Εξωστρεφής γεωμετρία

Απλές γραμμικές γεωμετρίες, καθαρότητα μορφής, φωτεινότητα και αίσθηση φρεσκάδας συνδυάζονται με λειτουργικότητα και ζεστασιά, διαμορφώνοντας τον σχεδιασμό του “Pick Up” all day coffee & brunch. Μέσα από μια εξωστρεφή χωρική προσέγγιση, η πρόταση αναδεικνύει τη σχέση εσωτερικού και εξωτερικού, ενεργοποιώντας έναν ουσιαστικό διάλογο με τον δρόμο και το άμεσο αστικό περιβάλλον. Μέσω μιας περιορισμένης παλέτας οικονομικών υλικών – όπως το τουβλάκι τερακότας, το λευκό γυαλιστερό κεραμικό πλακάκι, η πατητή τσιμεντοκονία και το κόντρα πλακέ σημύδας – ο χώρος διατυπώνει μια διαχρονική αισθητική μέσα από ένα σύγχρονο αρχιτεκτονικό πρίσμα.

 

Χωρική Οργάνωση

Η σύνθεση οργανώνεται σε δύο βασικές ζώνες: το ανοιχτό μπαρ προετοιμασίας καφέ και γευμάτων και τον χώρο των τραπεζοκαθισμάτων. Η σαφής αυτή λειτουργική διάκριση ενισχύει τη χρηστικότητα, διατηρώντας παράλληλα τη χωρική συνέχεια. Ο γραμμικός κτιστός καναπές από τερακότα, οι σταθερές κατασκευές με επένδυση κεραμικού πλακιδίου και μια custom-made σύνθεση από επαναχρησιμοποιημένα «σπασμένα» πλακάκια συνθέτουν ένα συνεκτικό και ευέλικτο εσωτερικό περιβάλλον. Η διάταξη δίνει έμφαση τόσο στην αποδοτικότητα όσο και στην άνεση, ενισχύοντας τον κοινωνικό χαρακτήρα του χώρου.

 

 

Παλέτα υλικών

Οι εσωτερικές επιφάνειες σε λευκή απόχρωση λειτουργούν ως ουδέτερο φόντο, επιτρέποντας στην υλικότητα της τερακότας και στη στιλπνότητα των κεραμικών πλακιδίων να αναδειχθούν ως κυρίαρχα στοιχεία της σύνθεσης. Το δάπεδο από πατητή τσιμεντοκονία, σε απόχρωση σκυροδέματος, προσδίδει μια αίσθηση υλικής πυκνότητας και συνέχειας, ενοποιώντας τον εσωτερικό χώρο. Η παρουσία φυτεύσεων ενισχύει τη φρεσκάδα, ενδυναμώνοντας τον διάλογο μέσα–έξω και εξισορροπώντας τη μεταλλική και ορυκτή παλέτα.

 

 

Εταιρική ταυτότητα

Η σχεδιαστική λογική επεκτείνεται στον εξωτερικό χώρο, όπου η πρόσοψη λειτουργεί ως ενεργό στοιχείο της ταυτότητας του έργου. Μια custom-made κυκλική επιγραφή, κατασκευασμένη από τερακότα και λευκό κεραμικό πλακάκι, αποτελεί το κεντρικό οπτικό σημείο αναφοράς, εντάσσοντας το κατάστημα στον αστικό ιστό. Η χειρονομία αυτή ενοποιεί τη συνολική υλικότητα της πρότασης και ενισχύει την παρουσία της στον δημόσιο χώρο, ολοκληρώνοντας μια συνεκτική αρχιτεκτονική αφήγηση που γεφυρώνει την εσωτερική ατμόσφαιρα με τη δημόσια εικόνα.

 

Βιομηχανικό αποτύπωμα

Το ανακαινισμένο διαμέρισμα βρίσκεται σε ένα βιομηχανικό κτίριο της δεκαετίας του 1950 στην περιοχή Guinardo της Βαρκελώνης, το οποίο επανασχεδιάζεται και μετατρέπεται από έναν μικρό εργαστηριακό χώρο σε χώρο διημέρευσης.

