Συνεχής γραμμικός όγκος

Σχεδιασμένο ως ένας συνεχής γραμμικός όγκος που κάμπτεται και αναπτύσσεται οργανικά μέσα στο οικόπεδο, το Courtyard Office οργανώνει το πρόγραμμά του γύρω από έναν μεγάλο εσωτερικό κήπο, ο οποίος λειτουργεί ως το κοινωνικό και περιβαλλοντικό επίκεντρο του έργου. Η γεωμετρία του κτιρίου διαμορφώνει ένα πορώδες εργασιακό περιβάλλον, όπου η κυκλοφορία, το τοπίο και οι χώροι εργασίας παραμένουν σε διαρκή οπτικό διάλογο, ενισχύοντας την αίσθηση ανοιχτότητας, αλληλεπίδρασης και περιβαλλοντικής άνεσης.

 

Χωρική Οργάνωση

Το κτίριο αναπτύσσεται καθ’ ύψος από δύο έως τέσσερα επίπεδα, επιτρέποντας στη μάζα του να ανταποκρίνεται δυναμικά στον προσανατολισμό, το κλίμα και τις ανάγκες κυκλοφορίας. Στις νοτιοδυτικές και βορειοανατολικές πλευρές, ο όγκος ανασηκώνεται από το έδαφος, διευκολύνοντας τη διέλευση του νοτιοδυτικού ανέμου μέσα από την εσωτερική αυλή και ενισχύοντας τον παθητικό δροσισμό του συγκροτήματος.

Παράλληλα, οι ανυψωμένες γωνίες στα βορειοανατολικά και βορειοδυτικά δημιουργούν μεγάλους ενιαίους χώρους διπλού ύψους, οι οποίοι στεγάζουν συλλογικές λειτουργίες, όπως η καφετέρια και η βιβλιοθήκη. Οι χώροι αυτοί εξασφαλίζουν οπτικές φυγές και οπτική συνέχεια μεταξύ των επιπέδων, ενθαρρύνοντας την ανεπίσημη συνάντηση και αλληλεπίδραση των χρηστών.

Ο βασικός άξονας κυκλοφορίας ακολουθεί την περίμετρο της εσωτερικής αυλής, διατηρώντας συνεχή οπτική επαφή με το τοπίο καθ’ όλη τη διαδρομή μέσα στο κτίριο. Οι χώροι εργασίας αναπτύσσονται προς την εξωτερική περίμετρο, ανοίγοντας προς φυτεμένους κήπους και αξιοποιώντας τον φυσικό φωτισμό και τις ανεμπόδιστες θέες.

 

 

Βιοκλιματική Στρατηγική

Η μορφολογία του κτιρίου διαμορφώθηκε με στόχο τη μέγιστη περιβαλλοντική απόδοση. Οι μεγαλύτερες όψεις του προσανατολίζονται προς τον βορρά, επιτρέποντας τη διάχυση σταθερού έμμεσου φωτός στους εσωτερικούς χώρους καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας. Στις υπόλοιπες πλευρές, γωνιακά σκίαστρα φιλτράρουν την ηλιακή ακτινοβολία και κατευθύνουν το φως προς τον βορρά, περιορίζοντας τα θερμικά φορτία και μειώνοντας τις ενεργειακές απαιτήσεις του κτιρίου.

Οι στρατηγικές φυσικού αερισμού ενσωματώνονται άμεσα στη μορφή του έργου. Η ανύψωση του κτιρίου από το έδαφος, η παρουσία της εσωτερικής αυλής και οι υψομετρικές διαφοροποιήσεις συνεργάζονται ώστε να δημιουργούν φυσικές ροές αέρα, εξασφαλίζοντας συνθήκες θερμικής άνεσης και περιορίζοντας την ανάγκη μηχανικού δροσισμού.

 

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Αντλώντας έμπνευση από τη χωρική λογική της παραδοσιακής ινδικής κατοικίας με αυλή, το έργο επαναπροσδιορίζει την αυλή όχι ως ένα απλό υπαίθριο κενό, αλλά ως έναν ενεργό κλιματικό και κοινωνικό μηχανισμό. Ανοιχτοί και κλειστοί χώροι εναλλάσσονται σε όλο το συγκρότημα, δημιουργώντας μια αλληλουχία διαφορετικών όγκων, προσανατολισμών και ατμοσφαιρών που υποστηρίζουν πολλαπλούς τρόπους εργασίας και συνύπαρξης.

Το αποτέλεσμα είναι ένα περιβάλλον εργασίας όπου η αρχιτεκτονική και το τοπίο λειτουργούν ως ένα ενιαίο σύστημα, ισορροπώντας ανάμεσα στην περιβαλλοντική αποδοτικότητα, τη χωρική ποικιλία και την ανθρώπινη εμπειρία.

 

Δυναμικές χαράξεις

Το νέο κτίριο του Μητροπολιτικού Κολλεγίου, συνολικής επιφάνειας 2000m2 με άλλα 1000m2 υπόγειο, αποτελεί το τέταρτο κτίριο του υφιστάμενου campus στο Μαρούσι και προκύπτει από την ανάγκη κάλυψης των αυξημένων εκπαιδευτικών αναγκών του οργανισμού.

 

Οργάνωση λειτουργιών

Πρόκειται για ένα κτίριο μικτής χρήσης, καθώς φιλοξενεί στο ισόγειο Κέντρο Διεπιστημονικής Εκπαίδευσης και Έρευνας στην Αποκατάσταση (ΚΕΔΕΕΑ), στο υπόγειο και στον πρώτο όροφο τους χώρους εκπαίδευσης των φοιτητών και στον δεύτερο τα γραφεία διοίκησης, τα οποία συγκεντρώνονται από τα υπόλοιπα κτίρια.

