Οι οπές είναι λίγες και συγκεκριμένες: ένα παράθυρο στην κουζίνα κοιτάζει προς τα κάτω, ένας φωταγωγός στην κατάληξη του διαδρόμου επισημαίνει το γλυπτό στον χώρο και τονίζει την άφιξη. Στο πρίσμα της εισόδου, μια κατακόρυφη σχισμή βρίσκεται σε αντίθεση με την ανάλογη οπή της κουζίνας. Μια λωρίδα φωτός τη διαπερνά κατά το απόγευμα, ως αποτέλεσμα. Αυτά τα στοιχεία έρχονται σε έντονη αντίθεση με τις άλλες δύο πλευρές του όγκου, όπου ο τοίχος εκφράζεται σαν απουσία. Ένα συνεχές υαλοστάσιο συμπληρώνεται με το διαφανές, πτυχωτό πέπλο του διάτρητου ορείχαλκου και προσφέρει απρόσκοπτη θέα. Το στοιχείο του σκίαστρου λειτουργεί και ως ένας μηχανισμός, ένα φίλτρο μιας περιβαλλοντικής προσέγγισης.

 

 

 

 

 

04. Ilios Beach Club and Nalu Surf Club | Elastic Architects

Τεύχος ek: 304 | Ιανουάριος – Φεβρουάριος 2026

Μελέτη Φωτισμού: Archtube

 

Ο φυσικός φωτισμός και ο διαμπερής αερισμός μεγιστοποιούνται, ενισχύοντας τη σύνδεση του χώρου με τον άνεμο και τον ήλιο – στοιχεία άρρηκτα συνδεδεμένα με την εμπειρία του surf. Παράλληλα, ένα πολυεπίπεδο σύστημα τεχνητού φωτισμού υπογραμμίζει τις καμπύλες και τις γεωμετρίες του χώρου, αναδεικνύοντας την αρχιτεκτονική μορφή κατά τις βραδινές ώρες. Μέσα από τα Ilios και Nalu διαμορφώνεται ένα ενιαίο αρχιτεκτονικό σύνολο που ισορροπεί ανάμεσα στη ροή και την ηρεμία. Το αποτέλεσμα είναι μια πολυαισθητηριακή εμπειρία φιλοξενίας βασισμένη στον ρυθμό, την ισορροπία και την αυθεντικότητα της surf κουλτούρας.

 

 

05. Saint Hotel | Kapsimalis Architects

Τεύχος ek: 248 | Ιούνιος 2020

Μελέτη Φωτισμού: Halo

 

Ο φωτισμός του συγκροτήματος λειτουργεί με διακριτικό τρόπο, ενισχύοντας την πλαστικότητα των λευκών όγκων και την εμπειρία κίνησης μέσα στο τοπίο. Κατά μήκος των υπαίθριων διαδρομών και των κλιμακοστασίων ενσωματώνονται χαμηλής έντασης γραμμικά φωτιστικά, τα οποία υπογραμμίζουν τη γεωμετρία των τοίχων και καθοδηγούν την πορεία των επισκεπτών κατά τη διάρκεια της νύχτας. Οι φωτισμένες πισίνες λειτουργούν ως διάχυτες φωτεινές επιφάνειες μέσα στη σύνθεση, δημιουργώντας ένα ήπιο παιχνίδι αντανακλάσεων πάνω στους υπόσκαφους όγκους. Στους εσωτερικούς χώρους, ο φωτισμός παραμένει ήπιος και ενσωματωμένος στις καμπύλες επιφάνειες, αναδεικνύοντας τη μινιμαλιστική αισθητική και τη γλυπτική ποιότητα της κυκλαδικής αρχιτεκτονικής.

 

 

 

Στα μέσα Ιουλίου ολοκληρώθηκε η νέα εγκατάσταση φωτισμού ανάδειξης του Μεγάρου της Βουλής και του Μνημείου του Αγνώστου Στρατιώτη, συνοδευόμενη από την ενεργειακή αναβάθμιση των υπόγειων χώρων στάθμευσης και του βρεφονηπιακού σταθμού του συγκροτήματος. Η νέα μελέτη φωτισμού επιδιώκει να επαναπροσδιορίσει τη νυχτερινή εικόνα του κτιρίου και του περιβάλλοντος χώρου του, εντάσσοντας την παρέμβαση σε ένα σύγχρονο πλαίσιο περιβαλλοντικής υπευθυνότητας και βιωσιμότητας. Ο νέος φωτισμός υλοποιήθηκε με αποκλειστική χρήση προηγμένης τεχνολογίας LED, με ιδιαίτερη έμφαση στη χρωματική συνοχή και στον ακριβή έλεγχο των φωτεινών πηγών. Κάθε φωτιστικό σώμα ελέγχεται ψηφιακά ως προς την ένταση και τη χρονική διάρκεια λειτουργίας του, επιτρέποντας τη δημιουργία δυναμικών σεναρίων φωτισμού με μεγάλη ακρίβεια.

 

 

 

 

Η αίσθηση κίνησης που δημιουργούν οι κυματοειδείς περσίδες ενισχύεται από το παιχνίδι φωτός και σκιάς κατά τη διάρκεια της ημέρας. Οι συνεχείς εναλλαγές φωτεινότητας μεταμορφώνουν την εικόνα της πρόσοψης, προσδίδοντάς της έναν μεταβαλλόμενο χαρακτήρα που ακολουθεί τη διαδρομή του ήλιου. Τις βραδινές ώρες, η αρχιτεκτονική ταυτότητα του κτιρίου αναδεικνύεται μέσα από ένα μόνιμο σύστημα φωτισμού, σχεδιασμένο ειδικά για κάθε σημείο και γωνία της πρόσοψης. Μια διακριτική αλληλουχία πολύ ήπιων διακυμάνσεων λευκού φωτός διατρέχει το περίβλημα του κτιρίου, δημιουργώντας έναν ήπιο διάλογο με το νυχτερινό τοπίο της πόλης. Ιδιαίτερη μέριμνα δόθηκε στον περιορισμό της φωτορύπανσης. Τα φωτιστικά σώματα ελέγχονται από εξειδικευμένα συστήματα, λειτουργώντας σε χαμηλές λαμπρότητες ώστε να προστατεύεται το αστικό περιβάλλον.

