Τρεις φάσεις σχεδιασμού

Η μελέτη επικεντρώνεται στον ανασχεδιασμό του καθιστικού με βασική αρχή τη διατήρηση της υφιστάμενης κάτοψης στον μέγιστο δυνατό βαθμό. Η αρχική διάταξη περιλάμβανε ένα σαφώς οριοθετημένο χωλ εισόδου και μια κλειστή κουζίνα, η οποία συνδεόταν με τους ιδιωτικούς χώρους μέσω διαδρόμου. Η πρόκληση του έργου ήταν η αναδιοργάνωση των κοινόχρηστων χώρων ώστε να προκύψει ένα πιο ανοιχτό, λειτουργικό και σύγχρονο περιβάλλον, χωρίς να αλλοιωθεί ο χαρακτήρας του διαμερίσματος.

 

Λειτουργική διάταξη

Σε πρώτη φάση, ο μετασχηματισμός βασίζεται σε στοχευμένες επεμβάσεις μικρής κλίμακας αλλά μεγάλης χωρικής επίδρασης. Η πόρτα προς τους ιδιωτικούς χώρους καταργείται, επιτρέποντας την αναδιάταξη και τη λειτουργική αναβάθμιση της κουζίνας. Οι τοίχοι του χωλ εισόδου αφαιρούνται, ενοποιώντας τον χώρο και ενισχύοντας τη ροή από την είσοδο προς το καθιστικό. Παράλληλα, η κουζίνα συνδέεται άμεσα με την τραπεζαρία και το καθιστικό, συγκροτώντας έναν ενιαίο χώρο καθημερινής ζωής.

Κεντρικό στοιχείο της πρώτης φάσης αποτελεί η εισαγωγή συρόμενων διαχωριστικών πετασμάτων από κόντρα πλακέ. Τα πετάσματα λειτουργούν ως ευέλικτο φίλτρο: επιτρέπουν την οπτική και λειτουργική απόκρυψη της κουζίνας όταν αυτό απαιτείται, ενώ ταυτόχρονα προσδίδουν υλικότητα και θερμότητα στη μινιμαλιστική, λευκή παλέτα του χώρου.

 

 

Custom κατασκευές

Έπειτα από μεγάλο χρονικό διάστημα, η κατοίκηση του χώρου ανέδειξε την ανάγκη για μια βιβλιοθήκη στον τοίχο δίπλα στην είσοδο. Η εγγύτητα της πόρτας προς τους ιδιωτικούς χώρους αποτέλεσε ταυτόχρονα περιορισμό και σχεδιαστική αφορμή. Ως αποτέλεσα, αναπτύχθηκε -κατά τη δεύτερη φάση του σχεδιασμού- ένα αρθρωτό σύστημα βιβλιοθήκης, αποτελούμενο από τρεις διασυνδεδεμένες μονάδες αυξανόμενου μεγέθους. Η βαθμιαία αυτή κλιμάκωση επιτρέπει τη φιλοξενία βιβλίων διαφορετικών διαστάσεων, με το μεγαλύτερο τμήμα να τοποθετείται πλησιέστερα στην πόρτα.

Η κατασκευή, από κόντρα πλακέ και γκρι-μπλε φορμάικα, εισάγει μια διακριτική χρωματική αντίστιξη στο χώρο, παραμένοντας ωστόσο συνεπής με τη λιτή αισθητική της πρώτης φάσης. Η πόρτα, αρχικά λευκή και οπτικά αποσπασματική, επενδύθηκε με ρίγες από κόντρα πλακέ, ενσωματώνοντάς την πλήρως στη συνολική σύνθεση.

 

 

Βοηθητικοί χώροι & υλικά

Τέλος, σε τρίτη φάση μελέτης και κατασκευής, προέκυψε η ανάγκη για επιπλέον αποθηκευτικό χώρο, με αποτέλεσμα την επέκταση του συστήματος βιβλιοθήκης, σύμφωνα με τη γλώσσα και τις αναλογίες της υφιστάμενης κατασκευής, αλλά και με προσαρμογή στις νέες λειτουργικές απαιτήσεις των κατοίκων.

