Νέες συνδέσεις

Η Πλατεία Ελευθερίας βρίσκεται δίπλα στα ενετικά τείχη και την αποξηραμένη τάφρο που περιβάλλει τη Λευκωσία. Τα χαρακτηριστικά αμυντικά τείχη, που χτίστηκαν κατά τον Μεσαίωνα και επισκευάστηκαν εκτεταμένα από τους Βενετούς τον 16ο αιώνα, οριοθετούν το αρχαιότερο τμήμα της πρωτεύουσας, διαχωρίζοντας την παλιά πόλη από τις νεότερες συνοικίες εκτός των τειχών.

 

Στρατηγική αστικού σχεδιασμού

Η μετατροπή της πλατείας σε βασικό χώρο συνάθροισης της πόλης στηρίζεται στη δημιουργία νέων συνδέσεων που συμβάλλουν στην ενοποίηση της διχοτομημένης πρωτεύουσας. Ο σχεδιασμός διασφαλίζει ανεμπόδιστες οπτικές φυγές προς τα ιστορικά τείχη, καθιστώντας τα αναπόσπαστο στοιχείο της ταυτότητας της Λευκωσίας, ενώ παράλληλα ανοίγει την τάφρο σε δημόσιες χρήσεις, επιτρέποντας τη φιλοξενία φεστιβάλ και υπαίθριων εκδηλώσεων.

Η μελέτη ανασηκώνει το επίπεδο της τάφρου, δημιουργώντας μια γέφυρα που συνδέεται οργανικά με τον γύρω αστικό ιστό και συγκροτεί μια νέα πλατεία στην καρδιά της πόλης. Στο πλαίσιο αυτό πραγματοποιήθηκαν εκτεταμένες αρχαιολογικές ανασκαφές καθώς και εργασίες συντήρησης και προστασίας των ιστορικών ενετικών τειχών. Το έργο περιλαμβάνει επίσης τη δημιουργία δύο καφέ στον χώρο της πλατείας και την κατασκευή ενός νέου υπόγειου χώρου στάθμευσης με πρόσβαση από τη Λεωφόρο Ομήρου.

 

 

Στοιχεία σύνδεσης

Σκάλες και ανελκυστήρες συνδέουν άμεσα την πλατεία με τον τερματικό σταθμό λεωφορείων της Πλατείας Σολωμού, ενισχύοντας τη λειτουργικότητα και τη διαπερατότητα της περιοχής. Ο μετασχηματισμός των μέχρι πρότινος απρόσιτων περιοχών στο εσωτερικό της τάφρου σε πλατείες, κήπους και διαδρομές περιπάτου κάτω από φοίνικες δημιουργεί μια νέα “πράσινη ζώνη” γύρω από την πόλη.

Η ζώνη αυτή έχει τη δυνατότητα να επεκταθεί κατά μήκος των τειχών, σχηματίζοντας ένα συνεχές δίκτυο δημόσιων χώρων που περικυκλώνει τη Λευκωσία και επανασυνδέει τις κοινότητες της διχοτομημένης πρωτεύουσας. Η πλατεία λειτουργεί έτσι ως καταλύτης για την ενεργοποίηση του δημόσιου χώρου, προσφέροντας νέες δυνατότητες κοινωνικής συνύπαρξης και αστικής ζωής.

 

 

Υλικότητα & φωτισμός

Στο πλαίσιο της μετατροπής της τάφρου σε αστικό πάρκο, οι ρευστές γεωμετρίες της σύνθεσης προκύπτουν από τον τριγωνισμό των ακανόνιστων σχημάτων του περιτειχίσματος. Τα σημεία έντασης που δημιουργούνται μετατρέπονται σε καθιστικά, παρτέρια ή στοιχεία νερού, διαμορφώνοντας ένα δυναμικό αστικό τοπίο. Η δαπεδόστρωση με γρανίτη αποδίδει μια αίσθηση διαχρονικής στιβαρότητας, ενώ οι ανοιχτοί αρμοί ανάμεσα στις πλάκες λειτουργούν ως παθητικό σύστημα απορροής των ομβρίων υδάτων. Τα νέα δέντρα που φυτεύτηκαν συμβάλλουν στη φυσική ρύθμιση της στάθμης του νερού, περιορίζοντας τη διάβρωση των θεμελίων των μεσαιωνικών τειχών.

Η γέφυρα του άνω επιπέδου και οι στηρίξεις της κατασκευάζονται από γλυπτικές μορφές σκυροδέματος που εξασφαλίζουν αντισεισμική επάρκεια, ενώ οι βάσεις των υποστυλωμάτων διαμορφώνονται ως πάγκοι καθιστικού. Με τη μεταμόρφωση αυτή, η Πλατεία Ελευθερίας αναδεικνύεται στον μεγαλύτερο αστικό δημόσιο χώρο της Λευκωσίας. Γεφυρώνοντας τα ενετικά τείχη και την τάφρο, η νέα πλατεία λειτουργεί ως σημαντική πύλη εισόδου στην παλιά πόλη, ενώ το υπόγειο πάρκινγκ απομακρύνει την κυκλοφορία των αυτοκινήτων από το ιστορικό κέντρο, διευκολύνοντας τη μελλοντική πεζοδρόμησή του. Έτσι, το έργο εμπλουτίζει το αστικό τοπίο της ιστορικής συνοικίας, δημιουργώντας ταυτόχρονα νέους δημόσιους κήπους και χώρους συνάντησης για τους κατοίκους και τους επισκέπτες της πόλης.