 

Σχεδιασμός όψης & υλικά

Το νέο κτίριο τοποθετείται στη νοτιοανατολική γωνία του οικοπέδου, ώστε να αφήνει τον μέγιστο δυνατό ελεύθερο χώρο ανάμεσα στα υφιστάμενα, περιορίζοντας στο ελάχιστο τη σκίασή τους. Ακολουθεί μεν την ογκοπλασία και τη μορφολογία τους, ώστε να προκύπτει ένα ενιαίο αρμονικό σύνολο, αλλά ταυτόχρονα διαφοροποιείται και αποκτά τη δική του ταυτότητα μέσω του κελύφους του, το οποίο παύει να είναι μια οριζόντια επανάληψη περσίδων και αρχίζει να αλλάζει γωνίες, κατευθύνσεις και πυκνότητα, ακολουθώντας περιμετρικά μια ενιαία τεθλασμένη γραμμή.

Η χρήση και η εναλλαγή των υλικών, σε συνδυασμό με δυναμικές χαράξεις και χρωματικές αντιθέσεις οδηγούν σε ένα σύγχρονο εσωτερικό design, όπου ο χρήστης παύει να βιώνει έναν τυπικό χώρο εργασίας και μάθησης και μπαίνει πλέον σε ένα φρέσκο περιβάλλον με κίνητρο για δημιουργία και εξέλιξη.

 

 

Βιοκλιματικός σχεδιασμός

Ακολουθώντας την ανάγκη της εποχής για ελαχιστοποίηση της ενεργειακής κατανάλωσης, το κτίριο έχει μηδενικό ενεργειακό αποτύπωμα στο περιβάλλον και κατατάσσεται σε ενεργειακή κλάση Α+, πράγμα που το καθιστά πλέον καινοτόμο. Είναι πλήρως αυτοματοποιημένο με σύστημα KNX, με αποτέλεσμα να είναι δυνατός ο χειρισμός και η παρακολούθησή του απομακρυσμένα. Ο φωτισμός έχει κατασκευαστεί με τέτοιο τρόπο, ώστε να αντιλαμβάνεται την ανθρώπινη παρουσία και να αυξομειώνεται η έντασή του ανάλογα με το φως που εισέρχεται από τα ανοίγματα. Ο κλιματισμός είναι VRV με συστήματα inverter, το δώμα είναι φυτεμένο, τα ζεστά νερά χρήσης παράγονται από ηλιακά συστήματα και προβλέπεται εγκατάσταση φωτοβολταϊκών για τον μηδενισμό της κατανάλωσης.

 

 

Πράσινη αναβίωση

Το έργο αφορά την ανάπλαση της Πλατείας Φειδά στην Λαμπρινή. Η παρέμβαση καλύπτει συνολική έκταση 16.343μ² και περιλαμβάνει την πλατεία, τις περιμετρικές της οδούς και πεζοδρόμια. Η ανάπλασή της φιλοδοξεί να μεταμορφώσει την περιοχή επέμβασης σε έναν βιώσιμο αστικό κόμβο που θα αναβαθμίσει την καθημερινότητα των κατοίκων και θα προάγει την σχέση τους με τον δημόσιο χώρο, με σεβασμό στη φύση και την πόλη.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Η Πλατεία σήμερα παρουσιάζει εκτεταμένες φθορές όπως ρωγμές στα δάπεδα και στις τοιχοποιίες αντιστήριξης, παραμελημένες χωμάτινες διαδρομές, απουσία χαμηλού πρασίνου, ανεπαρκή πλάτη πεζοδρομίων, ελλείψεις στη σήμανση, κλπ.  Η πρόταση αποσκοπεί αφ’ ενός μεν στην περιβαλλοντική, λειτουργική και αισθητική αναβάθμιση, αφ’ ετέρου δε στη διαμόρφωση ενός σύγχρονου, φιλικού, αστικού δημόσιου χώρου πρασίνου, αναψυχής και παιχνιδιού.

 

Αρχιτεκτονική διαμόρφωση

Η προσέγγιση διατηρεί τη βασική διάταξη της πλατείας και τα σκληρά δάπεδα του κεντρικού τμήματός της διαμορφώνονται με την χρήση ορθοκανονικού καννάβου 4mx4m. Ο κάνναβος υλοποιείται με συνεχόμενες σειρές μαρμαροκυβόλιθων, ενώ οι επιστρώσεις των τετραγώνων που προκύπτουν, διαφοροποιούνται μέσα από έναν συνδυασμό “ψυχρών” τσιμεντοκυβόλιθων και μαρμαροκυβόλιθων σε τρία διαφορετικά μοτίβα καθώς και αρχιτεκτονικού σκυροδέματος σε δύο αποχρώσεις της ίδιας χρωματικής παλέτας. Τα τετράγωνα επαναλαμβάνονται και εναλλάσσονται, σχηματίζοντας μια συνεκτική γεωμετρική επιφάνεια υφών και χρωμάτων. Οι δενδροδόχοι των υπαρχόντων και νέων δένδρων, πλαισιωμένες από μία ή περισσότερες σειρές κυβόλιθων σε ομόκεντρη κυκλική διάταξη, ενσωματώνονται στο υπόβαθρο.

 

Δημόσιες χρήσεις

Στο κεντρικό τμήμα η δαπεδόστρωση διαφοροποιείται και φιλοξενεί επιδαπέδιους πίδακες, γύρω από τους οποίους αναπτύσσεται κυκλικό καθιστικό. Στο βορειοανατολικό τμήμα της πλατείας διαμορφώνεται παιδική χαρά ενώ τα υπάρχοντα γήπεδα μπάσκετ διατηρούνται. Οι υφιστάμενες χωμάτινες διαδρομές επανασχεδιάζονται με μεταβλητό πλάτος. Τέλος, εγκαθίσταται νέος αστικός εξοπλισμός, με τα παγκάκια να τοποθετούνται ανά ομάδες σε σκιερές θέσεις.

Το πλάτος των περιμετρικών πεζοδρομίων διευρύνεται για να διασφαλιστούν συνθήκες άνετης και ασφαλούς κυκλοφορίας των πεζών και προστίθενται νέες δενδροστοιχίες κατά μήκος τους. Οι κυκλοφοριακές  ρυθμίσεις περιλαμβάνουν μέτρα όπως: η ελάττωση του πλάτους του οδοστρώματος, οι μονοδρομήσεις, η μείωση της ταχύτητας των διερχόμενων οχημάτων και ο περιορισμός και η οργάνωση της στάθμευσης.

