Η Νατάσα Λιανού και ο Ερμής Χαλβατζής μιλούν για την «ευφυή κομψότητα», τα χρόνια τους στους Zaha Hadid Architects, τα έργα τους στην Ελλάδα και το μέλλον των μεγαλουπόλεων.

 

Οι Lianou Chalvatzis Architects (LC Architects), με επικεφαλής τη Νατάσα Λιανού και τον Ερμή Χαλβατζή, είναι ένα αρχιτεκτονικό γραφείο με έδρα το Λονδίνο, που διερευνά τις δυνατότητες που ανοίγουν οι νέες τεχνολογίες για τον σχεδιασμό. Σε έργα διαφορετικής κλίμακας και απαιτήσεων, συνδυάζουν την υπολογιστική σκέψη, τη λειτουργικότητα και την αρχιτεκτονική έκφραση. Η φιλοσοφία τους, την οποία περιγράφουν ως «Smart Design Elegance», επιχειρεί να γεφυρώσει την καινοτομία με μια αρχιτεκτονική προσανατολισμένη στην καθημερινή εμπειρία των ανθρώπων.

 

 

Ξεκινήσατε τη σταδιοδρομία σας μέσα από ένα μεγάλο «σχολείο», το αρχιτεκτονικό γραφείο της Zaha Hadid. Με τι εφόδια ήρθατε εκεί και τι είχατε αποκομίσει όταν αποφασίσατε να χαράξετε τη δική σας πορεία;

LC: Βρίσκουμε συναρπαστικό το γεγονός ότι μια ιδέα μετουσιώνεται σε χώρο, τον οποίο μπορούν να βιώνουν εκατοντάδες άνθρωποι και, δυνητικά, γενιές ανθρώπων σε διαφορετικές εποχές και συνθήκες. Η αρχιτεκτονική χαρακτηρίζει τόπους και εκφράζει εποχές και κουλτούρες.

Μέσα από την πορεία μας, είδαμε ότι μια ιδέα μπορεί να έχει σημαντική επίδραση σε έναν τόπο. Μπορεί να αλλάξει την καθημερινότητα και τη ζωή των ανθρώπων οπουδήποτε στον κόσμο. Είχαμε την τύχη να ζήσουμε από κοντά τη «φλόγα» της Zaha και να δουλέψουμε για μοναδικά έργα ανά την υφήλιο. Η φλόγα της μοναδικής ματιάς και της διαφορετικής οπτικής για τα πράγματα είναι αυτό στο οποίο πιστεύουμε και το οποίο εφαρμόζουμε.

 

 

Τι είναι για εσάς ο «έξυπνος σχεδιασμός»; Σε τι έχει ήδη αλλάξει την αρχιτεκτονική σκέψη και πρακτική και τι προοπτικές ανοίγει όσο εδραιώνεται και γίνεται πιο προσιτός;

LC: Έξυπνος σχεδιασμός είναι για εμάς ο επιτυχής συνδυασμός πολλών παραμέτρων, με αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός λειτουργικού συστήματος. Δεν αρκεί κάτι να είναι μόνο όμορφο, μόνο λειτουργικό ή μόνο βιοκλιματικό.

Ο συνδυασμός της λειτουργικότητας, της βιωσιμότητας, της κατασκευασιμότητας, της αισθητικής, της τήρησης του προϋπολογισμού και πολλών ακόμη παραμέτρων συγκροτεί έναν ευφυή κόσμο. Αυτός ανταποκρίνεται σε πολλαπλές συνθήκες και απαιτήσεις, καθώς και σε τοπικούς περιορισμούς, με τελικό αποτέλεσμα έναν συναρπαστικό χώρο που μπορεί να πυροδοτήσει μοναδικές εμπειρίες.

Εμείς το αποκαλούμε «ευφυή κομψότητα» — Smart Design Elegance. Ο έξυπνος σχεδιασμός πρέπει επίσης να είναι ευέλικτος. Οφείλει να προβλέπει την εύκολη προσαρμογή και να προδιαγράφει μεθόδους μετατροπής ή αντικατάστασης συστημάτων και υποσυστημάτων. Έτσι, μπορεί να ανταποκρίνεται στις εκάστοτε συνθήκες και απαιτήσεις κάθε εποχής.

