστών, αναδεικνύοντας το depot ως μια ενεργή πολιτιστική υποδομή και όχι ως έναν καθαρά τεχνικό αποθηκευτικό μηχανισμό.

 

 

 

Χωρική στρατηγική & βιωσιμότητα

Καθοριστικό στοιχείο του σχεδιασμού αποτελεί η προσεκτική κατανομή των λειτουργιών σε διαφορετικά επίπεδα. Οι χώροι αποθήκευσης και έκθεσης τοποθετούνται υπόγεια, εξασφαλίζοντας σταθερές συνθήκες θερμοκρασίας και υγρασίας, απαραίτητες για τη μακροχρόνια διατήρηση ευαίσθητων τεκμηρίων. Στο επίπεδο του εδάφους, οι διοικητικές και ερευνητικές λειτουργίες επωφελούνται από τον φυσικό φωτισμό και τη διαφάνεια, διαμορφώνοντας ένα ισορροπημένο εργασιακό περιβάλλον.

Η κυκλοφορία οργανώνεται ως ένα συνεχές και ευανάγνωστο σύστημα που συνδέει τα επιμέρους προγράμματα, ενισχύοντας την αλληλεξάρτησή τους. Το εσωτερικό συγκροτείται μέσα από σαφείς χωρικές ακολουθίες και ελεγχόμενες μεταβάσεις, επιτρέποντας τόσο στο προσωπικό όσο και στους επισκέπτες να κινούνται με ευχέρεια στον χώρο.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Η αρχιτεκτονική μορφή αντλεί από τις τοπικές τυπολογίες των αλπικών τοπίων της περιοχής, μεταφράζοντας παραδοσιακά στοιχεία σε μια σύγχρονη γλώσσα. Η ανυψωμένη, επικλινής στέγη διαμορφώνει τη χαρακτηριστική σιλουέτα του κτιρίου, ενώ η είσοδος προς τον δρόμο ανοίγεται σε ένα διαφανές και φιλόξενο foyer.

Μερικώς ενταγμένο στο έδαφος, το κτίριο μειώνει την οπτική του κλίμακα και εδραιώνει μια διακριτική σχέση με το τοπίο. Η φυτεμένη στέγη λειτουργεί ως συνέχεια του φυσικού εδάφους, ενισχύοντας τη μετάβαση μεταξύ αρχιτεκτονικής και περιβάλλοντος. Η ενσωμάτωση αυτή υπογραμμίζεται περαιτέρω από τη χρήση υλικών και τη διαμόρφωση των όγκων, που συνομιλούν με τις τοπικές αρχιτεκτονικές αναφορές, διατηρώντας παράλληλα μια σαφή σύγχρονη ταυτότητα.

Η κύρια είσοδος συνδέεται άμεσα με τον αστικό ιστό και την παρακείμενη πλατεία, ενώ παράλληλες προσβάσεις μέσω υπόγειου χώρου στάθμευσης εξασφαλίζουν λειτουργική ευελιξία. Στο εσωτερικό, μια γλυπτική σπειροειδής σκάλα λειτουργεί ως κεντρικό χωρικό και συμβολικό στοιχείο, συνδέοντας τους υπόγειους εκθεσιακούς χώρους με τα επίπεδα του ισογείου και του ορόφου.

Με την ολοκλήρωσή του, το Museum Depot δεν θα προσφέρει μόνο βέλτιστες συνθήκες διατήρησης για συλλογές που έως σήμερα ήταν κατακερματισμένες, αλλά θα τις επανατοποθετήσει ως ενεργά και προσβάσιμα στοιχεία του πολιτιστικού τοπίου της περιοχής, ενισχύοντας τη σημασία τους τόσο σε τοπικό όσο και σε ευρύτερο επίπεδο.

 

Οριζόντια μορφή

Η ιδιωτική κατοικία βρίσκεται στον Άγιο Τύχωνα της Κύπρου και διαμορφώνεται ως μια καθαρή αρχιτεκτονική σύνθεση οριζόντιων και κατακόρυφων όγκων που ανταποκρίνονται στη φυσική κλίση του οικοπέδου. Το κτίριο εδράζεται σε έναν εμφανή φέροντα οργανισμό από σκυρόδεμα, ο οποίος λειτουργεί ως στιβαρή βάση, ενώ ο λευκός όγκος του επάνω επιπέδου προσδίδει αίσθηση ελαφρότητας στη σύνθεση. Τα συνεχή υαλοστάσια με νότιο προσανατολισμό και τα ξύλινα σκίαστρα ενισχύουν τη σχέση του εσωτερικού χώρου με το τοπίο, δημιουργώντας διαφάνεια και θερμή ατμόσφαιρα. Η αρχιτεκτονική χειρονομία δίνει έμφαση στην οριζοντιότητα, κατευθύνοντας τη θέα προς τον ορίζοντα και την πισίνα υπερχείλισης, η οποία λειτουργεί ως φυσική προέκταση των εσωτερικών χώρων διαβίωσης. Η αρχιτεκτονική ταυτότητα του έργου ισορροπεί ανάμεσα στην αδρή υφή του σκυροδέματος και τη θερμότητα των ξύλινων επιφανειών και του γυαλιού, διαμορφώνοντας έναν σύγχρονο διάλογο με το φυσικό περιβάλλον.

 

Χωρική οργάνωση

Η λειτουργική διάταξη οργανώνεται γύρω από έναν ενιαίο ισόγειο χώρο ανοιχτής κάτοψης, όπου το καθιστικό, η τραπεζαρία και η κουζίνα αναπτύσσονται σε άμεση συνέχεια με την υπαίθρια βεράντα και την πισίνα. Η διάταξη αυτή ενισχύει τη σύνδεση του εσωτερικού με το εξωτερικό περιβάλλον, επεκτείνοντας την καθημερινή ζωή προς τον κήπο.

Στον πρώτο όροφο χωροθετούνται οι ιδιωτικοί χώροι της κατοικίας. Τα υπνοδωμάτια και τα λουτρά οργανώνονται κατά μήκος ενός γραμμικού διαδρόμου, ενώ περιμετρικοί εξώστες ενισχύουν την ιδιωτικότητα και επιτρέπουν τον φυσικό διαμπερή αερισμό. Η σαφήνεια της κάτοψης δημιουργεί ισχυρούς οπτικούς άξονες που κατευθύνουν το βλέμμα προς το τοπίο, ενώ παράλληλα εξασφαλίζουν ευελιξία χρήσης και άνεση στην καθημερινή κατοίκηση.

Βιοκλιματική στρατηγική

Οι περιβαλλοντικές παράμετροι ενσωματώθηκαν στη μελέτη από τα πρώτα στάδια του σχεδιασμού. Ο προσανατολισμός και η μορφή του κτιρίου ανταποκρίνονται στα ιδιαίτερα κλιματικά χαρακτηριστικά του τόπου, επιτρέποντας την παθητική ρύθμιση της θερμοκρασίας και του φυσικού φωτισμού.

Κατάλληλα διαμορφωμένες προεξοχές και πρόβολοι, σε συνδυασμό με ρυθμιζόμενα ξύλινα σκίαστρα, περιορίζουν την ηλιακή ακτινοβολία κατά τους θερινούς μήνες, ενώ επιτρέπουν τη διείσδυση του χαμηλού χειμερινού ήλιου στους εσωτερικούς χώρους. Τα μεγάλα ανοίγματα ενισχύουν τον φυσικό διαμπερή αερισμό και τη φυσική ψύξη, ενώ το εμφανές σκυρόδεμα λειτουργεί ως θερμική μάζα, αποθηκεύοντας και αποδίδοντας θερμότητα με σταθερό τρόπο.

 

 

Υλικά & σχεδιασμός τοπίου

Η αρχιτεκτονική έκφραση της κατοικίας προκύπτει από τον διάλογο της υλικότητας με το τοπίο. Το σκυρόδεμα, το ξύλο, το γυαλί και το λευκό επίχρισμα χρησιμοποιούνται με λιτότητα, συγκροτώντας μια ισορροπημένη σύνθεση που αποτυπώνει τη σαφήνεια του μοντέρνου σχεδιασμού και την ευαισθησία απέναντι στο φυσικό περιβάλλον.

Η στρατηγική φύτευση στην περίμετρο του οικοπέδου συμβάλλει στη βελτίωση του μικροκλίματος, ενώ η παρουσία της πισίνας και των φυτεμένων επιφανειών ενισχύει το φαινόμενο της εξάτμισης και του φυσικού δροσισμού. Η συνολική μορφή του κτιρίου προσαρμόζεται στην τοπογραφία του οικοπέδου, μειώνοντας την ενεργειακή κατανάλωση και διαμορφώνοντας ένα ισορροπημένο περιβάλλον κατοίκησης.

Μέσα από αυτή την προσέγγιση, η κατοικία λειτουργεί ως ένα σύγχρονο καταφύγιο, όπου ο εσωτερικός και ο εξωτερικός χώρος ενοποιούνται οργανικά. Κάθε όγκος, άνοιγμα και υλικό συμβάλλει στη διαμόρφωση μιας χωρικής εμπειρίας που δίνει έμφαση στη βιωσιμότητα, τη σαφήνεια της σύνθεσης και τη στενή σχέση με το φυσικό τοπίο.

 

Αντανάκλαση της πόλης

Το νέο κτίριο της Εθνικής Πινακοθήκης, περιλαμβάνοντας πλέον τη σημαντική επέκταση και μουσειολογική αναβάθμιση των εκθεσιακών του χώρων, αποτελεί σημαντικό τοπόσημο στο σύγχρονο αστικό τοπίο της Αθήνας: στο προϋπάρχον κτίριο των 9.720m², που είναι κηρυγμένο νεώτερο μνημείο, προστέθηκαν επιπλέον 11.040m², υπερδιπλασιάζοντας τους λειτουργικούς χώρους στα 20.760m² συνολικά.  

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Μέσω της νέας πρότασης, υλοποιήθηκαν προσθήκες μεταξύ των δύο ενοτήτων του ιστορικού κτιρίου (“κτίριο Α“ προς την οδό Βασιλίσσης Σοφίας και “κτίριο Β’” προς την οδό Μιχαλακοπούλου), στο σημείο που αυτά συνδέονται μέσω γέφυρας πάνω από την τοποθεσία της κοίτης του Ιλισού, ενώ επίσης διανοίχθηκαν υπόγειοι χώροι (“κτίριο Γ”), όπου το επιτρέπει ο υδροφόρος ορίζοντας. Το εσωτερικό του συνόλου επανασχεδιάστηκε συνολικά.

Οι νέοι κτιριακοί όγκοι, οι οποίοι χαρακτηρίζονται από τις μεγάλες γυάλινες επιφάνειες, ξεχωρίζουν με σαφήνεια από την αρχιτεκτονική του διατηρητέου κτιρίου, με τον εμφανή σκελετό από οπλισμένο σκυρόδεμα και τα στοιχεία πλήρωσης από λευκό μάρμαρο. Στην ενότητα επί της οδού Μιχαλακοπούλου, η νέα Εθνική Πινακοθήκη απέκτησε έναν επιπλέον όροφο, ενώ στο κενό ανάμεσα στις δύο παλιές πτέρυγες προστέθηκε επιπλέον βάθος τριών επιπέδων.

Στον κήπο που δημιουργείται νότια της ιστορικής κεντρικής πύλης, η Πινακοθήκη αποκτά ανεξάρτητη είσοδο, ενώ η διαμόρφωση του περιβάλλοντος υπενθυμίζει την ύπαρξη του Ιλισού, με τη δημιουργία ενός υδάτινου καναλιού και την επέκταση του πρασίνου. Το μουσείο διαθέτει, επίσης, ράμπες κυκλοφορίας των επισκεπτών με θέα στον ορίζοντα της πόλης, ασανσέρ και κλιμακοστάσια, πλήρη προσβασιμότητα για ΑμεΑ και σύγχρονα συστήματα ασφάλειας.

 

 

Χωρική οργάνωση

Η υποδοχή στο κτιριακό συγκρότημα γίνεται μέσω ενός πολυλειτουργικού χώρου 910 m², όπου πέραν του ελέγχου, των πληροφοριών και εξυπηρετήσεων, παρέχεται η δυνατότητα της πολλαπλής ψηφιακής πληροφόρησης για το έργο, τις συλλογές και τις δραστηριότητες της Πινακοθήκης.

Εκεί βρίσκεται και το κύριο πωλητήριο της Πινακοθήκης, με προθήκες πολλαπλών δυνατοτήτων. Από τον χώρο υποδοχής δίνεται η δυνατότητα κίνησης του επισκέπτη προς τους εκθεσιακούς χώρους των μoνίμων συλλογών ή προς τους χώρους των περιοδικών εκθέσεων, καθώς και προς το αμφιθέατρο 350 θέσεων ή την καφετέρια.

Η αρχιτεκτονική των εσωτερικών και η μουσειογραφική μελέτη διαμόρφωσε τους χώρους που είναι προσβάσιμοι κατά τις διαδρομές των επισκεπτών. Τον μουσειολογικό πυρήνα της Εθνικής Πινακοθήκης αποτελούν οι αίθουσες των μονίμων εκθέσεων στον πρώτο και δεύτερο όροφο του κτιρίου Β, όπου παρουσιάζεται η μόνιμη συλλογή της ελληνικής ζωγραφικής και χαρακτικής του 19ου και 20ου αιώνα, η αίθουσα της μόνιμης έκθεσης στο δεύτερο υπόγειο του κτιρίου Γ, όπου παρουσιάζεται η μόνιμη συλλογή της Δυτικοευρωπαϊκής ζωγραφικής και χαρακτικής, καθώς και οι αίθουσες των εναλλασσόμενων εκθέσεων στον τρίτο όροφο του κτιρίου Β, όπου παρουσιάζονται με εναλλασσόμενο πρόγραμμα οι συνεχώς εμπλουτιζόμενες συλλογές της Σύγχρονης Τέχνης (20ου και 21ου αιώνα).

Στις αίθουσες των μονίμων εκθέσεων, η οργάνωση του χώρου γίνεται κατά κύριο λόγο με την τοποθέτηση σταθερών εκθεσιακών πανό, τα οποία αναπτύσσονται σε όλο το ύψος του χώρου, συμβάλλοντας στην αφηγηματική συνέχεια των εκθεμάτων. Με τη χρήση των συγκεκριμένων πανό σχεδιάζεται η πορεία του βλέμματος με την αποκάλυψη και απόκρυψη του βάθους του χώρου, ενώ επίσης δημιουργούνται κατευθύνσεις και οπτικές φυγές ευνοώντας τις πολλαπλές συσχετίσεις και αναγνώσεις των εκθεμάτων, ενώ σχηματίζονται κεντρικές διαμορφώσεις ως θεματικές εστίες.

 

 

Μουσειογραφία και συστήματα έκθεσης

Στις αίθουσες αυτές έχουν τοποθετηθεί ψευδοροφές γενικού και ειδικού φωτισμού με διαφώτιστη ελαστική ηχοαπορροφητική μεμβράνη, ενώ οι εκθεσιακοί τοίχοι και τα εκθεσιακά πανό με τελική επιφάνεια ινογυψοσανίδας επιτρέπουν την ανάρτηση των έργων.

Τα εκθεσιακά πανό στηρίζονται στο δάπεδο και στον σκελετό της διαφώτιστης οροφής, ώστε να είναι δυνατή η όδευση καλωδίων στο εσωτερικό τους από τις καλωδιώσεις της οροφής. Ανάλογα, οδεύσεις καλωδίων στους περιμετρικούς τοίχους γίνονται στην επάνω απόληξή τους. Ο εκθεσιακός χώρος, πέρα από τις εκθεσιακές επιφάνειες, εξοπλίζεται με εκθεσιακές προθήκες, ώστε να εμπλουτισθεί το εκθεσιακό υλικό με σχέδια, υδατογραφίες, χαρακτικά, ενώ τα συστήματα ασφαλείας των έργων δίνουν τη δυνατότητα ταυτοποίησης του κάθε έργου ξεχωριστά και άμεσου ελέγχου κάθε αλλαγής της κατάστασής του.

Στις αίθουσες των εναλλασσόμενων εκθέσεων, για την αντιμετώπιση των ειδικών απαιτήσεων, υλοποιήθηκε ένα σύστημα ψευδοροφής με το οποίο εξασφαλίζεται ο ενιαίος γενικός φωτισμός, η ισότροπη κατανομή του ειδικού φωτισμού των εκθεμάτων, καθώς και η δυνατότητα στήριξης εκθεσιακών πανό και ανάρτησης εκθεμάτων ή προβολικών συστημάτων. Εκτός από τις αίθουσες έκθεσης των μόνιμων συλλογών, στο δεύτερο υπόγειο του κτιρίου Γ λειτουργεί η αίθουσα των περιοδικών εκθέσεων, όπου για την επίτευξη ενός υποβάθρου υποστήριξής τους έχει επεκταθεί η εφαρμογή του συστήματος ψευδοροφής-φωτισμού-ανάρτησης των εναλλασσόμενων εκθέσεων της μόνιμης συλλογής.

Στις αρθρώσεις των αιθουσών έκθεσης με τις περιοχές της οριζόντιας και κατακόρυφης κυκλοφορίας του κτιρίου, ορίζονται κόμβοι κυκλοφορίας, σήμανσης και πληροφορίας, που σημαίνονται με ξυλεπένδυση των τοίχων και των οροφών. Η διαδρομή του επισκέπτη συγκροτείται ως μια αλληλουχία αιθουσών έκθεσης και κόμβων κυκλοφορίας, στους οποίους μπορεί να προσανατολιστεί και να επανασχεδιάσει την πορεία του, να πληροφορηθεί με ψηφιακά μέσα για το περιεχόμενο της κάθε αίθουσας έκθεσης και να δει σε ειδικά διαμορφωμένες προθήκες πρόσθετο εκθεσιακό υλικό σχετικό με το περιεχόμενο των αιθουσών.

Συνολικά, οι επεκτάσεις και ανακατασκευές περιλαμβάνουν νέους εκθεσιακούς χώρους 2.230 m², σύγχρονες αποθήκες έργων τέχνης 1.645 m² και χώρο εκπαιδευτικών προγραμμάτων. Το νέο μουσείο εξοπλίζεται με υπερσύγχρονα εργαστήρια συντήρησης, γραφεία διοίκησης, καθώς και βιβλιοθήκη η οποία αναπτύσσεται σε δυο ορόφους. Διαθέτει, επίσης, δυο καφέ-εστιατόρια, με το δεύτερο, στο τελευταίο επίπεδο του κτιρίου, να προσφέρει πανοραμική θέα προς την Ακρόπολη, τον λόφο του Λυκαβηττού και τον κόλπο του Σαρωνικού. Στο νέο κτίριο μπορούν να εκτεθούν 1.000 έργα ως μόνιμη συλλογή, ενώ προηγουμένως στο παλιό κτίριο ο αριθμός δε μπορούσε να ξεπεράσει τα 400 έργα. Η νέα αίθουσα των περιοδικών εκθέσεων προσεγγίζει τα 2000 m², ενώ οι αποθηκευτικοί χώροι μπορούν να στεγάσουν 10.000 έργα.

Νέες συνδέσεις

Η Πλατεία Ελευθερίας βρίσκεται δίπλα στα ενετικά τείχη και την αποξηραμένη τάφρο που περιβάλλει τη Λευκωσία. Τα χαρακτηριστικά αμυντικά τείχη, που χτίστηκαν κατά τον Μεσαίωνα και επισκευάστηκαν εκτεταμένα από τους Βενετούς τον 16ο αιώνα, οριοθετούν το αρχαιότερο τμήμα της πρωτεύουσας, διαχωρίζοντας την παλιά πόλη από τις νεότερες συνοικίες εκτός των τειχών.

 

Στρατηγική αστικού σχεδιασμού

Η μετατροπή της πλατείας σε βασικό χώρο συνάθροισης της πόλης στηρίζεται στη δημιουργία νέων συνδέσεων που συμβάλλουν στην ενοποίηση της διχοτομημένης πρωτεύουσας. Ο σχεδιασμός διασφαλίζει ανεμπόδιστες οπτικές φυγές προς τα ιστορικά τείχη, καθιστώντας τα αναπόσπαστο στοιχείο της ταυτότητας της Λευκωσίας, ενώ παράλληλα ανοίγει την τάφρο σε δημόσιες χρήσεις, επιτρέποντας τη φιλοξενία φεστιβάλ και υπαίθριων εκδηλώσεων.

Η μελέτη ανασηκώνει το επίπεδο της τάφρου, δημιουργώντας μια γέφυρα που συνδέεται οργανικά με τον γύρω αστικό ιστό και συγκροτεί μια νέα πλατεία στην καρδιά της πόλης. Στο πλαίσιο αυτό πραγματοποιήθηκαν εκτεταμένες αρχαιολογικές ανασκαφές καθώς και εργασίες συντήρησης και προστασίας των ιστορικών ενετικών τειχών. Το έργο περιλαμβάνει επίσης τη δημιουργία δύο καφέ στον χώρο της πλατείας και την κατασκευή ενός νέου υπόγειου χώρου στάθμευσης με πρόσβαση από τη Λεωφόρο Ομήρου.

 

 

Στοιχεία σύνδεσης

Σκάλες και ανελκυστήρες συνδέουν άμεσα την πλατεία με τον τερματικό σταθμό λεωφορείων της Πλατείας Σολωμού, ενισχύοντας τη λειτουργικότητα και τη διαπερατότητα της περιοχής. Ο μετασχηματισμός των μέχρι πρότινος απρόσιτων περιοχών στο εσωτερικό της τάφρου σε πλατείες, κήπους και διαδρομές περιπάτου κάτω από φοίνικες δημιουργεί μια νέα “πράσινη ζώνη” γύρω από την πόλη.