Τέλος, ο σχεδιασμός φωτισμού ενισχύει τη ρευστή γεωμετρία της πλατείας και λειτουργεί ως εργαλείο χωρικής καθοδήγησης κατά τις βραδινές ώρες. Γραμμικά φωτιστικά στοιχεία ενσωματώνονται διακριτικά στα περιγράμματα των καμπύλων επιφανειών και των γεφυρών, υπογραμμίζοντας τη δυναμική μορφολογία της σύνθεσης και καθιστώντας τη δομή ευανάγνωστη στο αστικό τοπίο. Παράλληλα, διάσπαρτα φωτιστικά σώματα χαμηλής έντασης ενσωματώνονται στη δαπεδόστρωση της πλατείας, δημιουργώντας ένα λεπτό “πεδίο φωτός” που ακολουθεί τη γεωμετρία των διαδρομών και των σημείων στάσης. Η προσέγγιση αυτή αναδεικνύει την πλαστικότητα των επιφανειών σκυροδέματος, ενισχύει την αίσθηση ασφάλειας και μετατρέπει τον δημόσιο χώρο σε ένα “νυχτερινό τοπίο”, όπου το φως λειτουργεί τόσο λειτουργικά όσο και ατμοσφαιρικά.

 

 

Αναδιάρθρωση του αστικού στοιχείου

Το κτίριο στο Lieferinger Spitz του Σάλτσμπουργκ, μια πρώην μονολειτουργική και δομικά κατακερματισμένη εμπορική ζώνη, επανασχεδιάστηκε ως ένας ζωντανός αστικός μικρόκοσμος. Σε έναν κομβικό κυκλοφοριακό κόμβο κατά μήκος της Münchner Bundesstraße, ο χώρος -που κάποτε χαρακτηριζόταν από θόρυβο, κυριαρχία οχημάτων και ανωνυμία- μεταμορφώνεται μέσα από μια τολμηρή αρχιτεκτονική παρέμβαση σε σημείο κοινωνικής συναναστροφής, οικολογικής ευαισθητοποίησης και χωρικής σαφήνειας.

 

Σχεδιαστική Φιλοσοφία

Το κτίριο σε σχήμα “Γ” εδραιώνει τη θέση του στο τοπίο, γεφυρώνοντας διαφορετικές κλίμακες και δημιουργώντας σαφή αστικά όρια μέσω μιας προσεκτικά διαμορφωμένης γεωμετρίας. Τα αναβαθμισμένα επίπεδα, οι υποχωρήσεις και οι αρθρώσεις του όγκου λειτουργούν προστατευτικά απέναντι στον θόρυβο, ενώ παράλληλα προσδίδουν χαρακτήρα και ρυθμό στο σύνολο. Εκεί όπου προηγουμένως υπήρχαν έξι μονάδες, σήμερα φιλοξενούνται 47 υβριδικές κατοικίες και εμπορικοί χώροι, συνδυάζοντας την πυκνότητα με την ποιότητα ζωής.

Κεντρική ιδέα της πρότασης είναι η έξυπνη πυκνοποίηση χωρίς περαιτέρω “κατανάλωση” γης. Η στάθμευση αποσυνδέεται από τα μισθωτήρια, επιτρέποντας μεγαλύτερη ευελιξία και απελευθερώνοντας πολύτιμο χώρο για πράσινες και κοινόχρηστες υποδομές. Η πρόβλεψη για ποδηλατικές διαδρομές, κοινόχρηστα ποδήλατα και φορτηγά ποδήλατα, καθώς και η ενίσχυση της μη μηχανοκίνητης μετακίνησης, ανταποκρίνονται στις ανάγκες μιας αστικής κοινωνίας που αλλάζει. Οι οροφόκηποι, τα κάθετα συστήματα πρασίνου και οι υπαίθριες ταράτσες ενισχύουν τη βιοποικιλότητα, μετριάζουν τις θερμικές νησίδες και ενδυναμώνουν την κοινωνική ζωή.

 

 

Αστικός σχεδιασμός

Παρότι το οικόπεδο είναι στενό και εκτεθειμένο στην κυκλοφορία, ο σχεδιασμός επιβάλλει μια νέα λογική: δημιουργεί μια δημόσια πλατεία με σιντριβάνι, ενσωματώνει νέο ποδηλατόδρομο και προσφέρει μια παιδική χαρά στην ταράτσα, αναβαθμίζοντας την ποιότητα της καθημερινότητας. Το έργο επαναπροσδιορίζει τον ρόλο των υπολειμματικών χώρων, αποδεικνύοντας πως η αρχιτεκτονική μπορεί να μετατρέψει παραμελημένες ζώνες σε ζωντανά σημεία του αστικού ιστού. Παρά τους περιορισμούς, η περιοχή διαθέτει πλέον περισσότερο πράσινο απ’ ό,τι πριν, αποδεικνύοντας πως η πυκνότητα και η οικολογία όχι μόνο συνυπάρχουν, αλλά αλληλοενισχύονται.

Το MB110 δεν είναι απλώς ένα κτίριο, αλλά προσφέρει απτά δημόσια και οικολογικά οφέλη. Οι κάτοικοι απολαμβάνουν καθαρότερο αέρα, μειωμένο θόρυβο και πολλαπλές αστικές ανέσεις. Η ευρύτερη περιοχή ωφελείται από νέους δημόσιους χώρους πρασίνου, βελτιωμένο μικροκλίμα και εκσυγχρονισμένες υποδομές κινητικότητας. Σε ευρύτερη κλίμακα, το έργο συμβάλλει στη μείωση της κάλυψης εδάφους, στην ενίσχυση της βιοποικιλότητας και στην προώθηση ενός βιώσιμου τρόπου ζωής.

 

 

Καινοτομία και βιωσιμότητα

Αυτό που καθιστά τον σχεδιασμό μοναδικό είναι η ικανότητά του να παράγει περισσότερο ανοιχτό και πράσινο χώρο μέσα από την ίδια την πράξη της πυκνοποίησης -μια φαινομενική αντίφαση που μετατρέπεται σε στρατηγική σχεδιασμού. Το έργο αποδεικνύει ότι ακόμη και οι πιο δύσκολες ή παραμελημένες αστικές εκτάσεις μπορούν, μέσα από την αρχιτεκτονική, να αποκτήσουν ζωή και νόημα. Το κτίριο αποτελεί πρότυπο ανθεκτικού αστικού μετασχηματισμού, ισορροπώντας ρεαλιστικές λύσεις με προοδευτική σκέψη.