Η νέα επέμβαση κλήθηκε να συνδυάσει πολλαπλές χρήσεις: εκτεταμένα ράφια βιβλίων, κλειστούς αποθηκευτικούς χώρους, θέση για την αφαίρεση και φύλαξη υποδημάτων κατά την είσοδο, καθώς και ένα διακριτικό σύστημα γάντζων για πανωφόρια. Ο σχεδιασμός απέφυγε τη δημιουργία μιας τυπικής “γκαρνταρόμπας”, επιδιώκοντας μια λύση που λειτουργεί τόσο όταν χρησιμοποιείται όσο και όταν παραμένει κενή, χωρίς να διαταράσσει την ισορροπία του χώρου.

Κρίσιμη παράμετρος υπήρξε η ομαλή ένταξη της επέκτασης στο υφιστάμενο σύστημα, με ιδιαίτερη έμφαση στις σωστές αναλογίες πλάτους και βάθους. Τα τρία κεντρικά ράφια της νέας κατασκευής αναπαράγουν τις αναλογίες των τριών συρόμενων πετασμάτων της πρώτης φάσης, εγκαθιδρύοντας έναν διακριτικό οπτικό διάλογο μεταξύ των διαφορετικών χρονικών στρωμάτων του έργου. Ένα γωνιακό ράφι λειτουργεί ως συνδετικός κρίκος μεταξύ παλαιού και νέου, ενώ κάτω από τα κύρια ράφια, κινητά κουτιά από κόντρα πλακέ με ρόδες προσφέρουν ευέλικτες και μεταβαλλόμενες λύσεις αποθήκευσης.

 

Οπτική ροή

Από την πρώτη επίσκεψη στο διαμέρισμα των 98 τ.μ. στο Σάο Πάολο, οι μελλοντικοί ιδιοκτήτες ένιωσαν μια βαθιά σύνδεση με την ιστορία του χώρου. Η εμφανής κατασκευή από σκυρόδεμα –με εκτεθειμένους στύλους, δοκούς και πλάκες σε ακατέργαστη υφή– έφερε ανεξίτηλα τα ίχνη του χρόνου, αποπνέοντας αυθεντικότητα και χαρακτήρα. Ωστόσο, η παλαιωμένη υποδομή και η αυστηρή διαρρύθμιση απαιτούσαν μια ριζική αναδιαμόρφωση, ικανή να διατηρήσει την ταυτότητα του χώρου, προσαρμόζοντάς τον στις σύγχρονες απαιτήσεις.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Κύριος στόχος του σχεδιασμού ήταν η ενοποίηση των χώρων, ώστε να προκύψει μια φυσική και οπτική ροή που θα ενισχύει την αλληλεπίδραση στην καθημερινότητα. Για το ζευγάρι, που εργάζεται από το σπίτι, η παραδοσιακή λύση ενός απομονωμένου γραφείου δεν ταίριαζε στον τρόπο ζωής τους. Αντιθέτως, επιθυμούσαν έναν ανοιχτό και ευέλικτο χώρο, που θα ευνοεί τη σύνδεση μεταξύ δραστηριοτήτων και ανθρώπων.

Η αρχική κάτοψη περιλάμβανε δύο υπνοδωμάτια και διακριτούς τομείς μεταξύ κοινωνικών, υπηρεσιακών και ιδιωτικών χώρων. Στην ανακαίνιση, σχεδόν όλοι οι εσωτερικοί τοίχοι καταργήθηκαν, πλην εκείνων του WC και του κύριου υπνοδωματίου. Η νέα οργάνωση βασίζεται πλέον σε έπιπλα και εντοιχισμένες κατασκευές, οι οποίες ορίζουν τις λειτουργίες χωρίς να διακόπτουν τη ροή του χώρου.

