Μια πολυκατοικία με καμπύλη γεωμετρία στην Αθήνα

Στα βόρεια προάστια της Αθήνας, το Chiven από τους The Hive Architects διαμορφώνεται ως μια πολυκατοικία που ισορροπεί ανάμεσα στην αρχιτεκτονική ακρίβεια και τη ρευστότητα της μορφής. Μέσα από καθαρές γεωμετρίες και καμπύλες επιφάνειες που μοιάζουν να διαμορφώνονται από τον άνεμο και το φως, το έργο αναπτύσσεται ως μια δυναμική σύνθεση όγκων, αποφεύγοντας τη στατικότητα και επιδιώκοντας τη συνεχή κίνηση του βλέμματος.

Το κτίριο, συνολικής επιφάνειας 770,00 τ.μ., αναμένεται να ολοκληρωθεί το 2028. Η αρχιτεκτονική του γλώσσα ορίζεται από έντονες οριζόντιες χαράξεις και απαλά καμπύλα περιβλήματα, τα οποία αγκαλιάζουν τους εσωτερικούς χώρους και διαμορφώνουν τόσο την όψη όσο και την εμπειρία κατοίκησης.

Οριζόντιες στρώσεις και καμπύλα περιβλήματα

Η βασική αρχιτεκτονική χειρονομία εκφράζεται μέσα από διαδοχικές οριζόντιες στρώσεις και καμπύλες απολήξεις που μαλακώνουν τον όγκο του κτιρίου. Οι καμπύλες δεν λειτουργούν ως διακοσμητικό στοιχείο, αλλά ως χωρικά εργαλεία: οργανώνουν την κίνηση, κατευθύνουν τη θέα και δημιουργούν ένα διαρκές παιχνίδι φωτός και σκιάς στις όψεις.

Καθώς ο ήλιος μετακινείται στη διάρκεια της ημέρας, οι επιφάνειες του κτιρίου ανταποκρίνονται μέσα από αντανακλάσεις, σκιάσεις και μεταβολές βάθους. Το αποτέλεσμα είναι μια σύνθεση κατοίκησης που αλλάζει σταδιακά με τον χρόνο, προσδίδοντας αίσθηση κίνησης σε έναν κατά τα άλλα συμπαγή αστικό όγκο.

 

 

Συνέχεια ανάμεσα σε εσωτερικό και εξωτερικό

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη σχέση εσωτερικού και εξωτερικού χώρου. Τα διαφανή στηθαία μειώνουν την αίσθηση ορίου, επιτρέποντας στο φως να εισχωρεί βαθύτερα στο κτίριο και ενισχύοντας την οπτική συνέχεια ανάμεσα στους χώρους κατοίκησης, τους εξώστες και το γύρω περιβάλλον.

Οι μεγάλοι εξώστες επεκτείνουν τα διαμερίσματα προς τα έξω, προσφέροντας άνετους υπαίθριους χώρους. Το κτίριο οργανώνεται ως μια καθ’ ύψος ακολουθία ιδιωτικών και ημιυπαίθριων ζωνών, όπου κάθε επίπεδο διατηρεί την αυτονομία του, συμμετέχοντας παράλληλα στη συνολική συνέχεια της σύνθεσης.

Νερό, φως και βιοκλιματικός χαρακτήρας

Οι υπερυψωμένες πισίνες και τα υδάτινα στοιχεία λειτουργούν ως καθρέφτες του ουρανού, ενισχύοντας την αίσθηση αιώρησης, ηρεμίας και ελαφρότητας. Το νερό αποτελεί βασικό συνθετικό εργαλείο, συμβάλλοντας στην ατμόσφαιρα του έργου και εντείνοντας τον βιοκλιματικό του χαρακτήρα.

Η σχέση ανάμεσα στο νερό, το φως και τις καμπύλες επιφάνειες προσδίδει στο κτίριο μια πιο ήπια παρουσία. Αντί να βασίζεται στη μάζα και την αδιαφάνεια, το έργο δουλεύει με αντανακλάσεις, φιλτραρισμένο φως και προσεκτικά διαμορφωμένα όρια ανάμεσα στον εσωτερικό και τον εξωτερικό χώρο.

 

 

Γήινη υλικότητα και φυτεμένοι εξώστες

Η υλικότητα του έργου κινείται σε μια διακριτική παλέτα γήινων αποχρώσεων, όπου ανάγλυφες επιφάνειες συνδιαλέγονται με λείες υφές. Η ελεγχόμενη αυτή υλική γλώσσα υποστηρίζει την καθαρότητα της μορφής, προσδίδοντας βάθος και θερμότητα στην καμπύλη γεωμετρία του κτιρίου.

Η έμφαση στη λεπτομέρεια είναι εμφανής στις καμπύλες απολήξεις των πλακών, στη συνέχεια των οριζόντιων γραμμών και στην ενσωμάτωση της φύτευσης. Το πράσινο μαλακώνει τη γεωμετρία και εισάγει την ιδέα υπερυψωμένων κήπων στους επάνω ορόφους, φέρνοντας φυσικά στοιχεία στην κατακόρυφη ανάπτυξη της πολυκατοικίας.

Δώμα ως υπερυψωμένος χώρος χαλάρωσης

Η σύνθεση αναπτύσσεται καθ’ ύψος, μέσα από διαδοχικά επίπεδα που εξασφαλίζουν ιδιωτικότητα, χωρίς να διακόπτουν την οπτική συνέχεια. Στην κορυφή, το κτίριο ολοκληρώνεται με ένα ευρύχωρο δώμα, σχεδιασμένο ως υπερυψωμένος χώρος χαλάρωσης.