 

 

H μελέτη φωτισμού αντιμετωπίζεται ως αναπόσπαστο στοιχείο της αρχιτεκτονικής στρατηγικής, υποστηρίζοντας τόσο το εργασιακό περιβάλλον όσο και τη σύγχρονη ταυτότητα του κτιρίου μέσα στον αστικό ιστό. Συγκεκριμένα, ο τεχνητός φωτισμός ακολουθεί ένα λιτό και πλήρως ενσωματωμένο σύστημα γραμμικών και χωνευτών φωτιστικών, που ενισχύει τη σαφήνεια και τη χωρική συνέχεια. Ο ομοιόμορφος φωτισμός, χωρίς θάμβωση, υποστηρίζει τη συγκέντρωση στην εργασία, διατηρώντας παράλληλα μια ήρεμη και ισορροπημένη ατμόσφαιρα στους εσωτερικούς χώρους γραφείων και στους κοινόχρηστους χώρους. Τις νυχτερινές ώρες, ο διακριτικός εξωτερικός φωτισμός αναδεικνύει τη γεωμετρία των όψεων και τη διαφάνεια των υαλοστασίων, επιτρέποντας στο κτίριο να εμφανίζεται ως ένας απαλά φωτισμένος όγκος που συμβάλλει στον σύγχρονο χαρακτήρα της επιχειρηματικής περιοχής.

Το Ateno Architecture Studio ιδρύθηκε το 2018 στην Αθήνα, από τους αρχιτέκτονες Γιώργο Φιορεντίνο και Ηλία Θεοδωράκη. Αρχική επιδίωξη ήταν η δημιουργία ενός χώρου συνεργασίας με επίκεντρο την αρχιτεκτονική σύνθεση, που θα ενθαρρύνει το διάλογο και τον πειραματισμό γύρω από τη μορφή και τις χωρικές σχέσεις του δομημένου περιβάλλοντος. Με την πάροδο του χρόνου, η ομάδα διεύρυνε το πεδίο δραστηριοτήτων της, αναλαμβάνοντας ένα ευρύ φάσμα ιδιωτικών και δημόσιων έργων. Με όραμα να λειτουργεί ως οργανισμός που ενσωματώνει την έρευνα, το σχεδιασμό και την κατασκευή σε μια ενιαία δημιουργική διαδικασία, το γραφείο εξελίσσεται, ατενίζοντας με αισιοδοξία το μέλλον.

 

ek: Ένα από τα πρώτα έργα σας αφορούσε την ανακαίνιση ενός κατεστραμμένου εστιατορίου στο Μάτι Αττικής, με μια αφηγηματική πρόταση στην οποία η μνήμη έπαιζε κυρίαρχο ρόλο. Έχετε αντιμετωπίσει με τον ίδιο τρόπο και τις μετέπειτα ανακαινίσεις που αναλάβατε; Ποια είναι η βασικότερη πρόκληση όταν πρέπει να αλλάξετε τη χρήση ενός χώρου;

ΑΤΕΝΟ: Η επέμβαση σε ένα υφιστάμενο κτίσμα είναι μια διεργασία ανάγνωσης και επανερμηνείας. Κάθε οίκημα φέρει ένα αφήγημα ενσωματωμένο στη μορφή, τη διαρρύθμιση και τα ίχνη χρήσης που το συγκροτούν. Τα στοιχεία αυτά υπαγορεύουν συνθήκες διαβίωσης, φέρουν μνήμες και ιστορίες, που συχνά συνθέτουν το πλαίσιο εργασίας μας.

Η σημαντικότερη πρόκληση στην αλλαγή χρήσης ενός χώρου είναι πως, ενίοτε, καλούμαστε να πραγματοποιήσουμε παρεμβάσεις στο αφήγημα με τρόπο σχεδόν βίαιο. Μέσα από τη δουλειά μας, επιδιώκουμε να διατηρούμε ζωντανά αποσπάσματα της ιστορίας, δημιουργώντας ταυτόχρονα ένα φρέσκο υπόβαθρο, που θα υποδεχθεί τις ιστορίες των μελλοντικών ενοίκων.

Η ισορροπία μεταξύ παλαιού και νέου, η διατήρηση ή ριζική αλλαγή χαρακτήρα ενός χώρου, η διαφύλαξη τεχνοτροπιών που έχουν εκλείψει, παράλληλα με την ενσωμάτωση νέων υλικών και τεχνολογιών, αποτελούν για εμάς μια διαρκή, δημιουργική άσκηση.

 

 

ek: Από τα μη πραγματοποιημένα έργα σας ξεχωρίζουν οι προτάσεις για το Ελένειο Δημόσιο Νηπιαγωγείο και το Κτίριο Τεχνών του Κολλεγίου Αθηνών. Αν και διαφορετικά μορφολογικά, υπήρξε κάποια κοινή αντιμετώπιση στα δύο αυτά έργα; Ποια είναι κατά τη γνώμη σας η συμβολή της αρχιτεκτονικής στην υποστήριξη μιας σύγχρονης εκπαιδευτικής εμπειρίας;

ΑΤΕΝΟ: Αντιμετωπίζουμε τους αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς ως ευκαιρίες για πειραματισμό, εξωστρέφεια και συνεργασία. Άλλωστε, το γραφείο μας ιδρύθηκε με αφορμή ένα διαγωνισμό για Εγκαταστάσεις Κοινής Ωφέλειας στη Θεσσαλονίκη. Τα έργα που αναφέρετε μελετήθηκαν σε συνεργασία με συναδέλφους και φίλους -τον Δημήτρη Ζαμπόπουλο, τον Νέστορα Σκαντζούρη (Κτίριο Τεχνών) και το Studio Spacecraft (Ελένειο).

Κάθε σχεδιαστικό εγχείρημα διαμορφώθηκε από ποικίλους παράγοντες -τον τόπο, το σενάριο ζωής, τις συλλογικές αναφορές της εκάστοτε μελετητικής ομάδας- με κοινή επιδίωξη τη δημιουργία χώρων μάθησης διαχρονικών, που συγκινούν και εμπνέουν. Πιστεύουμε πως η αρχιτεκτονική μπορεί να ενισχύσει την εκπαιδευτική εμπειρία, τόσο λειτουργικά όσο και βιωματικά. Αναλογίες, γεωμετρίες, οπτικές φυγές, σχέσεις φωτός-σκιάς, χρώματα και υφές που συναντάμε στο σχολικό περιβάλλον ως παιδιά, συνθέτουν την πρώτη μας εικόνα για τον κόσμο, εγγράφονται στη μνήμη μας και επανέρχονται, συνειδητά ή ασυνείδητα, στην πορεία της ζωής μας.