 

 

Ποια ήταν η εμπειρία σας στην πρώτη μετάβαση από μια κατασκευή μικρής κλίμακας —στη λογική ενός prototype— προς ένα ολοκληρωμένο κτίριο;

LC: Η λογική και η φιλοσοφία της κατασκευής διέπονται από κοινά στοιχεία και αρχές, είτε πρόκειται για μια μικρότερη κατασκευή είτε για ένα μεγάλο έργο.

Για εμάς, σε όλα τα έργα υπάρχει η έννοια του «πρωτοτύπου». Μας ενδιαφέρει να αντιμετωπίζουμε καθετί που μας ζητείται μέσα από μια νέα οπτική. Το design εμπεριέχει την έννοια της ανακάλυψης και της έρευνας, επομένως και την έννοια του νέου.

Σε όλα μας τα έργα υπάρχει, συνεπώς, η λογική της πρόκλησης, του πειραματισμού και του καθολικού σχεδιασμού. Παράλληλα, υπάρχει η συνεργασία με πολλές ειδικότητες, οι περιορισμοί και οι κανόνες που πρέπει να τηρούνται, ο συντονισμός και τα τεχνικά ζητήματα που καλούμαστε να επιλύσουμε. Όλα αυτά ενσωματώνονται στον σχεδιασμό με στόχο ένα «effortless», όπως το αποκαλούμε, αποτέλεσμα.

Σχεδιάζουμε τα πάντα στον βαθμό που μας επιτρέπεται, φυσικά. Επομένως, σε όλες τις κλίμακες, όλα τα στοιχεία υπάρχουν για να πλαισιώνουν και να αναδεικνύουν την αρχιτεκτονική μας, ενισχύοντας την αίσθηση και την εμπειρία των χρηστών.

 

 

Ποια είναι τα στοιχεία των «έξυπνων κτιρίων» που δεν αποτυπώνονται άμεσα στη μορφολογία τους, όπως αυτή φαίνεται σε εικόνες; Πώς σχεδιάζει κανείς τη συνολική εμπειρία ενός χώρου με νέα μέσα σχεδιασμού και κατασκευής;

LC: Ο τρόπος με τον οποίο σχεδιάζεται ένας χώρος, αλλά και οι εμπειρίες που προσφέρει, αποτελούν συνάρτηση των αρχιτεκτονικών ποιοτήτων που τον συνθέτουν. Τα νέα μέσα σχεδιασμού και κατασκευής είναι εργαλεία που χρησιμοποιούμε και τα οποία εξυπηρετούν την εκπλήρωση του αρχιτεκτονικού μας οράματος.

 

Έχετε ήδη ολοκληρωμένα ή υπό κατασκευή κάποια σημαντικά έργα στην Ελλάδα. Πώς εργάζεστε με τα εγχώρια κατασκευαστικά δεδομένα;

LC: Βασική προϋπόθεση για τη δημιουργία ενός επιτυχημένου έργου, οπουδήποτε στον κόσμο, είναι όλα τα μέρη της ομάδας —αρχιτέκτονες, μηχανικοί, πελάτες, κατασκευαστές και λοιποί συνεργάτες— να μοιράζονται τους ίδιους υψηλούς στόχους για το έργο, με θετική διάθεση και όραμα.

Σε κάθε τόπο όπου χτίζουμε, χρησιμοποιούμε τα τοπικά κατασκευαστικά δεδομένα και τις αντίστοιχες τεχνικές. Μέσα από τον σχεδιασμό μας, στοχεύουμε στην επιτυχημένη υλοποίηση του έργου.

 

 

Ποιος είναι ο ρόλος του πελάτη στα έργα σας όταν η μορφολογία είναι ήδη τόσο χαρακτηριστική; Τι περιμένει κανείς όταν έρχεται σε εσάς για μια ανάθεση και τι είναι αυτό που εσείς συνεισφέρετε ως αρχιτέκτονες πέρα από τις αρχικές προσδοκίες;

LC: Το έργο μας έχει έναν μεθοδικό χαρακτήρα, μέσα από τον οποίο προσφέρονται, με μαθηματικούς, ορθολογικούς και ρεαλιστικούς όρους, λύσεις για τις εκάστοτε ανάγκες ή τα προβλήματα που μας τίθενται.