 

Υφιστάμενο κτίριο

Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της υφιστάμενης κατάστασης ήταν το κέλυφος του κτιρίου, το οποίο αποτελούνταν από δοκάρια και πλάκες από σκυρόδεμα καθώς και κεραμικούς θόλους, που είχαν εν μέρει καλυφθεί από τις προηγούμενες μετατροπές του χώρου. Η ανακαίνιση ξεκίνησε με την αφαίρεση όλων των επιπρόσθετων στοιχείων που έκρυβαν την αυθεντική αρχιτεκτονική του κτιρίου.

 

 

Χωρική διάταξη

Η λειτουργική κάτοψη του χώρου επιτυγχάνεται με δύο έπιπλα-στοιχεία που ενισχύουν τη δομή με πλαίσια, υπογραμμίζοντας τη διαφορά μεταξύ του υφιστάμενου και του νέου, του μόνιμου και του εφήμερου. Ο χώρος οργανώνεται γύρω από αυτά τα δύο στοιχεία, τα οποία, χάρη στη διαπερατότητά τους, επιτρέπουν στο φυσικό φως να φτάσει μέχρι τις πιο απομακρυσμένες περιοχές του διαμερίσματος, ενώ ταυτόχρονα προσφέρουν και αποθηκευτικούς χώρους. Το λειτουργικό πρόγραμμα αναπτύσσεται σε τρεις κύριες περιοχές, στο πλαίσιο της διαφραγματικής οργάνωσης του χώρου. Η πρόσβαση πραγματοποιείται από την κουζίνα, το πιο φωτεινό δωμάτιο, το οποίο ανοίγεται στην κύρια όψη του κτιρίου. Το κέντρο βάρους της κατοικίας είναι ένας πολυλειτουργικός χώρος, σχεδόν 40m², που καταλαμβάνει δύο δομικούς κανάβους. Η τρίτη περιοχή περιλαμβάνει το υπνοδωμάτιο και το μπάνιο, το οποίο είναι τοποθετημένο ως αυτόνομο και άυλο “κουτί”.

 

 

Παλέτα υλικών

Τα κυρίαρχα υλικά του χώρου είναι τα κεραμικά στους υπάρχοντες τοίχους, η ξυλεία πεύκης στην επίπλωση και το νέο δάπεδο από πλακίδια, το οποίο λειτουργεί ως ένα ομοιόμορφο χαλί που καλύπτει ολόκληρη την κατοικία. Στο δάπεδο, μια μικρή αλλαγή στη διάταξη του ίδιου υλικού τονίζει τα κατώφλια. Μία υφιστάμενη πόρτα χρησιμοποιείται για την πρόσβαση στο μπάνιο, ενώ κάποια στοιχεία που παραπέμπουν στο βιομηχανικό παρελθόν του χώρου και είναι αγκυρωμένα στους τοίχους, διατηρούνται.

 

Ιδέες του παρελθόντος

Αυτό το έργο αφορά μια ιδιωτική κατοικία στο Άμστερνταμ, σχεδιασμένη για τη μέγιστη αξιοποίηση του διαθέσιμου χώρου. Βρίσκεται στη ζωντανή περιοχή De Pijp και καταλαμβάνει τον επάνω όροφο ενός κτιρίου, ο οποίος ήταν αρχικά μια σοφίτα ακατάλληλη για κατοίκηση.

 

Υφιστάμενο κέλυφος

Στόχος της ανακαίνισης ήταν η δημιουργία ενός ειλικρινούς αρχιτεκτονικού χώρου που θα αξιοποιούσε στο έπακρο την επιφάνεια του δαπέδου. Ο σχεδιασμός βασίστηκε στην ιδέα μιας νέας αρχιτεκτονικής “όψης” τοποθετημένης πάνω στην παλιά βάση του κτιρίου. Μια ζώνη από ακατέργαστη οπτοπλινθοδομή περιβάλλει το αρχικό τμήμα του χώρου, ενώ νέα δοκάρια προστίθενται στην κορυφή. Κεντρικό στοιχείο του σχεδιασμού αποτελεί μια “τομή” που διατρέχει οριζόντια τον χώρο σε ύψος 95cm από το δάπεδο. Κάτω από αυτήν, οι τοίχοι διατηρούν την αδρότητά τους, με εμφανή τούβλα και ακατέργαστα υλικά. Πάνω από τη γραμμή, όλα τα στοιχεία είναι νέα, επενδυμένα με επιχρισμένη τοιχοποιία.