Η σύνθεση βασίζεται σε τρία βασικά υλικά: το εμφανές σκυρόδεμα, διατηρημένο ως φόρος τιμής στην ιστορία του κτιρίου· τη λευκή βαφή στους τοίχους από τοιχοποιία, η οποία ενισχύει τη διάχυση του φυσικού φωτός από τα μεγάλα ανοίγματα· και τις ξύλινες σανίδες στο δάπεδο, που διατρέχουν ενιαία όλους τους χώρους – εκτός των λουτρών.

 

 

Ειδικές κατασκευές & επίπλωση

Στην είσοδο, μια εντυπωσιακή κατασκευή από ξύλο Freijó σε σχήμα L εξυπηρετεί δύο βασικές λειτουργίες. Από τη μία πλευρά, διαμορφώνεται ένας λειτουργικός πάγκος εργασίας για το home office, με ράφια στην ίδια απόχρωση –στερεωμένα με μεταλλικά στηρίγματα τύπου γαλλικού– που φιλοξενούν τη βιβλιοθήκη του ζευγαριού και προσδίδουν ιδιαίτερο χαρακτήρα. Στην απέναντι πλευρά, η ίδια κατασκευή στεγάζει πικάπ και ηχεία, κατασκευασμένα από τον ιδιοκτήτη, ως φόρος τιμής στο πάθος του ζευγαριού για τη μουσική και τα βινύλια.

Το καθιστικό, στο πίσω μέρος του διαμερίσματος, αποπνέει ισορροπία μεταξύ παλιού και νέου. Τον χώρο πλαισιώνουν ένα πόστερ από τη Νέα Υόρκη και άλλα κλασικά έπιπλα. Για να αντιμετωπιστεί η ασυμμετρία των προβόλων, που αποκαλύφθηκαν μετά την αποξήλωση των τοίχων, σχεδιάστηκαν μεταλλικά ράφια που καλύπτουν τις κατασκευαστικές ατέλειες. Η τοποθέτηση φυτών σε αυτά τα ράφια φέρνει μια δόση φυσικότητας στο εσωτερικό.

Στην κουζίνα, τα έπιπλα με φινίρισμα Freijó ενισχύουν τη συνέχεια του σχεδιασμού. Οι μαρμάρινοι πάγκοι προσδίδουν κομψότητα, ενώ το κεντρικό νησί– με στρογγυλεμένες γωνίες και επένδυση από τερακότα πλακίδια –εισάγει μια απαλή αντίστιξη στην αυστηρή γεωμετρία της αρχιτεκτονικής. Παράλληλα, λειτουργεί ως πρακτικός σταθμός για πρόχειρα γεύματα μέσα στη μέρα. Η τραπεζαρία συνδέεται απευθείας με την κουζίνα, ενισχύοντας τη διαδραστικότητα μεταξύ μαγειρέματος και φιλοξενίας.

 

 

Φωτισμός & Υλικά

Ο φωτισμός του διαμερίσματος επιτυγχάνεται μέσω ηλεκτροδοτούμενων ραγών, που φωτίζουν διακριτικά το εμφανές σκυρόδεμα, χωρίς να διαταράσσουν την αισθητική του. Στο υπνοδωμάτιο, η ουδέτερη χρωματική παλέτα προάγει την ηρεμία και τη χαλάρωση. Οι λευκοί τοίχοι και τα ξύλινα φινιρίσματα συνεχίζουν τη ζεστή ατμόσφαιρα των κοινόχρηστων χώρων, ενώ η σουίτα υιοθετεί την ίδια γήινη απόχρωση για συνοχή. Στο μπάνιο, κεραμικά πλακίδια δημιουργούν μια ευαίσθητη χρωματική μετάβαση –από την τερακότα στη βάση μέχρι το λευκό στο επάνω μέρος– προσδίδοντας βάθος και υφή στον χώρο. Ο νιπτήρας στην ίδια απόχρωση και το ξύλινο έπιπλο ολοκληρώνουν μια αρμονική σύνθεση.