 

 

ek: Καθώς το γραφείο σας αναπτύσσεται, υπάρχουν συγκεκριμένες κατηγορίες έργων ή τυπολογίες στις οποίες ελπίζετε να εμβαθύνετε;

ΑΤΕΝΟ Αναμφίβολα, όπως και η πλειονότητα των αρχιτεκτονικών γραφείων στην Ελλάδα, δραστηριοποιούμαστε κυρίως σε έργα που σχετίζονται με υποδομές τουρισμού, εμπορίου ή κατοίκησης -σε νέα ή υφιστάμενα κελύφη. Στη μέχρι τώρα διαδρομή μας, προσεγγίζουμε κάθε έργο με το ίδιο ενδιαφέρον. Ανεξαρτήτως κλίμακας ή τυπολογίας, οι διαφορετικές προκλήσεις που συνοδεύουν κάθε αντικείμενο μελέτης μας κινητοποιούν, διευρύνουν το γνωσιακό μας επίπεδο και ενισχύουν τη δημιουργικότητα της ομάδας.

Ιδανικά, θα θέλαμε στο μέλλον να εμπλακούμε σε όσο το δυνατόν περισσότερες κατηγορίες έργων, χωρίς να εστιάζουμε σε κάποια συγκεκριμένη τυπολογία. Ωστόσο, παρατηρούμε χάσμα μεταξύ ιδιωτικών και δημόσιων υποδομών -από τα πεζοδρόμια έως τα νοσοκομεία, τα σχολεία και τα κτίρια διοίκησης. Αναγνωρίζουμε ως επιτακτική την ανάγκη υλοποίησης ποιοτικών έργων συλλογικού ενδιαφέροντος και αν μη τι άλλο, θα μας ενδιέφερε να συνεισφέρουμε με ουσιαστικό τρόπο προς αυτή την κατεύθυνση.

Το έργο αφορά την κατασκευή ενός μικρού νηπιαγωγείου για παιδιά ηλικίας 0-6 ετών, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης πρωτοβουλίας για την αναζωογόνηση σχολικού συγκροτήματος στη Ματσεράτα, στην περιοχή Sforzacosta. Με στόχο να μετατρέψει τους περιορισμούς του έργου  -όπως το μικρό οικόπεδο και τα στενά χρονοδιαγράμματα κατασκευής- σε ευκαιρίες, ο σχεδιασμός υιοθετεί μια απλή τυπολογική και κατασκευαστική προσέγγιση. Το νέο κτίριο διαμορφώνεται μέσα από ένα σύστημα φαινομενικά ασύνδετων όγκων και κενών, τα οποία ενοποιούνται με μια μεγάλη, κεκλιμένη οροφή. Αυτή ορίζει το αποτύπωμα του σχολείου και δημιουργεί μια σειρά μεταβατικών χώρων μεταξύ εσωτερικού και εξωτερικού. Η σύνθεση βασίζεται στη διάταξη τριών μικρών, ανεξάρτητων όγκων που στεγάζουν αίθουσες διδασκαλίας, γραφεία και βοηθητικούς χώρους. Οι διαφορετικές μορφές και αναλογίες τους δημιουργούν μια αλληλουχία χώρων με ποικιλία εμπειριών. Το τελικό αποτέλεσμα είναι ένα πορώδες σύστημα που ενσωματώνεται φυσικά με τον κήπο, καθώς οι λοξές προβολές και οι διαφοροποιήσεις στη διατομή της οροφής διευκολύνουν την αλληλεπίδραση με το τοπίο.

 

 

 

 

 

 

Μέσα σε έναν κήπο της βελγικής εξοχής βρίσκεται ο νεόδμητος ξύλινος χώρος του Pocket Nursery, ενός νηπιαγωγείου ”τσέπης”, με επιφάνεια 120m², που με την αρχιτεκτονική του αποσκοπεί στην υποστήριξη της μάθησης μέσω της δράσης και της σωματικής εμπλοκής. Για το απαιτούμενο πρόγραμμα και τη συγκεκριμένη παιδαγωγική προσέγγιση, η δημιουργία ενός χώρου που να αναπτύσσει μια σχεδιαστική ευαισθησία στα παιδιά ήταν όχι μόνο απαραίτητη, αλλά θεμελιώδης. Το περιθώριο δημιουργικότητας του σχεδιασμού υπαγορεύτηκε από το πάχος των τοίχων, καθώς το χαμηλότερο τμήμα τους περιλαμβάνει μικρές σκάλες για τα νήπια που μαθαίνουν να στέκονται όρθια, ενώ οι κεκλιμένες πλευρές τους λειτουργούν ως επιφάνειες για ζωγραφική. Τα ανοίγματα τοποθετούνται στο ύψος των παιδιών, επιτρέποντάς τους την οπτική σύνδεση με τον κήπο, ο οποίος λειτουργεί ως χωρική προέκταση και αναπόσπαστο τμήμα της παιδαγωγικής εμπειρίας που προσφέρεται. Στους τοίχους ενσωματώνεται ακόμη ένα τραπέζι με ανάκλιση που χρησιμοποιείται από τα παιδιά ως βάση αγγειοπλαστικής, ή για να μοιράζονται ένα γεύμα.

 

 

 

Η Βιβλιοθήκη Flaxman βρίσκεται στο κτίριο Sharp, το οποίο σχεδιάστηκε το 1902 από τους Holabird & Roche Architects. Στόχος του έργου είναι η δημιουργία μιας μοντέρνας βιβλιοθήκης με πολλαπλά επίπεδα, για φοιτητές που προέρχονται από διάφορα ακαδημαϊκά, καλλιτεχνικά προγράμματα. Ο νέος σχεδιασμός αναδιαμορφώνει την υφιστάμενη κεντρική βιβλιοθήκη και τη βιβλιοθήκη με τις ειδικές συλλογές που βρίσκονται στον πέμπτο και έκτο όροφο και αποκαλύπτει τον υφιστάμενο μεταλλικό σκελετό του κτιρίου. Ένα στενό αίθριο 20cm επί 2,5m ενώνει τα δύο επίπεδα, δημιουργώντας μια οπτική και υλική σύνδεση των δύο ορόφων. Ένας νέος χώρος πολλαπλών χρήσεων με την ονομασία “Corridor+” κατασκευάζεται για να δημιουργήσει καλύτερη κυκλοφορία και πρόσβαση στη βιβλιοθήκη, ενώ παράλληλα παρέχει ημι-ιδιωτικές εσοχές μελέτης, αποτελώντας έναν ευέλικτο δημόσιο χώρο για συναντήσεις, συνεδρίες μελέτης, εκθέσεις και παραστάσεις.

07. Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Κτίριο Ιατρικής Σχολής | J.A. Philippou Architects & Engineers

Τεύχος ek: 303 | Δεκέμβριος 2025

 

Η προσφάτως ολοκληρωμένη προσθήκη στο campus του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου φιλοξενεί τις Σχολές Ιατρικής, Οδοντιατρικής και Κτηνιατρικής. Πιο συγκεκριμένα, το κτίριο περιλαμβάνει τυπικές αίθουσες τριτοβάθμιας εκπαίδευσης μαζί με τις υποστηρικτικές τους εγκαταστάσεις, καθώς και εργαστήρια διαφόρων ειδών σε συνάρτηση με μια σειρά συμπληρωματικών κοινόχρηστων χώρων. Δεδομένου του σημαντικού θεσμικού ρόλου του συγκεκριμένου κτιρίου στην εν λόγω πανεπιστημιούπολη, η αρχιτεκτονική έπρεπε να επιτύχει τη σύνδεσή του με τις υπάρχουσες εγκαταστάσεις διατηρώντας τη μοναδικότητα του χαρακτήρα του. Η περιοχή μελέτης βρίσκεται κατά μήκος μιας από τις κυριότερες συγκοινωνιακές αρτηρίες της Λευκωσίας (τη Λεωφόρο Αγίου Προκοπίου), της οποίας το αστικό περιβάλλον είναι ακόμη σε μεγάλο βαθμό υπό ανάπτυξη. Ως εκ τούτου, το κτίσμα επιδιώκει να ανταποκριθεί με συγκρατημένη αλλά ουσιαστική παρουσία σε αυτό το πλαίσιο των εκτεταμένων αποστάσεων και μεγάλων ταχυτήτων. Η αρχιτεκτονική της περιοχής παρουσιάζει ορισμένα χαρακτηριστικά, τα οποία το έργο κλήθηκε να σεβαστεί.

 

Μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις του σχεδιασμού και της υλοποίησης του Δημοτικού Παιδικού Σταθμού Γλυφάδας ήταν η αποκατάσταση του ρόλου του αρχιτέκτονα ως βασικού συντελεστή στη δημιουργία ενός νέου δημόσιου κτιρίου. Μία δεύτερη πρόκληση είναι η ανάδειξη του συστήματος της προκατασκευής που επιλέχθηκε για την υλοποίηση του κτιρίου. Η όλη κατασκευή μεταφέρθηκε από το εργοστάσιο παραγωγής και ο συνολικός χρόνος υλοποίησης του έργου ήταν 6 μήνες. Το σύστημα της προκατασκευής, που ήταν από τα προαπαιτούμενα του διαγωνισμού, καθόρισε σημαντικά και τη μορφή του κτιρίου, αφού το βασικό module έπρεπε να μπορεί να μεταφέρεται με νταλίκα.

 

Στο βορειοανατολικό άκρο της πανεπιστημιούπολης του Πανεπιστημίου Κύπρου στη Λευκωσία, ένας τεχνητός λόφος αναδύεται από το έδαφος, συμπληρώνοντας το φυσικό τοπίο που διαμορφώνουν ο λόφος του Άρωνα και ο ποταμός Καλόγηρος. Απόλυτα ενταγμένος στο περιβάλλον του, μοιάζει λιγότερο με αρχιτεκτονική επέμβαση και περισσότερο με μια ήσυχη γεωλογική αναγκαιότητα – μια χειρονομία που δίνει την αίσθηση ότι υπήρχε ανέκαθεν εκεί. Κάτω από αυτή τη διαμορφωμένη τοπογραφία στεγάζονται το Κέντρο Πληροφόρησης και η Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Κύπρου, που φέρει το όνομα του Στέλιου Ιωάννου, σε αναγνώριση της καθοριστικής δωρεάς της συζύγου του, Έλλης Ιωάννου, χάρη στην οποία υλοποιήθηκε ένα όραμα πολλών ετών. Το αποτέλεσμα δεν είναι απλώς ένας χώρος αποθήκευσης γνώσης, αλλά ένα τοπόσημο που επαναπροσδιορίζει τη σχέση αρχιτεκτονικής και τοπίου.

 

 

 

Η Σχολή Juilliard στο Tianjin αποτελεί έναν ζωντανό πυρήνα καλλιτεχνικής δραστηριότητας, με κοινόχρηστους χώρους σχεδιασμένους έτσι ώστε να προσκαλούν το κοινό στη δημιουργική και εκτελεστική διαδικασία της μουσικής. Ως το πρώτο ίδρυμα παραστατικών τεχνών στην Κίνα που προσφέρει Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Μουσικής (Master of Music) με αμερικανική πιστοποίηση, παρέχει προγράμματα σπουδών στις ορχηστρικές σπουδές, τη μουσική δωματίου και το συνεργατικό πιάνο. Παράλληλα, διαθέτει προπαρασκευαστικό πρόγραμμα για μαθητές ηλικίας 8–18 ετών, πρόγραμμα οργανικής εκπαίδευσης, τμήματα εκπαίδευσης ενηλίκων, καθώς και ένα πλούσιο πρόγραμμα δημόσιων συναυλιών.

Αυθεντικός χαρακτήρας

Στην καρδιά της Πάτρας, σε ένα υφιστάμενο κτίριο της δεκαετίας του ’70,  μπορεί κανείς να βρει την νέα έδρα του “Ξένιαστου Κόσμου”! Πρόκειται για έναν χώρο -κέντρο μελέτης, που ξεφεύγει από τα καθιερωμένα πρότυπα και στοχεύει στο να ξυπνήσει τα πιο όμορφα συναισθήματα στα παιδιά που τον επισκέπτονται.