Ο σχεδιασμός είναι για εμάς το αποτέλεσμα μιας ιδέας και μιας ιστορίας, η οποία γεννιέται και μορφοποιείται σε συνεργασία με τον πελάτη και έχει σκοπό να επιλύσει τις εκάστοτε ανάγκες. Κεντρικό στοιχείο του έργου είναι ο άνθρωπος και οι εμπειρίες που βιώνει.

Μπορούμε να πούμε ότι κάθε έργο μας διακατέχεται από το DNA μας. Ωστόσο, το τελικό αποτέλεσμα, που γίνεται η ταυτότητα του έργου, αντικατοπτρίζει το όραμα του ιδιοκτήτη του. Στοχεύουμε, μέσα από τον σχεδιασμό, τις ποιότητες και τα στοιχεία που συνιστούν ένα έργο, να μετατρέπουμε κάθε ανάθεση σε ευκαιρία για κάτι φρέσκο και νέο.

 

 

Ποια είναι τα επόμενα βήματα του γραφείου και προς ποια κατεύθυνση αισθάνεστε την ανάγκη να στρέψετε την έρευνά σας;

LC: Sky is the limit. Megacities. Εικονική πραγματικότητα. Τεχνητή νοημοσύνη. Η ανθρωπότητα κινείται προς μια κατεύθυνση πληθυσμιακής υπερσυγκέντρωσης και αυτό μας συναρπάζει. Αυτά τα πολύπλοκα, εξελισσόμενα συστήματα, καθ’ ύψος και όχι μόνο, με τις αλληλοεπικαλύψεις τους (layering), παρουσιάζουν τεράστιο ενδιαφέρον για εμάς.

 

Η συνέντευξη παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ek246 | Απρίλιος 2020.

Γλυπτικό περίγραμμα

Το έργο, έκτασης 24,000m2, αφορά στη δημιουργία κτιρίου γραφείων και Media Campus με τηλεοπτικά και ραδιοφωνικά studios τελευταίας τεχνολογίας, στην Κηφισιά.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Το έργο, έκτασης 24,000m2, αφορά στη δημιουργία κτιρίου γραφείων και Media Campus με τηλεοπτικά και ραδιοφωνικά studios τελευταίας τεχνολογίας, στην Κηφισιά. O εμβληματικός σχεδιασμός βασίζεται στην ιδέα της λάξευσης ενός συμπαγούς λίθου, δηλαδή στη δημιουργία κοιλωμάτων και ενός πορώδους από μια στιβαρή δομή. Ανάμεσα σε αυτόν τον νέο ιστό και τα κοιλώματα αναπτύσσεται το πρόγραμμα, αντανακλώντας τη φιλοσοφία του χρήστη -τη μορφοποίηση της συνεχούς ροής των πληροφοριών. Έτσι, όπως το νερό λαξεύει την πέτρα, αντίστοιχα έχει δημιουργηθεί μια σχεδιασμένη φύση. Το κτίριο αποκτά μια γλυπτική σιλουέτα με έντονη δυναμική, χρησιμοποιώντας ασβεστολιθικό πέτρωμα και λεπτομέρειες αλουμινίου, μπρούντζου και ξύλου.

 

 

Χωρική οργάνωση

Στην κεντρική είσοδο δημιουργείται μία “κοιλότητα” ύψους τριών ορόφων η οποία ντύνεται με γραμμικά ξύλινα στοιχεία, δημιουργώντας ένα συναρπαστικό στιγμιότυπο που καλωσορίζει τους επισκέπτες. Η ιδέα της λάξευσης και του πορώδους συνεχίζεται και στο εσωτερικό, όπου σχηματίζεται ένα κεντρικό φωτεινό “φαράγγι”. Aπό την αφαίρεση του πλήρους αναπτύσσονται αφενός γεφυρώσεις που συνδέουν λειτουργικά τις εκατέρωθεν πτέρυγες γραφείων και αφετέρου κενά, που επιτρέπουν την είσοδο του φυσικού φωτός από τη γυάλινη οροφή, ακόμα και στους χαμηλότερους ορόφους.