 

Δωμάτιο στη στέγη

Το έργο μεταμορφώνει ένα παραμελημένο αρχιτεκτονική ορόσημο σε ένα καταφύγιο δημιουργικότητας, προσφέροντας στους καλλιτέχνες έναν χώρο απομόνωσης, έμπνευσης και έκφρασης, όπου μπορούν να δημιουργήσουν, αντλώντας έμπνευση από το διαρκώς μεταβαλλόμενο αστικό τοπίο.

 

Υφιστάμενη κατασκευή

Το De Bijenkorf, το παλαιότερο πολυτελές πολυκατάστημα στην Ολλανδία, αποτελεί σύμβολο κομψότητας και ιστορίας. Στην καρδιά του Άμστερνταμ, το εμβληματικό κτίριο ξεχωρίζει, φιλοξενώντας στην οροφή του έναν μικρό, αινιγματικό πύργο -μια αρχιτεκτονική λεπτομέρεια της οποίας ο αρχικός σκοπός παρέμενε άγνωστος για χρόνια. Σε μια προσπάθεια να αναδείξει αυτό το κρυμμένο στολίδι, η De Bijenkorf ανέθεσε τη δημιουργία ενός μοναδικού στούντιο για καλλιτέχνες- ενός εμπνευσμένου καταφυγίου που προορίζεται να καλλιεργήσει τη δημιουργικότητα σε όλες τις εκφάνσεις της.

 

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Το αποτέλεσμα είναι ένας χώρος όπου ποιητές, ζωγράφοι, συγγραφείς, κινηματογραφιστές, χορογράφοι, μουσικοί και θεατρικοί δημιουργοί μπορούν να αφοσιωθούν στην τέχνη τους, μέσα σε μια ατμόσφαιρα που ενθαρρύνει την έμπνευση και την εξερεύνηση. Για να διατηρηθεί η αυθεντική γοητεία του κτιρίου, η ιστορική ελικοειδής σκάλα που οδηγεί στον πύργο αποκαταστάθηκε με προσοχή. Περισσότερο από ένα απλό αρχιτεκτονικό στοιχείο, αυτή η σκάλα λειτουργεί ως συμβολικό πέρασμα -μια πρόσκληση στους καλλιτέχνες να ανέβουν, τόσο κυριολεκτικά όσο και δημιουργικά, ανακαλύπτοντας νέες προοπτικές από ψηλά.

 

 

Λειτουργική διάταξη

Ο σχεδιασμός εναρμονίζει δύο διαφορετικούς κόσμους μέσα σε έναν ενιαίο χώρο, με κεντρικό στοιχείο την εκπληκτική πανοραμική θέα από τον πύργο. Το ένα μισό του δωματίου λειτουργεί ως λευκός καμβάς -καθαρός και ανοιχτός, προσφέροντας χώρο για όνειρα, ιδέες και καλλιτεχνική έκφραση. Το άλλο μισό αποτελεί μια σχολαστικά σχεδιασμένη ξύλινη κατασκευή, ένα “ερμάριο” που φιλοξενεί όλα τα απαραίτητα για μια άνετη διαμονή.

Στην έξυπνα διαμορφωμένη δομή του, οι καλλιτέχνες βρίσκουν αποθηκευτικούς χώρους, ένα ντουλάπι, γραφείο και κρεβάτι, όλα ενσωματωμένα με απόλυτη αρμονία. Μικρές σκάλες συνδέουν τα διαφορετικά επίπεδα, προσφέροντας κάθε φορά μια νέα οπτική γωνία προς τον κόσμο έξω. Παίζοντας με την κλίμακα και την αντίληψη, ο σχεδιασμός δημιουργεί μια ιδιόρρυθμη, σχεδόν σουρεαλιστική ατμόσφαιρα- ένα εφέ “Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων” που ενισχύει την αίσθηση του θαύματος και της ανακάλυψης.