 

Νικητής του Ευρωπαϊκού Βραβείου για τον Αστικό Δημόσιο Χώρο 2024 στην κατηγορία Παραθαλάσσια Ανάπλαση

Στην πόλη Porto do Son της Ισπανίας, αυτό το έργο αστικής ανάπλασης αποκαθιστά την προβληματική σχέση που υπήρχε μεταξύ του λιμανιού και των αστικών δραστηριοτήτων, ενισχύοντας την άμεση σύνδεση της περιοχής με τη θάλασσα.

 

Στόχοι σχεδιασμού

Το έργο είχε διττό στόχο, λαμβάνοντας υπόψη την ποικιλομορφία της ακτογραμμής του Porto do Son. Αφενός, στόχευε στη δημιουργία ενός συστήματος ελεγχόμενων αμμόλοφων με αυτοφυή βλάστηση, το οποίο θα λειτουργούσε ως φυσικός σύνδεσμος μεταξύ του πάρκου και της παραλίας. Η ιδέα ήταν να επανενταχθεί η φύση στον παραλιακό χώρο, που προηγουμένως αποτελούνταν από ένα τσιμεντένιο πεζόδρομο και έναν τοίχο. Αφετέρου, επιδίωξε να βελτιώσει την πρόσβαση στην παραλία και να επιλύσει τις συγκρούσεις μεταξύ των λιμενικών δραστηριοτήτων και της αυξανόμενης εμπορικής και οικιστικής ανάπτυξης.

 

Σχεδιασμός τοπίου

Το έργο δημιουργεί μια μεταβατική έκταση γης, η οποία λειτουργεί τόσο ως προστατευτικό φράγμα όσο και ως σύνδεσμος, προσδιορίζοντάς την ως αμμόλοφους. Η μορφολογία του συστήματος των αμμόλοφων αναδημιουργήθηκε με την απόθεση ψιλής άμμου, σχηματίζοντας αναχώματα σε δύο κλιμακωτές σειρές. Για τη σταθεροποίηση των αμμόλοφων και τη διατήρηση μιας δυναμικής ισορροπίας στο πέρασμα του χρόνου, φυτεύτηκαν ενδημικά είδη φυτών, όπως το γρασίδι. Ως μεταβατικός χώρος, οι νέοι αμμόλοφοι απαιτούσαν προσεκτικά σχεδιασμένα σημεία πρόσβασης, με αποτέλεσμα να κατασκευαστούν τρεις ξύλινοι διάδρομοι για τη σύνδεση των αστικών περιοχών με το πάρκο.

 

Αστική ανάπλαση

Στην περιοχή του λιμανιού, ο στόχος του έργου είναι η βελτίωση της πρόσβασης στο νερό και η δημιουργία ενός νέου Κέντρου Λιμενικών Υπηρεσιών. Ως αποτέλεσμα, σχεδιάζεται ένας συνεκτικός χώρος που αποκαθιστά τη σύνδεση του ιστορικού κέντρου με το λιμάνι, ενώ παράλληλα διαχωρίζει τον κεντρικό δρόμο από την προκυμαία. Κοντά στην αγορά, μια ξύλινη κατασκευή παραπέμπει στις παλιές σχάρες απλώματος των αλιευτικών δικτύων, ενώ δύο νέοι εξωτερικοί χώροι -ο ένας κατασκευασμένος από πέτρα και ο άλλος από χώμα και δέντρα- λειτουργούν ως μεταβατικές ζώνες που οδηγούν σε έναν χώρο στάθμευσης και στο νέο Κέντρο Λιμενικών Υπηρεσιών, το οποίο προσφέρει θέα προς το Monte Louro.

Αυτό το μικρό τμήμα της ακτογραμμής έχει αποτελέσει καταλύτη για ευρύτερες αλλαγές, βελτιώνοντας την ποιότητα του περιβάλλοντος, την πρόσβαση στην παραλία και την ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με τις συνθήκες και τις προκλήσεις του αστικού χώρου και της ακτογραμμής.

Φωτεινές γεωμετρίες

Το νέο εμπορικό κέντρο που εγκαινιάστηκε πρόσφατα αποτελεί ένα φουτουριστικό αρχιτεκτονικό τοπόσημο, το οποίο επαναπροσδιορίζει τον αστικό ορίζοντα του Μιλάνου. Ο σχεδιασμός αποτίει φόρο τιμής στη βιωσιμότητα και την καθημερινή ζωή και υιοθετεί τα υψηλότερα πολεοδομικά πρότυπα ενώ παράλληλα μετατρέπεται σε κομβικό σημείο στην πόλη.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Το κέντρο φιλοξενεί 210 διεθνή και τοπικά εμπορικά καταστήματα. Το συγκρότημα ξεχωρίζει για τον οργανικό του σχεδιασμό και αποτελείται από δύο κυκλικά κτίρια συνδεδεμένα μέσω μιας κρεμαστής γέφυρας, διαμορφώνοντας ένα εντυπωσιακό παράδειγμα σύγχρονης αρχιτεκτονικής. Στο εσωτερικό, οι ευρύχωροι και αρμονικά διασυνδεδεμένοι χώροι αναδεικνύονται μέσα από μια σειρά γυάλινων στοιχείων που τοποθετούνται στρατηγικά, έτσι ώστε να προσφέρουν μια αίσθηση αδιάκοπης ροής.