Η ζώνη αυτή έχει τη δυνατότητα να επεκταθεί κατά μήκος των τειχών, σχηματίζοντας ένα συνεχές δίκτυο δημόσιων χώρων που περικυκλώνει τη Λευκωσία και επανασυνδέει τις κοινότητες της διχοτομημένης πρωτεύουσας. Η πλατεία λειτουργεί έτσι ως καταλύτης για την ενεργοποίηση του δημόσιου χώρου, προσφέροντας νέες δυνατότητες κοινωνικής συνύπαρξης και αστικής ζωής.

 

 

Υλικότητα & φωτισμός

Στο πλαίσιο της μετατροπής της τάφρου σε αστικό πάρκο, οι ρευστές γεωμετρίες της σύνθεσης προκύπτουν από τον τριγωνισμό των ακανόνιστων σχημάτων του περιτειχίσματος. Τα σημεία έντασης που δημιουργούνται μετατρέπονται σε καθιστικά, παρτέρια ή στοιχεία νερού, διαμορφώνοντας ένα δυναμικό αστικό τοπίο. Η δαπεδόστρωση με γρανίτη αποδίδει μια αίσθηση διαχρονικής στιβαρότητας, ενώ οι ανοιχτοί αρμοί ανάμεσα στις πλάκες λειτουργούν ως παθητικό σύστημα απορροής των ομβρίων υδάτων. Τα νέα δέντρα που φυτεύτηκαν συμβάλλουν στη φυσική ρύθμιση της στάθμης του νερού, περιορίζοντας τη διάβρωση των θεμελίων των μεσαιωνικών τειχών.

Η γέφυρα του άνω επιπέδου και οι στηρίξεις της κατασκευάζονται από γλυπτικές μορφές σκυροδέματος που εξασφαλίζουν αντισεισμική επάρκεια, ενώ οι βάσεις των υποστυλωμάτων διαμορφώνονται ως πάγκοι καθιστικού. Με τη μεταμόρφωση αυτή, η Πλατεία Ελευθερίας αναδεικνύεται στον μεγαλύτερο αστικό δημόσιο χώρο της Λευκωσίας. Γεφυρώνοντας τα ενετικά τείχη και την τάφρο, η νέα πλατεία λειτουργεί ως σημαντική πύλη εισόδου στην παλιά πόλη, ενώ το υπόγειο πάρκινγκ απομακρύνει την κυκλοφορία των αυτοκινήτων από το ιστορικό κέντρο, διευκολύνοντας τη μελλοντική πεζοδρόμησή του. Έτσι, το έργο εμπλουτίζει το αστικό τοπίο της ιστορικής συνοικίας, δημιουργώντας ταυτόχρονα νέους δημόσιους κήπους και χώρους συνάντησης για τους κατοίκους και τους επισκέπτες της πόλης.

Τέλος, ο σχεδιασμός φωτισμού ενισχύει τη ρευστή γεωμετρία της πλατείας και λειτουργεί ως εργαλείο χωρικής καθοδήγησης κατά τις βραδινές ώρες. Γραμμικά φωτιστικά στοιχεία ενσωματώνονται διακριτικά στα περιγράμματα των καμπύλων επιφανειών και των γεφυρών, υπογραμμίζοντας τη δυναμική μορφολογία της σύνθεσης και καθιστώντας τη δομή ευανάγνωστη στο αστικό τοπίο. Παράλληλα, διάσπαρτα φωτιστικά σώματα χαμηλής έντασης ενσωματώνονται στη δαπεδόστρωση της πλατείας, δημιουργώντας ένα λεπτό “πεδίο φωτός” που ακολουθεί τη γεωμετρία των διαδρομών και των σημείων στάσης. Η προσέγγιση αυτή αναδεικνύει την πλαστικότητα των επιφανειών σκυροδέματος, ενισχύει την αίσθηση ασφάλειας και μετατρέπει τον δημόσιο χώρο σε ένα “νυχτερινό τοπίο”, όπου το φως λειτουργεί τόσο λειτουργικά όσο και ατμοσφαιρικά.

 

 

Γεωμετρικά στοιχεία

Χτισμένη ανάμεσα σε χωράφια με σιτάρι, η κατοικία ορίζεται από τον γεωμετρικό χειρισμό τριών στοιχείων της φύσης: της γης, του νερού και του φωτός. Η σύνθεση αλλάζει διαρκώς εντυπώσεις μέσα στη διάρκεια της μέρας, με την ποιητική του χώρου να δημιουργεί μια απόσταση από το περιβάλλον, ως σχέδιο που υψώνεται πάνω από το τοπίο.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Οικία και εικαστικό: το ένα βιώνεται πρακτικά, στο άλλο βρίσκονται αφορμές και ιδέες. Μια κάτοψη και μια καθαρή γραμμή που αποτυπώνεται διαγώνια σε έναν απλό όγκο ορίζουν την κατοικία. Πρόκειται για έναν επιμήκη όγκο από εμφανές σκυρόδεμα, τοποθετημένο ανάμεσα στο έδαφος και τον ουρανό. Το ύφος περιγράφεται κομψά, με απλές γραμμές που χωρίζουν και ενώνουν.

Το άνοιγμα που προκύπτει από το δάπεδο μέχρι και η οροφή έχει αναλογίες που επιτρέπουν την απρόσκοπτη θέα στον ουρανό. Ο όγκος της κατοικίας αφαιρείται και αυτός από το έδαφος, επιτρέποντας στον διευρυμένο υπαίθριο χώρο κάτωθεν αυτού να ρέει ανεμπόδιστος, γεγονός που τονίζεται με τον άξονα του νερού που χαράζεται κάθετα στο κτίριο.

 

 

Μορφολογία όψης

Το κέλυφος χαρακτηρίζεται ως εσωστρεφές, με ελάχιστες οπές και χαράξεις στην επιφάνειά του, ενώ το εμφανές σκυρόδεμα του όγκου συμπληρώνεται με μία επιφάνεια από διάτρητα, πτυχωτά σκίαστρα ορείχαλκου. Η επαφή με το εξωτερικό περιβάλλον εναπόκειται στη διάθεση του κατοίκου. Κάθε ιδέα απαιτεί και μία πρακτική εφαρμογή. Ολόκληρη η εμπειρία της κατοικίας είναι εσωστρεφής, με την υλικότητα του μπετόν να ενισχύει αυτή την εντύπωση. Η έντονη χειρονομία της εισόδου, ένα τεράστιο πρίσμα που απορροφά δυσανάλογο ποσοστό του όλου, λειτουργεί ως γέφυρα για ένα υποσχόμενο εσωτερικό, ενώ παράλληλα τονίζει με τη γεωμετρία και το μέγεθός του την απόσταση μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού. Οι οπές είναι λίγες και συγκεκριμένες: ένα παράθυρο στην κουζίνα κοιτάζει προς τα κάτω, ένας φωταγωγός στην κατάληξη του διαδρόμου επισημαίνει το γλυπτό στον χώρο και τονίζει την άφιξη.

 

 

Υλικά & βιωσιμότητα

Στο πρίσμα της εισόδου, μια κατακόρυφη σχισμή βρίσκεται σε αντίθεση με την ανάλογη οπή της κουζίνας. Μια λωρίδα φωτός τη διαπερνά κατά το απόγευμα, ως αποτέλεσμα. Αυτά τα στοιχεία έρχονται σε έντονη αντίθεση με τις άλλες δύο πλευρές του όγκου, όπου ο τοίχος εκφράζεται σαν απουσία. Ένα συνεχές υαλοστάσιο συμπληρώνεται με το διαφανές, πτυχωτό πέπλο του διάτρητου ορείχαλκου και προσφέρει απρόσκοπτη θέα. Το στοιχείο του σκίαστρου λειτουργεί και ως ένας μηχανισμός, ένα φίλτρο μιας περιβαλλοντικής προσέγγισης.

Το αυξημένο ύψος των χώρων κάνει και μια αναφορά στην παραδοσιακή αρχιτεκτονική, όπου ο μεγάλος όγκος του αέρα σταθεροποιεί την εσωτερική θερμοκρασία. Η θερμική μάζα της τοιχοποιίας προσφέρει επιπρόσθετη υποστήριξη σε αυτό. Το τεκτονικό κέλυφος του έργου τυλίγει το εσωτερικό με μια αυστηρή γραμμή, χωρίς επιπόλαιες κινήσεις.

 

Συνομιλία με τη φύση

Ο νέος εκθεσιακός χώρος βρίσκεται στην καρδιά των Πλατρών, ανάμεσα στα πεύκα και στις λιθόκτιστες υφές του ορεινού τοπίου του Τροόδους, και συγκροτεί μια σύγχρονη, χαμηλόφωνη αρχιτεκτονική χειρονομία. Η πρόθεση είναι εξαρχής σαφής: η δημιουργία ενός χώρου που δεν επιβάλλεται στο περιβάλλον, αλλά η διαμόρφωση μιας δομής που αναδύεται οργανικά από το φυσικό της υπόβαθρο, συνομιλώντας με αυτό σε όρους ισορροπίας και συνέχειας.

 

Παλέτα υλικών

Η σύνθεση εδράζεται στη χρήση φυσικών υλικών – τοπικής πέτρας και εμφανών επιφανειών σκυροδέματος – τα οποία αντλούν χρωματικές τονικότητες και υφές από τη γη. Το κτίριο δεν αντιπαρατίθεται στο ορεινό ανάγλυφο· αντίθετα, ενσωματώνεται σε αυτό, υιοθετώντας μια ήρεμη, γήινη παρουσία. Οι καθαρές χαράξεις και ο μινιμαλιστικός χαρακτήρας του όγκου ενισχύουν την αίσθηση μέτρου, συγκροτώντας έναν στοχαστικό διάλογο ανάμεσα στο φυσικό και το τεχνητό, στο συμπαγές και το διάφανο.

 

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Η μορφολογική άρθρωση του κτιρίου επιτυγχάνεται μέσω οριζόντιων πλακών σκυροδέματος, οι οποίες διαφοροποιούνται σε ύψη και προεξοχές, δημιουργώντας ένα ελεγχόμενο παιχνίδι φωτός και σκιάς. Η διαδοχή αυτών των επιπέδων εισάγει ρυθμό και μια υπαινικτική αίσθηση κίνησης, σαν η αρχιτεκτονική να ερμηνεύει τη φυσική γεωμετρία του τοπίου. Η υλικότητα και η γεωμετρία λειτουργούν ως φορείς ατμόσφαιρας, συνθέτοντας έναν χώρο που αποπνέει συνέχεια, γαλήνη και χωρική σαφήνεια.

 

 

Λειτουργική οργάνωση

Η μετάβαση μεταξύ εσωτερικού και εξωτερικού χώρου αντιμετωπίζεται με απόλυτη ρευστότητα. Υαλοστάσια πλήρους ύψους από αλουμίνιο καταργούν τα οπτικά όρια, επιτρέποντας στο φυσικό φως, στον αέρα και στους ήχους του δάσους να διαπερνούν το εσωτερικό. Ο εκθεσιακός χώρος λειτουργεί ως ανοιχτή πλατφόρμα τέχνης και πολιτισμού, φιλοξενώντας εκθέσεις, εγκαταστάσεις και δράσεις της τοπικής κοινότητας. Περισσότερο από ένα αυτόνομο κτίσμα, συνιστά μια εμπειρία κατοίκησης της φύσης μέσω της αρχιτεκτονικής – μια ποιητική σύνθεση που προσκαλεί τον επισκέπτη να επαναπροσδιορίσει τη σχέση του με το τοπίο μέσα από το φίλτρο της τέχνης, του φωτός και της ύλης.

 

Ενδιάμεση ζώνη

Η κατοικία τοποθετείται στην περιοχή της Αργολίδας και συγκεκριμένα στην Ερμιόνη, σε ένα αμφιθεατρικό οικόπεδο με θέα προς τη θάλασσα στα βόρεια και τους ορεινούς όγκους στα ανατολικά. Το ίδιο το πεδίο σχεδιασμού υπέδειξε εξαρχής τον τρόπο με τον οποίο το κτίριο θα αναπτυχθεί, οργανώνοντας μια αρχιτεκτονική χειρονομία που διαμεσολαβεί ανάμεσα στον δρόμο και το ανοιχτό τοπίο.

 

Χωρική οργάνωση

Το κτίσμα οργανώνεται έτσι ώστε να ορίζει με σαφήνεια τα όρια προς τον δρόμο και τις γειτονικές εκτάσεις, εξασφαλίζοντας την απαιτούμενη ιδιωτικότητα, ενώ ταυτόχρονα παραμένει ανοιχτό και εξωστρεφές προς τις θεάσεις. Η κατοικία στρέφεται προς τη θάλασσα και το βουνό, με τη χαρακτηριστική καμπύλη στο νοτιοδυτικό της άκρο να αποτυπώνει συμβολικά και λειτουργικά αυτήν την κίνηση, αλλά και τη διαδικασία εισόδου.

Οι εσωτερικοί χώροι διατάσσονται με τρόπο που διασφαλίζει την άμεση οπτική σύνδεση με το περιβάλλον. Στο ισόγειο αναπτύσσονται οι χώροι διημέρευσης, ο ξενώνας και οι βοηθητικές λειτουργίες του υπαίθριου χώρου, ενώ στον όροφο τοποθετούνται τα υπνοδωμάτια, διατηρώντας την ιδιωτικότητα και την ανεμπόδιστη θέα.

 

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Μπροστά από την κατοικία εκτείνεται η πισίνα, της οποίας η γεωμετρία ακολουθεί τη χάραξη του κτιρίου, ενισχύοντας τη συνοχή της σύνθεσης. Το υδάτινο στοιχείο λειτουργεί ως ενδιάμεση ζώνη μεταξύ του χτισμένου και του φυσικού τοπίου, πολλαπλασιάζοντας οπτικά τη σχέση με τον ορίζοντα και εδραιώνοντας τη συνομιλία με τη θάλασσα. Η συνολική διαμόρφωση του υπαίθριου χώρου υπογραμμίζει τη συνέχεια εσωτερικού και εξωτερικού, μετατρέποντας την κίνηση σε μια διαδοχή εμπειριών φωτός, σκιάς και θέας.

 

 

Παλέτα υλικών

Η επιλογή υλικών, όπως η πέτρα, το ξύλο και οι γήινες αποχρώσεις, ενισχύει τη σχέση με τον τόπο και αγκυρώνει το κτίσμα στο τοπίο της Αργολίδας. Η αρχιτεκτονική προσέγγιση παραμένει λιτή και δωρική, με καθαρές γεωμετρίες που επιτρέπουν στον χρήστη να βιώσει άμεσα τη σχέση με τη φύση – τη θάλασσα, το βουνό και τη γη.

Μέσα από την ανθρώπινη κλίμακα και τα φυσικά υλικά, διατυπώνεται μια σύγχρονη εκδοχή πολυτέλειας: απλή, ουσιαστική και βαθιά συνδεδεμένη με το περιβάλλον και την εμπειρία του τοπίου.

 

Ελικοειδής δομή

Το οινοποιείο αποτελεί μέρος μιας οικογενειακής ανάπτυξης οινοτουρισμού στην περιοχή Alto Douro της Πορτογαλίας, η οποία έχει αναγνωριστεί ως Μνημείο Παγκόσμιας Φυσικής και Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO. Μαζί με το ξενοδοχείο που βρίσκεται υπό κατασκευή, το οινοποιείο εντάσσεται αρμονικά στο τοπίο, συνδυάζοντας την παράδοση με την καινοτομία και τη βιωσιμότητα.

 

Ένταξη στο τοπίο

Ο σχεδιασμός έχει στόχο την ελαχιστοποίηση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος και ως αποτέλεσμα, το έργο αξιοποιεί τις υφιστάμενες υποδομές, προβλέποντας παράλληλα μελλοντικές προσαρμογές. Η καμπυλόγραμμη αρχιτεκτονική του αντλεί έμπνευση από τη ζιγκ-ζαγκ γεωμετρία των αμπελώνων, χωρίς να θυσιάζει τη λειτουργικότητα. Η χρήση τοπικών υλικών, όπως σχιστόλιθος και γρανίτης, μειώνει τις εκπομπές από μεταφορές, ενώ οι ξύλινες κατασκευές αντικαθιστούν, όπου είναι δυνατόν, το σκυρόδεμα, περιορίζοντας τις εκπομπές CO₂. Με την πάροδο του χρόνου, οι ροζ-γκρι, πράσινες και καφέ αποχρώσεις αποκτούν νέες υφές και χρωματικές μεταβολές, ενισχύοντας περαιτέρω την ένταξη του κτιρίου στο φυσικό περιβάλλον.

Η διάταξη του κτιρίου οργανώνεται ως ένα σύνολο αλληλοσυνδεόμενων όγκων που ακολουθούν τις φυσικές κλίσεις του εδάφους, οι οποίες αναπαράγονται και στον εσωτερικό λειτουργικό μηχανισμό του οινοποιείου, όπου η οινοποίηση πραγματοποιείται μέσω βαρύτητας. Το βαρυτικό σύστημα αποτελεί μια παραδοσιακή λύση στις όχθες του ποταμού Douro, και το συγκεκριμένο κελάρι το αναδεικνύει με όλες τις σύγχρονες επιχειρησιακές του δυνατότητες.

 

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Η γεωμετρία της στέγης του κελαριού ερμηνεύει τη λαϊκή δίρριχτη στέγη, δομημένη από ξύλο. Η κατασκευή αυτή παραμένει εμφανής στο εσωτερικό του οινοποιείου και μετατρέπεται σε ένα ρευστό, συνεχές και οργανικό γλυπτικό στοιχείο, που διατρέχει τις εφαπτόμενες καμπύλες των αμπελώνων.

Η κύρια είσοδος στεγάζει το κέντρο επισκεπτών, με χώρο υποδοχής και κατάστημα οίνου, το οποίο οδηγεί στην αίθουσα συσκέψεων και στον χώρο γευσιγνωσίας, τοποθετημένο σε μια ευρύχωρη, εξώστη-γκαλερί. Από εκεί, ο επισκέπτης έχει θέα τόσο στον χώρο παλαίωσης των οίνων στον κεντρικό ναό του κτιρίου όσο και στο ευρύτερο τοπίο. Οι χώροι αυτοί συνδέονται με τον αμπελώνα και ένα μικρό παλαιό πέτρινο εκκλησάκι, μέσω μιας μεγάλης βεράντας με θέα στον ποταμό Douro. Εκδηλώσεις υψηλού επιπέδου οινοτουρισμού μπορούν να φιλοξενηθούν, προβάλλοντας το οινοποιείο και την περιοχή, και γιορτάζοντας τη συνύπαρξη φύσης και αρχιτεκτονικής.

 

 

Βιώσιμος σχεδιασμός & φύτευση

Η ανάπτυξη αξιοποιεί ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, και συγκεκριμένα τη γεωθερμία, για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και τη δημιουργία ιδανικών υδροθερμικών συνθηκών τόσο για την παραγωγή κρασιού όσο και για την άνεση των χρηστών. Η ενεργειακή αποδοτικότητα αποτελεί βασική αρχή του σχεδιασμού. Ο βόρειος προσανατολισμός του κτιρίου και η ειδική θερμομόνωση εξασφαλίζουν βέλτιστες συνθήκες θερμοκρασίας και υγρασίας στο εσωτερικό, με περιορισμένη χρήση μηχανικών συστημάτων κλιματισμού. Τα λιγοστά ανοίγματα και φεγγίτες πλαισιώνουν το τοπίο και μεγιστοποιούν τη χρήση φυσικού φωτισμού.

Η εξοικονόμηση νερού είναι επίσης κομβικής σημασίας, δεδομένου ότι η περιοχή δεν διαθέτει δημόσιο δίκτυο ύδρευσης. Το νερό της βροχής συλλέγεται, το πόσιμο νερό αντλείται από αρτεσιανές γεωτρήσεις, ενώ τα λύματα υποβάλλονται σε επεξεργασία και επαναχρησιμοποιούνται για άρδευση, καθαρισμό και πυροπροστασία. Οι διαπερατές διαδρομές επιτρέπουν την επιστροφή του βρόχινου νερού στη γεωργική χρήση, μειώνοντας τις απώλειες και διατηρώντας τους φυσικούς πόρους.

Ο σχεδιασμός του τοπίου αναβιώνει την τοπική χλωρίδα, ενισχύοντας τη βιοποικιλότητα και υποστηρίζοντας οικοσυστήματα που ωφελούν την υγεία των αμπελώνων και προάγουν παράλληλες οικονομικές δραστηριότητες, συμπληρωματικές της οινοπαραγωγής.

 

Δομική ειλικρίνεια

Το έργο αποτελεί μια νέα κατοικημένη σύνθεση στα περίχωρα των Χανίων. Η πρόταση αναπτύσσεται ως ένα σύνολο δύο αυτόνομων κτηριακών όγκων, οι οποίοι οργανώνονται γύρω από μια καθαρή δομική λογική και χαρακτηρίζονται από την εκτεταμένη χρήση εμφανoύς οπλισμένου σκυροδέματος. Το αρχιτεκτονικό ύφος του συγκροτήματος βασίζεται στην ειλικρίνεια του φέροντος οργανισμού, μετατρέποντας τη δομή σε βασικό μορφολογικό στοιχείο και δημιουργώντας μια διακριτική αλλά δυναμική παρουσία στο μεσογειακό τοπίο.

 

Σχεδιαστική μορφολογία

Οι όγκοι διαμορφώνονται μέσα από την εναλλαγή πλήρων και κενών, μεγάλων εξωστών και βαθιών προεξοχών που φιλτράρουν το φως, προσφέρουν σκίαση και ενισχύουν τη βιοκλιματική λειτουργία των κατοικιών. Μεγάλα ανοίγματα και στοχευμένες χαράξεις του περιβλήματος καδράρουν τις θέες και ενισχύουν τη σχέση των εσωτερικών χώρων με το φυσικό περιβάλλον, διαμορφώνοντας μια αίσθηση ηρεμίας και καθαρότητας.