 

Βιοκλιματική προσέγγιση

Ένας από τους βασικούς στόχους του σχεδιασμού είναι η αντιμετώπιση του φαινομένου της αστικής θερμικής νησίδας, μέσω “μπλε και πράσινων” παρεμβάσεων. Με τη μείωση των σκληρών επιφανειών και την επαύξηση των περιοχών φύτευσης, προωθείται η ανάπτυξη πλούσιας βλάστησης και η φυσική αποστράγγιση των ομβρίων. Η διατήρηση της υπάρχουσας βλάστησης, σε συνδυασμό με την προσθήκη σημαντικού αριθμού νέων δέντρων και χαμηλών φυτών, εξασφαλίζει επαρκή σκιασμό και μείωση των θερμοκρασιών τους θερμούς μήνες. Η αυξημένη ποικιλία φυτεύσεων βελτιώνει το μικροκλίμα και ενισχύει τη βιοποικιλότητα, εμπλουτίζοντας το αστικό οικοσύστημα.

Οι επιδαπέδιοι πίδακες πέρα από στοιχείο αναψυχής και παιχνιδιού λειτουργούν και ως στοιχείο δροσισμού ιδίως κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Με τον νέο φωτισμό led και με την προώθηση της ανακύκλωσης, υιοθετούνται τεχνικές μείωσης του περιβαλλοντικού αποτυπώματος. Επιπλέον, ενθαρρύνεται η κυκλοφορία των ποδηλάτων, μέσω των κυκλοφοριακών ρυθμίσεων και την πρόβλεψη θέσεων στάθμευσής τους.

Μεταβαλλόμενα υψόμετρα

Σε οικόπεδο εκτός οικισμού στην περιοχή του Aκρωτηρίου Χανίων σχεδιάζεται και κατασκευάζεται μια μοντέρνα, πέτρινη κατοικία. Μορφολογικά, αποτελείται από τέσσερις ξεχωριστούς όγκους διαφορετικού μεγέθους και σχήματος, που τοποθετούνται ελαφρά μετατοπισμένοι σε σχέση με τον βασικό άξονα. Κήποι, στοιχεία νερού καθώς επίσης και γυάλινοι διάδρομοι διαχωρίζουν τους εξωτερικούς χώρους και ενώνουν του διακριτούς όγκους.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Το οικόπεδο είναι ορθογώνιο, με την μεγάλη του πλευρά προσανατολισμένη νότια, δημιουργώντας μια αμφιθεατρική θέα προς τον κόλπο της Σούδας και τα Λευκά Όρη. Στο βόρειο όριο, βρίσκεται τμήμα δάσους και δρόμος υψηλής κυκλοφορίας. Το κτίριο τοποθετείτε σε άξονα παράλληλο με την μεγάλη πλευρά του οικοπέδου με σκοπό να έχουν όλοι οι χώροι θέα, διαμπερότητα και τον ιδανικό προσανατολισμό βορρά – νότου.

Στην νότια πλευρά του οικοπέδου, εκτονώνονται όλοι οι κύριοι χώροι σε αίθρια με διαφορετική ιδιωτικότητα και χρήσεις. Αντίθετα, η βόρεια πλευρά των κτιρίων παραμένει εσωστρεφής, με ένα τεχνητό ανάχωμα – πράσινο λόφο να λειτουργεί ως φράγμα μεταξύ του κεντρικού δρόμου και των κτιρίων, περιορίζοντας σημαντικά τον θόρυβο.

 

Διαμόρφωση λειτουργειών

Οι τέσσερις όγκοι φιλοξενούν μια πληθώρα υπνοδωματίων, κοινόχρηστων χώρων, γραφείων, δωμάτια υπηρεσίας καθώς και εξωτερική τραπεζαρία με barbeque και εκτείνονται σε διάφορα υψόμετρα. Μεταξύ του δεύτερου και τρίτου κτιρίου, σχεδιάζεται μια αβαθής λίμνη ως συνέχεια της κεντρικής πισίνας, η οποία κατασκευάζεται με γυάλινο πάτο, με αποτέλεσμα το φυσικό φως να εισέρχεται στο υπόγειο του κτιρίου και να δημιουργεί ένα εντυπωσιακό οπτικό εφέ. Στους υπόγειους χώρους της κατοικίας, βρίσκεται γυμναστήριο, sauna, λουτρά, ειδικά διαμορφωμένος χώρος για μασάζ καθώς επίσης και cinema room και playroom με μπιλιάρδο και bar. Τέλος, τοποθετείται γήπεδο τένις στη νότια πλευρά του οικοπέδου, ενώ οι κήποι φυτεύονται με τοπικά είδη δέντρων.

 

Παλέτα υλικών & βιοκλιματική στρατηγική

Το κτίριο αποτελείται από τοιχία επενδυμένα με τοπική πέτρα και πλάκες οροφής από σκυρόδεμα. Φυσικό κονίαμα σε τεχνοτροπία ρευστής γης χρησιμοποιείται ως εξωτερικό τελείωμα, ενώ κρυφά κουφώματα αλουμινίου προσδίδουν μια minimal αισθητική. Εσωτερικά, τα δάπεδα επενδύονται με μάρμαρο και ξύλο, οι τοίχοι επικαλύπτονται με κονίαμα γήινων αποχρώσεων και τα έπιπλα είναι κατασκευασμένα από φυσικό δρυ.

Ο προσανατολισμός και η τοποθέτηση των κτιρίων, η διαμπερότητά τους καθώς και η υψηλή τους τεχνολογία, το καθιστούν βιοκλιματικό και εν μέρη παθητικό. Πιο συγκεκριμένα, τα φωτοβολταϊκά panel, η θερμομόνωση, η ενδοδαπέδια θέρμανση – δροσισμό που συνδυάζεται με fan coils και οι διάφοροι αυτοματισμοί μετατρέπουν το έργο σε μια ενεργειακά αυτόνομη κατοικία.