 

Σταδιακή οικοδόμηση

Η πιο πρόσφατη προσθήκη ορόφου σε μία οικογενειακή μονοκατοικία στο Παλαιό Φάληρο έρχεται σε συνέχεια της ιστορίας της η οποία καλύπτει πάνω από μισό αιώνα, συμβαδίζοντας με την ιστορία της οικιστικής ανάπτυξης της σύγχρονης Ελλάδας.

 

Υφιστάμενη κατασκευή

Μετά τον πόλεμο o παππούς χτίζει ένα ισόγειο με αρτιφισιέλ τοίχους, για τη νέα του οικογένεια. Ο οικοδομικός οργασμός του ’60 τον βρίσκει να επεκτείνει καθ’ ύψος το ισόγειο, μετατρέποντάς το σε διώροφη κατοικία. Η μετατροπή είναι δυνάμει η αρχή μιας πολυκατοικίας, με το κλιμακοστάσιο σε στρατηγική θέση για να εξυπηρετήσει την επέκταση και τις αναμονές του σκυροδέματος να κρύβονται στο δώμα, η οποία ωστόσο δεν υλοποιείται ποτέ.

Το σπίτι περνάει στα παιδιά, άλλη μια γενιά μεγαλώνει στο δίπατο, μέχρι που τα παιδιά των παιδιών αποκτούν τη δική τους οικογένεια. Οι γονείς μετακομίζουν στο ισόγειο, ό,τι πρέπει για τη μεγάλη ηλικία, ενώ η τρίτη γενιά επεκτείνει ξανά το σπίτι καθ’ ύψος. Το κτίριο έχει γεράσει, οι κανονισμοί έχουν αλλάξει, οι αναμονές δεν μπορούν άλλο να αναμένουν το μπετόν της πολυκατοικίας.

 

 

Αρχιτεκτονικές παρεμβάσεις

Μια μεταλλική κατασκευή διαμορφώνει τώρα την τρίτη και τερματική επέκταση, με μια ανάστροφη πτυχωτή στέγη να επιστεγάζει και να ολοκληρώνει την ιστορία των διαδοχικών επεκτάσεων. Κύριο ζητούμενο ήταν ένας ενιαίος φωτεινός χώρος στον δεύτερο όροφο του κτιρίου, για το καθιστικό και την κουζίνα του πάνω σπιτιού.

Το κλιμακοστάσιο πήρε φως από ψηλά και φανάρι στο κέντρο ώστε να κατεβάσει το φυσικό φως στην είσοδο του σπιτιού· έτσι, η διαδρομή προς τον μεγάλο χώρο της ανωδομής αρχίζει από τη σκάλα. Όταν κανείς φτάνει πάνω, η πτυχωτή στέγη επεκτείνει το βλέμμα προς δύο κατευθύνσεις· αυτή προς τη μεριά του δρόμου, με έναν μεγάλο τριγωνικό φεγγίτη να κοιτά προς τα έξω, καθώς και αυτήν προς τη μεριά του υπαίθριου χώρου, τη λειτουργική συνέχεια δηλαδή του χώρου προς τα έξω.

 

 

Στατική μελέτη

Η κατ’ επιφάνεια επέκταση έγινε με τοιχία μπετόν όπου εντάχθηκε ο ανελκυστήρας και τα οποία ενίσχυσαν στατικά το κτίσμα, προσφέροντάς του μια αποφασιστική παράταση ζωής. Η καθ’ ύψος επέκταση έγινε με μεταλλική κατασκευή και πληρώσεις με ξηρά δόμηση, σε μία λογική αποφόρτισης του υφιστάμενου, ώστε αρχιτεκτονική και στατική λύση να βρίσκονται σε απόλυτη σύμπνοια, με καθοριστική την εφευρετικότητα του πολιτικού μηχανικού.