 

 

Παλέτα υλικών

Οι εσωτερικοί χώροι σχεδιάστηκαν με έμφαση στη λειτουργικότητα, τη ροή και την απλότητα. Φυσικά υλικά, απέριττες επιφάνειες και ουδέτεροι τόνοι συνθέτουν μια ήπια αισθητική που τονίζει τον χαρακτήρα του εμφανoύς σκυροδέματος και υποστηρίζει έναν τρόπο κατοίκησης συνδεδεμένο με τη γη και το κλίμα της περιοχής. Οι μεταβάσεις από ιδιωτικούς σε ημι-υπαίθριους και εξωτερικούς χώρους είναι ομαλές, ενισχύοντας την αίσθηση συνέχειας και ανοιχτότητας.

 

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Το έργο ολοκληρώθηκε πρόσφατα και αποτελεί παράδειγμα σύγχρονης μεσογειακής αρχιτεκτονικής που συνδυάζει αποδοτικές μεθόδους κατασκευής, οικονομία υλικών και καθαρή αρχιτεκτονική έκφραση. Συγκεκριμένα, ο σχεδιασμός προτείνει ένα προσιτό, σύγχρονο μοντέλο κατοίκησης, όπου η δομή, το φως και το τοπίο βρίσκονται σε διαρκή διάλογο.

 

Καθημερινή διαβίωση

Η συνολική προσέγγιση αποπνέει μια σύγχρονη κατοικία υψηλής αισθητικής, όπου η άνεση, η λειτουργικότητα και η υλικότητα συνυπάρχουν, προσφέροντας έναν χώρο καθημερινής διαβίωσης με χαρακτήρα, ηρεμία και διαχρονική αξία.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Το διαμέρισμα βρίσκεται στην καρδιά της Θεσσαλονίκης, επί της οδού Παλαιών Πατρών Γερμανού. Η νέα κάτοψη έχει μελετηθεί σε ζώνες, σύμφωνα με την καθημερινότητα της οικογένειας. Ένας μεγάλος κοινός χώρος με πρόσβαση στα δύο ανοίγματα της πρόσοψης περιλαμβάνει μεγάλη κουζίνα με πάσο και τραπεζαρία, και ένα άνετο καθιστικό. Το κρυφό μπαρ, και ένα μικρό γραφείο με αποθηκευτικούς χώρους συμμετρικά του για καθημερινή χρήση, ξεχωρίζουν για τον χαρακτήρα που προσδίδουν.

Έμφαση δόθηκε στους αποθηκευτικούς χώρους όπου μελετήθηκαν με προσοχή τόσο στην όψη τους όσο και στην εσωτερική τους διαμόρφωση για την μέγιστη εκμετάλλευση χώρου. Το κύριο υπνοδωμάτιο φιλοξενεί walk-in γκαρνταρόμπα, ένα ακόμη γραφείο και ιδιωτικό λουτρό. Δύο παιδικά δωμάτια και ένα μεγαλύτερο λουτρό ολοκληρώνουν την διαμόρφωση της κατοικίας.

 

 

Custom κατασκευές

Έχοντας ως αφετηρία τη μορφολογία του διαμερίσματος, σχεδιάστηκαν custom κατασκευές, έτσι ώστε να “ντυσουν” τα σημεία που το απαιτούσαν. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το μεγάλο δοκάρι που διέκοπτε τον ενιαίο χώρο και επανασχεδιάστηκε ως δοκιδωτή πλάκα, ενσωματωμένη πλέον στη συνολική σύνθεση. Η επιλογή αποκλειστικά custom επίπλωσης παρείχε τη δυνατότητα πλήρους σχεδιαστικού ελέγχου κάθε στοιχείου, χωρίς περιορισμούς σε υλικά, διαστάσεις ή τυποποιημένες λύσεις, εξασφαλίζοντας συνοχή, λειτουργικότητα και ενιαία αισθητική ταυτότητα στον χώρο.

 

 

Υλικότητα και φωτισμός

Η έμφαση στο συνδυασμό ιδιαίτερων και ποικίλων υλικών αποτέλεσε το κεντρικό στοιχείο του σχεδιασμού, δίνοντας χαρακτήρα και ενδιαφέρον σε κάθε σημείο του διαμερίσματος, διατηρώντας ένα αρμονικό αποτέλεσμα. Η εναλλαγή τους χρησιμοποιήθηκε ως εργαλείο χωρικής αφήγησης, σηματοδοτώντας τη μετάβαση από τον έναν χώρο στον άλλο, όπως το πλακάκι με το έντονο μοτίβο στην είσοδο και το χολ που λειτουργεί ως σαφές όριο αλλά και ως σημείο εισαγωγής στον χώρο. Ο φωτισμός, φυσικός και τεχνητός, έχει μελετηθεί ώστε να ενισχύει τις υφές και τα υλικά αλλά και να δημιουργεί την κατάλληλη ατμόσφαιρα.

 

 

Concrete frame

An existing concrete structure forms the point of departure for the project. Such frames became a familiar presence in the Greek landscape following a regulation that allowed building permits to remain valid if only the structural skeleton was constructed. By the time the project began, this concrete frame had stood unfinished for more than a decade. Its reuse was a deliberate choice, directly addressing issues of sustainability, economy, and legislation – concerns that are particularly pressing in the context of overtourism in the Cycladic islands.

 

Reuse Strategy

The intervention was based on a strategy of subtraction and addition using elementary geometries. Only the necessary portions of the existing structure were carefully removed, while new L-shaped and rectangular volumes were introduced to establish formal and programmatic clarity. This measured approach produced a solution that both transcended the limitations imposed by the site’s past and navigated its complex regulatory framework.

The plot is characterized by its flat terrain and proximity to the port and village. Surrounded by neighboring developments on all sides except the western edge – which is expected to remain undeveloped due to its protected forestry status – the site lacks the extroverted qualities typical of a seaside plot. As a result, the house is conceived as a balance between introversion and openness.

 

 

Functional Layout

At ground level, volumes are arranged around a central pool to form an inner courtyard, mediating between privacy and openness toward anticipated or existing construction. This configuration moves away from a conventional sequence of enclosed rooms, proposing instead a communal mode of living in which water becomes the focal point of daily life.

On the upper floor, the living area and master suite are oriented toward both the active port and the island’s northern landscape. A large opening frames views of the port, allowing daily activity to remain visually present. An external staircase provides independent access to the upper level and the roof, where unobstructed views extend across the surroundings. With its restrained geometry, the house emerges quietly, maintaining a measured dialogue with its context.

 

 

Sustainable Design

Beyond standard strategies such as cross-ventilation and high-performance thermal insulation, a skylight positioned above the interior staircase transforms it into a passive cooling tower. Photovoltaic panels generate sufficient energy for autonomous operation, reducing reliance on the local grid. Native trees and vegetation, selected for their low water demand, help filter views toward neighboring hotel facilities, ensuring privacy while acknowledging the realities of building within an existing village fabric.

 

Αλληλοτομία όγκων

Η μελέτη αφορά σε ακίνητο εντός του συνεκτικού ιστού στην πόλη του νησιού της Χίου, όπου η δόμηση είναι πυκνή με το συγκεκριμένο να γειτνιάζει βορειοανατολικά με όμορο ακίνητο με τις υπόλοιπες πλευρές του ελεύθερες.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Στόχος της σύνθεσης ήταν η αναζήτηση αρχιτεκτονικής έκφρασης που αντιστέκεται στη μηχανιστική εφαρμογή μορφοπλαστικών περιορισμών. Τη σύνθεση της ογκοπλασίας του κτιρίου πλάθουν διαφορετικές γεωμετρίες μορφώνοντας τις όψεις, επιτυγχάνοντας την περιμετρική πλαστικότητα του οικοδομήματος. Η αλληλοτομία των όγκων δημιουργεί το συμπαγή κορμό του κτιρίου το οποίο αγκιστρώνεται στον πυρήνα του κλιμακοστασίου μεταφέροντας την κίνηση από το υπόγειο μέχρι το δώμα.

 

 

Λειτουργική οργάνωση

Το ισόγειο διαμέρισμα επωφελείται αποκλειστικά της πρόσβασης τόσο ανατολικά στον υπαίθριο χώρο από τους εσωτερικούς χώρους διημέρευσης όσο και δυτικά μέσω των υπνοδωματίων σε ιδιωτικό οριοθετημένο μικρό κήπο. Τα μεγάλα ανοίγματα στις όψεις του συμβάλλουν στην οπτική εκτόνωση του εσωτερικού προς το εξωτερικό διαμορφωμένο πράσινο και στην εξωστρέφεια του διαμερίσματος, την ιδιωτικότητα του οποίου εξασφαλίζει η περιμετρική περίφραξη από συμπαγές τοιχίο και κλωστρά.

Το διαμέρισμα του ορόφου οργανώνεται σε δύο επίπεδα, το πρώτο επίπεδο και τη σοφίτα. Όλοι οι χώροι έχουν πρόσβαση σε βεράντες σε διαφορετικά σημεία των όψεων, με διαφορετικές γεωμετρίες και οπτικές φυγές. Με τη σοφίτα να οριοθετείται πάνω από τα υπνοδωμάτια εξασφαλίζεται διπλό ύψος στους κοινόχρηστους χώρους το οποίο σε συνδυασμό με τη μεταλλική κατασκευή στο νότο και τα μεγάλα ανοίγματα βορειοδυτικά δίνουν διαφορετικές ποιότητες στο σύνολο του διαμερίσματος. Χαρακτηριστικό στοιχείο της όψης είναι το καφασωτό περίβλημα που λειτουργεί ηλιοπροστατευτικά χωρίς ωστόσο να εμποδίζει τη θέα από το εσωτερικό της κατοικίας. Αντίθετα το μεγάλο υαλοστάσιο προς το νότο, αφήνει με ένα σύστημα εσωτερικών περσίδων στον ήλιο να εισέρχεται τη χειμερινή περίοδο επιτρέποντας το άμεσο κέρδος.

 

 

Υλικά & βλάστηση

Επί της κεντρικής οδού η καμπύλη που κατευθύνει την πρόσβαση στην είσοδο ενισχύει παράλληλα την αίσθηση του περίκλειστου ενώ η σύνθεση διαφορετικών υλικών – έγχρωμα επιχρίσματα, εμφανές σκυρόδεμα, μεταλλικές κατασκευές, υαλοστάσια – αναδεικνύει τις γεωμετρίες των όγκων. Τέλος, προτεραιότητα ήταν το κτίριο να περιβάλλεται από πυκνή βλάστηση γι’ αυτό τα τμήματα που διαστρώνονται με χυτό υλικό στον ακάλυπτο χώρο είναι τα απολύτως απαραίτητα για την εξασφάλιση των προσβάσεων.

 

Λιτή αισθητική

Το Skrew είναι ένα all-day bar-restaurant σχεδιασμένο για χαλάρωση και διασκέδαση, αποτελώντας το αγαπημένο σημείο συνάντησης των επισκεπτών του από το πρωί έως το βράδυ. Η επιθυμία των ιδιοκτητών για έναν φρέσκο αλλά διαχρονικό χώρο, στεγασμένο σε ένα υφιστάμενο βιομηχανικό κτίριο, καθόρισε τη σχεδιαστική προσέγγιση.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Η διαμόρφωση διατηρεί τη λιτή αισθητική του εμφανoύς σκυροδέματος, ενώ ενσωματώνει ξεχωριστά στοιχεία όπως ένα εντυπωσιακό bar με φόντο ύψους 3,5m και πάγκο με επένδυση από κασσίτερο. Ο χώρος της τραπεζαρίας προσφέρει ποικιλία επιλογών, όπως οι μπανκέτες σε συνδυασμό με ειδικά σχεδιασμένα μαρμάρινα τραπέζια και vintage καρέκλες. Στο πίσω μέρος, η ανοιχτή κουζίνα, με γυάλινη πρόσοψη, προσθέτει ζωντάνια και διαδραστικότητα. Η παρουσία φυτών και η ποικιλία επίπλων και αρχιτεκτονικών στοιχείων δημιουργεί μια ολοκληρωμένη εμπειρία με διαφορετικά ποιοτικά χαρακτηριστικά σε κάθε γωνιά.

 

 

Λειτουργική διάταξη

Κεντρικό στοιχείο του εστιατορίου αποτελεί η γλυπτική μεταλλική σκάλα που οδηγεί στο απομονωμένο πατάρι, λειτουργώντας παράλληλα ως επιφάνεια προβολής κρασιών. Με το βιομηχανικό της ύφος, ενισχύει τον χαρακτήρα του κτιρίου, ενώ το έντονο χρώμα της προσθέτει καλλιτεχνική διάσταση στο ουδέτερο περιβάλλον. Ο επάνω όροφος φιλοξενεί έναν lounge χώρο, ιδανικό για εργασία και διάβασμα κατά τη διάρκεια της ημέρας, καθώς και ένα retail corner με επιλεγμένα αξεσουάρ και ρούχα.

 

 

Παλέτα υλικών

Το υπάρχον δάπεδο από terrazzo με τις τριχρωμίες του προσδίδει μια νοσταλγική πινελιά στο σύνολο. Οι κίτρινες δερμάτινες λεπτομέρειες στα σκαμπό του μπαρ έρχονται να συμπληρώσουν αρμονικά τη χρωματική παλέτα. Η σύνθεση διαφορετικών στυλ και υφών, όπως το ακατέργαστο σκυρόδεμα, το γυαλισμένο τσιμέντο, οι γυάλινοι πλίνθοι και η δερμάτινη πρόσοψη του bar, δημιουργεί μια ατμοσφαιρική και δραματική εμπειρία. Το τελικό αποτέλεσμα είναι ένας χώρος δύο επιπέδων που συνδυάζει pop και κλασική κουλτούρα, πολυτέλεια και χαλαρή ατμόσφαιρα, ήρεμες στιγμές και έντονη ζωή τη νύχτα.

 

Ειλικρινής γεωμετρία

Η κατοικία αποτελεί μια αρχιτεκτονική χειρονομία που γεννιέται μέσα από το ίδιο το τοπίο. Η μορφή του κτιρίου προκύπτει από μια ενεργή αλληλεπίδραση με το φυσικό περιβάλλον, δημιουργώντας έναν όγκο που ταυτόχρονα δηλώνει με σαφήνεια την παρουσία του και παραμένει ανοιχτός στις συνθήκες του τόπου.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Οι καθαρές γραμμές και οι αυστηρά μελετημένες αναλογίες συγκροτούν μια “ειλικρινή” γεωμετρία, η οποία ενισχύεται από την υλικότητα του ανεπίχριστου μπετόν. Ο σχεδιασμός απορρίπτει κάθε μιμητική πρόθεση και υιοθετεί μια στάση αυθεντικότητας και πειθαρχίας. Υλικότητα, μορφή και χώρος αντιμετωπίζονται με συνέπεια, αποδίδοντας μια κατοικία που ισορροπεί ανάμεσα στη μονολιθική μορφή και τη διαφάνεια.

 

 

Λειτουργική οργάνωση

Η κατοικία βρίσκεται σε μια απότομη πλαγιά και ξεδιπλώνεται μέσα από μια αλληλουχία συμπαγών και κενών. Τα μεγάλα ορθογώνια ανοίγματα αποδομούν τη στιβαρότητα του βασικού όγκου, λειτουργώντας ως καίρια περάσματα που ενοποιούν τον εσωτερικό χώρο με το φυσικό περιβάλλον. Η κάτοψη διαμορφώνεται σε διαφορετικά επίπεδα και οριζόντιες επιφάνειες, δημιουργώντας διώροφους χώρους και προστατευμένους υπαίθριους πυρήνες. Παράλληλα, δομικά στοιχεία όπως μια κλίμακα από σκυρόδεμα που οδηγεί σε έναν ημιβυθισμένο υπαίθριο χώρο υπογραμμίζουν τη γλυπτική λιτότητα του έργου. Η συνολική διάταξη παραμένει ουσιαστική και χωρικά πολυεπίπεδη, διατηρώντας έναν σταθερό διάλογο ανάμεσα στην περίκλειση και την ανοιχτότητα.

 

 

Ένταξη στο τοπίο

Η κατοικία εντάσσεται με ακρίβεια στο φυσικό ανάγλυφο και αναδύεται μέσα από ττο φυσικό τοπίο ως μια καθαρή, γεωμετρική επέμβαση. Αντί να μιμείται το περιβάλλον της, λειτουργεί ως συνειδητός αντιθετικός όγκος: η αυστηρή, συμπαγής μορφή του σκυροδέματος αντιπαραβάλλεται οργανικά με τη ρευστότητα και την πυκνότητα της φυσικής βλάστησης, διαμορφώνοντας μια σχέση ισορροπίας και αλληλεπίδρασης με το τοπίο.

 

Διάλογος μεταξύ τόπου και αρχιτεκτονικής

Το κτιριακό έργο εκφράζει την πεποίθηση του Νίκου Κτενά ότι η αρχιτεκτονική γεννιέται μέσα από έναν ουσιαστικό διάλογο ανάμεσα στον τόπο, την αρχιτεκτονική και τον άνθρωπο. Το κτίριο βρίσκεται σε αστικό προάστιο της Αθήνας και διερευνά τη λεπτή ισορροπία ανάμεσα στην ιδιωτικότητα της κατοίκησης και το ανοικτό αστικό τοπίο που το περιβάλλει.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Το έργο αντιμετωπίζεται ως μια διαδικασία έρευνας, όπου ο σχεδιασμός αντλεί άμεσα από τα χαρακτηριστικά του τόπου και τελικά επιστρέφει στο τοπίο μια νέα κλίμακα και μορφολογική ταυτότητα. Η σύνθεση παραμένει καθαρή, αναδεικνύοντας την ειλικρίνεια των υλικών και αποφεύγοντας κάθε μιμητική ή επιφανειακή χειρονομία. Το ανεπίχριστο μπετόν – δημοφιλές, αλλά συχνά παρεξηγημένο– χρησιμοποιείται εδώ ως υλικό αυθεντικότητας, υπηρετώντας τόσο τη δομική ακεραιότητα όσο και την υλικότητα της κατασκευής.

 

Λειτουργική διάταξη

Η κατοικία αναπτύσσεται κατακόρυφα, οργανώνοντας μια αλληλουχία εσωτερικών και εξωτερικών χώρων που εναλλάσσονται καθώς ο χρήστης κινείται στο κτίριο. Ένας διαφανής κατακόρυφος πυρήνας στην άκρη της όψης στεγάζει το κεντρικό κλιμακοστάσιο, το οποίο λειτουργεί ως κύρια πορεία κίνησης και επιτρέπει φυσικό φως να εισέλθει στο εσωτερικό. Κάθε επίπεδο διαμορφώνει διαφορετικές οπτικές φυγές προς την πόλη, ενισχύοντας την εμπειρία της σχέσης με το αστικό περιβάλλον. Οι όγκοι του σκυροδέματος υποχωρούν στρατηγικά, δημιουργώντας βεράντες, ενδιάμεσους εξώστες και βαθιές εσοχές που προσφέρουν μια κατοίκηση ταυτόχρονα προστατευμένη και ανοιχτή.

 

 

Παλέτα υλικών

Το ανεπίχριστο μπετόν αποτελεί την κεντρική υλική χειρονομία του έργου, με την υφή και την παρουσία του να παραμένουν σκόπιμα εκτεθειμένες. Αντιθετικά, ο γυάλινος όγκος του κλιμακοστασίου εισάγει ελαφρότητα και διαφάνεια, αποδομώντας τη στιβαρότητα της κατασκευής. Στο εσωτερικό, μεταλλικά στοιχεία, ρολά και κιγκλιδώματα προσθέτουν λεπτότητα και ακρίβεια, ενισχύοντας τον σύγχρονο, μοντερνιστικό χαρακτήρα του κτιρίου.

 

Σμιλευμένη Επιδερμίδα

Το κτίριο, μέσω της δομής του, πραγματεύεται την επανεφεύρεση της τυπολογίας της πολυκατοικίας, όπου ο ακάλυπτος προτείνεται ως κεντρικός χώρος εισόδου, καθώς και ως μεταβατικός χώρος μεταξύ της πόλης και των χώρων διαβίωσης.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Ο ακάλυπτος συνιστά μια στάση, αλλά ταυτόχρονα και ένα σημείο αλλαγής της πορείας του επισκέπτη, από οριζόντια σε κάθετη, από το δημόσιο προς τον ιδιωτικό χώρο. Η ερμηνεία αυτή του ακάλυπτου χώρου του αστικού οικοδομικού τετραγώνου, του προσδίδει μια ουσιαστική και αναπόσπαστη στο κτίριο χωρική λειτουργία, αποδίδοντάς του εν μέρει την κλασική υπόσταση του αιθρίου, όπου μέσω αυτού, ο επισκέπτης εισέρχεται στους χώρους διαβίωσης, οι οποίοι τον περιβάλλουν και οι οποίοι με τη σειρά τους προβάλλονται προς την πόλη, συμπληρώνοντας την εξωτερική όψη του οικοδομικού τετραγώνου.

 

 

 

Φέρουσα δομή & όψη

Κατά συνέπεια, η φέρουσα δομή του κτιρίου, από εμφανές οπλισμένο σκυρόδεμα περιβάλλει αποκλειστικά τον προαναφερθέντα κεντρικό χώρο του αιθρίου, ενώ ταυτόχρονα φέρει τις πλάκες των ορόφων εν είδει προβόλων. Η δομή αυτή επιτρέπει τη μέγιστη ελευθερία στην διαμόρφωση των κατόψεων των κατοικιών, καθώς και των εξωτερικών όψεων του κτιρίου.