 

Φωτισμός

Οι χώροι διακρίνονται για την ποικιλομορφία και την πολυπλοκότητά τους, γεγονός που απαιτεί εξατομικευμένες λύσεις φωτισμού, οι οποίες υλοποιούνται μέσω μιας προσεκτικής μελέτης από τον Έλληνα σχεδιαστή Θωμά Γραβάνη (Studio L+DG Lighting Architects). Ο φωτισμός ενσωματώνεται αρμονικά στο περιβάλλον, δημιουργώντας μια ζεστή και φιλόξενη ατμόσφαιρα. Παρά τις προκλήσεις, όπως ο περιορισμός της φωτορύπανσης, το αποτέλεσμα είναι υψηλής ποιότητας και αναδεικνύει τη μοναδική αρχιτεκτονική του εμπορικού κέντρου. Επιπλέον, εφαρμόζοντας εξατομικευμένες λύσεις, το κτίριο ακολουθεί τις αρχές του βιοκλιματικού και ενεργειακά αποδοτικού σχεδιασμού. Τέλος, ο ειδικός φωτισμός των προσόψεων ενισχύει την οπτική εμπειρία τόσο για τους πεζούς όσο και για τους οδηγούς.

 

Βιοκλιματική προσέγγιση

Το έργο ενσωματώνει με άριστο τρόπο την προηγμένη τεχνολογία και τις αρχές της βιωσιμότητας. Η κύρια οροφή επιτρέπει άπλετο φυσικό φως να εισέλθει στο εσωτερικό, αποτρέποντας παράλληλα την αντανάκλαση και την υπερθέρμανση του χώρου. Παράλληλα, ο σχεδιασμός ανταποκρίνεται επιτυχώς στις σύγχρονες απαιτήσεις βιωσιμότητας, χρησιμοποιώντας οικολογικά υλικά και βιοκλιματικές λύσεις. Ένας θόλος 8.500m2και 4.500m3 πλαστικοποιημένης ξυλείας συμβάλλουν στη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος, απορροφώντας CO₂ ισοδύναμο με τις εκπομπές οκτώ ετών. Με περισσότερα από 5.000m2 πράσινων χώρων, τόσο εσωτερικά όσο και εξωτερικά, το εμπορικό κέντρο μεταμορφώνεται σε μια αστική όαση στην καρδιά του Μιλάνου.

Συνδεδεμένοι χώροι

Το κτίριο Serena Williams, ένας χώρος εργασίας που φιλοξενεί 2.750 άτομα και εκτείνεται σε επιφάνεια 93.000m2, αποτελεί τη μεγαλύτερη εγκατάσταση στα παγκόσμια κεντρικά γραφεία της Nike.

 

Προκλήσεις του έργου

Το έργο παρουσίασε τρεις βασικές προκλήσεις, πέρα από το εντυπωσιακό του μέγεθος: τη δημιουργία ενός πρωτοποριακού χώρου εργασίας, σχεδιασμένου για να ενισχύει τη συνεργασία και την αλληλεπίδραση σε μεγάλη κλίμακα; την εφαρμογή αρχών ανάπλασης, τόσο για το κτίριο όσο και για τους χρήστες του; και τη διαμόρφωση ενός χώρου που να ενσαρκώνει το ήθος του αθλητισμού, την κληρονομιά της Nike και το πνεύμα της Serena Williams, της κορυφαίας μαχήτριας από την οποία το κτίριο πήρε το όνομά της.

 

 

Εσωτερική διαμόρφωση

Ο χώρος γραφείων αποτελείται από τέσσερα βασικά μέρη: ένα υπόγειο γκαράζ και αποβάθρα φόρτωσης, ένα κέντρο πώλησης, πλήρως εξοπλισμένα στούντιο σχεδιασμού για διάφορες κατηγορίες προϊόντων, και έναν πύργο 12 ορόφων με κοινόχρηστες υποδομές. Κεντρικό στοιχείο του σχεδιασμού είναι η έννοια της “ροής”, μια στρατηγική που ενσωματώνει την ευελιξία και τη λειτουργικότητα. Το κτίριο ενισχύει τη συνδεσιμότητα, δημιουργώντας χώρους συγκέντρωσης σε διάφορες κλίμακες και τοποθετεί τους σχεδιαστές στο ίδιο επίπεδο, ενώ οι βοηθητικοί οργανώνονται σε κάθετη διάταξη. Αυτή η μοναδική οργάνωση επιτρέπει την εξέλιξη των προϊόντων από το σχέδιο, στην πρωτότυπη μακέτα, τον τελικό σχεδιασμό και στη λιανική πώληση, όλα στο ίδιο κτίριο.

 

Σχεδιασμός τοπίου & υλικά

Στην προηγούμενη μορφή του, ο χώρος που καταλαμβάνει το κτίριο περιλάμβανε ένα πάρκινγκ και έναν δρόμο πρόσβασης προς ένα γειτονικό κτίριο, δίπλα σε έναν υγρότοπο, ο οποίος ήταν σχετικά αποκομμένος. Με σκοπό να ενισχυθεί η σύνδεση με το φυσικό τοπίο, ο υφιστάμενος δρόμος υπογειοποιήθηκε, μειώνοντας την οπτική παρουσία των αυτοκινήτων και των φορτηγών. Παράλληλα, κάθε πτέρυγα του κτιρίου διαθέτει πράσινες οροφές με βεράντες. Τα όμβρια ύδατα συλλέγονται και επιστρέφουν στον υγρότοπο, ενώ μηχανικά συστήματα υψηλής ενεργειακής απόδοσης περιλαμβάνουν εξαερισμό και φωτοβολταϊκά. Οι αυλές, οι κήποι, οι πλατείες και ένα υπόγειο γήπεδο τένις “διακόπτουν” τη μεγάλη κλίμακα του κτιρίου και δημιουργούν ανεπίσημους εξωτερικούς χώρους για εργασία, αναψυχή και χαλάρωση. Το φυσικό φως διαχέεται στους εργασιακούς χώρους μέσω μεγάλων ανοιγμάτων και φεγγιτών. Το εσωτερικό είναι επενδυμένο με εμφανές σκυρόδεμα, ενώ οι κολώνες και τα δοκάρια παραμένουν εκτεθειμένα, προσδίδοντας μια αίσθηση αυθεντικότητας και βιομηχανικού χαρακτήρα.