 

Φιλοσοφία ανακαίνισης

Η αρχιτεκτονική μελέτη αφορά πρωτίστως στην εσωτερική αναδιαμόρφωση του κτιρίου, με στόχο την προσαρμογή του στη νέα χρήση, διατηρώντας παράλληλα τον αυθεντικό του χαρακτήρα. Οι βασικές εσωτερικές χαράξεις διατηρήθηκαν, με κάθε υφιστάμενο δωμάτιο να επαναπροσδιορίζεται ως αυτόνομος χώρος λειτουργίας. Κεντρική συνθετική επιλογή αποτέλεσε η διατήρηση και ανάδειξη των διακοσμητικών μωσαϊκών δαπέδων, τα οποία ενσωματώθηκαν στο νέο σχεδιασμό ως φορείς μνήμης και αισθητικής συνέχειας. Η χρωματική παλέτα κάθε επιμέρους χώρου επιλέχθηκε με γνώμονα τη συνομιλία με το αντίστοιχο δάπεδο, ενισχύοντας τη μοναδικότητα κάθε αίθουσας και προσδίδοντας διαφορετικές αισθήσεις τόσο στους μαθητές / χρήστες όσο και στους εκπαιδευτικούς.

 

Εξωτερικό κέλυφος και εσωτερική διαμόρφωση

Σε ό,τι αφορά το κέλυφος, ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη χρωματική μελέτη του εξωτερικού, με στόχο τη διατήρηση και ανάδειξη της αυθεντικής μορφολογίας και υλικότητας του κτηρίου. Διατηρούνται τα αρχικά κουφώματα, αναδεικνύεται η βάση του κτηρίου ως διακριτή ζώνη διαφορετικής υφής και υλικού, και ενισχύεται η ανάγνωση της τυπολογίας του.

Η είσοδος του κτιρίου τονίζεται μέσω της διατήρησης της αυθεντικής μεταλλικής πόρτας, η οποία λειτουργεί ως μορφολογικό στοιχείο αναφοράς. Η ενσωμάτωσή της στο νέο αρχιτεκτονικό λεξιλόγιο του χώρου επιτυγχάνεται με τρόπο που σέβεται την υφιστάμενη τυπολογία, συμβάλλοντας στη συνολική αισθητική συνοχή. Η πρόσβαση σε κάθε αίθουσα πραγματοποιείται από τον κεντρικό διάδρομο, ο οποίος, σε συνδυασμό με τον χώρο της εισόδου, αναλαμβάνει έναν υποστηρικτικό ρόλο, λειτουργώντας εν δυνάμει και ως ζώνη αναμονής (π.χ. για συνοδούς ή γονείς). Το έντονο πορτοκαλί χρώμα περνάει στην οροφή σε είσοδο και διάδρομο, ολοκληρώνοντας τη συνολική χρωματική σύνθεση του εσωτερικού.

 

 

Χρωματισμοί και custom στοιχεία

Η πίσω αυλή καθαρίζεται και διαμορφώνεται ως υπαίθριος χώρος σύντομης παραμονής, με προσθήκη ορισμένων αναρριχώμενων φυτών στο όριο με τα γειτονικά κτίσματα. Η υπάρχουσα μεταλλική σκάλα, η οποία οδηγεί στην ταράτσα, διατηρείται και χρωματίζεται σε έντονο πορτοκαλί, υπογραμμίζοντας τον προσθετικό και σύγχρονο χαρακτήρα της, ενώ λειτουργεί ταυτόχρονα και ως εικαστικό σημείο αναφοράς μέσω της οπτικής της σύνδεσης με το εσωτερικό. Μέσα από διακριτικές, αλλά ουσιαστικές επεμβάσεις, το κέντρο επαναπροσδιορίζεται λειτουργικά και αισθητικά, διατηρώντας τον ιδιαίτερο χαρακτήρα και την ταυτότητα του κελύφους που το φιλοξενεί.

 

Τοπογραφική διαπραγμάτευση

Το 2018, η Δημόσια Βιβλιοθήκη του Boulder προκήρυξε έναν ανοιχτό διαγωνισμό για τη δημιουργία ενός νέου παραρτήματος στο Βόρειο Boulder, ένα έργο που η κοινότητα ανέμενε για περισσότερες από δύο δεκαετίες. Το όραμα ήταν να δημιουργηθεί μια βιβλιοθήκη που θα ξεχώριζε όχι μόνο για τη λειτουργικότητά της, αλλά και για τη βιωσιμότητά της και τη θετική της επίδραση στο περιβάλλον και την τοπική κοινωνία.

 

Ενσωμάτωση στο τοπίο

Η βιβλιοθήκη βρίσκεται σε μια δυναμική και πολυποίκιλη γειτονιά που συνδυάζει νέες οικιστικές αναπτύξεις για νέους επαγγελματίες, καλλιτεχνικά στούντιο και γκαλερί, καθώς και δύο κοινότητες προκατασκευασμένων κατοικιών, όπου ζει ο μεγαλύτερος ισπανόφωνος πληθυσμός του Boulder. Η τοποθεσία της είναι ένα τριγωνικό οικόπεδο, συνορεύοντας με την Broadway στα δυτικά και το Three Mile Creek στα νότια, προσφέροντας μαγευτική θέα στα Flatirons του Boulder.

Το Boulder, ως πόλη στη συμβολή των Βραχωδών Ορέων και των Μεγάλων Πεδιάδων, διαθέτει μια μοναδική αρχιτεκτονική ταυτότητα, που αντλεί έμπνευση από το φυσικό του περιβάλλον. Ο σχεδιασμός της βιβλιοθήκης τιμά αυτήν την παράδοση, ενσωματώνοντας στοιχεία που αντικατοπτρίζουν το τοπίο, ενώ ταυτόχρονα ενισχύει τη σύνδεσή της με τον αστικό ιστό, τόσο οπτικά όσο και λειτουργικά.

 

 

Φιλοσοφία Σχεδιασμού

Ο σχεδιασμός της βιβλιοθήκης διαμορφώθηκε μέσα από τον ενεργό διάλογο με την κοινότητα, με αποτέλεσμα την ενσωμάτωση προγραμμάτων όπως το Boulder Reads, που προάγει τη γραφή και την ανάγνωση για παιδιά και ενήλικες, και το Maker Kitchen, έναν πολυχώρο που συνδυάζει δημιουργικά εργαστήρια με έναν κοινοτικό κήπο και μια κουζίνα.