Οι τελευταίες, αυτοφερόμενες, προτείνονται ως μία “σμιλευμένη επιδερμίδα”, η οποία εμπεριέχει κάποιες από τις ζωτικές λειτουργίες των κατοικιών, με θετικούς και αρνητικούς όγκους, έρκερ και πλήρως ανοιγόμενα υαλοστάσια, καθιστώντας το συνολικό όγκου του κτιρίου μονολιθικό, αλλά ταυτόχρονα διαφανή, ενώ, μέσα από τους εσωτερικούς χώρους, πλαισιώνει αποσπασματικά το άμεσο αστικό περιβάλλον.

 

 

Ένταξη στο αστικό τοπίο

Το τελευταίο επίπεδο του κτιρίου προτείνεται, τέλος, ως ένας “κρεμαστός κήπος”, ο οποίος περιβάλλεται προς το εσωτερικό του οικοδομικού τετραγώνου, από ένα συνεχόμενο συμπαγές τοιχίο εμφανούς οπλισμένου σκυροδέματος, ενώ εξωτερικά, προς την πόλη, από την κατάληξη της αυτοφερόμενης όψης του συνόλου. Συνεπώς, στο επίπεδο αυτό, η διαλεκτική σχέση των δύο βασικών αυτών δομικών συντελεστών του κτιρίου, επιτρέπει στους επισκέπτες του ανοιχτού αυτού δωματίου έναν εκ νέου προσανατολισμό της θέσης του κτιρίου σε σχέση με το αστικό σύνολο στο οποίο βρίσκεται.

 

 

Ο Νίκος Κτενάς έγινε ευρύτερα γνωστός χάρη στο “Inside-Ou”, μία από τις πιο εμβληματικές πολυκατοικίες της Αθήνας. Το έργο δεν άλλαξε απλώς το αστικό τοπίο του Νέου Ψυχικού, ξεχωρίζοντας ως μια ριζοσπαστικά σύγχρονη πρόταση, αλλά τιμήθηκε και με το Βραβείο Αρχιτεκτονικής 2013-2017 του Ελληνικού Ινστιτούτου Αρχιτεκτονικής. Ως αρχιτεκτονική χειρονομία, το “Inside-Out” κατάφερε να καθιερωθεί ως τοπόσημο, προτείνοντας μια δημιουργική και επίκαιρη ανανέωση της τυπολογίας της πολυκατοικίας, με σαφές αποτύπωμα τόσο στην εσωτερική οργάνωση όσο και στην εξωτερική μορφή του κτιρίου.

Χωρική ευημερία

Η κατοικία συνδυάζει την απλότητα με τον χωρικό πλούτο, προσφέροντας μοναδικές εμπειρίες σε κάθε της σημείο.

 

Φιλοσοφία Σχεδιασμού

Η κατοικία εκφράζει την ισορροπία ανάμεσα στην απλότητα και τον χωρικό πλούτο, δημιουργώντας διαδοχικές εμπειρίες που αναδεικνύουν τη σχέση της αρχιτεκτονικής με τον τόπο. Ανοιχτή και ταυτόχρονα προστατευμένη, περιβάλλεται από ένα πράσινο πέπλο που διαφυλάσσει την ιδιωτικότητα και τη λεπτότητά της. Τοποθετημένη ανάμεσα στα δέντρα και ακολουθώντας τις φυσικές καμπύλες του εδάφους, διατηρεί έναν διαρκή διάλογο με τη φύση. Ανοιχτή αλλά οικεία, προσκαλεί τους κατοίκους της να ζουν σε πλήρη αρμονία με το τοπίο της ζούγκλας, συντονισμένοι με τον ρυθμό του φωτός, του αέρα και των ήχων.

 

 

Ένταξη στο τοπίο & διάταξη

Η κλίση του εδάφους αποτέλεσε ταυτόχρονα πρόκληση και πηγή έμπνευσης για τη διαδικασία σχεδιασμού. Η μορφή του σπιτιού ακολουθεί την πολυπλοκότητα του φυσικού ανάγλυφου, προσαρμόζεται στις καμπύλες του και διατηρεί το ριζικό σύστημα των δέντρων, επιτρέποντας στη βλάστηση να ενσωματώνεται οργανικά στην αρχιτεκτονική σύνθεση. Οι χώροι διαβίωσης ανοίγουν πλήρως προς το τοπίο, αφήνοντας το φως, τον ήχο και τον αέρα να διαλύουν τα όρια ανάμεσα στο εσωτερικό και το εξωτερικό.

Η βίλα, σχεδιασμένη ως μόνιμη κατοικία αλλά και εποχιακό καταφύγιο, αναπτύσσεται σε δύο επίπεδα. Ο κύριος χώρος διαβίωσης στον επάνω όροφο ανοίγει προς τη θέα του ωκεανού, ενώ το κατώτερο επίπεδο, όπου βρίσκονται τα υπνοδωμάτια, ενσωματώνεται διακριτικά στο φυσικό περιβάλλον. Ένα σύστημα από βεράντες, την πισίνα και τις συνδετικές σκάλες δημιουργεί αδιάκοπη ροή ανάμεσα στους χώρους, εξαλείφοντας τα όρια μεταξύ εσωτερικού και εξωτερικού.

 

 

Παλέτα υλικών

Η γήινη παλέτα της κατοικίας βρίσκεται σε απόλυτη αρμονία με τη γύρω βλάστηση. Πατημένο χώμα, σκυρόδεμα, χάλυβας, γυαλί και ξύλο κέδρου συνδυάζονται για να εκφράσουν ανθεκτικότητα και φυσική ισορροπία. Οι επιφάνειες παραμένουν ανεπεξέργαστες και αυθεντικές, αγκαλιάζοντας τον χρόνο ως στοιχείο που εμπλουτίζει την υφή και τον χαρακτήρα τους.

 

Καθαρή ιεραρχία

Το έργο εκφράζει μια προσέγγιση που επικεντρώνεται στον επαναπροσδιορισμό του εσωτερικού χώρου μέσα από τη λεπτή αλληλεπίδραση γεωμετρίας, αναλογίας και υλικού. Η σύλληψη προέκυψε από την ανάγκη αναδιαμόρφωσης ενός υπάρχοντος διαμερίσματος σε ένα σύγχρονο περιβάλλον κατοίκησης που συνδυάζει ζεστασιά, ακρίβεια και ευελιξία. Η προσοχή στη λεπτομέρεια καθοδήγησε κάθε στάδιο της διαδικασίας -από τον χωρικό σχεδιασμό έως την επιλογή υφών και χρωμάτων.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Η διαρρύθμιση του διαμερίσματος επανασχεδιάστηκε ώστε να δημιουργεί ρευστές συνδέσεις μεταξύ των χώρων, διατηρώντας παράλληλα την αίσθηση της ιδιωτικότητας όπου ήταν απαραίτητο. Οι τοίχοι αναδιατάχθηκαν για να βελτιστοποιήσουν την κυκλοφορία και να επιτρέψουν στο φυσικό φως να διαχέεται βαθύτερα στο εσωτερικό. Οι μεταβάσεις μεταξύ των δωματίων μελετήθηκαν προσεκτικά, ώστε να διαμορφώνουν μια συνεχόμενη ροή που ενισχύει την αίσθηση ευρυχωρίας.

 

 

Χωρική οργάνωση

Το πρόγραμμα οργανώνεται γύρω από μια σαφή ιεραρχία χώρων. Οι κοινόχρηστοι χώροι -όπως το καθιστικό, η κουζίνα και η τραπεζαρία- συνδέονται οπτικά, σχηματίζοντας ένα συνεκτικό σύνολο για τις καθημερινές δραστηριότητες. Οι ιδιωτικοί χώροι, συμπεριλαμβανομένων των υπνοδωματίων και των λουτρών, διαχωρίζονται στρατηγικά ώστε να εξασφαλίζεται άνεση και ιδιωτικότητα. Κάθε στοιχείο, από τη διάταξη των επίπλων έως τον φωτισμό, σχεδιάστηκε για να προάγει τη λειτουργικότητα.

 

 

Παλέτα υλικών

Το κόκκινο ξύλο σημύδας διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στη διαμόρφωση του χαρακτήρα του διαμερίσματος, προσδίδοντας βάθος και ζεστασιά στη μινιμαλιστική σύνθεση. Η φυσική νεύρωση και οι χρωματικές διακυμάνσεις του δημιουργούν έναν οπτικό ρυθμό που αντιπαραβάλλεται με τις ουδέτερες επιφάνειες και τις λεπτοδουλεμένες λεπτομέρειες. Η πέτρα, το μέταλλο και το φως ενσωματώθηκαν ως συμπληρωματικά στοιχεία, αναδεικνύοντας τη δεξιοτεχνία και την υλικότητα του χώρου.

 

Οι εικόνες παρουσιάζουν μια συναρπαστική οπτική μελέτη του μπρουταλισμού, επαναπροσδιορισμένου μέσα από γλυπτική έκφραση.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Το σκυρόδεμα, ως δομή και ταυτόχρονα ως “δέρμα”, υπερβαίνει τις άκαμπτες, μονολιθικές συνδηλώσεις του παραδοσιακού μπρουταλισμού, μέσα από ρευστές γεωμετρίες, δυναμικές σπείρες και βαθιά λαξευμένες όψεις. Η τεκτονική γλώσσα μετασχηματίζεται, από τη στατική μάζα σε έναν πιο εκφραστικό και ζωντανό ρόλο, όπου η αλληλεπίδραση φωτός, σκιάς και καμπυλότητας ζωντανεύει τη βαριά υλικότητα του σκυροδέματος.

Κάθε κτίριο εξερευνά την ικανότητα της μορφής να προκαλεί κίνηση και συναίσθημα. Ελικοειδείς ράμπες στρέφονται προς τα πάνω σαν κορδέλες, ενώ οι όψεις κυματίζουν, ξεφλουδίζουν ή αγκαλιάζουν τον όγκο, αντιστεκόμενες στις ορθογώνιες και αυστηρές φόρμες του κλασικού μπρουταλισμού. Η σύνθεση μιας μνημειακής παρουσίας με γλυπτικές λεπτομέρειες αντανακλά την επιθυμία για μια “εξανθρώπιση” του μπρουταλισμού, προσφέροντας νέες χωρικές αφηγήσεις και πλούσια απτική εμπειρία. Τα ανοίγματα και τα κενά δεν διατρυπούνται απλώς, αλλά λαξεύονται, δημιουργώντας έναν διάλογο μεταξύ διάβρωσης και κατασκευής.

Η προσέγγιση αυτή υποστηρίζει έναν πιο ποιητικό μπρουταλισμό -έναν μπρουταλισμό που δεν φοβάται τη σκληρή και εκφραστική του φύση, αλλά την κατευθύνει μέσα από δεξιοτεχνία, πλαστικότητα και χωρικό δράμα. Το αποτέλεσμα είναι μια αρχιτεκτονική ταυτόχρονα γειωμένη και υπερβατική, μια ισχυρή επανερμηνεία του σκυροδέματος ως μέσου καλλιτεχνικής και αρχιτεκτονικής έκφρασης.

 

 

Λέξεις-κλειδιά & λογισμικό

Λευκό σπειροειδές κτίριο από σκυρόδεμα, σχεδιασμένο στο ύφος του Tadao Ando, εξωτερική άποψη, με φόντο πράσινο λιβάδι και δέντρα.

Δημιουργήθηκε με Midjourney & Magnific AI.

 

Λιτή γλώσσα

Το έργο χωροθετείται σε ένα στενό ορθογώνιο οικόπεδο, εντός μίας νέας οικιστικής περιοχής στα προάστια της Λευκωσίας. Τα γύρω κτίρια ακολουθούν ποικίλα αρχιτεκτονικά ρεύματα και τάσεις, δημιουργώντας ένα ευνοϊκό πλαίσιο για τη νέα οικοδομή, η οποία ενσωματώνει μια σύγχρονη και λιτή αρχιτεκτονική γλώσσα.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Η κατοικία οργανώνεται κάτω από μια δομή η οποία απευθύνεται προς τον δρόμο με μια λιτή όψη, υπερυψωμένη από το επίπεδο του δρόμου, αξιοποιώντας το νότιο τμήμα του τεμαχίου για τη δημιουργία του κήπου. Το κτίριο ακολουθεί τη χάραξη ενός ορθογώνιου καμβά διαστάσεων 12mx24m, εντός του οποίου οργανώνονται οι επιμέρους χώροι. Περιμετρικά, ένας πρόβολος από εμφανές μπετόν περιβάλλει το σύνολο, προσφέροντας σκίαση και προστασία.

 

 

Λειτουργική διάταξη

Η εσωτερική διάταξη είναι λιτή και λειτουργική, χωρισμένη σε δύο ζώνες: τη δυτική ζώνη, όπου τα υπνοδωμάτια απολαμβάνουν το βραδινό καλοκαιρινό αεράκι, και την ανατολική ζώνη, όπου οι καθημερινές χρήσεις απολαμβάνουν τη θέα προς το πράσινο. Μέσω μεγάλων ανοιγμάτων, ο εσωτερικός χώρος ενοποιείται οπτικά με το εξωτερικό περιβάλλον, προσφέροντας συνέχεια και φυσικό φωτισμό. Ένας τοίχος 17m από εμφανές σκυρόδεμα διαχωρίζει τις δύο ζώνες.

 

 

Παλέτα υλικών & φύτευση

Η λιτότητα της εξωτερικής μορφής και των εσωτερικών χώρων οδήγησε στην επιλογή συγκεκριμένων υλικών: μεγάλες κεραμικές πλάκες για τα δάπεδα στους κοινόχρηστους χώρους, ξύλινα δάπεδα στα υπνοδωμάτια, εμφανές μπετόν σε τοίχους και εξωτερική οροφή, και λευκό επίχρισμα στις κατακόρυφες επιφάνειες. Επιπλέον, τα έπιπλα και οι αποθηκευτικοί χώροι κατασκευάστηκαν από δρυ, προσφέροντας ζεστασιά.

Ο κήπος έχει φυτευτεί αποκλειστικά με μεσογειακή βλάστηση, ώστε να απαιτεί ελάχιστη συντήρηση. Η φύτευση ενισχύει την οπτική προοπτική και συνδέει αρμονικά τον εσωτερικό χώρο με το περιβάλλον.

 

Ενοποιημένος χώρος

Από την είσοδο έως το πλωτό κανάλι, ένας τοίχος ορίζει τη δομή, οργανώνει το πρόγραμμα και ενοποιεί το σύνολο του έργου. Δεν αποτελεί απλώς μια τυπική χειρονομία αλλά μια ολοκληρωμένη στρατηγική: λειτουργεί ταυτόχρονα ως φέρουσα δομή, ως οργανωτικό στοιχείο του προγράμματος, ως μέσο απόκρυψης τεχνικών εγκαταστάσεων και ως φορέας της αρχιτεκτονικής γλώσσας.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Το έργο σχεδιάστηκε για ένα ζευγάρι που επιθυμούσε να συνδυάσει την ηρεμία της υπαίθρου με τον θαλάσσιο τρόπο ζωής. Η παρουσία των βουνών και του καναλιού υπήρξε καθοριστική για τη χωροθέτηση, τις κατευθύνσεις των θεάσεων και τις ροές. Ανάμεσα στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά συγκαταλέγονται η πισίνα με ελικοειδή ράμπα που εξασφαλίζει την προσβασιμότητα, καθώς και τα λουτρά με αναδιπλούμενες στέγες. Τα στοιχεία αυτά αναδεικνύουν την αρμονική σχέση ανάμεσα στην αρχιτεκτονική, τη φύση και την καθημερινότητα στην Angra dos Reis της Βραζιλίας.

 

 

Λειτουργική διάταξη

Στη μία πλευρά του τοίχου χωροθετούνται οι τεχνικές και βοηθητικές ζώνες: χώροι εξυπηρέτησης, κυκλοφορίες και μηχανολογικά συστήματα. Στην απέναντι πλευρά αναπτύσσεται η εμπειρία κατοίκησης, με την πισίνα, τους χώρους χαλάρωσης και τον διαμορφωμένο υπαίθριο χώρο. Η αρχιτεκτονική σύνθεση επιτρέπει τη συνεχή διάχυση του εσωτερικού προς το εξωτερικό, με συρόμενες πόρτες που εξαφανίζονται μέσα στον ίδιο τον τοίχο.

Στο χαμηλότερο επίπεδο, οι λειτουργικοί χώροι παραμένουν κρυμμένοι πίσω από τον τοίχο. Στο ανώτερο επίπεδο, ένας αιωρούμενος όγκος φιλοξενεί τα ιδιωτικά δωμάτια, ενώ το κεντρικό καθιστικό καταλαμβάνει το κενό ανάμεσά τους. Η διάταξη δίνει προτεραιότητα στην ανοιχτότητα, τη ρευστή κίνηση και τη στενή σχέση εσωτερικού -εξωτερικού χώρου.

 

 

Παλέτα υλικών

Η επιλογή των υλικών είναι λιτή αλλά εκφραστική: εμφανές σκυρόδεμα, συμπιεσμένο μπαμπού και βραζιλιάνικο μάρμαρο. Η κατασκευή επιτρέπει ανοίγματα έως 12.5m και προβόλους 6.5m. Παράλληλα, διατηρήθηκαν παραδοσιακές τεχνικές, όπως τα στηρίγματα από τοπικό ξύλο καθώς και οι ακριβείς, απλές κατασκευαστικές λύσεις.

 

Διατήρηση υλικότητας

Κοντά στην εμβληματική Πλατεία Πόρ-ντο-Σολ, στη γειτονιά Άλτο ντε Πινιέιρος του Σάο Πάολο, ένα ζευγάρι με δύο κόρες και έναν σκύλο απέκτησε μια όμορφη κατοικία με θολωτές στέγες. Το σπίτι είχε σχεδιαστεί από τον Βραζιλιάνο μοντέρνο αρχιτέκτονα Ennes Silveira Melo και ολοκληρώθηκε τη δεκαετία του 1970. Η ανακαίνιση ακολούθησε μια προσέγγιση που σεβάστηκε τη γεωμετρία και την υλικότητα του υφιστάμενου κτιρίου, διατηρώντας τον αυθεντικό χαρακτήρα του ενώ ενσωμάτωσε νέες λειτουργικές και αισθητικές παρεμβάσεις.

 

Στρατηγική ανακαίνισης

Πέρα από τις χαρακτηριστικές στέγες, το σπίτι περιλάμβανε εμφανή δομικά στοιχεία από σκυρόδεμα, τα οποία χρειάζονταν αναβάθμιση για να ανταποκριθούν στις ανάγκες της νέας οικογένειας. Η αρχική διαρρύθμιση σε split-level περιόριζε την επικοινωνία μεταξύ των χώρων, καθιστώντας απαραίτητη μια αναδιάρθρωση του εσωτερικού.

Η βασική παρέμβαση ήταν η μεταφορά της κουζίνας -αρχικά μικρής και απομονωμένης στο ενδιάμεσο επίπεδο- στο ισόγειο, προκειμένου να ενσωματωθεί στους κοινωνικούς χώρους του σπιτιού: το καθιστικό με την τηλεόραση, το μπάρμπεκιου και τον κήπο.

 

 

Λειτουργική οργάνωση

Το ενδιάμεσο επίπεδο, που αποτελεί και το σημείο εισόδου στην κατοικία, φιλοξενεί ένα ευρύχωρο σαλόνι με δύο διακριτές ζώνες: η πρώτη είναι αφιερωμένη στη μουσική εξάσκηση, ενώ η δεύτερη, πιο ζεστή και οικεία, διαθέτει τζάκι και λειτουργεί ως βιβλιοθήκη για τη συλλογή βιβλίων των κατοίκων.

Στον επάνω όροφο βρίσκεται το γραφείο, προστατευμένο οπτικά από το φύλλωμα των ντόπιων δέντρων. Κατά μήκος της πλαϊνής όψης, μια ανακαινισμένη ξύλινη κονσόλα προσφέρει κομψότητα και πρακτικότητα. Παρά τις διαφορετικές στάθμες και τις μεγάλες επιφάνειες, οι χώροι σχεδιάστηκαν με στόχο τη θαλπωρή και τη συνοχή, επιτρέποντας οπτική σύνδεση ανάμεσα στις κοινωνικές ζώνες. Επιπλέον, δημιουργήθηκε ένα γραμμικό μπαλκόνι που συνδέει τα υπνοδωμάτια και προσφέρει σκίαση στο σαλόνι του ισογείου.

 

 

Υλικά και φωτισμός

Η διακόσμηση βασίζεται σε χαλιά και προσεκτικά επιλεγμένα έπιπλα, που συνδυάζουν καινούργια κομμάτια με υπάρχοντα αντικείμενα από τη συλλογή των ιδιοκτητών. Οι ταπετσαρίες κινούνται σε γήινες αποχρώσεις, με καναπέδες και πολυθρόνες από ύφασμα και δέρμα σε αποχρώσεις του καραμέλ.

Τα αρχικά υλικά, όπως τα ξύλινα δάπεδα και τα σκυρόδετα κιγκλιδώματα, αποκαταστάθηκαν με προσοχή, όπως και τα παράθυρα και οι πόρτες. Το φυσικό φως εισέρχεται άπλετα από τη γυάλινη πρόσοψη και αντανακλάται στις λευκές επιφάνειες και τις καμπύλες στέγες, ενισχύοντας τη φωτεινότητα των εσωτερικών χώρων.

Στο επίπεδο των υπνοδωματίων, η αρχική διάταξη -μία σουίτα, δύο υπνοδωμάτια και ένα μπάνιο- μετατράπηκε σε τρεις σουίτες. Στα νέα μπάνια προστέθηκαν φεγγίτες, αξιοποιώντας τη δομική λογική της αρχικής αρχιτεκτονικής. Παράλληλα, φωτιστικά έμμεσου φωτισμού, όπως γραμμικά LED και απλίκες, αναδεικνύουν τη θολωτή οροφή με διακριτική λάμψη.