Γραμμικές μορφές

Η υπόσκαφη κατοικία βρίσκεται σε έναν ελαιώνα 92m2 πάνω από τη βόρεια ακτή της Κέρκυρας με νότιο προσανατολισμό και αδιάκοπη τη θέα στο Ιόνιο Πέλαγος.

 

Αρχιτεκτονικός σχεδιασμός

Η κατοικία εκτείνεται σε δύο επίπεδα, είναι οργανωμένη σε ανοιχτή διάταξη και περιλαμβάνει καθιστικό, τραπεζαρία, κουζίνα και τέσσερα υπνοδωμάτια με ιδιωτικό μπάνιο. Οι σαφείς, καθαρές γραμμές συνθέτουν μια σειρά αρχιτεκτονικών όγκων που διαχωρίζει σαφώς το εσωτερικό από το εξωτερικό. Custom έπιπλα και minimal φωτιστικά αποτελούν χαρακτηριστικά στοιχεία του χώρου, ο οποίος χρωματίζεται σε διακριτικούς, υπόλευκους τόνους.

 

Βιώσιμος σχεδιασμός

Το εσωτερικό διαθέτει άμεση πρόσβαση προς τον εξωτερικό χώρο μέσω μεγάλων ανοιγμάτων που ευνοούν τον αερισμό. Mε τη χρήση ιδιαίτερα μονωτικών υλικών, όπως οι πέτρινοι τοίχοι και τα δάπεδα από τσιμεντοκονία, επιτυγχάνεται άνετη εσωτερική θερμοκρασία, αναιρώντας τη χρήση κλιματισμού. Ταυτόχρονα, το πράσινο δώμα συλλέγει το νερό της βροχής, το οποίο αποθηκεύεται σε δεξαμενή 80 τόνων, ενώ τα ελαιόδεντρα παρέχουν την ξυλεία για το τζάκι που χρησιμοποιείται κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Τέλος η χρήση αντίστροφης όσμωσης εξασφαλίζει πόσιμο νερό βροχής.

 

Εξοικονόμηση ενέργειας

Η οικοδόμηση σε μια τόσο απομακρυσμένη τοποθεσία απαιτεί την αυτοπαραγωγή των ενεργειακών αναγκών του κτιρίου. Ως αποτέλεσμα, παράγεται ενέργεια μέσω των ηλιακών θερμοσίφωνων και των φωτοβολταϊκών πάνελ, καθώς και με αντλίες θερμότητας. Αυτές οι βιώσιμες λύσεις δημιουργούν ένα άνετο περιβάλλον διαβίωσης με χαμηλή συντήρηση καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου, αξιοποιώντας πλήρως τη θέα που προσδίδει η θέση του κτιρίου.

Παραβολικές κατασκευές

Το κτίριο αποτελεί μέρος ενός μεγάλου συγκροτήματος -σε διαχείριση από το Ίδρυμα Eugene Eisenman Avifauna Foundation- που βρίσκεται στο τροπικό δάσος του Παναμά. Παρέχει μια σειρά οικοτουριστικών εγκαταστάσεων, όπως ένα παρατηρητήριο καθώς και ένα κέντρο επισκεπτών που προβάλλει τη φυσική κληρονομιά της περιοχής. Το καταφύγιο λειτουργεί κατά βάση ως κέντρο εκπαίδευσης ξεναγών.

 

Μορφολογικός σχεδιασμός

Το έργο αποτελείται από δύο κύρια στοιχεία: μια υπερυψωμένη, ανοιχτή ξύλινη πλατφόρμα, η οποία λειτουργεί ως χώρος συγκέντρωσης, διδασκαλίας και προετοιμασίας φαγητού, καθώς και ένα μεγάλο δίρριχτο στέγαστρο που αποτελεί το βασικό μορφολογικό χαρακτηριστικό του σχεδιασμού. Η οροφή στηρίζεται σε δύο κολώνες και μια κεντρική δοκό, σχηματίζοντας δύο παραβολικά σχήματα και δημιουργώντας μία ελεύθερη, ευέλικτη μορφή. Ως επένδυση οροφής χρησιμοποιούνται άκαμπτα θερμοπλαστικά φύλλα, καθώς πρόκειται για ένα εξαιρετικά ανθεκτικό υλικό.

 

Ένταξη στο τοπίο

Το καταφύγιο διατηρεί την οπτική και ταυτόχρονα συναισθηματική σχέση με το δάσος. Πρόκειται για έναν minimal αρχιτεκτονικό σχεδιασμό, ο οποίος παράλληλα καλύπτει όλες τις βασικές λειτουργίες που απαιτούνται για την κατοίκηση του χώρου. Κατά τη διάρκεια της ημέρας, παρέχεται σκίαση μέσω της περίτεχνης οροφής, ενώ τη νύχτα, μια σειρά φωτιστικών σωμάτων φωτίζει την ξύλινη πλατφόρμα.

 

Κοινωνικό & πολιτιστικό αποτύπωμα

Η κατασκευή του έργου επηρέασε σε μεγάλο βαθμό την κοινωνική και πολιτιστική κληρονομιά της περιοχής. Η αξιοποίηση του τοπικού εργατικού δυναμικού και της τεχνογνωσίας του για την υλοποίηση του σχεδιασμού κατέστησε τον χώρο ως έναν εκπαιδευτικό προορισμό. Πλέον, αποτελεί κέντρο εκμάθησης για τον οικοτουρισμό και την περιβαλλοντική βιωσιμότητα, εντός του τροπικού δάσους.

Βιώσιμη κληρονομιά

Η κατοικία ήταν αρχικά μέρος ενός ιστορικού παλατιού που βρίσκεται στο Chianti της Φλωρεντίας. Κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα, αναδιαμορφώθηκε στο πλαίσιο μιας ενεργειακής ανάπλασης, οδηγώντας σε δραστικές επεμβάσεις που κάλυψαν τα ιστορικά στοιχεία του κτιρίου. Αυτή η σύγχρονη ανακαίνιση αποσκοπεί στην αποκατάσταση του χαρακτήρα αυτού του παραδοσιακού ιστορικού Chianti σπιτιού, καθώς και στη βελτίωση της ενεργειακής του απόδοσης.