 

 

Παλέτα υλικών & λειτουργική κάτοψη

Η υλικότητα παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο: σκούροι καθρέφτες, άβαφα φύλλα λαμαρίνας και ακατέργαστα τούβλα δημιουργούν ένα μοναδικό αισθητικό αποτέλεσμα. Οι καθρέφτες αντανακλούν λιγότερο φως αλλά με σαφήνεια, ενώ η λαμαρίνα αντανακλά άπλετο φως, αν και με μια θαμπή υφή. Έτσι, το άνω τμήμα λειτουργεί ως αντανάκλαση του κάτω, επανερμηνεύοντας το παρελθόν μέσα από το νέο.

Με αφετηρία την είσοδο, το χολ είναι χρωματισμένο σε μαύρη απόχρωση, ενώ το παλιό κλιμακοστάσιο διατηρείται λευκό και ακατέργαστο. Ένα σύνολο σκαλοπατιών από διάτρητη λαμαρίνα τοποθετείται 95cmπάνω από το δάπεδο, συνδέοντας το διαμέρισμα με το δώμα. Το φως από την ηλιοροφή διαπερνά τη λαμαρίνα, φωτίζοντας τον χώρο και προσδίδοντας θέα προς τον ουρανό. Στο καθιστικό, το βλέμμα κατευθύνεται προς τα έξω μέσα από μεγάλα συρόμενα γυάλινα ανοίγματα που εκτείνονται σε όλο το μήκος του κτιρίου. Το κούφωμα είναι κρυμμένο στους τοίχους, στο δάπεδο και στην οροφή, δημιουργώντας μια αδιάκοπη σύνδεση με το εξωτερικό περιβάλλον.

Ένας μεγάλος ξύλινος συρόμενος τοίχος χωρίζει το κύριο υπνοδωμάτιο από το καθιστικό, ενώ πίσω από ειδικά κατασκευασμένες ξύλινες πόρτες κρύβονται η τηλεόραση και αποθηκευτικοί χώροι. Για να διατηρηθεί η αίσθηση ευρυχωρίας, όλες οι υπόλοιπες λειτουργίες του διαμερίσματος -όπως το μπάνιο, το πλυσταριό και ο ξενώνας- είναι ενσωματωμένες σε έναν ανακλαστικό όγκο. Η πρόσβαση σε αυτόν είναι σχεδόν αόρατη, καθώς μια περιστρεφόμενη πόρτα, επενδυμένη με το ίδιο υλικό, οδηγεί στο εσωτερικό του. Μέρος της ανακλαστικής επιφάνειας του όγκου είναι φτιαγμένο από ανακλαστικό γυαλί, επιτρέποντας ορατότητα από το καθιστικό προς το μπάνιο. Τέλος, ένας φεγγίτης πάνω από τη ντουζιέρα πλημμυρίζει τον χώρο με φυσικό φως.

 

 

Βιοκλιματική προσέγγιση

Η ενεργειακή απόδοση του διαμερίσματος είναι επίσης στρατηγικά μελετημένη. Η ανοιγόμενη γυάλινη όψη προς τον νότο επιτρέπει τη φυσική θέρμανση, ενώ η μόνωση του δαπέδου (πάχους 17cm), καθώς και η θερμοπρόσοψη στους τοίχους και την οροφή, διατηρούν τη θερμοκρασία σταθερή. Μια εξωτερική κουρτίνα από δίχτυ καλύπτει ολόκληρη την πίσω όψη όταν χρειάζεται σκίαση, ενώ η καμπύλη στήριξή της επιτρέπει τη μέγιστη ηλιακή θέρμανση τις κρύες μέρες και τον φυσικό αερισμό το καλοκαίρι. Τέλος, η ηλιοροφή πάνω από την πλευρική είσοδο μπορεί να ανοίγει ηλεκτρικά για τον αερισμό του διαμερίσματος. Η διάτρητη μεταλλική σκάλα κάτω από αυτήν αντανακλά το φως, ενισχύοντας το φαινόμενο της καμινάδας και συμβάλλοντας στη φυσική ροή του αέρα. Χάρη σε αυτούς τους σχεδιαστικούς χειρισμούς, η κατανάλωση φυσικού αερίου για θέρμανση είναι μόλις το 1/5 σε σύγκριση με ένα συμβατικό διαμέρισμα.