 

Χωρική ψυχολογία

Η αρχιτεκτονική αποτελεί την πιο ολοκληρωμένη μορφή τέχνης. Είναι η τέχνη της χάραξης γραμμών με νόημα, οι οποίες, όταν μετουσιώνονται σε τοίχους και ανοίγματα, εκφράζουν τις προθέσεις, το πάθος και το όραμα του δημιουργού. Περισσότερο από μια διαδικασία κατασκευής, η αρχιτεκτονική διαμορφώνει χώρους που συντονίζονται με τη ζωή, τον πολιτισμό και τη φύση. Ένας σωστά σχεδιασμένος χώρος δεν πρέπει μόνο να είναι λειτουργικός, αλλά να συγκινεί, να εμπνέει και να προάγει την ευημερία των χρηστών του. Αυτή η φιλοσοφία αποτυπώνεται στον σχεδιασμό του Κτηνιατρικού Νοσοκομείου, όπου η δημιουργική ενέργεια έχει αποκτήσει υλική μορφή.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Η απαλή, κυματιστή εξωτερική μορφή του κτιρίου αντιπαραβάλλεται σκόπιμα με τη δομημένη λογική της εσωτερικής του οργάνωσης, δημιουργώντας μια αίσθηση ισορροπίας και θαυμασμού. Το αρχικό, στατικό γεωμετρικό υπόβαθρο -βασισμένο σε ανθρωπολογικές αρχές και χωρική ψυχολογία- μετασχηματίζεται σε ένα δυναμικό δίκτυο καμπυλών, που αποπνέει ζωντάνια και κίνηση. Οι ρευστές μορφές καταργούν την αίσθηση εγκλεισμού, ενισχύοντας την εμπειρία ελευθερίας και ανοιχτότητας.

Η αρχιτεκτονική δεν επιβάλλεται στο τοπίο, αλλά αναδύεται από αυτό με γλυπτικές, οργανικές χειρονομίες. Οι καμπύλες διαμορφώσεις μοιάζουν με κύματα στη γη, θολώνοντας τα όρια μεταξύ φυσικού και τεχνητού. Το νοσοκομείο δεν αποκαλύπτεται άμεσα ως ιατρική δομή -αυτό που συναντά κανείς είναι ένας άλλος κόσμος: χαρούμενος, μυστηριώδης, σχεδιασμένος με επίκεντρο την ευημερία των ζώων.

 

 

Υλικά & σχεδιασμός τοπίου

Η αντιπαράθεση ανάμεσα στις απαλές, οργανικές φόρμες και τη στιβαρότητα του ωμού σκυροδέματος προσδίδει στον σχεδιασμό τόσο πρακτική αντοχή όσο και αισθητικό πλούτο. Οι ταράτσες και οι κήποι δεν λειτουργούν ως διακοσμητικά στοιχεία, αλλά ως θεραπευτικοί χώροι που προσφέρουν φως, καθαρό αέρα και σύνδεση με τη φύση -βασικά στοιχεία για τη διαδικασία ίασης των ζώων.

Το εσωτερικό του νοσοκομείου έχει οργανωθεί με προσοχή στις ψυχολογικές ανάγκες των τετράποδων “ασθενών”. Όπως και στην ανθρώπινη φροντίδα, η ψυχολογία του χώρου παίζει καθοριστικό ρόλο. Η διάταξη εξασφαλίζει ότι διαφορετικά είδη -και ιδιαίτερα όσα έχουν φυσική αντιπαλότητα- αισθάνονται ασφάλεια, άνεση και προστασία. Οι χώροι για γάτες και σκύλους διαμορφώνονται με γνώμονα την απομόνωση όπου είναι απαραίτητη, αλλά και την ήρεμη συνύπαρξη όπου αυτή είναι εφικτή.

 

 

Πολιτισμική ενσωμάτωση

Το έργο αυτό αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης αρχιτεκτονικής αναγέννησης στην Αλβανία -μιας στροφής προς ιδρύματα που συνδυάζουν νοημοσύνη, αισθητική και ανθρωποκεντρικότητα. Καθώς η χώρα εντάσσεται όλο και περισσότερο στον παγκόσμιο διάλογο, καλείται να επιλέξει ανάμεσα στην ψυχρή, δογματική προσέγγιση του παρελθόντος και σε μια νέα αρχιτεκτονική πρακτική που εναρμονίζεται με τη φύση και τον άνθρωπο. Η σύγχρονη αρχιτεκτονική, συχνά, επιδιώκει να κυριαρχήσει στο περιβάλλον της, ξεχνώντας πως η φύση δεν είναι εξωτερική συνθήκη, αλλά μέρος της ίδιας της ζωής.

Το Κτηνιατρικό Νοσοκομείο αποτελεί έναν σπόρο για ένα διαφορετικό αρχιτεκτονικό μέλλον· ένα μέλλον που σέβεται το κλίμα, την παράδοση και την ιστορική ταυτότητα της Αλβανίας. Δεν πρόκειται για έναν στατικό χώρο, αλλά για ένα ζωντανό, βιωματικό περιβάλλον που ενθαρρύνει την αλληλεπίδραση και την ανάπτυξη. Είναι μια αρχιτεκτονική που ξεπερνά τους κανόνες -μια αρχιτεκτονική που υπηρετεί, θεραπεύει και εμπνέει.

 

Οι εικόνες παρουσιάζουν μια εννοιολογική μελέτη που συνδυάζει την πλούσια αρχιτεκτονική παράδοση της Ιαπωνίας με σύγχρονες σχεδιαστικές προσεγγίσεις.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Εμπνευσμένη από τον μινιμαλισμό του Tadao Ando και τις ρευστές γεωμετρίες του γραφείου SANAA, η σειρά εξερευνά πώς οι συμπαγείς μάζες και τα κενά μπορούν να συνυπάρξουν αρμονικά, μέσα από προσεκτικά διαμορφωμένους όγκους, στοιχεία νερού με ανακλαστικές επιφάνειες και διακριτική βλάστηση. Παραδοσιακές ιαπωνικές αρχές, όπως η σύνθεση μεταξύ εσωτερικού και εξωτερικού χώρου, επαναπροσδιορίζονται μέσω καμπύλων διαδρομών και οργανικών ανοιγμάτων, δημιουργώντας δυναμικά όρια που καθοδηγούν την κίνηση χωρίς να περιορίζουν την αίσθηση της ανοιχτότητας.

Η παραγωγή των τεσσάρων θεματικών σειρών έγινε κυρίως με το Midjourney, αξιοποιώντας text-to-image προτροπές που αναφέρονταν στο οπλισμένο σκυρόδεμα του Ando, στις ρευστές γραμμές του SANAA και στην αισθητική των ιαπωνικών κήπων. Ο συνδυασμός κειμένων με εικόνες αναφοράς συχνά οδηγεί σε απρόσμενα και εμπνευσμένα αποτελέσματα. Σε περιπτώσεις όπου απαιτείται μεγαλύτερη ακρίβεια στον όγκο και τις γεωμετρίες, χρησιμοποιούνται εργαλεία όπως το Comfy Flux και το Stable Diffusion με ControlNet, που επιτρέπουν τον συγκερασμό της καλλιτεχνικής ελευθερίας με ρεαλιστικούς σχεδιαστικούς περιορισμούς. Το τελικό αποτέλεσμα είναι ένας ποιητικός διάλογος φωτός, υφών και αντανακλάσεων, που θολώνει τα όρια μεταξύ γλυπτικής και αρχιτεκτονικής. Στόχος του έργου είναι να εμπνεύσει αρχιτέκτονες και σχεδιαστές να αξιοποιήσουν τις δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης, παραμένοντας πιστοί στην ήρεμη δύναμη και πειθαρχία της ιαπωνικής χωρικής φιλοσοφίας.

 

 

Λέξεις-κλειδιά & λογισμικό

Φωτογραφία σύγχρονης κατοικίας με αυλή σε ιαπωνικό προάστιο, εμπνευσμένη από τον σύγχρονο ιαπωνικό μινιμαλισμό, κατά τη διάρκεια μιας συννεφιασμένης ημέρας… Το κτίριο διαθέτει επιφάνειες από εμφανές σκυρόδεμα με καμπύλα και κυκλικά ανοίγματα που πλαισιώνουν μια ήσυχη αυλή και ανακλαστικά υδάτινα στοιχεία… Η σύνθεση εστιάζει στη συμμετρία και στο κενό, με απαλά ορεινά περιγράμματα στο βάθος να χάνονται μέσα στην ομίχλη… Φακός Canon L Series, 24mm, f/2.8.

Φωτογραφία σύγχρονης γλυπτικής κατοικίας από σκυρόδεμα σε ιαπωνική γειτονιά, εμπνευσμένη από τον Tadao Ando και τον μινιμαλιστικό μπρουταλισμό, στο απαλό φως του πρωινού… Η πρόσοψη είναι επενδυμένη με λείες, ανοιχτόχρωμες πλάκες σκυροδέματος, διακοπτόμενες από μεγάλες γεωμετρικές τομές, που καθρεφτίζονται στον ήσυχο υδάτινο κήπο… Γυμνά φυλλοβόλα δέντρα και χαμηλή βλάστηση προσθέτουν αντίθεση και εντείνουν την αίσθηση γαλήνης… Φακός Sony G Master, 35mm, f/2.8.

Φωτογραφία μινιμαλιστικής κατοικίας εμπνευσμένης από τον Tadao Ando και το γραφείο SANAA, σε ήσυχο ιαπωνικό προάστιο, υπό την ατμόσφαιρα μιας ομιχλώδους πρωινής ώρας… Το κτίριο αποτελείται από διαπλεκόμενους όγκους λείου, εμφανές σκυροδέματος με μεγάλα, οργανικά ανοίγματα και καμπύλους τοίχους που πλαισιώνουν μια στοχαστική κεντρική αυλή με ρηχό, ανακλαστικό νερό… Η αρχιτεκτονική γλώσσα συνδυάζει την ωμή υλικότητα του μπρουταλισμού με μια αιθέρια διαφάνεια, μέσα από διαφανείς υαλοπετάσματα και ρευστή ροή… Μαλακό, διάχυτο φως περνά μέσα από την ομίχλη, ρίχνοντας ήπιες σκιές και αναδεικνύοντας τις υφές του σκυροδέματος και του νερού… Στο φόντο, οι στέγες των παραδοσιακών γειτονικών σπιτιών προσφέρουν ήπια αντίστιξη στη φουτουριστική σύνθεση… Φακός Zeiss Otus, 24mm, f/2.8.

Δημιουργήθηκε με Midjourney, ChatGPT & Archiprompt

 

Split-level

Η κατοικία ακολουθεί μια σύγχρονη αρχιτεκτονική προσέγγιση, εστιάζοντας στη χρήση φυσικών υλικών και σε λύσεις που ενισχύουν τη σύνδεση μεταξύ εσωτερικών και εξωτερικών χώρων. Πρόκειται για τον σχεδιασμό μιας διώροφης μονοκατοικίας, σε οικόπεδο με έντονη κλίση περίπου τριών μέτρων από το επίπεδο του δρόμου μέχρι το μέσον της έκτασης. Για την αξιοποίηση της φυσικής τοπογραφίας και την αρμονική ένταξη της κατασκευής στο περιβάλλον, επιλέχθηκε η εφαρμογή ενός συστήματος split-level.

 

Ένταξη στο τοπίο

Η πρόσοψη που βλέπει προς τον δρόμο εμφανίζεται ως ισόγειος όγκος, ενώ στο πίσω μέρος το κτίριο αναπτύσσεται σε δύο διακριτά επίπεδα. Η πρόσβαση, τόσο πεζή όσο και οδική, γίνεται από το επίπεδο του δρόμου, οδηγώντας σε έναν ανώτερο ημιώροφο, όπου βρίσκονται οι ιδιωτικοί χώροι, και σε έναν κατώτερο ημιώροφο, τοποθετημένο σχεδόν στο φυσικό έδαφος, όπου βρίσκονται οι κοινόχρηστοι χώροι. Αν και το χαμηλότερο επίπεδο χαρακτηρίζεται ως -1, δεν πρόκειται για υπόγειο, καθώς διαθέτει προσόψεις προς ανατολή, νότο και δύση, εξασφαλίζοντας επαρκή φυσικό φωτισμό και αερισμό. Με τον τρόπο αυτό, η αρχιτεκτονική πρόταση εκμεταλλεύεται την κλίση του εδάφους και επιτυγχάνει την ομαλή ενσωμάτωση της κατοικίας στο φυσικό τοπίο.

 

 

Λειτουργική διάταξη

Η εσωτερική οργάνωση του σπιτιού βασίζεται σε μια καθαρή λειτουργική λογική. Με την είσοδο στην κατοικία, ο επισκέπτης οδηγείται σε έναν κεντρικό χώρο διανομής, από όπου αποκτά πρόσβαση σε όλους τους επιμέρους χώρους. Στο ίδιο επίπεδο βρίσκεται ένα κλειστό γκαράζ με χωρητικότητα τριών οχημάτων, ένας τεχνικός χώρος και ένας ξενώνας που μπορεί να λειτουργήσει και ως γραφείο, συνοδευόμενος από ιδιωτικό λουτρό. Οι ιδιωτικοί χώροι περιλαμβάνουν τη master σουίτα και δύο μικρότερες σουίτες, οι οποίες διαθέτουν όλα ανεξάρτητα μπάνια, γκαρνταρόμπες, υπνοδωμάτια και μπαλκόνια. Ολόκληρος ο όροφος, περιλαμβανομένων των θυρών του γκαράζ, είναι επενδυμένος με κάθετες ξύλινες περσίδες, προσδίδοντας στο σύνολο μία αίσθηση ενότητας και ζεστασιάς.

Στο χαμηλότερο επίπεδο βρίσκονται οι κοινωνικοί και ψυχαγωγικοί χώροι. Εκεί οργανώνονται το καθιστικό, η τραπεζαρία, η κουζίνα, το WC επισκεπτών, ο χώρος πλυντηρίου και ένα μικρό playroom. Η σύνδεση με τον εξωτερικό χώρο επιτυγχάνεται μέσω μεγάλων ανοιγμάτων που οδηγούν σε δύο στεγασμένες βεράντες, οι οποίες καταλήγουν σε έναν κήπο με πισίνα. Οι κοινωνικοί χώροι σχεδιάστηκαν ως ενιαίο σύνολο, με σκοπό την ενίσχυση της αίσθησης ευρυχωρίας και συνέχειας, τόσο οπτικής όσο και λειτουργικής.

 

Παλέτα υλικών

Η επιλογή των υλικών συμβάλλει καθοριστικά στη συνολική αισθητική και αίσθηση του χώρου. Κυριαρχούν το ξύλο στα έπιπλα και το μικροτσιμέντο στα δάπεδα, δημιουργώντας μια ενιαία, ήρεμη υλικότητα που ενισχύει τη ροή μεταξύ των χώρων. Η μετάβαση από το καθιστικό στην κουζίνα μπορεί να ελεγχθεί μέσω δύο ξύλινων συρόμενων πάνελ, προσφέροντας ευελιξία στη χρήση και την ιδιωτικότητα. Η κουζίνα έχει σχεδιαστεί με ένα σύστημα πάνελ, το οποίο, όταν κλείνει, αποκρύπτει πλήρως τις λειτουργίες της –από τα ντουλάπια και τους πάγκους, μέχρι τις συσκευές και τα μαγειρικά σκεύη– μεταμορφώνοντας τον χώρο σε ένα καθαρό, μινιμαλιστικό περιβάλλον.

Συνολικά, το έργο διακρίνεται για την αρμονική σύνθεση όγκων, τη φροντισμένη επιλογή φυσικών υλικών και την ολιστική ένταξή του στο τοπίο. Ο συνδυασμός εμφανούς σκυροδέματος, ξύλου και πέτρας προσδίδει στο κτίριο στιβαρότητα, αλλά και εκλεπτυσμένη αισθητική, δημιουργώντας μια κατοικία που ισορροπεί μεταξύ λειτουργικότητας, άνεσης και αισθητικής ποιότητας.

 

Λαξευμένο έδαφος

Εμπνευσμένη από τα γεωφυσικά φαινόμενα που διαμορφώνουν τη φυσιογνωμία του νησιού, η κατοικία στην Τήνο είναι μια ερμηνεία της σύγκρουσης της πέτρας με τον αέρα και του τρόπου με τον οποίο αυτή εγγράφεται στη μορφολογία του εδάφους.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Όταν ο αέρας και η πέτρα βρίσκονται σε διαμάχη, υπερτερεί είτε το ένα στοιχείο, δημιουργώντας γραμμικές προεξοχές, είτε το άλλο, μορφώνοντας κοιλότητες με πέτρινο περίβλημα. Η δυναμική, μινιμαλιστική κατοικία περιγράφει αυτές τις χωρικές ποιότητες και διαπραγματεύεται την παράλληλη σχέση της ορατότητας και της εσωστρέφειας, που αφορά στον τρόπο με τον οποίο ο χώρος βιώνεται, δημιουργώντας εποπτικά βάθρα και κοιλότητες φιλοξενίας που αναδύονται μέσα από και πάνω στο έδαφος. Επιθυμία του πελάτη ήταν ένα ατομικό ερημητήριο, όπου θα υπήρχε μόνο μία μακρόστενη πισίνα για άθληση, συνοδευμένη από έναν στεγασμένο χώρο ύπνου.

Μεταφράζοντας την ανάγνωση του τοπίου και την ανθρώπινη επιθυμία σε αρχιτεκτονική, σχεδιάστηκαν δύο μακρόστενοι όγκοι κάτω από ένα φυτεμένο δώμα, ένας περίκλειστος για το υπνοδωμάτιο και ένας ανοιχτός για την πισίνα. Στη συνέχεια, δημιουργήθηκε ένας επιπλέον κλειστός όγκος κάθετος προς τους δύο προηγούμενους που θα έπαιρνε, περιστασιακά, τον ρόλο ξενώνα. Για να μεταφέρει την αίσθηση σκαμμένης πέτρας, η κατοικία κατασκευάστηκε αποκλειστικά από μπετόν με εμφανή τα αποτυπώματα του ξυλότυπου. Ως αποτέλεσμα, ολόκληρη η ορατή επιφάνεια της πλάκας και των όγκων είναι διακοσμημένη με τα μοτίβα που κατασκευάζει η ίδια η φύση, στους κορμούς των δέντρων. Το σύνολο βρίσκεται χωνεμένο μέσα στο έδαφος, που ανοίγει σαν σχισμή στο ανάγλυφο. Η οροφή φυτεύεται μόνο με τους ίδιους θάμνους που βρίσκονται στην περίμετρο του οικοπέδου, αφήνοντας ανεμπόδιστη τη θέα για τις γειτονικές κατοικίες.

 

 

Σχεδιασμός πισίνας

Οι μεγάλοι βράχοι που προέκυψαν από την εκσκαφή επιλέγονται προσεκτικά και τοποθετούνται ξανά γύρω από και μπροστά στο κτίριο, γεμίζοντας κοιλότητες και δημιουργώντας μία οριζόντια μεταβατική ζώνη ανάμεσα στο τεχνητό και το φυσικό έδαφος. Η πισίνα, που είναι το κεντρικό στοιχείο της σύνθεσης, προσανατολίζεται ώστε ο άξονάς της να βρίσκεται ακριβώς ανάμεσα στα απέναντι ακρωτήρια, που κατεβαίνουν συμμετρικά προς τη θάλασσα. Στο σύστημα κατευθύνσεων που προκύπτει από τον προσανατολισμό της πισίνας, ευθυγραμμίζονται οι δύο χώροι ύπνου και τοποθετούνται τα ανοίγματα μέσα στη μάζα τους, ώστε να βλέπουν από το εσωτερικό τους προς τον ορίζοντα. Με δεδομένη την επιθυμία απόλυτης απομόνωσης, κάθε ενότητα ύπνου διαθέτει τη δική της, περίκλειστη αυλή και ατομικό λουτρό χωρίς πόρτα.

 

 

Λειτουργική διάταξη

Ο ενδιάμεσος στεγασμένος χώρος φιλοξενεί μόνο μία κουζίνα, ένα καθιστικό και ένα βοηθητικό λουτρό. Η αίσθηση σπηλαίωσης εντείνεται με συρόμενα γωνιακά κουφώματα που εξαφανίζονται τελείως, ενώνοντας το εσωτερικό με το εξωτερικό, ενώ δεν παρεμβάλλεται κανένα υποστήλωμα. Από το βάθος, με πλάτη την εκσκαφή του βράχου, έρχεται φυσικό φως και αέρας, ενώ ο φωτισμός ενισχύεται με τρεις στρατηγικά τοποθετημένες οπές στην οροφή. Κατά αυτόν τον τρόπο, διαμορφώνονται χώροι αυτόνομοι και σε πλήρη έκθεση, την ίδια στιγμή που άλλοι στρέφονται στο εσωτερικό, απόλυτα προστατευμένοι. Το γραμμικό υδάτινο στοιχείο ανάμεσά τους εισάγει έναν πρόσθετο παράγοντα, αυτόν της ρευστότητας. Εν τέλει, η κατοικία ενσωματώνει τις ποιότητες των συντελεστών που συνθέτουν το φυσικό τοπίο, ενώ επαναδιατυπώνει τη συνεχόμενη διάδραση μεταξύ των στοιχείων της φύσης.