 

Αποκατάσταση της διάταξης

Ο σχεδιασμός αποκαθιστά την συνοχή και την ρευστότητα του χώρου. Το ισόγειο έχει ανοιχτή διάταξη και αποτελείται από το καθιστικό, την τραπεζαρία και την κουζίνα που συνδέονται με μια σειρά νέων και υφιστάμενων μεγάλων τετραγωνικών ανοιγμάτων τα οποία οδηγούν σε έναν ιδιωτικό κήπο. Τα ανοίγματα στις άκρες τους επενδύονται με μεταλλικές λωρίδες. Ένα τζάκι διπλής όψης αντικαθιστά το παλιό και αποτελεί το κεντρικό σημείο του χώρου.

Η πρόσβαση στον πρώτο όροφο γίνεται μέσω μιας παλιάς, διατηρητέας σκάλας κατασκευασμένη από πέτρα. Ο χώρος επαναφέρεται στην αρχική του καθαρή μορφή και εκτείνεται γύρω από έναν ενιαίο φέροντα τοίχο. Στεγάζει δύο υπνοδωμάτια με κοινόχρηστο μπάνιο ενώ το κυρίως υπνοδωμάτιο έχει ανεξάρτητο μπάνιο καθώς και ένα μεγάλο, ιδιωτικό γραφείο με θέα στον κήπο.

 

Τοπικά υλικά

Κατά την αποκατάσταση του κτιρίου χρησιμοποιήθηκαν παραδοσιακά τοπικά υλικά, όπως κεραμίδια από τερακότα, ξύλο καστανιάς, πέτρα και ασβεστοκονίαμα. Τα παλιά ανοίγματα της πρόσοψης εντοπίστηκαν και αποκαταστάθηκαν για να μεγιστοποιηθεί το φυσικό φως που εισέρχεται στο χώρο καθώς και η σύνδεσή του με το περιβάλλον τοπίο. Πολλά ασύνδετα στοιχεία που κατασκευάστηκαν κατά τον 20ο αιώνα επαναφέρθηκαν στην αρχική τους τυπολογία. Μέρος των τοίχων επενδύθηκε με χειροποίητα τούβλα από τερακότα που κατασκευάζονται στην Imprunenta. Τα δομικά στοιχεία της στέγης ενισχύθηκαν με το ίδιο τοπικό ξύλο καστανιάς, ενώ χρησιμοποιήθηκε ινοσανίδα υψηλής πυκνότητας για την μόνωσή της.

 

Αναβαθμίζοντας την ενεργειακή απόδοση

Πρόκληση ήταν η αύξηση της ενεργειακής απόδοσης του κτιρίου χρησιμοποιώντας υλικά και λύσεις συμβατές με τον ιστορικό του χαρακτήρα. Αντί να εφαρμοστεί ένα εξωτερικό θερμικό επίχρισμα, χρησιμοποιήθηκε ένα κονίαμα από ασβέστη και φελλό τόσο στους εσωτερικούς όσο και στους εξωτερικούς τοίχους, το οποίο προσαρμόστηκε απόλυτα στην περιπλοκή μορφή και υφή τους. Ταυτόχρονα, νέα μονόφυλλα παράθυρα από ξύλο και αλουμίνιο ελαχιστοποίησαν τις θερμικές απώλειες. Τέλος, η τοποθέτηση νέων θερμαντικών πάνελ οδήγησε σε καθαρούς, minimal χώρους που ακολουθούν τον ιστορικό χαρακτήρα του κτιρίου.

Ανακυκλώνοντας Υφές

Στο Βερολίνο, ένα πρώην εργοστάσιο αρτοποιίας επανασχεδιάζεται ως η νέα έδρα της εταιρείας, η οποία στεγάζει περίπου ογδόντα υπαλλήλους.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Παίρνοντας έμπνευση από τα βρύα ως σύμβολο βιώσιμης ανάπτυξης, ο σχεδιασμός των κεντρικών γραφείων βασίστηκε σε ευέλικτα συστήματα, όπως modular αποσυναρμολογούμενα στοιχεία, καθώς και με τη επαναχρησιμοποίηση των υλικών που βρέθηκαν στον χώρο. Φρέσκα στοιχεία branding, κολόνες επενδυμένες με βρύα και ένα ειδικά σχεδιασμένο τραπέζι πινγκ-πονγκ τοποθετημένο στο κέντρο του χώρου, δημιουργούν μια αίσθηση ισορροπίας μεταξύ μιας εταιρικής ταυτότητας και μιας νέας, καινοτόμου start-up επιχείρησης.

 

Βιώσιμος σχεδιασμός

Πρωταρχικός στόχος του Studio Vale ήταν να αναπτύξει μια στρατηγική βιωσιμότητας καθ’ όλη τη διάρκεια του έργου. Από την αρχή έως την ολοκλήρωσή του, πρακτικές κυκλικής οικονομίας εφαρμόστηκαν σε κάθε απόφαση σχεδιασμού. Η εμπλοκή του Studio Vale κατά το στάδιο της κατεδάφισης, είχε ως αποτέλεσμα τη διατήρηση όλων των διαθέσιμων υλικών και στοιχείων που εντοπίστηκαν στον χώρο. Ένα παράδειγμα είναι η προσεκτική αποσυναρμολόγηση των ακουστικών πάνελ, τα οποία επενδύθηκαν με πράσινο ύφασμα και επαναχρησιμοποιήθηκαν.

 

Διαφάνεια και ιδιωτικότητα

Η φιλοσοφία σχεδιασμού των κεντρικών γραφείων προωθεί ανθρωποκεντρικές δραστηριότητες και αλληλεπιδράσεις. Παρά την ανοιχτή του διάταξη, ο χώρος προάγει την αίσθηση της ιδιωτικότητας χωρίς να διακόπτει τη συνολική κυκλοφορία και λειτουργικότητα. Κινητά στοιχεία, όπως ανακυκλωμένα πάνελ οροφής και διαχωριστικά μεταξύ των γραφείων, παρέχουν οπτική και ακουστική ιδιωτικότητα. Μια σειρά από θαλάμους συνεδριάσεων προάγουν τη σαφή επικοινωνία και εμπιστευτικότητα μεταξύ των εργαζομένων.