 

Κατοίκηση μικρής κλίμακας

Η διπλοκατοικία, σχεδιασμένη για να στεγάσει δύο οικογένειες, ανεγέρθηκε σε ένα μακρόστενο οικόπεδο, ανάμεσα σε δύο υφιστάμενα και χωρίς ιδιαίτερης αισθητικής κτίρια, στην παραλιακή πόλη του Αγίου Νικολάου στην Κρήτη.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Με δεδομένο ότι η μόνη δυνατότητα ογκομετρικής παρέμβασης αφορούσε την κύρια πρόσοψη του κτιρίου, ο σχεδιασμός υιοθέτησε εξαρχής μια προσέγγιση μικρής κλίμακας, απόλυτα προσαρμοσμένη στο μέγεθος του οικοπέδου. Η έμπνευση αντλήθηκε από τα αρχετυπικά χαρακτηριστικά μιας παραδοσιακής κατοικίας: την κεκλιμένη στέγη και την ανοιχτή εξωτερική σκάλα, στοιχεία που παραπέμπουν στα σπίτια μικρών χωριών, όπου οι εξωτερικές σκάλες οδηγούν στον “πάνω όροφο”.

Αυτή η επιλογή μικρής κλίμακας αναπτύσσει έναν δημιουργικό διάλογο με τον γενικό χαρακτήρα της πόλης, όπου κυριαρχεί η φύση. Παράλληλα, αναδεικνύει την αξία του λιτού σχεδιασμού ως αντίβαρο στο φαινόμενο της έντονης και ταχείας αστικοποίησης -μια συχνή πρόκληση στις τουριστικά ανεπτυγμένες περιοχές της Ελλάδας.

 

Λειτουργική κάτοψη

Η πρώτη κατοικία βρίσκεται στο ισόγειο και διαθέτει αυλή που εξασφαλίζει επαρκή εξαερισμό και προσφέρει χώρο για υπαίθρια διαβίωση. Η δεύτερη κατοικία αναπτύσσεται σε δύο επίπεδα, αποτελούμενη από έναν πρώτο όροφο και μια σοφίτα. Η είσοδος και στις δύο πραγματοποιείται μέσω μιας κοινής, δευτερεύουσας αυλής, η οποία ενθαρρύνει την καθημερινή αλληλεπίδραση μεταξύ των ενοίκων. Επιπλέον, οι κάτοικοι έχουν τη δυνατότητα να επικοινωνούν τόσο μέσω της μπροστινής αυλής όσο και από τα πολλά μπαλκόνια του κτιρίου, ενισχύοντας την κοινωνική σύνδεση και την αίσθηση κοινότητας.

 

Υλικά & μορφολογία

Το κτίριο είναι κατασκευασμένο από οπλισμένο σκυρόδεμα, το οποίο παραμένει εμφανές στο εσωτερικό των κατοικιών, προσδίδοντας μια αίσθηση ακατέργαστης υφής. Στην κύρια πρόσοψη, δύο προβαλλόμενοι όγκοι ξεχωρίζουν, σχηματίζοντας μικρά στέγαστρα που προστατεύουν τη σκάλα και τα μπαλκόνια από τις καιρικές συνθήκες. Ένας από αυτούς τους όγκους επεκτείνεται προς το εσωτερικό της κατοικίας, ενισχύοντας την αίσθηση συνέχειας μεταξύ εσωτερικού και εξωτερικού. Παράλληλα, εισέρχεται στον χώρο του διπλού ύψους του καθιστικού και διαμορφώνει ένα πιο οικείο περιβάλλον.

Αντιθετικές έννοιες

Δύο πανομοιότυπες ιδιοκτησίες ενώθηκαν για να δημιουργήσουν ένα κατάστημα οπτικών στα προάστια της Θεσσαλονίκης. Το χαρακτηριστικό πράσινο χρώμα που κυριαρχεί στο έργο είναι αναφορά στην ανοιχτή πράσινη απόχρωση του γυαλιού, η οποία προκαλείται από την οξείδωση του σιδήρου που περιέχεται πάντοτε στο υλικό.