 

Οπτική άνεση

Το φαρμακείο βρίσκεται στο Ηράκλειο Κρήτης και αποτυπώνει μια σύγχρονη, καθαρή και ανθρωποκεντρική προσέγγιση στο σχεδιασμό χώρων υγείας.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Η βασική ιδέα στηρίζεται στην έννοια της ευεξίας. Με αφαιρετικές, αλλά σαφείς αναφορές στη φύση, οι φόρμες που χρησιμοποιήθηκαν στα συνθετικά και λειτουργικά στοιχεία του χώρου, υπενθυμίζουν πως εκείνη είναι η αρχική πηγή ψυχικής και σωματικής υγείας. Το έργο προσεγγίζει τον χώρο του φαρμακείου ως μια εμπειρία πέρα από τη λειτουργία του· μια αρχιτεκτονική σύνθεση που υποστηρίζει την έννοια της φροντίδας, της ευεξίας και της άνεσης.

Ισορροπημένος συνδυασμός υλικών, καθώς και αντιπαραβολές ανάμεσα σε ανοιχτόχρωμες, ανάγλυφες και λείες μεταλλικές επιφάνειες, βοηθούν στην οργάνωση του χώρου σε επιμέρους ενότητες, αναδεικνύοντας τις ποιότητες του φυσικού φωτός και ενισχύοντας την αίσθηση της αφής και της οπτικής άνεσης.

 

 

Λειτουργική οργάνωση

Ο χώρος του φαρμακείου αρθρώνεται σε δύο επίπεδα: στο ισόγειο διαμορφώνονται οι βασικοί χώροι προβολής και εξυπηρέτησης, ενώ στο ανώτερο επίπεδο φιλοξενούνται λειτουργίες ιδιωτικού χαρακτήρα. Κεντρικά τοποθετούνται δύο κάθετα στοιχεία προβολής, σε σύνθεση με χαμηλού ύψους καθιστικά, τα οποία λειτουργούν όχι μόνο ως εκθεσιακά σημεία, αλλά και ως στοιχεία οργάνωσης της κίνησης. Η ροή των επισκεπτών διαμορφώνεται ελεύθερα, ενθαρρύνοντας την αυτόνομη περιήγησή τους.

 

 

Custom κατασκευές

Στο βάθος, ο χώρος εξυπηρέτησης αποκτά πιο οικείο και θερμό χαρακτήρα με κυρίαρχο υλικό το ξύλο υπογραμμίζοντας την αίσθηση φροντίδας και οικειότητας. Ως επιπρόσθετο στοιχείο στον χώρο προβολής οι ψηλοί τοίχοι λευκού χρώματος υποδέχονται το φυσικό φως μέσα από τα μεγάλα ανοίγματα, ενισχύοντας τη διαφάνεια και την καθαρότητα του χώρου. Τέλος, ο μεταλλικός κάναβος στο 2ο επίπεδο λειτουργεί ως φίλτρο κατά την προσπέλαση του φωτός, δημιουργώντας έναν οπτικό ρυθμό μέσα από τη διάχυση και την εναλλαγή φωτός και σκιάς.

 

Λευκό σπίτι

Η κατοικία βρίσκεται σε μια πανέμορφη βραζιλιάνικη παραλία στη βόρεια ακτή του Sao Paulo. Ο σχεδιασμός της έλαβε υπόψη την άνεση και τη συντήρηση του κτιρίου κατά την πάροδο του χρόνου, δυο βασικούς παράγοντες που αφορούν τις κατοικίες που κατασκευάζονται σε τροπικές, παραθαλάσσιες περιοχές, όπου οι υψηλές θερμοκρασίες και η αλμύρα της θάλασσας καθορίζουν τις ακραίες τοπικές συνθήκες περιβάλλοντος. Έτσι, οι συνθήκες αυτές καθόρισαν τη διάταξη των χώρων στην κάτοψη, καθώς και την επιλογή των υλικών.

 

Λειτουργική διάταξη

Στο ισόγειο βρίσκονται οι κοινόχρηστοι χώροι της κατοικίας με το καθιστικό και την τραπεζαρία σε ενιαία διάταξη στο βόρειο τμήμα, το οποίο ανοίγει και ενώνεται με τον ημιυπαίθριο χώρο που φιλοξενεί το εξωτερικό καθιστικό και την τραπεζαρία και με τον υπαίθριο χώρο που περιλαμβάνει το Jacuzzi, τα sun beds και την πισίνα προς τα ανατολικά. Οι λειτουργικοί χώροι και η κουζίνα βρίσκονται στο νότιο τμήμα, με θέα στον έναν από τους πλαϊνούς κήπους. Στον όροφο βρίσκονται πέντε υπνοδωμάτια με en-suite λουτρά και βεστιάρια καθώς και η σουίτα του master bedroom με ένα μεγάλο λουτρό, αποθηκευτικούς χώρους και ένα ευρύχωρο καθιστικό για οικογενειακή χρήση.

 

 

Custom κατασκευές

Το δώμα επιστρώνεται με deck και είναι προσβάσιμο μέσω ενός διάφανου γυάλινου φεγγίτη στο οποίο οδηγεί η αφαιρετική, λευκή κλίμακα. Όλοι οι εσωτερικοί χώροι διαθέτουν συνεχόμενα περιμετρικά ανοίγματα από την οροφή ως το πάτωμα, που λειτουργούν ως γυάλινοι συρόμενοι τοίχοι ώστε να δημιουργούν μια ευχάριστη θερμική αίσθηση και να σβήνουν τα όρια μεταξύ εσωτερικού και εξωτερικού. Στο καθιστικό του ισογείου, γυάλινες θύρες διαστάσεων 3m x 2,5m ενσωματώνονται στους τοίχους και εντάσσουν τον περιβάλλοντα χώρο με τη βεράντα, δημιουργώντας διαμπερή αερισμό, ώστε η θερμοκρασία των δωματίων να διατηρείται σε χαμηλά επίπεδα.

 

 

Παλέτα υλικών

Στον ίδιο χώρο, διάτρητα ξύλινα ανοίγματα (muxarabis) παρέχουν σκίαση στο εσωτερικό, χωρίς να εμποδίζουν το αεράκι που εισέρχεται από τις γρίλιες. Η ίδια λογική κατασκευής ακολουθείται και στα αναδιπλούμενα διάτρητα μεταλλικά σκίαστρα, περιμετρικά του ορόφου. Ο συνδυασμός ξύλου, σκυροδέματος και λευκού αλουμίνιου (ανθεκτικού στο θαλασσινό κλίμα), στην αρχιτεκτονική του κτιρίου οδηγεί στη δημιουργία ενός τροπικού μινιμαλισμού με σαφείς επιρροές από το βραζιλιάνικο μοντερνισμό.

 

Οπτική ροή

Από την πρώτη επίσκεψη στο διαμέρισμα των 98 τ.μ. στο Σάο Πάολο, οι μελλοντικοί ιδιοκτήτες ένιωσαν μια βαθιά σύνδεση με την ιστορία του χώρου. Η εμφανής κατασκευή από σκυρόδεμα –με εκτεθειμένους στύλους, δοκούς και πλάκες σε ακατέργαστη υφή– έφερε ανεξίτηλα τα ίχνη του χρόνου, αποπνέοντας αυθεντικότητα και χαρακτήρα. Ωστόσο, η παλαιωμένη υποδομή και η αυστηρή διαρρύθμιση απαιτούσαν μια ριζική αναδιαμόρφωση, ικανή να διατηρήσει την ταυτότητα του χώρου, προσαρμόζοντάς τον στις σύγχρονες απαιτήσεις.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Κύριος στόχος του σχεδιασμού ήταν η ενοποίηση των χώρων, ώστε να προκύψει μια φυσική και οπτική ροή που θα ενισχύει την αλληλεπίδραση στην καθημερινότητα. Για το ζευγάρι, που εργάζεται από το σπίτι, η παραδοσιακή λύση ενός απομονωμένου γραφείου δεν ταίριαζε στον τρόπο ζωής τους. Αντιθέτως, επιθυμούσαν έναν ανοιχτό και ευέλικτο χώρο, που θα ευνοεί τη σύνδεση μεταξύ δραστηριοτήτων και ανθρώπων.

Η αρχική κάτοψη περιλάμβανε δύο υπνοδωμάτια και διακριτούς τομείς μεταξύ κοινωνικών, υπηρεσιακών και ιδιωτικών χώρων. Στην ανακαίνιση, σχεδόν όλοι οι εσωτερικοί τοίχοι καταργήθηκαν, πλην εκείνων του WC και του κύριου υπνοδωματίου. Η νέα οργάνωση βασίζεται πλέον σε έπιπλα και εντοιχισμένες κατασκευές, οι οποίες ορίζουν τις λειτουργίες χωρίς να διακόπτουν τη ροή του χώρου.

Η σύνθεση βασίζεται σε τρία βασικά υλικά: το εμφανές σκυρόδεμα, διατηρημένο ως φόρος τιμής στην ιστορία του κτιρίου· τη λευκή βαφή στους τοίχους από τοιχοποιία, η οποία ενισχύει τη διάχυση του φυσικού φωτός από τα μεγάλα ανοίγματα· και τις ξύλινες σανίδες στο δάπεδο, που διατρέχουν ενιαία όλους τους χώρους – εκτός των λουτρών.

 

 

Ειδικές κατασκευές & επίπλωση

Στην είσοδο, μια εντυπωσιακή κατασκευή από ξύλο Freijó σε σχήμα L εξυπηρετεί δύο βασικές λειτουργίες. Από τη μία πλευρά, διαμορφώνεται ένας λειτουργικός πάγκος εργασίας για το home office, με ράφια στην ίδια απόχρωση –στερεωμένα με μεταλλικά στηρίγματα τύπου γαλλικού– που φιλοξενούν τη βιβλιοθήκη του ζευγαριού και προσδίδουν ιδιαίτερο χαρακτήρα. Στην απέναντι πλευρά, η ίδια κατασκευή στεγάζει πικάπ και ηχεία, κατασκευασμένα από τον ιδιοκτήτη, ως φόρος τιμής στο πάθος του ζευγαριού για τη μουσική και τα βινύλια.

Το καθιστικό, στο πίσω μέρος του διαμερίσματος, αποπνέει ισορροπία μεταξύ παλιού και νέου. Τον χώρο πλαισιώνουν ένα πόστερ από τη Νέα Υόρκη και άλλα κλασικά έπιπλα. Για να αντιμετωπιστεί η ασυμμετρία των προβόλων, που αποκαλύφθηκαν μετά την αποξήλωση των τοίχων, σχεδιάστηκαν μεταλλικά ράφια που καλύπτουν τις κατασκευαστικές ατέλειες. Η τοποθέτηση φυτών σε αυτά τα ράφια φέρνει μια δόση φυσικότητας στο εσωτερικό.

Στην κουζίνα, τα έπιπλα με φινίρισμα Freijó ενισχύουν τη συνέχεια του σχεδιασμού. Οι μαρμάρινοι πάγκοι προσδίδουν κομψότητα, ενώ το κεντρικό νησί– με στρογγυλεμένες γωνίες και επένδυση από τερακότα πλακίδια –εισάγει μια απαλή αντίστιξη στην αυστηρή γεωμετρία της αρχιτεκτονικής. Παράλληλα, λειτουργεί ως πρακτικός σταθμός για πρόχειρα γεύματα μέσα στη μέρα. Η τραπεζαρία συνδέεται απευθείας με την κουζίνα, ενισχύοντας τη διαδραστικότητα μεταξύ μαγειρέματος και φιλοξενίας.

 

 

Φωτισμός & Υλικά

Ο φωτισμός του διαμερίσματος επιτυγχάνεται μέσω ηλεκτροδοτούμενων ραγών, που φωτίζουν διακριτικά το εμφανές σκυρόδεμα, χωρίς να διαταράσσουν την αισθητική του. Στο υπνοδωμάτιο, η ουδέτερη χρωματική παλέτα προάγει την ηρεμία και τη χαλάρωση. Οι λευκοί τοίχοι και τα ξύλινα φινιρίσματα συνεχίζουν τη ζεστή ατμόσφαιρα των κοινόχρηστων χώρων, ενώ η σουίτα υιοθετεί την ίδια γήινη απόχρωση για συνοχή. Στο μπάνιο, κεραμικά πλακίδια δημιουργούν μια ευαίσθητη χρωματική μετάβαση –από την τερακότα στη βάση μέχρι το λευκό στο επάνω μέρος– προσδίδοντας βάθος και υφή στον χώρο. Ο νιπτήρας στην ίδια απόχρωση και το ξύλινο έπιπλο ολοκληρώνουν μια αρμονική σύνθεση.

 

Σαφήνεια της μορφής

Το έργο αποτελεί μια μελέτη ισορροπίας ανάμεσα στη σαφήνεια της μορφής και τη βιωματική ποιότητα του χώρου. Πρόκειται για μια μονοκατοικία σχεδιασμένη για τετραμελή οικογένεια, ενταγμένη σε ένα οικόπεδο με ασαφές περίγραμμα και ελάχιστες αστικές αναφορές. Στόχος αποτελεί η δημιουργία ενός καθαρού, λειτουργικού και διαμπερούς κελύφους, που αξιοποιεί το φως, τη σκιά και τη γεωμετρία ως αρχιτεκτονικό υλικό.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Το οικόπεδο έχει μακρόστενο σχήμα, με έντονες υψομετρικές διαφορές στον άξονα βορρά-νότου και άμεση γειτνίαση με δημόσιο χώρο πρασίνου στα δυτικά. Η σύνθεση βασίστηκε στον τρόπο που το οικόπεδο “ανοίγεται” σταδιακά στον επισκέπτη, καθώς προσεγγίζεται από τον δρόμο στον άξονα ανατολής–δύσης. Η κατοικία τοποθετείται ένα μέτρο πάνω από το επίπεδο του δρόμου, σε εσοχή, δημιουργώντας μια ζώνη απομόνωσης και προστασίας, τόσο οπτικής όσο και λειτουργικής.

Το ισόγειο αναπτύσσεται σε ένα επίμηκες ορθογώνιο στον άξονα βορρά–νότου και διαρθρώνεται σε δύο ζώνες: μία φαρδύτερη, όπου εντάσσονται οι χώροι διημέρευσης (καθιστικό, τραπεζαρία, κουζίνα) και μία στενότερη που περιλαμβάνει τους βοηθητικούς χώρους, το γραφείο και την κατακόρυφη κυκλοφορία. Η κεντρική είσοδος τοποθετείται νοτιοδυτικά και οργανώνεται ως σκηνοθετημένη πορεία μέσα από εμφανή τοιχία ανεπίχριστου σκυροδέματος.

 

 

Λειτουργική διάταξη

Ο όροφος φιλοξενεί τρία υπνοδωμάτια και δύο λουτρά, διατεταγμένα στον άξονα βορρά–νότου, με τις ιδιωτικές ζώνες να αναπτύσσονται κατά μήκος του ανατολικού εξωτερικού τοίχου. Ο διάδρομος κίνησης τοποθετείται δυτικά, με ανοίγματα σε βορρά και νότο, ενισχύοντας τον φυσικό αερισμό και περιορίζοντας τη θερμική φόρτιση από τον απογευματινό ήλιο κατά τους καλοκαιρινούς μήνες.

Η μορφολογική ένταση της σύνθεσης κορυφώνεται με την εισαγωγή μιας ενιαίας πλάκας από ανεπίχριστο σκυρόδεμα, που διαχωρίζει τα δύο επίπεδα. Η πλάκα αυτή λειτουργεί ως οριζόντια τομή ανάμεσα στους δύο όγκους, τονίζοντας τη διάκριση ανάμεσα στις χρήσεις και παράλληλα αναδεικνύοντας την πλαστικότητα της αρχιτεκτονικής σύνθεσης. Προεκτείνεται νότια για να σχηματίσει μια καλυμμένη βεράντα, υποστηριζόμενη από κυλινδρικά υποστυλώματα. Από τη μακρινή θέαση, η πλάκα δίνει την αίσθηση ότι το κτήριο “αιωρείται”, ελαφρύνοντας τον όγκο και εντάσσοντάς τον ήπια στο περιβάλλον.

 

 

Στρατηγικές βιωσιμότητας & υλικά

Ο φυσικός φωτισμός και ο διαμπερής αερισμός μεγιστοποιούνται μέσω μεγάλων ανοιγμάτων, αλλά και ελεγχόμενων αντιδιαμετρικών ανοιγμάτων, που αξιοποιούν τον φυσικό δροσισμό, φιλτραρισμένο μέσα από τα ελαιόδεντρα του δημόσιου χώρου πρασίνου. Οι στρατηγικές αυτές εξασφαλίζουν μειωμένες ανάγκες μηχανικού δροσισμού κατά τους θερινούς μήνες και αυξημένη ενεργειακή απόδοση συνολικά.

Η υλικότητα του έργου είναι αυστηρά περιορισμένη και στοχευμένα γήινη. Το λευκό επίχρισμα με τραχιά υφή συνδυάζεται με εμφανές σκυρόδεμα, αποτυπωμένο σε σανίδωμα από σουηδική ξυλεία, δημιουργώντας μια καθαρή αντίθεση και αίσθηση υλικής αυθεντικότητας. Το εμφανές σκυρόδεμα ορίζει την πλάκα, τα δοκάρια και τις κάθετες επιφάνειες, όπως τα τοιχία περίφραξης και το “τελάρο” του στεγασμένου χώρου στάθμευσης.

Τέλος, το φυσικό περιβάλλον δεν διαχωρίζεται από την κατοικία αλλά λειτουργεί ως προέκτασή της. Ο κήπος περιμετρικά της κατοικίας παραμένει ανεμπόδιστος, αναπτύσσεται αρμονικά και συνδιαλέγεται με τον δημόσιο χώρο πρασίνου. Οι αυλές επιστρώνονται με τριφτό σκυρόδεμα και βοτσαλωτά δάπεδα, ενισχύοντας την αφή και τη σύνδεση με το κυπριακό τοπίο.

 

Προτεραιότητα στην ιδιωτικότητα

Χτισμένο σε ένα οικόπεδο γνωστό στην Πορτογαλία ως terreno de gaveta -στενό και επιμήκες, με περιορισμένη πρόσοψη και εφαπτόμενο σε γειτονικά κτίρια- η κατοικία αυτή βρίσκεται σε οικόπεδο διαστάσεων 10m x 18m, συνολικής έκτασης 180m2. Η εγγύτητα με τις γειτονικές ιδιοκτησίες και το μικρό μέγεθος του οικοπέδου κατέστησαν την προστασία της ιδιωτικότητας μια από τις κύριες προκλήσεις του έργου. Η κατοικία καλύπτει συνολικά 184m2 δομημένης επιφάνειας, ενώ επιπλέον 70m2 καταλαμβάνει το δώμα.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Η αρχιτεκτονική πρόταση αντιστρέφει τη συνήθη διάταξη των χώρων: οι ιδιωτικές λειτουργίες -υπνοδωμάτια και γραφείο- τοποθετούνται στο ισόγειο, προσανατολισμένα προς μια εσωτερική αυλή, εξασφαλίζοντας απομόνωση και γαλήνη. Οι κοινόχρηστοι χώροι ανεβαίνουν στους επάνω ορόφους, απομακρύνοντας τους από τον θόρυβο του δρόμου και αξιοποιώντας πλήρως τη θέα προς την ακτή.

Η σκάλα αποτελεί τον κατακόρυφο άξονα της κατοικίας και στοιχείο ιδιαίτερης αισθητικής. Ξεκινά από ένα λιθόκτιστο όγκο στο ισόγειο με σκαλοπάτια από πλίνθους, εναρμονισμένα με το εξωτερικό δάπεδο. Καθώς ανεβαίνει, μετατρέπεται σε μια ελαφριά κατασκευή: αιωρούμενα σκαλοπάτια αγκυρωμένα στον τοίχο, υποστηριζόμενα από κάθετα ατσάλινα καλώδια που εκτείνονται καθ’ όλο το ύψος του κτιρίου, προσδίδοντας διαφάνεια και ελαφρότητα.

 

 

Παλέτα υλικών

Ο φέρων οργανισμός του κτιρίου αποτελείται από σκυρόδεμα και χάλυβα, υλικά που χρησιμοποιούνται με συνέπεια και στις λεπτομέρειες, όπως στα χωρίσματα των μπάνιων και στα φινιρίσματα της σκάλας. Η σύνθεση εμπνέεται από το μοντέρνο κίνημα του Σάο Πάολο, με έμφαση στις αναλογίες, την κατακόρυφη έκφραση και την εναλλαγή οριζόντιων όγκων.

Το εμφανές σκυρόδεμα στην οροφή ξεχωρίζει, με καλούπωμα ειδικά σχεδιασμένο από τους αρχιτέκτονες ώστε να επιτύχουν άψογο τελείωμα. Κάθε τεχνική λεπτομέρεια προβλέφθηκε εκ των προτέρων: από την τοποθέτηση των φωτιστικών έως την ενσωμάτωση υποδομών όπως οι ράγες για τις κουρτίνες, οι οποίες εντάχθηκαν απευθείας στο καλούπι της πλάκας. Οι μεγάλες επιφάνειες από γυαλί και αλουμίνιο πλαισιώνουν τη θέα, πλημμυρίζουν το εσωτερικό με φυσικό φως και επιτρέπουν τον διαμπερή αερισμό, συμβάλλοντας στη θερμική άνεση και μειώνοντας την εξάρτηση από τεχνητό φωτισμό και ψύξη. Η ενοποίηση εσωτερικών και εξωτερικών χώρων αποτελεί κεντρική αρχή του σχεδιασμού: υλικά εξωτερικής χρήσης έχουν υιοθετηθεί και στο εσωτερικό, δημιουργώντας συνέχεια και συνοχή.

 

 

Λειτουργική οργάνωση

Οι κοινωνικές λειτουργίες του πρώτου ορόφου επεκτείνονται μέσω βαθιών προβόλων, με ενσωματωμένα καθιστικά που λειτουργούν ως κιγκλιδώματα, προσφέροντας αίσθηση ροής και ελευθερίας. Η κουζίνα σχεδιάστηκε ως χώρος συγκέντρωσης, με μεγάλη νησίδα που διευκολύνει την κυκλοφορία και την κοινωνική αλληλεπίδραση. Η διακόσμηση συνδυάζει οικογενειακά έπιπλα με καινούργια κομμάτια από ξύλο και ρατάν, διαμορφώνοντας μια ατμόσφαιρα χαλαρής απλότητας.