Το κτίριο σχεδιάστηκε με γνώμονα το απαιτητικό τριγωνικό οικόπεδο, το οποίο διασχίζει διαγώνια ένα εποχιακό ρέμα. Στο βόρειο τμήμα του, η αρχιτεκτονική του σέβεται την κλίμακα των γειτονικών κατοικιών, ενώ προς τα νότια και δυτικά ανοίγεται στις εντυπωσιακές θέες των Flatiron Mountains. Οι κύριοι κοινόχρηστοι χώροι τοποθετήθηκαν στον δεύτερο όροφο, ενώ η βόρεια πλευρά διαθέτει μια ήπια κεκλιμένη ράμπα, που επιτρέπει την πρόσβαση στις κοινοτικές αίθουσες και τα μαθήματα αγγλικών (ESL) ακόμη και τις νυχτερινές ώρες, ενισχύοντας τον ρόλο της βιβλιοθήκης ως κόμβου για την κοινότητα. Το κτίριο χαρακτηρίζεται από μια δυναμική, ασύμμετρη γεωμετρία, η οποία όχι μόνο επηρεάζει την εξωτερική του μορφή, αλλά και διαμορφώνει μοναδικές χωρικές εμπειρίες στο εσωτερικό του.

 

 

Χωρική Οργάνωση

Ο βασικός δημόσιος χώρος της βιβλιοθήκης χωρίζεται σε δύο κύριες ζώνες: μια μεγάλη αναγνωστική αίθουσα για ενήλικες και μια παιδική περιοχή, που περιλαμβάνει έναν ξεχωριστό χώρο για αφήγηση παραμυθιών. Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της παιδικής ζώνης είναι η τσουλήθρα, η οποία συνδέεται με μια σχοινένια αναρριχητική κατασκευή, επιτρέποντας στα παιδιά να σκαρφαλώνουν μέσα από το κτίριο και να προσγειώνονται κατευθείαν στην παιδική χαρά της βιβλιοθήκης.

Στο ισόγειο, ο Maker Kitchen συνδέεται απευθείας με έναν βρώσιμο κήπο και έναν υπαίθριο χώρο παιχνιδιού, ενώ μεγάλα παράθυρα πλαισιώνουν τη θέα προς τα βουνά. Η εσωτερική διακόσμηση διαθέτει προσεγμένα σχεδιαστικά στοιχεία, όπως η ειδικά σχεδιασμένη ταπετσαρία του γραφίστα Andrew Freeman, η οποία περιλαμβάνει ιστορικές φωτογραφίες από τα αρχεία του Boulder και αποτίνει φόρο τιμής στην ιθαγενή κληρονομιά της περιοχής. Παράλληλα, η εκτεθειμένη οροφή του κτηρίου συμβάλλει τόσο στην ακουστική άνεση όσο και στην αισθητική αρτιότητα του χώρου.

 

 

Βιοκλιματική προσέγγιση

Η βιβλιοθήκη σχεδιάστηκε με έμφαση στη βιωσιμότητα, με αρχικό στόχο τη λειτουργία της με μηδενικό ενεργειακό αποτύπωμα. Αν και ορισμένα από τα πιο φιλόδοξα χαρακτηριστικά του έργου αναθεωρήθηκαν λόγω της πανδημίας COVID-19 και των οικονομικών προκλήσεων που ακολούθησαν, η αυστηρή περιβαλλοντική νομοθεσία του Boulder εξασφάλισε ότι το κτίριο θα διατηρήσει υψηλά πρότυπα βιωσιμότητας.

Η ενεργειακή κάλυψη του κτηρίου υποστηρίζεται από ένα εκτεταμένο φωτοβολταϊκό σύστημα στην οροφή, ενώ ο περιβάλλων χώρος διαθέτει έναν κήπο συλλογής όμβριων υδάτων με φυτά και θάμνους που προσελκύουν πεταλούδες και προστατεύουν το εποχιακό ρέμα από την απορροή των υδάτων.

 

Ασύνδετη αρχιτεκτονική

Το έργο αφορά την κατασκευή ενός μικρού νηπιαγωγείου για παιδιά ηλικίας 0-6 ετών, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης πρωτοβουλίας για την αναζωογόνηση σχολικού συγκροτήματος στη Ματσεράτα, στην περιοχή Sforzacosta. Με στόχο να μετατρέψει τους περιορισμούς του έργου  -όπως το μικρό οικόπεδο και τα στενά χρονοδιαγράμματα κατασκευής- σε ευκαιρίες, ο σχεδιασμός υιοθετεί μια απλή τυπολογική και κατασκευαστική προσέγγιση.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Το νέο κτίριο διαμορφώνεται μέσα από ένα σύστημα φαινομενικά ασύνδετων όγκων και κενών, τα οποία ενοποιούνται με μια μεγάλη, κεκλιμένη οροφή. Αυτή ορίζει το αποτύπωμα του σχολείου και δημιουργεί μια σειρά μεταβατικών χώρων μεταξύ εσωτερικού και εξωτερικού. Η σύνθεση βασίζεται στη διάταξη τριών μικρών, ανεξάρτητων όγκων που στεγάζουν αίθουσες διδασκαλίας, γραφεία και βοηθητικούς χώρους. Οι διαφορετικές μορφές και αναλογίες τους δημιουργούν μια αλληλουχία χώρων με ποικιλία εμπειριών. Το τελικό αποτέλεσμα είναι ένα πορώδες σύστημα που ενσωματώνεται φυσικά με τον κήπο, καθώς οι λοξές προβολές και οι διαφοροποιήσεις στη διατομή της οροφής διευκολύνουν την αλληλεπίδραση με το τοπίο.

Η άρθρωση των χώρων γίνεται αισθητή στις μεταβατικές διασταυρώσεις, όπου αναδεικνύεται η ροή μεταξύ των διαφορετικών περιβαλλόντων. Στους “ενδιάμεσους” αυτούς χώρους, αρχιτεκτονικά στοιχεία όπως μια επιβλητική πύλη, ένας φεγγίτης που φωτίζει μια περιοχή διπλού ύψους και μια μεμονωμένη κολώνα λειτουργούν ως κομβικά σημεία. Η προσεκτική τοποθέτησή τους και οι διαστάσεις τους προσκαλούν εξερεύνηση και ανακάλυψη, εμπλουτίζοντας την εμπειρία του χώρου.