 

Πράσινη αναβίωση

Το έργο αφορά την ανάπλαση της Πλατείας Φειδά στην Λαμπρινή. Η παρέμβαση καλύπτει συνολική έκταση 16.343μ² και περιλαμβάνει την πλατεία, τις περιμετρικές της οδούς και πεζοδρόμια. Η ανάπλασή της φιλοδοξεί να μεταμορφώσει την περιοχή επέμβασης σε έναν βιώσιμο αστικό κόμβο που θα αναβαθμίσει την καθημερινότητα των κατοίκων και θα προάγει την σχέση τους με τον δημόσιο χώρο, με σεβασμό στη φύση και την πόλη.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Η Πλατεία σήμερα παρουσιάζει εκτεταμένες φθορές όπως ρωγμές στα δάπεδα και στις τοιχοποιίες αντιστήριξης, παραμελημένες χωμάτινες διαδρομές, απουσία χαμηλού πρασίνου, ανεπαρκή πλάτη πεζοδρομίων, ελλείψεις στη σήμανση, κλπ.  Η πρόταση αποσκοπεί αφ’ ενός μεν στην περιβαλλοντική, λειτουργική και αισθητική αναβάθμιση, αφ’ ετέρου δε στη διαμόρφωση ενός σύγχρονου, φιλικού, αστικού δημόσιου χώρου πρασίνου, αναψυχής και παιχνιδιού.

 

Αρχιτεκτονική διαμόρφωση

Η προσέγγιση διατηρεί τη βασική διάταξη της πλατείας και τα σκληρά δάπεδα του κεντρικού τμήματός της διαμορφώνονται με την χρήση ορθοκανονικού καννάβου 4mx4m. Ο κάνναβος υλοποιείται με συνεχόμενες σειρές μαρμαροκυβόλιθων, ενώ οι επιστρώσεις των τετραγώνων που προκύπτουν, διαφοροποιούνται μέσα από έναν συνδυασμό “ψυχρών” τσιμεντοκυβόλιθων και μαρμαροκυβόλιθων σε τρία διαφορετικά μοτίβα καθώς και αρχιτεκτονικού σκυροδέματος σε δύο αποχρώσεις της ίδιας χρωματικής παλέτας. Τα τετράγωνα επαναλαμβάνονται και εναλλάσσονται, σχηματίζοντας μια συνεκτική γεωμετρική επιφάνεια υφών και χρωμάτων. Οι δενδροδόχοι των υπαρχόντων και νέων δένδρων, πλαισιωμένες από μία ή περισσότερες σειρές κυβόλιθων σε ομόκεντρη κυκλική διάταξη, ενσωματώνονται στο υπόβαθρο.

 

Δημόσιες χρήσεις

Στο κεντρικό τμήμα η δαπεδόστρωση διαφοροποιείται και φιλοξενεί επιδαπέδιους πίδακες, γύρω από τους οποίους αναπτύσσεται κυκλικό καθιστικό. Στο βορειοανατολικό τμήμα της πλατείας διαμορφώνεται παιδική χαρά ενώ τα υπάρχοντα γήπεδα μπάσκετ διατηρούνται. Οι υφιστάμενες χωμάτινες διαδρομές επανασχεδιάζονται με μεταβλητό πλάτος. Τέλος, εγκαθίσταται νέος αστικός εξοπλισμός, με τα παγκάκια να τοποθετούνται ανά ομάδες σε σκιερές θέσεις.

Το πλάτος των περιμετρικών πεζοδρομίων διευρύνεται για να διασφαλιστούν συνθήκες άνετης και ασφαλούς κυκλοφορίας των πεζών και προστίθενται νέες δενδροστοιχίες κατά μήκος τους. Οι κυκλοφοριακές  ρυθμίσεις περιλαμβάνουν μέτρα όπως: η ελάττωση του πλάτους του οδοστρώματος, οι μονοδρομήσεις, η μείωση της ταχύτητας των διερχόμενων οχημάτων και ο περιορισμός και η οργάνωση της στάθμευσης.

 

Βιοκλιματική προσέγγιση

Ένας από τους βασικούς στόχους του σχεδιασμού είναι η αντιμετώπιση του φαινομένου της αστικής θερμικής νησίδας, μέσω “μπλε και πράσινων” παρεμβάσεων. Με τη μείωση των σκληρών επιφανειών και την επαύξηση των περιοχών φύτευσης, προωθείται η ανάπτυξη πλούσιας βλάστησης και η φυσική αποστράγγιση των ομβρίων. Η διατήρηση της υπάρχουσας βλάστησης, σε συνδυασμό με την προσθήκη σημαντικού αριθμού νέων δέντρων και χαμηλών φυτών, εξασφαλίζει επαρκή σκιασμό και μείωση των θερμοκρασιών τους θερμούς μήνες. Η αυξημένη ποικιλία φυτεύσεων βελτιώνει το μικροκλίμα και ενισχύει τη βιοποικιλότητα, εμπλουτίζοντας το αστικό οικοσύστημα.

Οι επιδαπέδιοι πίδακες πέρα από στοιχείο αναψυχής και παιχνιδιού λειτουργούν και ως στοιχείο δροσισμού ιδίως κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Με τον νέο φωτισμό led και με την προώθηση της ανακύκλωσης, υιοθετούνται τεχνικές μείωσης του περιβαλλοντικού αποτυπώματος. Επιπλέον, ενθαρρύνεται η κυκλοφορία των ποδηλάτων, μέσω των κυκλοφοριακών ρυθμίσεων και την πρόβλεψη θέσεων στάθμευσής τους.