Σε επίπεδο κάτοψης, το κεντρικό κτίριο αναπτύσσεται σε πεταλοειδή δομή, με τις δύο αντικριστές ζώνες που φιλοξενούν τους γραφειακούς χώρους να κοιτούν προς το κεντρικό φωτεινό φαράγγι-αίθριο. Στο εσωτερικό αυτού του διαπερατού χώρου, ο οποίος εκτείνεται σε πέντε ορόφους, αναπτύσσονται επιμέρους αίθρια και γλυπτικές γεφυρώσεις των γραφειακών πτερύγων, δημιουργώντας ένα παιχνίδι οπτικών μεταξύ των ορόφων, των κενών και των πλήρων, επαυξάνοντας την οπτική επικοινωνία και τη διαφάνεια.

Λόγω της υψομετρικής διαφοράς του οικοπέδου, δημιουργείται στην πίσω πλευρά του μια δευτερεύουσα είσοδος, σε συνδυασμό με την είσοδο των οχημάτων στον υπόγειο χώρο στάθμευσης. Η είσοδος αυτή έχει απευθείας πρόσβαση στον χώρο των studios όπου αναπτύσσονται συνεπίπεδα και οι χώροι εξυπηρέτησής τους, το newsroom, τα control rooms, κ.λπ., δημιουργώντας έτσι ένα ενιαίο επίπεδο, αποκλειστικά για τα media, με άμεση πρόσβαση από και προς τον περιβάλλοντα χώρο.

Σχεδιασμός τοπίου & βιωσιμότητα

Τα τηλεοπτικά studios, ο σχεδιασμός των οποίων βασίζεται επίσης στην έννοια του πορώδους, επενδύονται εξωτερικά με διάτρητα πάνελ αλουμινίου που φωτίζονται εσωτερικά. Έτσι, κατά τη διάρκεια της ημέρας, οι όγκοι τους φαίνονται ως δύο συμπαγείς μεταλλικοί κύβοι που συνομιλούν με το αίθριο του κεντρικού κτιρίου, ενώ τη νύχτα ο φωτισμός διαχέεται διακριτικά μέσα από το διάτρητο κέλυφός τους, προβάλλοντας την ανάλαφρη όψη τους και υποδηλώνοντας τη ζωντανή λειτουργία των τηλεοπτικών προγραμμάτων που λαμβάνουν χώρα στο εσωτερικό τους.

Ο περιβάλλων χώρος αναπτύσσεται με βάση τη λειτουργικότητα και τη ροή, τόσο των οχημάτων των εργαζομένων όσο και των επισκεπτών, αλλά και τις ανάγκες και τη χρήση των τηλεοπτικών studios, ενώ ταυτόχρονα δημιουργούνται πολλαπλές εξωτερικές περιοχές πρασίνου και εκτόνωσης των γραφείων. Αυτοί οι κήποι συνδυάζουν καθιστικά ανάμεσα σε ζώνες με ποικιλία φυτών και δέντρων, με σκοπό να αναπτυχθεί ένας αστικός θύλακας πρασίνου ο οποίος βελτιώνει το τοπικό μικρόκλιμα, εσωτερικά, εξωτερικά αλλά και στο “σώμα“ του κτιρίου, μέσω των sky gardens του.

Το έργο έχει σχεδιαστεί με τις υψηλότερες περιβαλλοντικές και ακουστικές προδιαγραφές. Η αρμονική ενσωμάτωση των ειδικών λύσεων και των τεχνικών απαιτήσεων που έχουν χώροι όπως τα studios, στην αρχιτεκτονική και τον σχεδιασμό, αποτέλεσε βασικό παράγοντα ώστε ο τεχνικός κόσμος να συνομιλεί με τον αρχιτεκτονικό, χωρίς να θυσιάζονται οι ποιότητες και προθέσεις του. Έτσι, το σύνολο διατηρεί την αρχιτεκτονική γλώσσα και τη μοναδικότητα της ταυτότητάς του.