 

 

Χωρική οργάνωση

Το κτίριο φιλοξενεί χώρους υποδοχής για οικογένειες, παιδιά, δασκάλους και εκπαιδευτικούς, ενώ διαθέτει επίσης ένα εργαστήριο μουσικής, ένα εργαστήριο αισθητηριακών ερευνών για την εξερεύνηση οσμών και γεύσεων, καθώς και μια βιβλιοθήκη. Παράλληλα, προσφέρει έναν κοινόχρηστο χώρο όπου τα παιδιά μπορούν να μοιράζονται τα γεύματά τους, καθώς η εγκατάσταση περιλαμβάνει μια πλήρως λειτουργική κουζίνα. Η κατασκευή του κτιρίου είναι εξ ολοκλήρου από ξύλο. Οι τοίχοι των εσωτερικών όγκων, καθώς και η περίμετρος της πρόσοψης, λειτουργούν ως κατακόρυφες φέρουσες δομές. Η διαφάνεια των όψεων αποκαλύπτει τον ρυθμό των κατακόρυφων στηρίξεων, ενισχύοντας την αρχιτεκτονική έκφραση του έργου.

Η περιστροφή των όγκων δημιουργεί αναδιπλώσεις στην πρόσοψη, σχηματίζοντας ευρύχωρους στεγασμένους χώρους που όχι μόνο βελτιώνουν την ποιότητα της μετάβασης μεταξύ εσωτερικού και εξωτερικού αλλά συμβάλλουν και στη βιοκλιματική λειτουργία του κτιρίου. Επιπλέον, η χρήση εξ ολοκλήρου ανακυκλώσιμων υλικών καθιστά το έργο σχεδόν μηδενικής ενεργειακής επιβάρυνσης, ενισχύοντας τη βιωσιμότητά του.

 

 

Κοινωνικό αποτύπωμα

Το νέο νηπιαγωγείο αποτελεί μέρος του έργου ανάπλασης του σχολείου στη Σφορζακώστα, το οποίο προέκυψε από διαγωνισμό που διεξήχθη το 2022. Η πρωτοβουλία αυτή υλοποιείται υπό την ηγεσία του Ιδρύματος ABF Andrea Bocelli, σε συνεργασία με τον Δήμο της Ματσεράτα, με στόχο την κάλυψη της έλλειψης εκπαιδευτικών χώρων στην περιοχή. Το έργο αναπτύσσεται σε διάφορες φάσεις, με το νηπιαγωγείο να ολοκληρώνεται το 2023. Η επόμενη φάση, προγραμματισμένη για το 2024, περιλαμβάνει την ολοκλήρωση του εκπαιδευτικού κόμβου, ο οποίος θα περιλαμβάνει την ανακαίνιση των κτιρίων του δημοτικού σχολείου και του γυμναστηρίου.

 

 

Σύγχρονη ταυτότητα

Το έργο αφορά στην ανακαίνιση και τον επαναπροσδιορισμό ενός παλαιού σχολικού κτηρίου 400m2., το οποίο πλέον φιλοξενεί το κέντρο δια βίου μάθησης Practica. Το έργο συνδύασε την αρχιτεκτονική ευαισθησία με τις σύγχρονες λειτουργικές απαιτήσεις, ενώ παράλληλα ανέδειξε τη νέα εταιρική ταυτότητα.

 

Εταιρική Ταυτότητα

Το λογότυπο της εταιρείας σχεδιάζεται εκ νέου, ενώ ο επαναπροσδιορισμός της οπτικής επικοινωνίας περιλαμβάνει εσωτερικές και εξωτερικές εφαρμογές. Για την ομαλή λειτουργία της εκπαίδευσης και την καθοδήγηση του επισκέπτη τοποθετήθηκαν σημάνσεις, εσωτερικά και εξωτερικά, με την υπόδειξη των χρήσεων ανά χώρο. Οι επιγραφές, η σήμανση και οι γραφιστικές παρεμβάσεις εναρμονίζονται με την αισθητική του κτηρίου, εξασφαλίζοντας μια συνεκτική και επαγγελματική εικόνα.

 

Χωρική οργάνωση

Το κτίριο οργανώνεται σε δύο επίπεδα με το αποτύπωμά του να σχηματίζει ένα Τ και  το ισόγειο να βρίσκεται σε άμεση επαφή με τον προαύλιο χώρο (130m2), ο οποίος επανασχεδιάζεται με στόχο την αποκατάσταση της φυσικής του μορφής και τη βελτίωση της λειτουργικότητάς του. Δημιουργείται μια νέα αυλή που ενσωματώνει αρμονικά στοιχεία αισθητικής και πρακτικότητας, παρέχοντας έναν καλαίσθητο και λειτουργικό χώρο διαλείμματος και εκπαιδευτικών συγκεντρώσεων. Επιπλέον, προστίθεται το πράσινο που είχε απομακρυνθεί δημιουργώντας έξι παρτέρια με αρωματικά φυτά και δέντρα εμπνευσμένα από τις φυτεύσεις της περιοχής, ενώ παράλληλα τοποθετείται πέργκολα σκίασης και μονολιθικά τραπέζια και παγκάκια για τους χρήστες.

 

Υφιστάμενο κτίριο

Το εξωτερικό κέλυφος του κτιρίου διατηρείται σχεδόν ακέραιο, σεβόμενο την αρχιτεκτονική του ταυτότητα. Ωστόσο, έγιναν επιλεκτικές επεμβάσεις σε ορισμένα δομικά στοιχεία για να ενισχυθεί η λειτουργικότητα και η αισθητική αρτιότητα. Οι όγκοι διαχωρίζονται με σκοπό την ανάδειξη του πυρήνα του κτιρίου και της υποδοχής,  ενώ ταυτόχρονα συμπληρώνονται κάποια επιπλέον διακοσμητικά στοιχεία στις όψεις με σκοπό την ολοκλήρωση της ογκοπλασίας. Τα χρώματα που εφαρμόστηκαν στο κτίριο εναρμονίζονται με τη νέα εταιρική ταυτότητα, αντανακλώντας τη δυναμική και σύγχρονη προσέγγισή της.