Σύνθεση αντιθέσεων

Το νέο καφεκοπτείο, σε κεντρική περιοχή της Αθήνας, έχει ως χαρακτηριστικό του την αρμονική σύνθεση έντονων αντιθέσεων: γεωμετρικών σχημάτων, υλικοτήτων, υφών και χρωμάτων. Πρόθεση είναι η δημιουργία μιας κομψής αλλά “avantgarde“ ατμόσφαιρας.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Το κατάστημα αποτελείται από τον ισόγειο εσωτερικό και εξωτερικό χώρο κατανάλωσης και τον όροφο, όπου αναπτύσσεται ένας υβριδικός χώρος καθιστικού και οργάνωσης σεμιναρίων και events με κεντρικό θέμα τον καφέ. Κυρίαρχα στοιχεία της σύνθεσης είναι οι δύο μονολιθικοί πάγκοι χειροποίητου έγχρωμου μωσαϊκού, οι οποίοι χωροθετούνται στο κέντρο του καταστήματος και παραλαμβάνουν τη διαδικασία παραγωγής και προσφοράς των προϊόντων. Το coffee station και η ανοικτή κουζίνα συνυπάρχουν αρμονικά και γύρω τους οργανώνονται όλες οι κινήσεις του προσωπικού και των πελατών. Την οριζοντιότητα της σύνθεσης διαταράσσουν η οπή στο κέντρο του χώρου και η μεταλλική κυκλική κλίμακα ανόδου στον όροφο. Τα δύο αυτά στοιχεία τονίζονται χρωματικά θέλοντας να δημιουργήσουν μια τομή στη χαλαρή ροή των επισκεπτών.

 

Μορφολογικά στοιχεία

Η κεντρική οπή παρέχει οπτική σύνδεση μεταξύ των επιπέδων, δημιουργώντας ταυτόχρονα το στοιχείο της έκπληξης μέσω των κρεμαστών φωτιστικών και φυτών που διατρέχουν το κατακόρυφο μήκος της. Στην όψη, τα μεταλλικά μαύρα “κάδρα“, το αρχιτεκτονικό πανί σκίασης και η έντονη φύτευση προδιαθέτουν τον περαστικό για τη διαφορετικότητα της εμπειρίας.

 

Φυσικά υλικά

Στοιχεία Art Deco και υλικά από μια “άλλη Αθήνα“ συνθέτουν έναν φιλόξενο χώρο. Το επισμαλτωμένο βαθύ πράσινο πλακάκι του δαπέδου αφενός ενοποιεί τις διαφορετικές λειτουργίες του χώρου αφετέρου δημιουργεί παιχνιδίσματα μέσω των αντανακλάσεων του φωτός ανάλογα με τη γωνία θέασής του. Οι τοίχοι καλύπτονται είτε από ασβεστόχρωμα είτε από επενδύσεις με κεραμικά γεωμετρικά μοτίβα και σχέδια. Τα στοιχεία αυτά δημιουργούν τον ιδανικό καμβά για τα έργα τέχνης, τα επιτοίχια φωτιστικά και την εσωτερική φύτευση. Ο ορείχαλκος με το γυαλί, το μωσαϊκό, τα ιδιαίτερης γεωμετρίας και υφής κεραμικά καθώς και το ξύλο σε συνδυασμό με τη βενετσιάνικη ψάθα αποδίδουν χωρικά τη ζητούμενη υλικότητα στο σύνολο της σύνθεσης.

Σταδιακός μετασχηματισμός

Το έργο, που αφορά επανάχρηση ενός παλαιού κτιρίου γραφείων και τη μετατροπή του σε μια σύγχρονη κλινική υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, έχει ως στόχο τη δημιουργία ενός νέου τοπόσημου για την ευρύτερη περιοχή, προάγοντας τις αρχές του βιώσιμου σχεδιασμού.

 

Στρατηγική συντήρησης

Από το παλιό τετραώροφο κτίριο γραφείων διατηρήθηκε ο φέρων οργανισμός, οι σκάλες και το φρεάτιο του ανελκυστήρα, οι διάδρομοι, οι εξώστες και τα δώματα. Επίσης, κατά την εκτέλεση του έργου αποφασίστηκε να διατηρηθούν και όλα τα εξωτερικά χαλύβδινα πλαίσια των παραθύρων, τόσο για τεχνικούς λόγους όσο και για μείωση του συνολικού κόστους. Η δυναμική διαδικασία μετασχηματισμού του κτιρίου εξελίχθηκε αρχικά στο εσωτερικό του, ώστε να διαμορφωθούν οι χώροι των νέων γραφείων, τα χειρουργεία, αλλά και οι χώροι υποδοχής και αναμονής και ολοκληρώθηκε με μια ολιστική παρέμβαση στο εξωτερικό του.

Το κλιμακοστάσιο χωρίζει κάθε επίπεδο σε δύο διακριτούς χώρους. Έτσι, στο ισόγειο, που φιλοξενεί τους κύριους χώρους της νέας κλινικής, χωροθετούνται στο ένα τμήμα το κεντρικό lobby, το καφέ και ένα μικρό εστιατόριο με όμορφες υπαίθριες εγκαταστάσεις και στο δεύτερο η καρδιά της κλινικής με τα χειρουργεία, τα γραφεία των ιατρών και τα βασικά εργαστήρια.

 

Χωρική οργάνωση

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον εργονομικό σχεδιασμό και στην ανεμπόδιστη κυκλοφορία ανάμεσα στις ξεχωριστές αίθουσες και λειτουργίες. Στον πρώτο όροφο φιλοξενούνται τα ιατρεία και τα εξεταστήρια. Γύρω από έναν εντυπωσιακό χώρο που περιλαμβάνει την αίθουσα αναμονής καθώς και δωμάτια συμβουλευτικής, βρίσκονται τα γραφεία, ενώ στη δεύτερη ενότητα συγκεντρώνονται οι υπηρεσίες marketing και λογιστηρίου. Τα γραφεία διοίκησης, αίθουσες συνεδριάσεων και ορισμένες υπηρεσίες υποστήριξης βρίσκονται στον τελευταίο όροφο, ενώ στο υπόγειο υπάρχουν όλες οι κατάλληλες υποστηρικτικές εγκαταστάσεις όπως κάποια ακόμα εργαστήρια, αίθουσες προετοιμασίας, ένα μικρό γυμναστήριο και αίθουσες ευεξίας. Εδώ βρίσκεται επίσης όλος ο εξοπλισμός MEP καθώς και θέσεις στάθμευσης.