Συνεκτικό περίβλημα

Το κτίριο 4.800 m2 περιλαμβάνει τους νέους χώρους γραφείων, τη νέα μονάδα παραγωγής και χώρους αποθήκευσης ολοκληρωμένων προϊόντων της εταιρίας Κικέρων Ελλάς (Calpak).

 

Ενσωμάτωση στο πολεοδομικό τοπίο

Στο οικόπεδο, συνολικής επιφάνειας 25.500 m2, υπάρχει υφιστάμενο κτίριο γραφείων, μονάδα παραγωγής και αποθήκες δόμησης 3.500 m2. Οι γενικές αρχές της σύνθεσης βασίζονται στη μέγιστη προβολή του νέου κτιρίου προς τον δρόμο και τον επισκέπτη και στη μορφολογική ανάδειξη ενός ενιαίου κτιριακού όγκου ανεξάρτητα από τις διαφορετικές εσωτερικές του χρήσεις.

Βάσει των παραπάνω σχεδιάστηκε η καμπύλη όψη που ενοποιεί τα όρια του κτίσματος και αναδεικνύει τόσο μια νέα διαφορετική μορφή σε σχέση με τα υφιστάμενα κτίσματα όσο και τη μετάβαση στη νέα εποχή της επιχείρησης.

 

Διαμόρφωση χωροθέτησης

Το νέο κτίριο χωρίζεται λειτουργικά σε τρεις ζώνες. Στην πρώτη και σε άμεση σχέση με τον δημόσιο χαρακτήρα του δρόμου, τοποθετήθηκαν τα γραφεία σε υπερυψωμένο επίπεδο, προσφέροντας πάντα την καλύτερη θέα στους εργαζόμενους, τόσο προς τον περιβάλλοντα χώρο όσο και προς τον χώρο παραγωγής.

Στον ισόγειο χώρο βρίσκεται η αίθουσα συγκέντρωσης και τα μουσειακά εκθέματα της επιχείρησης. Στη δεύτερη, ενδιάμεση ζώνη, βρίσκεται η νέα μονάδα παραγωγής, σε επαφή με τους γραφειακούς χώρους.

Στην τρίτη ζώνη βρίσκονται οι αποθήκες, στον πιο ιδιωτικό και εσωτερικό χώρο του οικοπέδου και σε μικρή απόσταση από τις υφιστάμενες αποθήκες. Με τη χωροθέτηση αυτή ελαχιστοποιούνται οι αποστάσεις και οι μετακινήσεις μεταξύ των διακριτών λειτουργιών της επιχείρησης, καθώς και η έκθεση των εργαζομένων και των υλικών-έτοιμων προϊόντων στις περιβαλλοντικές συνθήκες του εξωτερικού χώρου.

 

Υβριδικές λειτουργίες

Η ενοποίηση των γραφειακών χώρων με τη μονάδα παραγωγής επιτυγχάνεται επιπλέον και με τη χρήση της εσωτερικής διαφάνειας. Τα γραφεία βρίσκονται σε υπερυψωμένη στάθμη και επικοινωνούν οπτικά μέσω υαλοπετασμάτων μεταξύ τους, αλλά και με την παραγωγή, ενισχύοντας με τον τρόπο αυτό την αίσθηση του ομαδικού πνεύματος που αντικατοπτρίζει την κουλτούρα της επιχείρησης.

 

Βιοκλιματικός σχεδιασμός

Ο ενεργειακός χαρακτήρας του κτιρίου αναδεικνύεται με τη χρήση πανέλων σκίασης από διάτρητη λαμαρίνα και τον σχεδιασμό εσωτερικού αίθριου για τον φυσικό φωτισμό και αερισμό τόσο των γραφείων όσο και της μονάδας παραγωγής.

Ενσωμάτωση στο τοπίο

Το κτίριο βρίσκεται στους πρόποδες του όρους Χουάνγκ (Κίτρινο Βουνό) στην επαρχία Ανχουέι στην ανατολική Κίνα. Λειτουργεί ως τουριστικό κέντρο για παροχή πληροφοριών στους επισκέπτες των γύρω χωριών και αποτελείται από έναν χώρο υποδοχής, γραφείο πληροφοριών, τουαλέτες, αποθηκευτικό χώρο και χώρο για το προσωπικό.

 

Συνένωση με το φυσικό περιβάλλον

Ο βασικός στόχος του σχεδιασμού ήταν να αποφευχθεί ένα «κτίριο-αντικείμενο» και να ενσωματωθεί η κατασκευή στο τοπίο, τόσο φορμαλιστικά όσο και υλικά. Σε επίπεδο μορφής, μία σκάλα τοποθετημένη στο βόρειο άκρο και μία στο νότιο κάνει το κτίριο να είναι συνεχές με το έδαφος, ευνοώντας τη διαμπερή κυκλοφορία από τη μία πλευρά της κατασκευής στην άλλη μέσω της οροφής. Η οροφή, έτσι, γίνεται μια προέκταση του δημόσιου χώρου γύρω από το τουριστικό κέντρο και είναι ανοιχτή και άμεσα προσβάσιμη για όποιον θέλει να παρατηρήσει το θεαματικό περιβάλλον τοπίο.

 

Custom-made κατασκευή

Η πλειονότητα των υλικών, όπως ο κέδρος στα πανέλα της πρόσοψης, έχουν τοπική προέλευση έτσι ώστε να περιοριστεί το αποτύπωμα άνθρακα της κατασκευής. Τα πανέλα έχουν σχεδιαστεί ως κλειστά σχήματα αποτελούμενα από ίσιες γραμμές ώστε να μπορούν να μετρηθούν (κάθε προεξέχον σημείο αποτελείται από μία διάσταση στον άξονα χ και μία στον ψ) και να κοπούν εύκολα στο χέρι από τοπικούς τεχνίτες.

