Ευανάγνωστα όρια

Ο εσωτερικός σχεδιασμός ενός γραφειακού χώρου 300m² για μια ασφαλιστική εταιρεία προσεγγίζεται ως μελέτη διαφάνειας, χωρικής συνέχειας και οργανωτικής σαφήνειας. Η πρόταση εισάγει την έννοια της «κάψουλας» ως κύριο μορφολογικό και λειτουργικό εργαλείο, οργανώνοντας τον χώρο εργασίας μέσω μιας σειράς διαφανών όγκων που αρθρώνουν το πρόγραμμα, διατηρώντας παράλληλα ένα ενιαίο οπτικό πεδίο σε όλο το εσωτερικό.

 

Χωρική οργάνωση

Απομακρυνόμενος από τις συμβατικές τυπολογίες κλειστών γραφείων, ο σχεδιασμός αξιοποιεί γυάλινους όγκους για τη στέγαση ιδιωτικών λειτουργιών, όπως αίθουσες συσκέψεων και γραφεία διοίκησης. Οι «κάψουλες» αυτές λειτουργούν ως ελαφριές αρχιτεκτονικές παρεμβάσεις μέσα στον ανοιχτό κάναβο, επιτρέποντας στο φυσικό φως να διαχέεται σε όλο τον χώρο, ενώ ταυτόχρονα διατηρούν οπτικές συνδέσεις μεταξύ των επιμέρους τμημάτων. Ο χώρος εργασίας συγκροτείται ως ένα ενιαίο περιβάλλον, όπου τα όρια είναι σαφή αλλά όχι περιοριστικά, υποστηρίζοντας τόσο τη συνεργασία όσο και τη συγκέντρωση.

 

 

Παλέτα υλικών

Η επιλογή των υλικών διαμορφώνει καθοριστικά την ατμόσφαιρα του εσωτερικού. Εμφανείς καλωδιώσεις σε μεταλλικές ράγες, διάτρητα μεταλλικά πάνελ και διαχωριστικά από υαλότουβλα αναδεικνύουν τη λειτουργική και τεχνική διάσταση του χώρου. Αντίθετα, ουδέτερες επιφάνειες εισάγουν μια αίσθηση θερμότητας και ισορροπίας, δημιουργώντας έναν διάλογο ανάμεσα στη βιομηχανική έκφραση και μια πιο οικεία υλικότητα. Η αντίθεση αυτή συγκροτεί μια ταυτότητα που είναι ταυτόχρονα ακριβής και φιλόξενη.

 

 

Μελέτη φωτισμού

Στην είσοδο, ένα εκτεταμένο διάτρητο μεταλλικό πέτασμα ορίζει το πρώτο χωρικό κατώφλι. Ως ημιδιαφανές φίλτρο, διαμορφώνει διακριτικά την περιοχή της υποδοχής, διατηρώντας παράλληλα τη διαπερατότητα του βλέμματος προς τον ανοιχτό χώρο εργασίας. Το φως και η κίνηση διαχέονται μέσω της επιφάνειάς του, δημιουργώντας μια σταδιακή μετάβαση από τη ζώνη εισόδου προς το εσωτερικό.

Ο φωτισμός ενισχύει περαιτέρω τη χωρική ανάγνωση του έργου. Γραμμικά φωτιστικά στοιχεία υπογραμμίζουν τους βασικούς άξονες κίνησης, ενώ γλυπτικές και κατευθυνόμενες φωτιστικές συνθέσεις αναδεικνύουν επιμέρους ζώνες εργασίας και συνάντησης. Σε συνδυασμό με το άπλετο φυσικό φως που εισέρχεται από τα μεγάλα ανοίγματα, η στρατηγική φωτισμού εντείνει τον ρυθμό, το βάθος και τη σαφήνεια του εσωτερικού χώρου.

Το αποτέλεσμα είναι ένα εργασιακό περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από διαφάνεια, ευελιξία και συνοχή. Μέσα από τη σύνθεση υλικών, φωτός και διαφανών όγκων, ο χώρος υποστηρίζει τη συνεργασία, διατηρώντας ταυτόχρονα στιγμές ιδιωτικότητας και συγκέντρωσης, σε ένα ενιαίο αρχιτεκτονικό πλαίσιο.