 

Σχεδιασμός πρόσοψης

Η εξωτερική όψη, με μια τολμηρή χειρονομία, μεταμορφώθηκε σε μια κινούμενη πρόσοψη από μεγάλες αλουμινένιες και ξύλινες δοκούς: ένα “ρευστό” πέτασμα που αναπτύσσεται σε δύο ξεχωριστές λωρίδες με διαφορετικό αποτύπωμα, δημιουργώντας μια εξαιρετική μορφή με κοίλες και ελαστικές φόρμες, η οποία αγκαλιάζει τους υφιστάμενους όγκους του κτιρίου και το φρεάτιο του ανελκυστήρα. Μια βοτσαλολίμνη με παρόμοιες κοίλες γραμμές και ο καλά σχεδιασμένος περιβάλλων χώρος με μονοπάτια, εξωτερικές εγκαταστάσεις και ενδιαφέροντα στοιχεία φύτευσης ολοκληρώνουν τη σύνθεση.

Χαράζοντας το τοπίο

Το τουριστικό κέντρο Dragon Mountain, που βρίσκεται σε ένα οικόπεδο 3000 m², προωθεί μια αρμονική σχέση μεταξύ κτιρίου και τοπίου και επαναπροσδιορίζει την τοπική αρχιτεκτονική.

 

Αρχιτεκτονική στο τοπίο

Ο σχεδιασμός λαμβάνει υπόψη το σύνθετο φυσικό περιβάλλον, και προσαρμόζεται στην τοπογραφία του, δημιουργώντας πέντε διακριτά κτίρια οργανωμένα γύρω από μια μικρή πλατεία. Η μορφή τους είναι καθαρή και καμπυλωτή, ποικίλλει σε ύψος και πλάθει έναν διάλογο μεταξύ συμπαγών και κενών όγκων. Οι διαμορφωμένοι κενοί χώροι πλαισιώνουν διαφορετικές οπτικές εικόνες του τοπίου. Το οικόπεδο χωρίζεται σε δύο λωρίδες – η πρώτη κατευθύνει τον επισκέπτη προς το βουνό ενώ η δεύτερη κατεβαίνει σε ένα μικρό άλσος γεμάτο δέντρα και δύο μικρές λίμνες.

 

Πύλη εισόδου

Στην Κίνα, οι είσοδοι σύγχρονων τουριστικών κέντρων ακολουθούν μια τυποποιημένη σειρά: μια δημόσια πλατεία με ένα γλυπτό στο κέντρο της, μια πύλη εισόδου κατασκευασμένη σε παραδοσιακό στυλ και, τέλος, ένα εκδοτήριο εισιτηρίων και κέντρο πληροφοριών και υποδοχής. Στο συγκεκριμένο έργο, η πύλη εισόδου ενσωματώνεται στην αρχιτεκτονική σύνθεση, στεγάζοντας το γκισέ εισιτηρίων και τον χώρο του προσωπικού ασφαλείας. Η μορφή της είναι αρχιτεκτονική και γλυπτική, λειτουργώντας ως αξιοθέατο για τους επισκέπτες. Η πύλη αποτελείται από μια σειρά καμπύλων τοίχων -αναφορά στις οχυρώσεις που περιέβαλλαν τις αρχαίες κινεζικές πόλεις- οι οποίοι οριοθετούν τη δημόσια πλατεία. Ακολουθώντας τον σχεδιασμό των πέντε κτιρίων, οι τοίχοι ποικίλλουν σε ύψος, δημιουργώντας ένα παιχνίδι στον κατακόρυφο χώρο. Ταυτόχρονα, δημιουργούν μια σειρά από κατώφλια, που επιτρέπουν στον επισκέπτη να ανακαλύπτει σταδιακά τις διάφορες εισόδους του κάθε κτιρίου.

 

Υλικά

Η επένδυση πέτρας είναι ο πρωταγωνιστής των υλικών του έργου, ενσωματώνοντας τα κτίρια στο περιβάλλον τοπίο και την τοπική αρχιτεκτονική. Πρόσθετα “γήινα” υλικά που χρησιμοποιούνται είναι το ακατέργαστο σκυρόδεμα καθώς και επενδύσεις κατασκευασμένες από φυσικό μπαμπού που μεσολαβούν μεταξύ των σκληρών πέτρινων στοιχείων και της γυάλινης πρόσοψης.

Η πόλη της Θεσσαλονίκης ιδρύθηκε το 315 π.Χ. και έλαβε το όνομά της από την πριγκίπισσα της Μακεδονίας, αδελφή του Μεγάλου Αλεξάνδρου, Θεσσαλονίκη. Αποτελεί μία ιστορική πόλη που εξελίχτηκε σε ένα από τα σημαντικότερα αστικά κέντρα της Ελλάδας. Χάρη στη γεωγραφική θέση της στη βορειοδυτική γωνία του Αιγαίου, η Θεσσαλονίκη μετατράπηκε από νωρίς σε μία πολυεθνική μητρόπολη. Έλληνες, Ρωμαίοι, Οθωμανοί Τούρκοι, Σλάβοι και Εβραίοι πέρασαν από την πόλη μέσα στους αιώνες, αφήνοντας το ανεξίτηλο σημάδι τους στην πολιτιστική κληρονομιά και την αρχιτεκτονική της.