Οι αποθηκευτικοί χώροι είναι έξυπνα ενσωματωμένοι στην περιοχή της σκάλας, με ειδικά σχεδιασμένα πάνελ που εναρμονίζονται πλήρως με το αρχιτεκτονικό ύφος. Στο ισόγειο, τα υπνοδωμάτια προστατεύονται από εξωτερικά ξύλινα παντζούρια που εξασφαλίζουν πλήρη συσκότιση και ιδιωτικότητα. Συμπληρώνονται από brise-soleil κατασκευασμένα από Accoya -ένα ξύλο τροποποιημένο μέσω ακετυλίωσης, που προσφέρει υψηλή αντοχή στην υγρασία και στις καιρικές συνθήκες.

Στο εσωτερικό των υπνοδωματίων κυριαρχούν ήπιοι χρωματισμοί, που ενισχύουν την αίσθηση γαλήνης. Τα μπάνια διαθέτουν μεταλλικές πόρτες με υαλότουβλα, που προσδίδουν βάθος και ιδιωτικότητα. Το γραφείο, επέκταση του κύριου όγκου, απολαμβάνει άπλετο φυσικό φως μέσω φεγγίτη και γυάλινων επιφανειών, που αναδεικνύουν τις υφές του δαπέδου. Η ξυλουργική είναι σχεδιασμένη έτσι ώστε να ενσωματώνεται στο σύνολο, με πάνελ που δημιουργούν μια ενιαία επιφάνεια. Το τραπέζι, στηριγμένο σε ένα μόνο πόδι με πρόβολο στη βάση, προσθέτει μια αίσθηση ελαφρότητας και κομψότητας.

 

 

Βιοκλιματικός σχεδιασμός

Το σπίτι είναι σχεδιασμένο με γνώμονα το τοπικό μικροκλίμα, προστατευμένο από τους ισχυρούς βόρειους ανέμους που χαρακτηρίζουν τη Βόρεια Πορτογαλία. Έτσι, μπορεί να παραμένει ανοιχτό και ευάερο ακόμη και σε δύσκολες καιρικές συνθήκες. Η ταράτσα περιλαμβάνει ενσωματωμένη πισίνα, προστατευμένη από τον άνεμο και με θέα σε μια ιδιωτική, καταπράσινη ζώνη δίπλα στην παραλία. Η στρατηγική τοποθέτηση ανοιγμάτων -ένα στο ισόγειο και ένα στο δώμα- διευκολύνει τον γρήγορο διαμπερή αερισμό, εξαλείφοντας την ανάγκη για μηχανικά μέσα ψύξης. Τους χειμερινούς μήνες, η ενδοδαπέδια θέρμανση που έχει εγκατασταθεί στους περισσότερους χώρους προσφέρει θερμική άνεση με ενεργειακή απόδοση.

 

Αρχιτεκτονική των περιγραμμάτων

Το έργο βρίσκεται σε μια απομονωμένη κοιλάδα, μόλις δύο ώρες από τη Σανγκάη, αγκαλιασμένη από πευκοδάση και προστατευμένη από ένα βουνό σκεπασμένο με μπαμπού. Το πολυτελές αυτό κατάλυμα διαθέτει μόνο τρεις κομψές σουίτες, προσφέροντας πανοραμική θέα, καθώς και έναν εκλεπτυσμένο χώρο κρασιού και πούρων.

 

Φιλοσοφία Σχεδιασμού

Πιστή στη φιλοσοφία της Anadu, “Βρες τον εαυτό σου μέσα στη φύση”, η σχεδιαστική προσέγγιση στοχεύει στην ανάδειξη της φυσικής ομορφιάς των πευκοδασών της κοιλάδας. Ολόκληρο το έργο -από τον αρχικό σχεδιασμό έως την αρχιτεκτονική υλοποίηση- επιδιώκει τη δημιουργία ενός καταφυγίου που συνυπάρχει αρμονικά με το τοπίο, προσφέροντας μια εμπειρία γαλήνης και ιδιωτικότητας. Τα κτίρια εναρμονίζονται με τη μορφολογία της κοιλάδας και κάθε ένα έχει σχεδιαστεί ώστε να προσφέρει ξεχωριστή οπτική στο περιβάλλον. Οι επισκέπτες καλούνται να παραδοθούν στη δροσερή αύρα της φύσης καθώς ξεκινούν ένα ταξίδι ηρεμίας.

Η είσοδος, με την πύλη σε σχήμα “Γ” από σκυρόδεμα με υφή μπαμπού και μαυρισμένο ξύλο, εναρμονίζεται με το τοπίο. Από τη μία πλευρά «αγκαλιάζει» τη φύση, ενώ από την άλλη προσκαλεί τους επισκέπτες στο εσωτερικό του καταλύματος. Στο σημείο όπου σήμερα βρίσκεται ο οίκος κρασιού υπήρχε ένα παλαιό, εγκαταλελειμμένο σπίτι. Τιμώντας την ιστορία του τόπου, το νέο κτίριο αναβιώνει τη δίρριχτη στέγη του παλιού σπιτιού, μετασχηματισμένη σε τετράπλευρη μορφή, διατηρώντας κλίμακα και ηρεμία από κάθε γωνία. Οι γυάλινες όψεις ανοίγονται στη φύση, προσφέροντας απρόσκοπτη θέα, ενώ οι χώροι φαγητού και χαλάρωσης έχουν μελετηθεί ώστε να εξυπηρετούν τόσο την κοινωνικότητα όσο και την ιδιωτικότητα.

 

 

Χωρική Διάταξη

Ένας καμπύλος τοίχος με υφή μπαμπού οδηγεί από τον οίκο κρασιού στις σουίτες. Το σκληρό δάπεδο σταδιακά μεταβαίνει σε χαλικάκι, ενισχύοντας το αίσθημα διακοπών. Στο τέλος της διαδρομής, μια μικρή πλατεία προσφέρει στιγμές παύσης και εισαγωγής πριν από την είσοδο στους ξενώνες. Οι τρεις ανεξάρτητες σουίτες, με μινιμαλιστικό σχεδιασμό, βρίσκονται διάσπαρτες στην κοιλάδα, σιωπηλά ενσωματωμένες στο δάσος. Οι αντικριστοί, κλιμακωτοί τοίχοι αποκρύπτουν τη συνέχεια του χώρου, ενισχύοντας την αίσθηση μυστηρίου.

Καθώς ο επισκέπτης περνά στο εσωτερικό, η θέα ανοίγεται εντυπωσιακά: δύο πλάκες από σκυρόδεμα “πλαισιώνουν” την κοιλάδα χωρίς εμπόδια. Οι εσωτερικοί χώροι ρέουν αρμονικά, προσφέροντας πανοραμική εμπειρία 270 μοιρών. Τα δωμάτια περιβάλλονται από τη φύση στις τρεις πλευρές τους, το καθένα πλαισιώνοντας τη δική του μοναδική εικόνα του τοπίου.

 

 

Υλικά, Φωτισμός & Επίπλωση

Η αρχιτεκτονική ακολουθεί μια καθαρή, λιτή γραμμή. Οι κατασκευές είναι από εμφανές σκυρόδεμα, με ενσωματωμένα δομικά και ηλεκτρολογικά στοιχεία, ώστε να αποφεύγονται ορατές δοκοί ή φωτιστικά σώματα. Οι πλάκες σκυροδέματος, καθαρές και λιτές, ενοποιούν οπτικά τον χώρο. Η πλάκα του δαπέδου “αιωρείται” ελαφρώς πάνω από την κοιλάδα, διατηρώντας επαφή με το φυσικό ανάγλυφο χωρίς να το διαταράσσει. Κάθε σουίτα ανοίγεται μέσω γυάλινων θυρών σε ιδιωτική αυλή μέσα στο πευκοδάσος, ενώ η προεξοχή της στέγης δημιουργεί σκιερούς χώρους που θολώνουν τα όρια ανάμεσα στο μέσα και το έξω.

Κάθε δωμάτιο διαθέτει μια εξωτερική, αιωρούμενη ξύλινη βεράντα, προσφέροντας μια ακόμη πιο άμεση εμπειρία με το τοπίο. Η μελέτη του τοπίου χρησιμοποιεί εγχώρια φυτά ώστε να ενσωματωθεί φυσικά στο περιβάλλον. Ο διακριτικός φωτισμός, που θυμίζει πυγολαμπίδες, ενισχύει τη νυχτερινή γαλήνη και την αίσθηση απομόνωσης. Το ξύλο κυριαρχεί στην επίπλωση και τις λεπτομέρειες, με το 80% των στοιχείων να έχει κατασκευαστεί χειροποίητα από παλιό ξύλο, ανακυκλωμένο από τοπικές αγορές. Τα αντικείμενα αυτά, σμιλεμένα από τεχνίτες, εναρμονίζονται απόλυτα με την κλίμακα του τοπίου και διατηρούν ζωντανή την τοπική παράδοση της ξυλουργικής.

 

Αστική αναβάθμιση

Στον άξονα που, από την αρχαιότητα έως σήμερα, συνδέει το λιμάνι του Πειραιά με το κέντρο της Αθήνας, την οδό Πειραιώς, κατασκευάστηκε ένα κτίριο από εμφανές σκυρόδεμα, συνολικής επιφάνειας περίπου 10.000 m², που στεγάζει μία εταιρεία μόδας και γραφειακές λειτουργίες.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Ο σχεδιασμός του κτιρίου επιχειρεί να απαντήσει σε δύο κρίσιμα ζητήματα της σύγχρονης πόλης: τη μεγιστοποίηση του πρασίνου σε σχέση με τον δομημένο χώρο και τη βελτιστοποίηση της περιβαλλοντικής του απόδοσης. Η αρχιτεκτονική σύνθεση οργανώνεται μέσα από τη συνύπαρξη δύο διακριτών όγκων: ενός μονώροφου εμπορικού καταστήματος επιφάνειας 1.300 m² και ενός πενταώροφου κτιρίου γραφείων σε σχήμα γάμμα, το οποίο το περιβάλλει, συγκροτώντας ένα σαφές όριο προς τα γειτονικά κτίσματα και προς την οδό Πειραιώς.

Η οροφή του ισόγειου όγκου μετατρέπεται σε έντονα φυτεμένο δώμα, λειτουργώντας ως υπερυψωμένος αστικός κήπος, τόσο για τους εργαζομένους όσο και για την πόλη. Με αυτόν τον τρόπο, το έργο εισάγει μια νέα τοπογραφία, όπου το πράσινο επεκτείνεται κατακόρυφα, επαναπροσδιορίζοντας τη σχέση του χρήστη με το περιβάλλον.

 

 

Χωρική οργάνωση

Οι εργαζόμενοι απολαμβάνουν άμεση οπτική και λειτουργική σύνδεση με τον κήπο, εξασφαλίζοντας ιδιωτικότητα και απομάκρυνση από τον θόρυβο της έντονης κυκλοφορίας. Παράλληλα, οι ράμπες που οδηγούν στο φυτεμένο δώμα, σε συνδυασμό με τη γεωμετρία του καμπύλου όγκου, συγκροτούν μια χωρική συνέχεια που συνδέει το ισόγειο με έναν ανώτερο δημόσιο επίπεδο, προσφέροντας πρόσβαση στους πολίτες.

Οι όψεις διαφοροποιούνται ανάλογα με τον προσανατολισμό, μέσω συστημάτων σκίασης όπως περσίδες και ανοξείδωτα πλέγματα, τα οποία ελέγχουν την ηλιακή ακτινοβολία, μειώνοντας τη θερμική επιβάρυνση των εσωτερικών χώρων χωρίς να περιορίζουν τη θέα προς το εξωτερικό. Η αρχιτεκτονική αντιμετωπίζει κάθε επιφάνεια ως ενεργό φίλτρο μεταξύ εσωτερικού και εξωτερικού περιβάλλοντος.

 

 

Βιωσιμότητα & τεχνολογία

Το φυτεμένο δώμα συντηρείται καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους μέσω αυτόματου συστήματος άρδευσης, το οποίο αξιοποιεί δεξαμενές συλλογής και επαναχρησιμοποίησης βρόχινου νερού. Η αποθήκευση σημαντικών ποσοτήτων νερού επιτρέπει τη διατήρηση της βλάστησης ακόμη και κατά τους θερινούς μήνες.

Παράλληλα, η χρήση εναλλακτών αέρος–εδάφους επιτρέπει την εισαγωγή φυσικού αέρα μέσω υπόγειων αγωγών, συμβάλλοντας στη βελτίωση του μικροκλίματος του κτιρίου. Το σύστημα BMS (Building Management System) ελέγχει τον φωτισμό, τον αερισμό και τον κλιματισμό, καθώς και τα ανοίγματα και τις εσωτερικές σκιάσεις, διασφαλίζοντας βέλτιστες συνθήκες άνεσης και σημαντική εξοικονόμηση ενέργειας. Το έργο αναδεικνύει μια ολοκληρωμένη προσέγγιση βιώσιμου σχεδιασμού, όπου η αρχιτεκτονική, η τεχνολογία και το τοπίο συνυπάρχουν σε ένα συνεκτικό σύστημα που επαναπροσδιορίζει τον σύγχρονο χώρο εργασίας.

 

Νικητής του Ευρωπαϊκού Βραβείου για τον Αστικό Δημόσιο Χώρο 2024 στη γενική κατηγορία

Το έργο αναδεικνύει τη μνήμη του πάρκου μέσα από την υλικότητά του. Συγκεκριμένα, τα ερείπια από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, που σχημάτισαν το ύψωμα, αξιοποιούνται ως σκυρόδεμα για την κατασκευή των νέων δομών του πάρκου.

 

Υφιστάμενη κατασκευή

Το πάρκο, το οποίο λειτούργησε ως χώρος απόρριψης των ερειπίων της πόλης κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, βρίσκεται σε μία από τις πιο κεντρικές συνοικίες της Βαρσοβίας, σε μια ταχέως αναπτυσσόμενη κατοικημένη περιοχή. Στη δεκαετία του 1990, ανεγέρθηκε μνημείο με σύμβολα του πολωνικού αντιστασιακού κινήματος, καθιστώντας τον χώρο σημείο εκδηλώσεων.

 

Σχεδιαστική προσέγγιση

Οι προσπάθειες επικεντρώθηκαν κυρίως στην προσαρμογή του αναχώματος ώστε να καλύπτει τις ανάγκες όλων των χρηστών. Η πολυπλοκότητα του εδάφους απαίτησε τη δημιουργία πεζογεφυρών και τεχνητών ρεμάτων. Με τη συμβολή ειδικών στη χρήση σκυροδέματος, εφαρμόστηκε τεχνολογία για την παρασκευή σκυροδέματος από μπάζα, ενσωματώνοντας σύγχρονες αρχές κυκλικής οικονομίας. Τα πρανή των ρεμάτων, που παραπέμπουν σε γεωλογικά στρώματα ενός ανθρωπογενούς λόφου, λειτουργούν ως μνημείο. Το έργο περιλάμβανε επίσης χώρους αναψυχής, με τη δημιουργία πολυάριθμων σημείων ξεκούρασης και περιπάτου, καθώς και παιδικής χαράς.

 

Σχεδιασμός τοπίου

Στον τομέα της βλάστησης, εκπονήθηκε ένα σχέδιο φύτευσης σε συνεργασία με ειδικό φυτοκοινωνιολόγο. Το σχέδιο βασίστηκε στην ανάλυση των φυσικών διεργασιών που ξεκίνησαν με πρωτοπόρα είδη βλάστησης, οδηγώντας στη διαμόρφωση ενός μοντέλου για νέα οικοσυστήματα. Παράλληλα, στο πλαίσιο δράσεων εκπαίδευσης και προβολής, δημιουργήθηκε μια υπαίθρια έκθεση που αναδεικνύει την ανοικοδόμηση της Βαρσοβίας και τον νέο τύπο τοπίου που προέκυψε.

 

Αστική επίδραση

Το έργο ενίσχυσε την αίσθηση του ανήκειν στους κατοίκους της περιοχής, οι οποίοι πλέον κατανοούν βαθύτερα την ιστορία του τόπου τους και εκτιμούν τη δημιουργική αξιοποίηση των ερείπιων που σχημάτισαν το ύψωμα. Παράλληλα, ο σχεδιασμός πρόσφερε στην πόλη έναν νέο χώρο πρασίνου, ανθεκτικό στην κλιματική αλλαγή, εφαρμόζοντας στρατηγικές βιώσιμης διαχείρισης του τοπίου και βελτιώνοντας την πρόσβαση στο πάρκο.

Συμπαγείς όγκοι

Η κατοικία, 150m2, βρίσκεται στη νοτιοανατολική πλευρά του νησιού, σε μία ερημική χαράδρα. Στο συγκεκριμένο έργο επιλέχθηκε η χρήση του μπετόν, υλικότητα που επηρεάστηκε από τις καθηκιές, γήινες διάσπαρτες αγροτικές κατασκευές που μοιάζουν σαν εξάρσεις στις ξερολιθιές, κατασκευασμένες από τοπική πέτρα.

 

Αρχιτεκτονική μορφολογία

Είναι μία μονολιθική, πρωτογενής μορφή στέγασης, που εντάσσεται πλήρως στο τοπίο λόγω της υλικότητάς της, της ιδιότητας που έχει να απορροφά το φως, αφού δεν προβάλλει στην τοπογραφία, και της κλίμακάς της. Το μπετόν προσομοιάζει με χυτή πέτρα ως προς την ουδετερότητα, τη μονολιθικότητά του και τη χρωματική του συνάφεια. Η χρήση καλουπιού με ταβλάκι, έχει άμεση αναφορά στα πετρόκτιστα, δίνοντάς του την κλίμακα του αρθρωτού υλικού.

 

Οργάνωση κάτοψης

Η κατοικία διασπάται σε τρεις ανεξάρτητους κύβους που είναι τα τρία υπνοδωμάτια και μία σκιά, ένα στέγαστρο που αποτελεί το καθιστικό. Η κίνηση και οι προσβάσεις σε όλους τους χώρους γίνονται εξωτερικά. Όλη η οργάνωση του σπιτιού έχει διαμορφωθεί γύρω από τρεις διαφορετικές ποιότητες θέας. Το καθιστικό έχει πανοραμική θέα και κατ’ επέκταση θεατρική αντίληψη του χώρου, καθώς σε οποιοδήποτε σημείο κι αν βρίσκεται κανείς, έχει απόλυτη εποπτεία του περιβάλλοντος. Η κίνηση προς τα υπνοδωμάτια οργανώνει κατακόρυφα πλάνα και καδράρει τη θέα σε καρέ, γεγονός που διαμορφώνει μία κινηματογραφική αντίληψη του χώρου. Μέσα από τα υπνοδωμάτια, τα δύο παράλληλα τοιχία που διαμορφώνουν τα όριά τους, καδράρουν ένα σταθερό τοπίο, σαν ένα πίνακα ζωγραφικής.

 

Υλικότητα & Κυκλοφορία

Αυτές οι τρεις διαφορετικές ποιότητες θέας πλαισιώνονται από μπετόν. Το γκρι χρώμα του εμφανούς σκυροδέματος χάνεται, η ουδετερότητα του πλαισίου δημιουργεί την ψευδαίσθηση απουσίας του και δίνει την αίσθηση ότι χάνεται το όριο που πλαισιώνει τη θέα. Συνοψίζοντας, οι διαφορετικές συνθήκες κίνησης και βλέμματος ορίζονται μέσα από τη χρήση της γκρι ζύμης, κάνοντας τα όρια να εξαφανίζονται. Οι κάτοικοι, ο χώρος και τα αντικείμενα που βρίσκονται μέσα του έχουν τον πρωταγωνιστικό ρόλο σε μία σχέση φόντου αντικειμένου, όπου το φόντο είναι η μπετονένια κατασκευή του σπιτιού.

Διαπερατό φράγμα

Στόχος του έργου είναι η επέκταση μιας υφιστάμενης κατοικίας δίπλα στη λίμνη Tahoe, στα βουνά της Sierra Nevada. Το οικόπεδο βρίσκεται σε μια πλαγιά με βόρειο προσανατολισμό, προσφέροντας θέα προς την κοιλάδα Martis και το βουνό Lookout Mountain. Είναι ενταγμένο σε ένα πυκνό δάσος που αποτελείται από πεύκα Jeffrey ηλικίας 100 ετών.

 

Ένταξη στο τοπίο

Ο σχεδιασμός εστιάζει στη δημιουργία μιας κατοικίας που ανταποκρίνεται στο τοπικό περιβάλλον, χρησιμοποιώντας φυσικά υλικά και υιοθετώντας μια βιοκλιματική προσέγγιση. Με αυτόν τον τρόπο, το κτίριο ενσωματώνεται αρμονικά στο άγριο τοπίο. Η χρωματική παλέτα βασίζεται στους φυσικούς τόνους του δάσους -πέτρα βασάλτη, πεύκα και πευκοβελόνες σε χρώμα σκουριάς- και δημιουργεί μια αίσθηση ηρεμίας και σύνδεσης με τη φύση.