 

Ανάδειξη του κανάβου

Το Διοικητικό Μέγαρο του ΟΤΕ στην Αθήνα είναι η υλοποιημένη αρχιτεκτονική μελέτη ενός πολυώροφου κτιρίου γραφείων, σχήματος “αστέρος εν κατόψει“, σύμφωνα με την πρόταση που πήρε το δεύτερο βραβείο ανάμεσα σε δώδεκα επιλεγμένους μελετητές. Το έργο αφορά στην ανακαίνιση και ανακατασκευή γραφειακών και κοινόχρηστων χώρων από τον 2ο έως και τον 13ο όροφο, η οποία αποφασίστηκε το 2019 στο πλαίσιο εκσυγχρονισμού και ενεργειακής αναβάθμισης του κτιριακού κελύφους.  

 

Ιστορία και δομή του κτιρίου

Η κατασκευή του αρχικού όγκου ξεκίνησε το 1974, με μερικές τροποποιήσεις επί αρχικών σχεδίων, ενώ τελικά το κτίριο τέθηκε σε λειτουργία τη δεκαετία του ’80, συγκεντρώνοντας όλες τις υπηρεσίες του “Οργανισμού Τηλεπικοινωνιών Ελλάδας“. Σε οικόπεδο εμβαδού 52 στρεμμάτων υλοποιήθηκε κτίριο συνολικής δόμησης 65.000m2.

Η νέα πρόταση εσωτερικής διαμόρφωσης των γραφειακών χώρων ακολούθησε τις χαράξεις της κατασκευαστικής δομής του υφιστάμενου κελύφους. Η ανωδομή συγκροτείται από τρεις πτέρυγες ορθογωνικής κάτοψης, συνδεδεμένες μέσω ενός κεντρικού κυκλικού πυρήνα κατακόρυφων κινήσεων.

Η κάθε πτέρυγα των 13 ορόφων είχε μελετηθεί σε κατακόρυφο κατασκευαστικό κάναβο 1,25×1,25m, που αποτυπώνεται στις όψεις με εξωτερικά -μη δομικά- οριζόντια και κάθετα τοιχοπετάσματα οπλισμένου σκυροδέματος. Αντίστοιχα έχει αντιμετωπιστεί και ο κυκλικός πυρήνας, όπου τα τοιχοπετάσματα είναι μόνο κατακόρυφα και σε τοξωτή διάταξη. Κάθε πτέρυγα “χωρίστηκε“ σε τρεις επιμήκεις ζώνες, σε κάθε μία εκ των οποίων αντιστοιχούν έξι ανοίγματα των 1,25m, με συνολικό πλάτος 7,50m εκάστη.

 

 

Λειτουργική οργάνωση

Με αυτόν τον τρόπο επεξεργάστηκαν εναλλακτικές ενότητες εργασίας (modules) σε πλήρη αντιστοιχία με τον κατασκευαστικό κάναβο του κτιρίου. Στις δυο πλαϊνές ζώνες κάθε πτέρυγας χωροθετήθηκαν ανοιχτοί και κλειστοί γραφειακοί χώροι, καθώς και ειδικές αίθουσες συσκέψεων. Σε αυτά τα μέρη που απολαμβάνουν το προνόμιο φυσικού φωτισμού και απεριόριστης θέας, η διάταξη των θέσεων σε δύο ομάδες των τεσσάρων δημιούργησε τη μέγιστη ενότητα των οκτώ θέσεων εργασίας.

Οι τέσσερις γωνιακές περιοχές κάθε πτέρυγας έκλεισαν με μόνιμα χωρίσματα, αποκτώντας ειδικές χρήσεις, με εναλλαγή κατά περίπτωση γραφείων διευθυντών, χώρων εργασίας, συνεργασίας, συναντήσεων, ανάπαυσης, δημιουργικότητας, ξεκούρασης και απομόνωσης των εργαζομένων.