 

Η λειτουργία των ξύλινων πανέλων

Μορφολογικά, το πλάτος του καθενός διαφέρει από τη μία άκρη του κτιρίου έως την άλλη, με τα πανέλα πάνω από το κεντρικό άνοιγμα να είναι πιο πλατιά για να σηματοδοτούν την είσοδο στο κτίριο. Μία άλλη λειτουργία τους είναι επίσης να σκιάζουν το εσωτερικό από τον χαμηλό και δυνατό καλοκαιρινό ήλιο, αφήνοντας το φως μέσα στο κτίριο για φυσική θέρμανση τον χειμώνα.

 

Βιώσιμη αρχιτεκτονική

Εν μέσω οικονομικών περιορισμών και περιορισμένης διαθεσιμότητας τοπικών υλικών, εργαλείων και τεχνικών, ο στόχος ήταν να δημιουργηθεί ένα περιβαλλοντικά βιώσιμο τοπικό ορόσημο για τους επισκέπτες και τους κατοίκους αυτής της απομακρυσμένης αγροτικής περιφέρειας.

Spaceship Earth

Στις 3 Νοεμβρίου 1957, μια αδέσποτη ημίαιμη από τους δρόμους της Μόσχας, υπήρξε ο πρώτος ζωντανός οργανισμός που τέθηκε σε τροχιά γύρω από τη Γη. Η Λάικα, η πρωτοπόρος κοσμοναύτης, αν και θυσιάστηκε, μάλλον άσκοπα, ως προς το επιστημονικό αντίκρισμα του εσπευσμένου ταξιδιού της, στον βωμό του ανταγωνισμού των δύο διαστημικών υπερδυνάμεων της εποχής, μπορεί, σήμερα, να δοξαστεί ξανά ως το υποκείμενο-σύμβολο μιας νέας εποχής, αυτής του ανθρωπόκαινου.

“Όχι! Είμαστε στην Ανθρωπόκαινο εποχή.”

Eugene F. Stoermer

Με σημείο μηδέν το περίφημο Trinity Experiment στο αμερικανικό πεδίο πυρηνικών δοκιμών, γεωλόγοι, βιολόγοι και άλλοι ειδικοί, τοποθετούν χρονικά και χωρικά, το ορόσημο της νέας αυτής γεωλογικής περιόδου, με χαρακτηριστικό της την κυρίαρχη συμμετοχή της ανθρώπινης δραστηριότητας στη διαμόρφωση της γεωλογικής και οικοσυστημικής ιδιαιτερότητας του πλανήτη, στις 16 Ιουλίου 1945 στο Νέο Μεξικό. Η ατομική βόμβα αποτελεί, το σημείο χωρίς επιστροφή, με δεδομένη τη δυνατότητα του ανθρώπου ακόμα και να αφανίσει, σε λίγα δευτερόλεπτα, το σύνολο του, κατά Buckminster Fuller, “Spaceship Earth“.

Αρκετές δεκαετίες μετά, η Eva και ο Carlos, δύο βελγικά σκυλιά Malinois, ο κούκος Harris, πέντε οικογένειες γλαρονιών και έξι γερακιών, είκοσι σπουργίτια, ζουν και μαθαίνουν συντροφικά σε ένα νέο κτίριο, τριάντα χιλιόμετρα δυτικά της Μαδρίτης. Τοποθετημένο ανάμεσα σε χωράφια, σε ένα αγροτικό περιβάλλον που μεταμορφώθηκε τις τελευταίες δεκαετίες από την αστική ανάπτυξη και την εντατική γεωργία, η αρχιτεκτονική της Σχολής Educan συγκροτεί ένα ολοκληρωμένο πείραμα ανάκτησης των συνθηκών του τοπικού οικοσυστήματος και ανάσχεσης των αρνητικών επιπτώσεων της ανθρώπινης λειτουργίας.

Η αρχιτεκτονική του Educan είναι ένας σχεδιασμός για πολλαπλά, πέραν του ανθρώπου, είδη “χρηστών“. Την ίδια στιγμή που στις δύο κύριες αίθουσες διδασκαλίας σκύλοι και εκπαιδευτές εξασκούνται σε αθλήματα επιδεξιότητας, συγχρονισμού και ακρίβειας, όπως το Schutzhund, τα πουλιά μαζεύονται στην πρόσοψη-φωλιά, απολαμβάνοντας τη θέα και τον προσανατολισμό, προνόμια που δεν αφήνουν ποτέ αδιάφορα τα ζώα και, ιδιαίτερα, τα πτηνά. Τα μικρά αρπακτικά τρέφονται με τρωκτικά, συμβάλλοντας στην οικολογική ισορροπία των γειτονικών αγρών.

Τα μικρότερα είδη και οι νυχτερίδες -που κατοικούν επίσης στα γράμματα της επιγραφής της νότιας πρόσοψης- τρέφονται με έντομα, όπως τα κουνούπια, που μπορούν να μεταφέρουν ορισμένες ασθένειες των σκύλων, ενώ επίσης συμμετέχουν στους κύκλους επικονίασης των λουλουδιών και των φυτών της περιοχής. Τα σπουργίτια έκαναν μια αυτοσχέδια εμφάνιση σε αυτό το αυτορρυθμιζόμενο οικοσύστημα, εποικίζοντας απρόσκλητα τις κυκλικές οπές των άκρων των containers της κατασκευής.