 

Εσωτερική οργάνωση

Τα υπνοδωμάτια οργανώνονται γύρω από μια εσωτερική αυλή, ενώ οι ανοιχτοί κοινόχρηστοι χώροι συνδέουν τους ημιυπαίθριους χώρους με το περιβάλλον τοπίο. Υαλοστάσια τοποθετούνται περιμετρικά της εσωτερικής αυλής, αυξάνοντας το φυσικό φως που εισέρχεται στο κτίριο. Ένα σύνολο διπλών τοιχοποιιών πάχους 20cm από σκυρόδεμα αποτελούν το εξωτερικό κέλυφος της κατοικίας και επεκτείνονται προς τα πάνω καταλήγοντας σε μια κεκλιμένη λεπτή μεταλλική στέγη. Μια σειρά από φεγγίτες συνδέουν τις τοιχοποιίες με την οροφή και δημιουργούν μια αίσθηση φωτεινότητας στον χώρο.

 

Φυσικά υλικά

Για τους εσωτερικούς τοίχους, χρησιμοποιήθηκε επένδυση από τοπικό κέδρο, ενώ το δάπεδο επενδύθηκε με πλάκες βασάλτη. Μεταλλικές λεπτομέρειες συμπληρώνουν τα φυσικά υλικά. Η κουζίνα κατασκευάζεται από μαύρο ανοξείδωτο ατσάλι και τοποθετείται στο κέντρο του χώρου. Τα έπιπλα είναι διακριτικά και ακολουθούν τους ίδιους ήπιους, φυσικούς τόνους με τα υπόλοιπα υλικά.

 

Στρατηγική πυροπροστασίας

Καθώς η κατοικία βρίσκεται μέσα σε ένα πυκνό άγριο δάσος, ο σχεδιασμός ενσωματώνει συστήματα πρόληψης πυρκαγιάς. Πιο συγκεκριμένα, χρησιμοποιούνται άκαυστα υλικά όπως το σκυρόδεμα και υαλοστάσια με μεταλλικό σκελετό για τη δημιουργία ενός πυράντοχου φράγματος με αποτέλεσμα το κλειστό εξωτερικό κέλυφος να προστατεύει τους εσωτερικούς χώρους.

Σταδιακός μετασχηματισμός

Το έργο, που αφορά επανάχρηση ενός παλαιού κτιρίου γραφείων και τη μετατροπή του σε μια σύγχρονη κλινική υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, έχει ως στόχο τη δημιουργία ενός νέου τοπόσημου για την ευρύτερη περιοχή, προάγοντας τις αρχές του βιώσιμου σχεδιασμού.

 

Στρατηγική συντήρησης

Από το παλιό τετραώροφο κτίριο γραφείων διατηρήθηκε ο φέρων οργανισμός, οι σκάλες και το φρεάτιο του ανελκυστήρα, οι διάδρομοι, οι εξώστες και τα δώματα. Επίσης, κατά την εκτέλεση του έργου αποφασίστηκε να διατηρηθούν και όλα τα εξωτερικά χαλύβδινα πλαίσια των παραθύρων, τόσο για τεχνικούς λόγους όσο και για μείωση του συνολικού κόστους. Η δυναμική διαδικασία μετασχηματισμού του κτιρίου εξελίχθηκε αρχικά στο εσωτερικό του, ώστε να διαμορφωθούν οι χώροι των νέων γραφείων, τα χειρουργεία, αλλά και οι χώροι υποδοχής και αναμονής και ολοκληρώθηκε με μια ολιστική παρέμβαση στο εξωτερικό του.

Το κλιμακοστάσιο χωρίζει κάθε επίπεδο σε δύο διακριτούς χώρους. Έτσι, στο ισόγειο, που φιλοξενεί τους κύριους χώρους της νέας κλινικής, χωροθετούνται στο ένα τμήμα το κεντρικό lobby, το καφέ και ένα μικρό εστιατόριο με όμορφες υπαίθριες εγκαταστάσεις και στο δεύτερο η καρδιά της κλινικής με τα χειρουργεία, τα γραφεία των ιατρών και τα βασικά εργαστήρια.

 

Χωρική οργάνωση

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον εργονομικό σχεδιασμό και στην ανεμπόδιστη κυκλοφορία ανάμεσα στις ξεχωριστές αίθουσες και λειτουργίες. Στον πρώτο όροφο φιλοξενούνται τα ιατρεία και τα εξεταστήρια. Γύρω από έναν εντυπωσιακό χώρο που περιλαμβάνει την αίθουσα αναμονής καθώς και δωμάτια συμβουλευτικής, βρίσκονται τα γραφεία, ενώ στη δεύτερη ενότητα συγκεντρώνονται οι υπηρεσίες marketing και λογιστηρίου. Τα γραφεία διοίκησης, αίθουσες συνεδριάσεων και ορισμένες υπηρεσίες υποστήριξης βρίσκονται στον τελευταίο όροφο, ενώ στο υπόγειο υπάρχουν όλες οι κατάλληλες υποστηρικτικές εγκαταστάσεις όπως κάποια ακόμα εργαστήρια, αίθουσες προετοιμασίας, ένα μικρό γυμναστήριο και αίθουσες ευεξίας. Εδώ βρίσκεται επίσης όλος ο εξοπλισμός MEP καθώς και θέσεις στάθμευσης.

 

Σχεδιασμός πρόσοψης

Η εξωτερική όψη, με μια τολμηρή χειρονομία, μεταμορφώθηκε σε μια κινούμενη πρόσοψη από μεγάλες αλουμινένιες και ξύλινες δοκούς: ένα “ρευστό” πέτασμα που αναπτύσσεται σε δύο ξεχωριστές λωρίδες με διαφορετικό αποτύπωμα, δημιουργώντας μια εξαιρετική μορφή με κοίλες και ελαστικές φόρμες, η οποία αγκαλιάζει τους υφιστάμενους όγκους του κτιρίου και το φρεάτιο του ανελκυστήρα. Μια βοτσαλολίμνη με παρόμοιες κοίλες γραμμές και ο καλά σχεδιασμένος περιβάλλων χώρος με μονοπάτια, εξωτερικές εγκαταστάσεις και ενδιαφέροντα στοιχεία φύτευσης ολοκληρώνουν τη σύνθεση.

Καμβάς από σκυρόδεμα

Σε επικλινές, βραχώδες οικόπεδο 4.070m2 με πανοραμική θέα προς την παραλία του Καλαθά, σχεδιάστηκε η κατασκευή υπόσκαφης κατοικίας που να μπορεί να φιλοξενεί 10 άτομα, προσφέροντας κοινόχρηστους χώρους για συνύπαρξη αλλά και ατομικούς χώρους για ιδιωτικότητα. Επιλέχθηκε η λύση της υπόσκαφης κατασκευής, ως συνειδητή επιλογή ενσωμάτωσης στο τοπίο και σεβασμού στη γεωμορφολογία του εδάφους.

 

Ένταξη στο τοπίο

Η κατοικία αναπτύσσεται γραμμικά σε ένα επίπεδο στο πιο ήπιο φυσικό πλάτωμα του οικοπέδου, με λειτουργική σαφήνεια και πλήρη προσβασιμότητα. Βασική πρόκληση ήταν η αδιάκοπη θέα προς τη θάλασσα από όλους τους χώρους, αλλά και ο διακριτός διαχωρισμός ανάμεσα στη ζώνη διημέρευσης και τα ιδιωτικά υπνοδωμάτια. Η πρόσβαση γίνεται από την υφιστάμενη τομή του βουνού, χωρίς αλλοιώσεις στο ρέμα και διατηρώντας τη φυσική βλάστηση και το χαρακτηριστικό αλμυρίκι στην είσοδο. Η κατοικία σχεδιάστηκε για να αποπνέει αίσθηση απλότητας και γαλήνης.

 

 

Λειτουργική οργάνωση

Παράλληλα, η εμπειρία διαμονής εμπλουτίζεται με διακριτικές εκπλήξεις, όπως μια είσοδος που δεν είναι αμέσως εμφανής, καθώς γίνεται μέσα από σχισμή λαξευμένη στο ανατολικό τμήμα του βουνού, προκαλώντας για εξερεύνηση και ανακάλυψη. Οι επισκέπτες οδηγούνται μέσα από έναν μακρύ, υπαίθριο διάδρομο, σχεδιασμένο ως φρεάτιο φωτισμού, στον κεντρικό χώρο υποδοχής που διαχωρίζει την κατοικία στις δύο βασικές της ζώνες. Από το σημείο αυτό, η θέα ανοίγεται προς το νησάκι του Καλαθά, ενώ τα αναδιπλούμενα υαλοστάσια καταργούν τα όρια μεταξύ εσωτερικού και εξωτερικού.

 

 

Παλέτα υλικών

Η αίσθηση αυτή διατηρείται στον χώρο διημέρευσης, που σχεδιάστηκε ως η ζωντανή “καρδιά” του σπιτιού, με μεγάλα ανοίγματα να δημιουργούν ένα ευρύχωρο, ανοιχτό περιβάλλον. Το εμφανές σκυρόδεμα είναι ένα υλικό που αναδεικνύει τον χώρο, το φως και τη δομή. Η αδρή υφή του, σε συνδυασμό με τα πατητά τσιμεντοκονιάματα, δημιουργούν μια συνεκτική υλική αφήγηση, ενώ η φυσική του απόχρωση εναρμονίζεται με τον βράχο, μειώνοντας τις οπτικές αντιθέσεις στο τοπίο. Συμπληρωματικά, κατακόρυφα ξύλινα και μεταλλικά στοιχεία προσφέρουν μια θερμή αντιπαραβολή στο σκυρόδεμα.

Στο δυτικό τμήμα της κατοικίας βρίσκονται πέντε υπνοδωμάτια με τα λουτρά τους. Ένα ρυθμικό μοτίβο από πλήρη και κενά σχηματίζει κάθετες σχισμές που εξασφαλίζουν ιδιωτικότητα, επιτρέπουν το φως και πλαισιώνουν τη θέα. Η επιλογή των υλικών αντανακλά την πρόθεση για μια ουδέτερη και γήινη υλικότητα που εναρμονίζεται με το τοπίο. Οι λίθοι που αφαιρέθηκαν κατά τις εκσκαφές επαναχρησιμοποιήθηκαν για διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου. Η κατοικία σχεδιάστηκε ως ουδέτερος, γλυπτικός καμβάς από εμφανές σκυρόδεμα, πάνω στον οποίο προβάλλονται η φύση και η τέχνη.

 

Έρημος & πόλη

Το οικόπεδο, έκτασης τριών τετάρτων του στρέμματος, προσφέρει ανεμπόδιστη θέα προς την πόλη του Λας Βέγκας στα ανατολικά και το Red Rock Canyon στα δυτικά. Η τοποθεσία εκτίθεται σε έντονους ανέμους, ψυχρούς και ξηρούς χειμώνες, καυτά καλοκαίρια και απότομες καταιγίδες κατά την περίοδο των μουσώνων. Οι βασικές απαιτήσεις σχεδιασμού -προστασία από τον ήλιο και τον άνεμο, ανθεκτικότητα και ιδιωτικότητα- καθόρισαν την αρχιτεκτονική μορφή και την επιλογή των υλικών.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Η αρχιτεκτονική ακολουθεί τη σπαρτιατική αισθητική της ερήμου, μέσω μιας αφαιρετικής διαδικασίας. Από τον αρχικό όγκο αφαιρέθηκαν τμήματα, δημιουργώντας μια προστατευμένη αυλή στα ανατολικά και έναν υπερυψωμένο καθρέφτη νερού που αντικατοπτρίζει τις διαστάσεις του εσωτερικού χώρου διαβίωσης. Η θέα προς την πόλη υποδηλώνει τη φευγαλέα φύση της και την ευαίσθητη σχέση της με το νερό.

Η είσοδος στο σπίτι γίνεται μέσα από ένα στενό άνοιγμα στη συμπαγή μάζα του σκυροδέματος. Το κατώφλι, στο ύψος των ματιών με το επίπεδο του νερού, οδηγεί σε έναν σκοτεινό, δροσερό διάδρομο που ανηφορίζει ελαφρώς και καταλήγει σε αυλή εισόδου ανοιχτή στον ουρανό, φυτεμένη με κατακόρυφες, αυτόχθονες φυτεύσεις. Η σύνθεση συνιστά έναν σιωπηλό διάλογο ανάμεσα στο φυσικό τοπίο της ερήμου και την τεχνητή αστική εμπειρία.

 

 

Υλικά & Αερισμός

Το σκυρόδεμα, από τοπικά υλικά όπως άμμος, χαλίκι και ιπτάμενη τέφρα, αποκτά θερμή, γήινη απόχρωση κάτω από το σκληρό φως της ερήμου -μια απόχρωση που θυμίζει τα μακρινά βουνά. Οι τοίχοι και τα δάπεδα αναδύονται από το έδαφος, συγκροτώντας ένα κατοικήσιμο τοπίο. Πάνω από το 50% του χώρου είναι υπόγειο, με φυσικό αερισμό και φωτισμό μέσω ανοιγμάτων, μερικά από τα οποία βρίσκονται κάτω από τη στάθμη του νερού.

 

 

Στρατηγική βιωσιμότητας

Η κατασκευή, με έμφαση στη μάζα, περιλαμβάνει ανακλαστική οροφή, φωτοβολταϊκό σύστημα 45 KW και συστήματα υαλοπινάκων, μηχανολογικού εξοπλισμού και φωτισμού υψηλής απόδοσης. Τα υπνοδωμάτια στον άνω όροφο βρίσκονται μέσα σε μεταλλικό πλαίσιο επενδυμένο με διάτρητο, καιρικά ανθεκτικό ατσάλι. Τοποθετημένο κατά τον άξονα ανατολής-δύσης, το πλαίσιο προστατεύει την πισίνα από τον άνεμο και την ηλιακή ακτινοβολία. Στη νότια πλευρά, ένα σκιερό κατάστρωμα με διάτρητο πλέγμα εκτείνεται πάνω από τον βασικό όγκο, προσφέροντας σκίαση στον χώρο και στα οχήματα.

Το εντυπωσιακά πρόβολο τμήμα του σπιτιού ανοίγεται προς το Red Rock Canyon στα δυτικά και την αστική θέα στα ανατολικά, δημιουργώντας ισορροπία με τη μνημειώδη λεκάνη του νερού. Η γήινη μορφή του οικοδομήματος, επενδυμένη με πατιναρισμένο ατσάλι, ανακαλεί τη γεωλογική ταυτότητα της Κοιλάδας του Λας Βέγκας και του Red Rock Canyon.

 

Καθαρό πρίσμα

Η κατοικία, που βρίσκεται σε ένα αραιοχτισμένο προάστιο του Μπουένος Άιρες, περιβάλλεται από λέσχες ιππασίας και προαιώνια δάση, ενώ σειρές από ιτιές οριοθετούν το επίπεδο ανάγλυφο του εδάφους. Η ανάθεση έγινε από ένα νέο ζευγάρι χωρίς παιδιά, που επιθυμούσε μια μόνιμη κατοικία με λιτή εμφάνιση και απλή εσωτερική διαρρύθμιση.

Λειτουργικό πρόγραμμα και μελλοντικές επεκτάσεις

Σε ένα μοναδικό επίπεδο έπρεπε να φιλοξενηθούν ενιαίοι χώροι διημέρευσης, μία master suite και ένα δεύτερο υπνοδωμάτιο με κοινόχρηστο μπάνιο, αλλά και να υπάρξει πρόβλεψη για μια πιθανή μελλοντική επέκταση με ένα τρίτο υπνοδωμάτιο. Επίσης έπρεπε να σχεδιαστεί ένας φαρδύς πλευρικός διάδρομος σε άμεση επαφή με τη φύση, ένα αίθριο και μια ανακλαστική επιφάνεια νερού.
Η κατοικία σχεδιάστηκε ως τέλειο πρίσμα. Δεδομένων των πολεοδομικών κανονισμών και της πιθανής μελλοντικής επέκτασης, η χτισμένη επιφάνεια κάλυψε ολόκληρο το πλάτος του οικοπέδου. Ένας τσιμεντένιος διάδρομος διασχίζει την ανακλαστική επιφάνεια νερού και οδηγεί σε έναν ημιυπαίθριο χώρο υποδοχής. Στην είσοδο, ανοίγεται η θέα προς ένα καταπράσινο αίθριο πίσω από μία γυάλινη επιφάνεια. Το αίθριο ξυπνά τις αισθήσεις, επεκτείνοντας το βλέμμα προς το βάθος του οικοπέδου.
Η διαδρομή που συνδέει την είσοδο, το αίθριο και την πισίνα, διασταυρώνεται με την κύρια εσωτερική κυκλοφορία, με αποτέλεσμα την οργάνωση της κατοικίας πάνω σε δύο άξονες. Με βορινό προσανατολισμό, οι κυρίως χώροι ανοίγονται προς το εξωτερικό διαμέσου του διαδρόμου, ενώ χώροι εξυπηρετήσεων σε γραμμική διάταξη γίνονται μέρος της όψης. Επιπλέον, το αίθριο μετατρέπεται σε όριο ανάμεσα στους ιδιωτικούς και τους κοινόχρηστους χώρους της κατοικίας.

Σχεδιασμός όψης με κατακόρυφες ξύλινες περσίδες

Βασικό χαρακτηριστικό της κύριας όψης είναι το σύστημα από κατακόρυφες ξύλινες σανίδες που κρέμονται κατά μήκος της. Πίσω από αυτό το πλέγμα, κατακόρυφοι τοίχοι με χαμηλή ποδιά σε συνδυασμό με διαφανές γυαλί, συνθέτουν την εσωτερική επιδερμίδα των υγρών χώρων. Το σύστημα των σανίδων εναρμονίζει τα πλήρη και τα κενά, επιτρέποντας τη θέα από το εσωτερικό και περιορίζοντας την ορατότητα από τον δρόμο. Καθώς οι σανίδες βρίσκονται σε απόσταση από το δάπεδο, το όριο υλοποιείται με έναν χαμηλό τοίχο από μαύρη πέτρα, η σκούρα απόχρωση της οποίας εντείνει το βάθος της εσοχής. Αυτό, με τη σειρά του, κάνει τις σανίδες να προεξέχουν, ώστε το σύνολο να μοιάζει σαν να υπερίπταται. Επιθυμία για ολόκληρη την όψη ήταν να δίνει την εντύπωση ότι κρέμεται πάνω από το νερό.

Μπετόν και υαλοπίνακες δημιουργούν διαφάνεια και αδιαφάνεια

Σε αντίθεση με την επιδερμίδα της μπροστινής όψης, το πίσω μέρος του σπιτιού καλύπτεται εξολοκλήρου με διαφανή υαλοπετάσματα. Ο τρόπος με τον οποίο έχουν σχεδιαστεί τα κουφώματα από το δάπεδο έως την οροφή επιτρέπει την πλήρη ένωση ανάμεσα στο μέσα και στο έξω. Ο ημιυπαίθριος διάδρομος λειτουργεί ως μεταβατικός χώρος προς τον κήπο και προστατεύει το εσωτερικό από την άμεση ηλιακή ακτινοβολία. Το πλευρικό τοίχωμα υλοποιείται με τυφλά, σχεδόν, διαχωριστικά που εδράζονται στο έδαφος. Σε αντίθεση με τα άλλα δύο συστήματα, οι πλευρές της κατοικίας καταδεικνύουν τη σύνδεση ανάμεσα στον όγκο του κτιρίου και το έδαφος.
Η πλευρά προς τη μεριά του δρόμου χρησιμοποιεί ένα από τα εργαλεία του συστήματος της όψης: Έχοντας ως πρόθεση να φέρει λίγο περισσότερο φως στο εσωτερικό και να επιτρέψει κάποια οπτική σύνδεση ανάμεσα στον δρόμο και τους κοινόχρηστους χώρους, μία σειρά από κατακόρυφες σανίδες τοποθετείται πάνω από το γυάλινο άνοιγμα.
Με τον τρόπο αυτό, δεδομένης της σχέσης αυτής της περιοχής με το αίθριο, ο ενιαίος χώρος καθιστικού και τραπεζαρίας είναι φωτεινός και ανοιχτός στις τρεις πλευρές του. Από την άλλη, η απέναντι πλευρά της κατοικίας είναι αδιαφανής: ένας τοίχος από μπετόν και γυάλινα ανοίγματα προστατεύει τους πιο ιδιωτικούς χώρους.

Σχεδιασμός φωτισμού

Τα φωτιστικά σώματα ενισχύουν την οριζοντιότητα του κτιρίου. Στο εσωτερικό, δύο ράγες φωτισμού κρέμονται στο ταβάνι από άκρη σε άκρη, τόσο στο μπροστινό όσο και στο πίσω μέρος. Επίσης, μία σειρά χωνευτών φωτιστικών τοποθετείται κατά μήκος της οροφής και του δαπέδου του διαδρόμου.
Φέρων οργανισμός από οπλισμένο σκυρόδεμα
Η κατασκευή στηρίζεται στο σύστημα φερόντων τοίχων από μπετόν σε συνδυασμό με ανεστραμμένα δοκάρια διατομής Τ, τα οποία φέρουν τα φορτία παραμένοντας αόρατα. Η οροφή είναι παραδοσιακή επίπεδη στέγη με ελαφρά κλίση πάνω σε πλάκα με μονώσεις.
Αρχιτεκτονικά υλικά
Οι επιφάνειες από ανεπίχριστο μπετόν έχουν εμφανή τον ξυλότυπό τους. Οι τοίχοι έχουν καλουπωθεί μέσα σε οριζόντιες σανίδες πεύκης, ενώ οι φαινολικές επιφάνειες που χρησιμοποιήθηκαν στο καλούπι της οροφής επίσης παραμένουν ως αποτύπωμα. Οι πελάτες ζήτησαν όλοι οι εσωτερικοί τοίχοι να είναι λευκοί, οπότε αυτοί κατασκευάστηκαν από επιχρισμένα τούβλα. Το εμφανές μπετόν, με την πάροδο του χρόνου, θα αποκτήσει διαφορετική αίσθηση. Τα υπόλοιπα υλικά επιλέχθηκαν ώστε να ταιριάζουν με το φυσικό περιβάλλον της τοποθεσίας.