Η δυτική ακτή, συμπεριλαμβανομένου και του λιμανιού της πόλης, αποτελούσε για πολλά χρόνια βιομηχανική ζώνη, ενώ είναι τοποθετημένη σε μία στρατηγική θέση που δύναται να προωθήσει την ανάπτυξη της πόλης και την αναγέννησή της σε ένα σύγχρονο αστικό κέντρο διεθνούς βεληνεκούς. Δυστυχώς, όμως, σήμερα το δυτικό παραλιακό μέτωπο της πόλης είναι μια υποβαθμισμένη αστική περιοχή που αντιπροσωπεύει ίσως μια από τις πιο υπανάπτυκτες περιοχές της πόλης, αποδυναμώνοντας έτσι την εικόνα της, τη βιωσιμότητα και την παραγωγικότητά της. Αρκετές υπήρξαν οι προηγούμενες πρωτοβουλίες και προσπάθειες για την προώθηση της αλλαγής με γνώμονα την αστική ανάπτυξη της περιοχής, χωρίς όμως κάποιο θετικό αποτέλεσμα. Η πρόκληση παραμένει ακόμα.

Ο Αρχιτεκτονικός Διαγωνισμός «ArXellence 2» είναι ένας ανοιχτός Διεθνής Διαγωνισμός Ιδεών, με δωρεάν συμμετοχή, που στοχεύει να αναδείξει τον καινοτόμο σχεδιασμό ως το ιδανικό εργαλείο για τη δημιουργία και την επιτυχία ενός νέου Επιχειρηματικού Κέντρου στη Θεσσαλονίκη. Ο διαγωνισμός χρηματοδοτείται και οργανώνεται από την ALUMIL – Ελληνική πολυεθνική εταιρεία με έδρα στην Ελλάδα που εξειδικεύεται στην ανάπτυξη προηγμένων αρχιτεκτονικών συστημάτων αλουμινίου – και έχει εγκριθεί και επικυρωθεί από τη Διεθνή Ένωση Αρχιτεκτόνων (UIA). Διεξάγεται σύμφωνα με τους κανονισμούς της UNESCO για διεθνείς διαγωνισμούς αρχιτεκτονικής και αστικής ανάπλασης, καθώς και σύμφωνα με τις βέλτιστες πρακτικές που συστήνει η UIA.

Πιο συγκεκριμένα, το θέμα του διαγωνισμού είναι ο σχεδιασμός ενός νέου Επιχειρηματικού Κέντρου (CBD – Central Business District) σε μία ευρύτερη περιοχή 120.000 m² πίσω από το λιμάνι. Η πλεονεκτική θέση της περιοχής δίπλα στο λιμάνι και το ιστορικό κέντρο της πόλης, πολύ κοντά σε σημαντικά οδικά και σιδηροδρομικά δίκτυα, αλλά και κοντά σε βιομηχανικές ζώνες και υποδομές logistics, προσφέρει μοναδικές ευκαιρίες για βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη. Επιπλέον, η περιοχή πρόκειται να αναβαθμιστεί σημαντικά με την ολοκλήρωση σημαντικών μελλοντικών έργων υποδομής, όπως η αναβάθμιση του λιμένα, το δίκτυο Metro της Θεσσαλονίκης και η πολύ πιθανή ανάπτυξη του δυτικού προαστιακού σιδηροδρόμου. Τέλος, ιδιαίτερα σημαντική είναι και η εν εξελίξει αναβάθμιση του αεροδρομίου «Μακεδονία» της Θεσσαλονίκης, η οποία θα οδηγήσει (μέχρι το 2021) σε ένα διευρυμένο σύγχρονο αεροδρόμιο με σημαντικά αυξημένη χωρητικότητα, δημιουργώντας τις απαραίτητες προϋποθέσεις για την ενίσχυση της διασύνδεσης της πόλης με το διεθνές περιβάλλον.

Συνεπώς, με γνώμονα την ισχυρή ανάπτυξη της περιοχής σε περίπτωση επιτυχούς ανασχεδιασμού, ο Διαγωνισμός Αρχιτεκτονικών Ιδεών «ArXellence 2» αποτελεί μία σημαντική πρόκληση αστικής αναγέννησης. Είναι το πρώτο και πιο αποφασιστικό βήμα προς την εκπλήρωση των προσδοκιών για τον επαναπροσδιορισμό της Θεσσαλονίκης ως μία σύγχρονη, κοσμοπολίτικη πόλη.

Μέσα από τις νέες, καινοτόμες προτάσεις που θα αναπτυχθούν στο πλαίσιο του διαγωνισμού, θα προετοιμαστεί το έδαφος για την αναγέννηση αυτής της παρηκμασμένης αστικής περιοχής, στη μεταμόρφωση της οποίας θα συνεισφέρουν καθοριστικά και οι πρωτοβουλίες και η υποστήριξη τόσο της τοπικής αυτοδιοίκησης, όσο και του ιδιωτικού τομέα. Επικυρώνοντας τη βαρύτητα και τη σημασία του για τους δημόσιους και τοπικούς φορείς, ο διαγωνισμός διεξάγεται υπό την αιγίδα του Ελληνικού Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, του Δήμου Θεσσαλονίκης, του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος (Υποκατάστημα Κεντρικής Μακεδονίας) και του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων Θεσσαλονίκης.

Ο διαγωνισμός ξεκίνησε στις 9 Μαρτίου 2020 και οι εγγραφές θα είναι ανοιχτές μέχρι τις 25 Μαΐου 2020. Η προθεσμία υποβολής των προτάσεων είναι στις 15 Οκτωβρίου 2020. Η αξία των βραβείων ανέρχεται στα 60.000 € και οι 6 νικητές μαζί με τους 4 επαίνους θα ανακοινωθούν στις 25 Νοεμβρίου 2020. Την τελετή απονομής των βραβείων θα ακολουθήσει μία 20ήμερη έκθεση στο Δημαρχείο της Θεσσαλονίκης, καθώς και μία παρόμοια έκθεση στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης. Για να ενημερωθείτε για την επίσημη, εγκεκριμένη από την UIA, προκήρυξη του διαγωνισμού και για την εγγραφή σας, μπορείτε να επισκεφτείτε την ιστοσελίδα του διαγωνισμού: www.alumil.com/arxellence.