Δυναμικές χαράξεις

Το νέο κτίριο του Μητροπολιτικού Κολλεγίου, συνολικής επιφάνειας 2000m2 με άλλα 1000m2 υπόγειο, αποτελεί το τέταρτο κτίριο του υφιστάμενου campus στο Μαρούσι και προκύπτει από την ανάγκη κάλυψης των αυξημένων εκπαιδευτικών αναγκών του οργανισμού.

 

Οργάνωση λειτουργιών

Πρόκειται για ένα κτίριο μικτής χρήσης, καθώς φιλοξενεί στο ισόγειο Κέντρο Διεπιστημονικής Εκπαίδευσης και Έρευνας στην Αποκατάσταση (ΚΕΔΕΕΑ), στο υπόγειο και στον πρώτο όροφο τους χώρους εκπαίδευσης των φοιτητών και στον δεύτερο τα γραφεία διοίκησης, τα οποία συγκεντρώνονται από τα υπόλοιπα κτίρια.

 

Σχεδιασμός όψης & υλικά

Το νέο κτίριο τοποθετείται στη νοτιοανατολική γωνία του οικοπέδου, ώστε να αφήνει τον μέγιστο δυνατό ελεύθερο χώρο ανάμεσα στα υφιστάμενα, περιορίζοντας στο ελάχιστο τη σκίασή τους. Ακολουθεί μεν την ογκοπλασία και τη μορφολογία τους, ώστε να προκύπτει ένα ενιαίο αρμονικό σύνολο, αλλά ταυτόχρονα διαφοροποιείται και αποκτά τη δική του ταυτότητα μέσω του κελύφους του, το οποίο παύει να είναι μια οριζόντια επανάληψη περσίδων και αρχίζει να αλλάζει γωνίες, κατευθύνσεις και πυκνότητα, ακολουθώντας περιμετρικά μια ενιαία τεθλασμένη γραμμή.

Η χρήση και η εναλλαγή των υλικών, σε συνδυασμό με δυναμικές χαράξεις και χρωματικές αντιθέσεις οδηγούν σε ένα σύγχρονο εσωτερικό design, όπου ο χρήστης παύει να βιώνει έναν τυπικό χώρο εργασίας και μάθησης και μπαίνει πλέον σε ένα φρέσκο περιβάλλον με κίνητρο για δημιουργία και εξέλιξη.

 

 

Βιοκλιματικός σχεδιασμός

Ακολουθώντας την ανάγκη της εποχής για ελαχιστοποίηση της ενεργειακής κατανάλωσης, το κτίριο έχει μηδενικό ενεργειακό αποτύπωμα στο περιβάλλον και κατατάσσεται σε ενεργειακή κλάση Α+, πράγμα που το καθιστά πλέον καινοτόμο. Είναι πλήρως αυτοματοποιημένο με σύστημα KNX, με αποτέλεσμα να είναι δυνατός ο χειρισμός και η παρακολούθησή του απομακρυσμένα. Ο φωτισμός έχει κατασκευαστεί με τέτοιο τρόπο, ώστε να αντιλαμβάνεται την ανθρώπινη παρουσία και να αυξομειώνεται η έντασή του ανάλογα με το φως που εισέρχεται από τα ανοίγματα. Ο κλιματισμός είναι VRV με συστήματα inverter, το δώμα είναι φυτεμένο, τα ζεστά νερά χρήσης παράγονται από ηλιακά συστήματα και προβλέπεται εγκατάσταση φωτοβολταϊκών για τον μηδενισμό της κατανάλωσης.

 

 

Χρωματιστό κέλυφος

H κεντρική ιδέα στην οποία βασίστηκε η αρχιτεκτονική μελέτη των δύο σχολικών μονάδων ήταν το πρίσμα μέσα από το οποίο τα παιδιά αντιλαμβάνονται την πραγματικότητα.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Αυτό επιτυγχάνεται μέσω ενός έγχρωμου διάφανου κελύφους, το οποίο αποτελεί το οπτικό φίλτρο μεταξύ εσωτερικού και περιβάλλοντος χώρου, ενώ μεσολαβεί ώστε να προβάλλει στα παιδιά έναν κόσμο χρωματιστό και φωτεινό. Ο κυριότερος ρόλος του έγχρωμου αυτού κελύφους είναι του “μαρκαδόρου που χρωματίζει” το λευκό, κατά κύριο λόγο, κέλυφος του κτιρίου, το οποίο μεταφορικά αποτελεί τον “καμβά”.

 

Παιχνίδι με το φως

Η πρωτοπορία της συγκεκριμένης αρχιτεκτονικής μελέτης είναι η διαρκής εναλλαγή της μορφής του κτιρίου μέσω της διάθλασης, ανάλογα με την ώρα της ημέρας και κατ’ επέκταση τη θέση του ήλιου. Δημιουργώντας μια ιδιαίτερη αρχιτεκτονική γλώσσα, o διαφορετικός σχεδιασμός των δύο κτιρίων βασίζεται στην ηλικία των παιδιών.

 

Λειτουργικός σχεδιασμός

Ο βρεφονηπιακός σταθμός, ο οποίος φιλοξενεί ιδιαίτερα μικρές ηλικίες νηπίων και βρεφών, αποτελείται από ένα διάφανο έγχρωμο κέλυφος με τα βασικά χρώματα διατεταγμένα σε τυχαία θέση, εντείνοντας έτσι το παιχνίδι με το ηλιακό φως. Η νεότερη δομή, του νηπιαγωγείου, το οποίο απευθύνεται σε μεγαλύτερες ηλικίες νηπίων, έχει ως κεντρική ιδέα τα χρώματα της ίριδας. Αυτό κατασκευαστικά μεταφράστηκε σε ένα ακόμα πιο σύνθετο κέλυφος, με περισσότερα χρώματα, ώστε να επιτυγχάνεται η ομαλή μετάβαση από το ένα χρώμα στο επόμενο όπως ακριβώς συμβαίνει και στο φαινόμενο του ουράνιου τόξου. Οι έγχρωμες επιφάνειες είναι πλέον οι ελάχιστες δυνατές, δηλαδή εκείνες των τριών σημείων -τρίγωνες- ώστε η μετάβαση των χρωματικών εναλλαγών να γίνεται υπό κλίση 45 μοιρών. Και οι δύο δομές αποτελούν πρότυπους χώρους στον τομέα τους και έχουν μελετηθεί και κατασκευαστεί σύμφωνα με τα πιο σύγχρονα και αυστηρά πρωτόκολλα.