Κινητά, ευέλικτα ή μόνιμα χωρίσματα για ενοποίηση, επανάληψη ή διαχωρισμό, μπορούν να καλύψουν με μηχανική πειθαρχία όλες τις δυνατές συνθήκες ευελιξίας, λειτουργικότητας και προσαρμοστικότητας. Στην κεντρική ζώνη και σύμφωνα με τον κατασκευαστικό κάναβο, αναπτύσσονται τα δωμάτια συσκέψεων, υγιεινής και διημέρευσης.

 

 

Σχεδιαστικές επεμβάσεις

Όπως meeting rooms & areas, wc, κλειστή κουζίνα, χώροι εκτύπωσης και αντιγραφής, ημιανοικτά meeting booths για ιδιωτικές συζητήσεις και ελεύθεροι ανοικτοί χώροι συνάθροισης και εκτόνωσης. Μεγάλο τμήμα καταλαμβάνει ο κεντρικός υφιστάμενος πυρήνας με τους Η/Μ χώρους και το κλιμακοστάσιο διαφυγής, ενώ ένα ειδικό project/meeting room στην απόληξη και ο ιδιαίτερος σχεδιασμός και επιλογή υλικών της περιοχής εισόδου, ολοκληρώνουν την κεντρική ζώνη. Βασική χρήση του κεντρικού κυκλικού πυρήνα είναι η κίνηση και επικοινωνία και δευτερευόντως οι βοηθητικές χρήσεις wc και αποθηκών.

Οι επεμβάσεις ήταν οι ελάχιστες δυνατές, με επεξεργασία των υφιστάμενων υλικών επενδύσεων ή τοπική προσθήκη νέων, σχεδιασμό και αλλαγή φωτισμού και οροφών και προσθήκη ειδικών κατασκευών και επιλεγμένων τεμαχίων επίπλωσης στις ακτινωτές καμπύλες περιοχές ανάπαυσης ή διαλείμματος ανάμεσα στις πτέρυγες.

 

Σε μία από αυτές, ο ανοικτός χώρος υγειονομικού ενδιαφέροντος (κυλικείο) αναβαθμίστηκε πλήρως βάσει προδιαγραφών, με νέα στοιχεία, φωτισμό και εξοπλισμό. Ομοίως, αναβαθμίστηκαν τα wc με αντικατάσταση χωρισμάτων, επενδύσεων και ειδών υγιεινής.

 

 

Παλέτα υλικών

Βασικές παράμετροι στη διαδικασία σχεδιασμού, επιλογής και μεθόδων εφαρμογής υλικών ήταν η τήρηση των προδιαγραφών των συστημάτων πιστοποίησης κτιριακών εγκαταστάσεων Leed και Well Building Standard.

Τα υλικά κατασκευής ακολουθούν τη λογική μιας κεντρικής σχεδιαστικής χάραξης με σταθερή επιλογή δαπέδων, ηχοαπορροφητικών οροφών και φωτισμού, αλλά με δεκάδες εναλλαγές σε επενδύσεις, υφές, χρώματα, διακριτικές αποχρώσεις ή ποιότητες και εξοπλισμό επίπλωσης, ώστε κάθε πτέρυγα και όροφος να συγκροτεί μια τόσο διακριτή όσο και μοναδική οπτική ταυτότητα, ένα ολοκληρωμένο συνθετικό και αισθητικό αποτέλεσμα σύμφωνα με το νέο concept της μελέτης.

Η αρχιτεκτονική μελέτη των νέων εσωτερικών διαμορφώσεων του διοικητικού μεγάρου και της ελαφράς οπτικής διαφοροποίησής του στην όψη (με αλλαγή των κουφωμάτων αλουμινίου), ολοκληρώνει αισθητικά την ταυτότητα, υλοποιώντας πλήρως τις απαιτήσεις των συστημάτων πιστοποίησης, με σεβασμό στο υφιστάμενο κέλυφος και την καταξίωση στην αστική συνείδηση ενός μεγάλου οργανισμού.