 

 

Οι μη-άνθρωποι (όχι το αντίθετο του ανθρώπου, αλλά, απλά και γενικά, όσα είδη βρίσκονται πέραν του ανθρώπου) βρίσκονται στο επίκεντρο του σχεδιασμού. Έχει σημάνει μια τρίτη αρχιτεκτονική επανάσταση μετά τον θεοκεντρισμό της αρχαίας και μεσαιωνικής περιόδου και τον ανθρωποκεντρισμό της Αναγέννησης και της νεωτερικότητας; Η φόρμα, αμήχανο αλλά πρωταρχικό κριτήριο αναγνώρισης της αρχιτεκτονικής ταυτότητας ενός νέου έργου, δεν δίνει την απάντηση. Δεν διαφέρει απαραίτητα, το Educan, από μια αγροτική αποθήκη (καλού, έστω, design) ή μια συνήθη παραγωγική υποδομή για ανθρώπους και μηχανές. Τυπολογικά και λειτουργικά, οι διαφορές αυτής της νέας αρχιτεκτονικής είναι διακριτές. Παρόλα αυτά, το κρίσιμο βρίσκεται στην κλίμακα των ίδιων των ζώων, σε αυτό που, συνήθως, αποκαλείται “λεπτομέρεια“. Τα δάπεδα, που συνήθως σχεδιάζονται για τους ανθρώπους και τα παπούτσια τους, είναι προσαρμοσμένα στα μαξιλαράκια και τις αρθρώσεις των ποδιών των σκύλων: οι αίθουσες εκπαίδευσης χρησιμοποιούν αποσπώμενα ρολά συνθετικού χλοοτάπητα με βάση το PTE, εγκεκριμένου για την εκπαίδευση σκύλων, ενώ οι αίθουσες θεωρίας έχουν επιστρωθεί με ημι-γυαλισμένο, εμφανές, αδρανές σκυρόδεμα από ποταμίσια βότσαλα

Το μέσο ύψος οπτικής αντίληψης και σύνταξης του αρχιτεκτονικού χώρου από τον δυνητικό επισκέπτη-παρατηρητή πέφτει, από το τυπικό 1,60 μέτρο (το ύψος των ματιών του μέσου όρθιου ανθρώπου), σε μόλις μισό μέτρο. Τα εσωτερικά ανοίγματα υψώνονται σε ύψος μεγαλύτερο του ενός μέτρου για να αποφεύγεται ο περισπασμός των εκπαιδευόμενων σκύλων. Περσίδες σκιάζουν τα ανοίγματα στη νότια όψη, αφήνοντας αρκετό χώρο για την κυκλοφορία, από κάτω, των σκύλων προς τον εξωτερικό χώρο. Εκεί, το νερό της βροχής συλλέγεται από την οροφή σε μεγάλες γούρνες για σκύλους και πουλιά. Ο προφορικός λόγος μετατρέπεται σε γάβγισμα και οι εσωτερικές επιφάνειες είναι επενδυμένες με ηχοαπορροφητική αφρώδη κυψελοειδή μόνωση, ελαχιστοποιώντας τους θορύβους και την αντήχηση.

Το κτίριο χρησιμοποιεί ένα ευρύ φάσμα υλικών και οικοδομικών πρακτικών, συμβατικών και ψηφιακών, συνδυάζοντας διαφορετικές τεχνικές, επιστημονικές γνώσεις και συστήματα παραγωγής μέσα από το πρίσμα μιας ολιστικής προσέγγισης που συσχετίζει το κτίριο (από τη στιγμή της παραγωγής των στοιχείων του μέχρι την τελική του απομάκρυνση από το σημείο εγκατάστασης) με το φυσικό περιβάλλον της περιοχής και τις γειτονικές ανθρώπινες δραστηριότητες. Μια σειρά από καινοτομίες συνοψίζονται, ενδεικτικά, στις ακόλουθες επιλογές και εφαρμογές. Τα χρησιμοποιούμενα υλικά είναι ανακυκλωμένα ή πλήρως ανακυκλώσιμα με ειδική μέριμνα για την ελαχιστοποίηση των αποβλήτων, κατά την παραγωγή τους αλλά και κατά τη διάρκεια του κύκλου ζωής και απόρριψής τους.

Η θερμοχωρητικότητα της μάζας του επιτόπου σκυροδετημένου beton συνεισφέρει σημαντικά στην ενεργειακή απόδοση και συμπεριφορά της κατασκευής, ενώ τα κυματιστά φύλλα του ξυλότυπου προκύπτουν από την ανάκτηση υπολειμμάτων από την παραγωγή των ζευκτών. Η βελτιστοποίηση και τυποποίηση των βιομηχανικών φύλλων λαμαρίνας και η ακριβέστατη κοπή και συνδεσμολογία της κολλητής ξυλείας στο CNC, μαζί με την επανάχρηση εμπορευματοκιβωτίων HC 40, τη χειροποίητη σιδηροκατασκευή με εξατομικευμένες (custom) συνδέσεις, υπακούν σε μια οικονομία διαχείρισης του ελάχιστου με στόχο το μέγιστο.

Σε μια ανάλογα λεπτά υπολογισμένη ισορροπία, έχουν σχεδιαστεί, παραγγελθεί και συναρμολογηθεί μοναδικά στοιχεία όπως τα πόδια των προβλεπόμενων επίπλων, τα φωτιστικά και οι μεγάλες συρόμενες πόρτες, καθώς και τα χειροκίνητα βιοκλιματικά στοιχεία όπως τα διάτρητα παντζούρια, τα ρολά και άλλα. Από το βάρος των θεμελίων και των τοίχων από οπλισμένο σκυρόδεμα, μέχρι την ελαφράδα των στοιχείων ξηράς δόμησης, κάθε τι, πέραν της επίπτωσής του στην τεκτονική επάρκεια και φυσιογνωμία της κατασκευής, νοηματοδοτείται με άξονα, αφενός τη συμπεριφορά και την αντίληψη των μη-ανθρώπων, αφετέρου από την περιβαλλοντική τους βιωσιμότητα.

Το Educan είναι η έμπρακτη απόδειξη μιας νέας αρχιτεκτονικής που απαντά στα αιτήματα του ανθρωπόκαινου. Τα βασικά συστατικά της αρχιτεκτονικής (των ανθρώπων για τους ανθρώπους) αναδιατυπώνονται στη βάση μιας νέας μεθόδου με καθολικό χαρακτήρα και κίνητρο έναν ολότελα πρωτοποριακό σκοπό∙ τη ζωή στη Γη πέραν του δικού μας είδους.