 

Χωρική οργάνωση

Η συμμετρία του κτίσματος διατηρήθηκε και αναδείχθηκε, μέσω της έμφασης σε δομικά στοιχεία όπως οι δύο βιτρίνες- “μάτια“ της όψης, τα κεντρικά δοκάρια σε σχήμα σταυρού και το κυρίαρχο υποστύλωμα στο κέντρο. Η κάτοψη οργανώθηκε γύρω από ένα κεντρικό στοιχείο που αποτελεί τον βασικό πόλο όλου του καταστήματος, σαν ένα τεράστιο μπλοκ στοιβαγμένων επιφανειών γυαλιού που προσγειώθηκαν στη μέση του χώρου, όπου εκεί αποθηκεύονται και παρουσιάζονται τα προϊόντα. Αυτό το στοιχείο αποτελεί το “κέντρο ελέγχου“ από το οποίο εκτυλίσσονται οι βασικές δραστηριότητες του καταστήματος -αποθήκευση, δοκιμή οπτικών, ταμείο- ορίζοντας την κυκλική τροχιά κίνησης γύρω από αυτό.

 

 

Custom κατασκευές

Τα καθιστικά-ιδιοκατασκευές, αποτελούν μέρος του κεντρικού στοιχείου και σχεδιάστηκαν ώστε να ενσωματώνονται σε αυτό και να “εξαφανίζονται“ οπτικά όταν δεν χρησιμοποιούνται. Οι καθρέπτες, βασικό επίσης σημείο της λειτουργίας του χώρου, αποτέλεσαν σημαντικό μορφολογικό στοιχείο και τοποθετήθηκαν κεντρικά, διακόπτοντας τη συνέχεια και το γεωμετρικό “βάρος“ του πυρήνα. Η έκθεση των προϊόντων οργανώνεται σε δύο κύριες εσωτερικές προθήκες οι οποίες αναπτύσσονται εκατέρωθεν, στις δύο επιφάνειες των τοίχων.

 

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Η εξωτερική όψη αποτελείται από έναν χαμηλό όγκο-βιτρίνα που επιτρέπει την απρόσκοπτη οπτική επαφή με το εσωτερικό του καταστήματος ενώ από εκεί μια χειροποίητη επιφάνεια-κουρτίνα πλαισιώνει τα ανοίγματα επιδιώκοντας τη στροφή του βλέμματος προς τα έξω. Στο βάθος οργανώνονται με έναν τρόπο ημι-ιδιωτικό το αρχείο, το εργαστήριο οπτομετρίας και οι βοηθητικοί χώροι, συμμετρικοί και προστατευμένοι σαν δύο ξεχωριστά κουτιά που εμπεριέχονται στο υπάρχον κέλυφος.

Οι σχέσεις των πραγμάτων, η γεωμετρία των όγκων, η κίνηση γύρω από αυτούς στοχεύουν σε μια χωρική απλότητα και μια ανάγνωση που στρέφει τη ματιά στην υλικότητα και στο βίωμα της περιήγησης. Γυαλιστερές επιφάνειες έρχονται σε αντίθεση με το ημιτελές κέλυφος, υπογραμμίζοντας τον χώρο και την εξέλιξή του μέσα στον χρόνο. Η υβριδική ποιότητα του χώρου αντανακλάται σε σπασμένους καθρέφτες και γυαλιστερές πράσινες βαμμένες επιφάνειες, που δημιουργούν διαρκώς μεταβαλλόμενα ενδιάμεσα θεάματα κατά μήκος της κίνησης.

Η κύρια ιδέα ήταν ο “συσχετισμός της διπλής υπόστασης“, η σύνδεση αντιθετικών χωρικών εννοιών και ετερόκλητων στοιχείων και υλικοτήτων: το φυσικό και το τεχνητό, το επιστημονικά μεθοδολογικό και το ανθρώπινα απρόσεχτο, το εύθραυστο και το άκαμπτο, το συμπαγές και το κατακερματισμένο, το αποσπασματικό και το ολόκληρο, το ανολοκλήρωτο και το οριστικό, η επανάληψη και η μοναδικότητα.