 

Μεταβαλλόμενο περιβάλλον

Η εσωτερική αρχιτεκτονική των γραφείων της διεθνούς νομικής εταιρείας White & Case προκύπτει από μια εκλεπτυσμένη διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο η τοπική ταυτότητα μπορεί να συνυπάρξει με ένα διεθνοποιημένο εταιρικό πλαίσιο. Βασισμένο σε μια σύνθεση παράδοσης και σύγχρονης έκφρασης, το έργο θέτει στο επίκεντρο τον άνθρωπο, διαμορφώνοντας μια χωρική αφήγηση που προκύπτει από πολιτισμικές, συμπεριφορικές και λειτουργικές παραμέτρους.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Η συνθετική προσέγγιση εδράζεται σε μια εις βάθος ανάγνωση του τόπου, όπου άυλες πολιτισμικές ποιότητες και πρότυπα χρήσης καθορίζουν τη χωρική οργάνωση. Κάθε σχεδιαστική επιλογή  – από την ενσωμάτωση βραζιλιάνικων υλικών και έργων τέχνης έως την επιλογή επίπλων από τοπικούς σχεδιαστές – λειτουργεί ως μια συνειδητή χειρονομία ανάδειξης της ταυτότητας, χωρίς την προσφυγή σε στερεοτυπικές αναφορές. Το αποτέλεσμα είναι ένα περιβάλλον φιλόξενο και ταυτόχρονα δυναμικό, που ενθαρρύνει τη συμμετοχή μέσω διακριτικών αλλά ουσιαστικών αναφορών στον τόπο.

 

 

Χωρική οργάνωση

Η κάτοψη οργανώνεται ως μια συνεχής και ρευστή ακολουθία χώρων, που συνδέει τις κοινόχρηστες λειτουργίες, όπως η υποδοχή, το café και η φυτεμένη βεράντα,  με ιδιωτικούς χώρους εργασίας και αίθουσες συσκέψεων. Οι ανοιχτές ζώνες εργασίας συμπληρώνονται από ακουστικές λύσεις, phone booths και ευέλικτους χώρους συναντήσεων, υποστηρίζοντας διαφορετικά σενάρια χρήσης. Τα κινητά χωρίσματα επιτρέπουν στις αίθουσες συσκέψεων να λειτουργούν είτε ενιαία είτε ανεξάρτητα, ενισχύοντας τον ευέλικτο και μεταβαλλόμενο χαρακτήρα του χώρου. Η ίδια λογική επεκτείνεται και στον χώρο υποδοχής, ο οποίος σχεδιάζεται ως μετασχηματιζόμενο περιβάλλον, ικανό να φιλοξενήσει εκδηλώσεις ή να λειτουργήσει σε πιο επίσημο, καθημερινό πλαίσιο.

 

 

Παλέτα υλικών

Η υλική παλέτα αντλεί αναφορές από τη φύση, με το ξύλο και την πέτρα να αποδίδουν τις υφές και τους τόνους του βραζιλιάνικου τοπίου. Μια σταδιακή χρωματική μετάβαση, από πιο σκούρους τόνους στον πυρήνα προς φωτεινότερες αποχρώσεις στην περιφέρεια, ενισχύει την αίσθηση βάθους και χωρικής συνέχειας. Καμπύλα στοιχεία σε δάπεδα και διαχωριστικά, εμπνευσμένα από το έργο του Roberto Burle Marx, εισάγουν μια αίσθηση ροής και κίνησης, ενισχύοντας τη ρευστή ταυτότητα του χώρου.

Τέλος, το έργο ενσωματώνει δομικές και προγραμματικές στρατηγικές που προδιαγράφουν τη μελλοντική του εξέλιξη. Μέσα από την ενσωμάτωση της προσαρμοστικότητας στον σχεδιασμό, ανταποκρίνεται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της σύγχρονης εργασίας, αντιμετωπίζοντας ταυτόχρονα το ζήτημα της χωρικής απαξίωσης. Το γραφείο μετατρέπεται έτσι σε ένα δυναμικό περιβάλλον, ικανό να ανανεώνεται, να προσαρμόζεται στο εκάστοτε πλαίσιο και να εκφράζει ταυτόχρονα την εταιρική και την πολιτισμική του ταυτότητα.

 

Κοινόχρηστος πυρήνας

Ο επανασχεδιασμός των γραφείων του Τμήματος Διαχείρισης Περιουσίας μιας δυναμικής χρηματιστηριακής εταιρείας στην Αθήνα αποτέλεσε μια ευκαιρία για την αναβάθμιση της καθημερινής εμπειρίας των εργαζομένων, μέσα από τη βελτίωση των ποιοτικών και λειτουργικών χαρακτηριστικών του εργασιακού τους περιβάλλοντος. Τα γραφεία καταλαμβάνουν το ισόγειο ενός εξαώροφου κτιρίου της δεκαετίας του 1990, όπου η υπάρχουσα συνθήκη αποτέλεσε τη βάση για μια σύγχρονη επανερμηνεία του χώρου.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Βασική επιδίωξη της μελέτης ήταν η δημιουργία επαρκών θέσεων εργασίας για μια διαρκώς επεκτεινόμενη ομάδα, καθώς και η κάλυψη αναγκών άνεσης, ηχομόνωσης, συνεργασίας και ευελιξίας. Η πρόκληση εντοπίστηκε στον μεγάλο αριθμό χρηστών σε σχέση με τη διαθέσιμη επιφάνεια, σε συνδυασμό με το υβριδικό μοντέλο εργασίας.

Η χωρική οργάνωση βασίζεται σε έναν επιμήκη, κοινόχρηστο “πυρήνα”, που λειτουργεί ως βασικός άξονας κίνησης και δραστηριοτήτων. Ο πυρήνας αυτός ενσωματώνει θέσεις εργασίας, καθιστικό, αποθηκευτικούς χώρους και βοηθητικές λειτουργίες, ενώ περιμετρικά οργανώνονται οι πιο ιδιωτικοί χώροι: γραφεία διαφορετικής χωρητικότητας, γραφείο διεύθυνσης, χώρος συσκέψεων, καθώς και υποστηρικτικές χρήσεις όπως κουζινάκι και WC.

 

 

Παλέτα υλικών

Η άρση των αυστηρών ορίων επιτυγχάνεται μέσω γυάλινων διαχωριστικών, που ενισχύουν την οπτική συνέχεια και τη συνολική αντίληψη του χώρου ως ενιαίου περιβάλλοντος. Παράλληλα, η «απογύμνωση» του κελύφους, με την αφαίρεση των ψευδοροφών και την ανάδειξη του φέροντος οργανισμού και των εγκαταστάσεων, εισάγει μια αισθητική ειλικρίνειας και βιομηχανικής καθαρότητας.

Σε αντιδιαστολή με τα εμφανή δομικά στοιχεία –σκυρόδεμα, μέταλλο και δίκτυα–, η υλικότητα εμπλουτίζεται με θερμές και απτικές ποιότητες: δάπεδα βινυλικής ψάθας σε αποχρώσεις άμμου, επιφάνειες φυσικού καπλαμά καρυδιάς, υφάσματα με χρωματικές εντάσεις και ενσωματωμένες φυτεύσεις. Το αποτέλεσμα συγκροτεί μια ισορροπημένη σύνθεση μεταξύ τεχνικής αφαίρεσης και οικειότητας.

 

 

Μελέτη φωτισμού και ακουστικής

Ο σχεδιασμός του φωτισμού αποτέλεσε καθοριστικό παράγοντα, δεδομένης της ανομοιογενούς εισροής φυσικού φωτός στον ισόγειο χώρο. Μέσω συνδυασμού άμεσου και έμμεσου τεχνητού φωτισμού, κινητών σκιάστρων και ειδικών μεμβρανών στα ανοίγματα, επιτυγχάνεται η εξισορρόπηση της φωτεινότητας και ο έλεγχος των αντιθέσεων.

Ταυτόχρονα, η ακουστική άνεση διασφαλίζεται με την επιλογή ηχοαπορροφητικών υλικών, όπως διάτρητες επιφάνειες, υφασμάτινα σκίαστρα και ειδικά δάπεδα, που συμβάλλουν στη δημιουργία ενός ήρεμου και παραγωγικού περιβάλλοντος εργασίας.

Με οδηγό τις αρχές της καθαρότητας, της διαφάνειας και της ειλικρίνειας, το έργο διαμορφώνει έναν πολυεπίπεδο, ευέλικτο χώρο εργασίας που ενθαρρύνει τη συνεργασία, υποστηρίζει τη συγκέντρωση και ενισχύει την καθημερινή εμπειρία των χρηστών.