Τα ανοίγματα φιλτράρουν το φως και δημιουργούν εστιασμένες οπτικές φυγές, μετατρέποντας το δώμα σε προστατευμένο υπαίθριο χώρο. Με αυτόν τον τρόπο, η έννοια της κατοίκησης επεκτείνεται πέρα από το ίδιο το διαμέρισμα, προτείνοντας μια πολυεπίπεδη εμπειρία καθημερινής ζωής.

 

 

Σύγχρονη αστική κατοίκηση

Το Chiven επαναπροσεγγίζει τη σύγχρονη πολυκατοικία μέσα από μια ισορροπία λιτότητας, τεχνολογίας και φυσικών στοιχείων. Το έργο δεν επιδιώκει να επιβληθεί στο περιβάλλον του, αλλά να συνομιλήσει μαζί του μέσα από τη μορφή, το φως, το νερό και τη φύτευση.

Το αποτέλεσμα είναι μια πρόταση κατοίκησης ταυτόχρονα αισθητηριακή και λειτουργική: ένα κτίριο που διαμορφώνεται από την κίνηση, τη συγκρατημένη υλικότητα και την αναζήτηση ενός πιο ρευστού τρόπου ζωής στην πόλη.

Οικολογική ευαισθησία

Η πρόταση “στήνει” έναν διάλογο με το τοπίο. Η διαμόρφωση του τοπίου επιδιώκει να θολώσει τα όρια ανάμεσα στο δομημένο χώρο και στη φύση, ενσωματώνοντας την αρχιτεκτονική στο περιβάλλον της μέσα από ποικίλα στρώματα βλάστησης. Η πρόθεση δεν είναι μόνο να πλαισιωθεί το σπίτι με πράσινο, αλλά και να δημιουργηθεί μια ακολουθία βιωματικών εμπειριών που αποκαλύπτονται καθώς κανείς κινείται στον χώρο. Αυτή η προσέγγιση τονίζει τη ρευστότητα, τη βιοποικιλότητα και τη συνέχεια μεταξύ εσωτερικού και εξωτερικού, αναδεικνύοντας τον ουσιαστικό ρόλο της φύσης στη σύγχρονη κατοίκηση.

 

Ένταξη στο τοπίο

Το έργο αποτελεί παράδειγμα αρχιτεκτονικής τοπίου που διαμορφώνει τον χαρακτήρα και την ατμόσφαιρα μιας κατοικίας. Αντί να αντιμετωπίζεται ο κήπος ως συμπληρωματικό στοιχείο, το έργο τον καθιστά το βασικό μέσο αρχιτεκτονικής έκφρασης. Μέσα από τη βιοποικιλότητα, την οικολογική ευαισθησία και τη χωρική διαστρωμάτωση, ο σχεδιασμός τοποθετεί την κατοικία στο ευρύτερο πλαίσιο, όπου το δομημένο περιβάλλον και η φύση συνυπάρχουν σε γνήσια συμβίωση.

 

 

Λειτουργική οργάνωση

Η κατοικία βρίσκεται σε οικόπεδο 3.125m2, με 1.400m2 δομημένης επιφάνειας που τοποθετείται στρατηγικά ώστε να σέβεται και να αναδεικνύει την υφιστάμενη τοπογραφία. Ο κήπος οργανώνεται σε διακριτές αλλά αλληλένδετες ζώνες, καθεμία με ξεχωριστή ατμόσφαιρα, διατηρώντας ταυτόχρονα την ενότητα του συνόλου. Ο σχεδιασμός ενσωματώνει χλοοτάπητες, σκιερούς χώρους καθιστικών και πυκνοφυτεμένα όρια που δημιουργούν ιδιωτικότητα χωρίς να αποκόπτουν το σπίτι από το φυσικό του περιβάλλον. Η κυκλοφορία καθοδηγείται από ένα δίκτυο διαδρομών που εγκαθιδρύει οπτικές και φυσικές συνδέσεις ανάμεσα στους κήπους και στους εσωτερικούς χώρους.

Το πρόγραμμα ισορροπεί τις κοινωνικές και τις ιδιωτικές λειτουργίες σε ένα πλαίσιο όπου το τοπίο είναι διαρκώς παρόν. Τα μεγάλα ανοίγματα στην αρχιτεκτονική αναιρούν τα όρια, εξασφαλίζοντας συνεχή διάλογο μεταξύ εσωτερικών και εξωτερικών χώρων. Η πισίνα και το deck αναψυχής εντάσσονται οργανικά στις φυτεμένες περιοχές, δημιουργώντας ένα περιβάλλον όπου η ψυχαγωγία και ο στοχασμός συνυπάρχουν. Οι βοηθητικοί χώροι σχεδιάζονται διακριτικά, ώστε η λειτουργικότητα να μην διαταράσσει τη βιωματική ποιότητα της συνολικής σύνθεσης.

 

 

Παλέτα υλικών

Οι επιλογές υλικών ενισχύουν την ενσωμάτωση σπιτιού και κήπου. Τα λιθόστρωτα δάπεδα συγχωνεύονται με τις φυτεμένες επιφάνειες, ενώ τα ξύλινα deck προσθέτουν ζεστασιά και υφή στους κοινωνικούς χώρους. Η παλέτα φύτευσης είναι πλούσια και πολυεπίπεδη: ψηλά δέντρα προσφέρουν σκιά και κλίμακα· θάμνοι και αγρωστώδη μαλακώνουν τα όρια των κτισμάτων· αναρριχώμενα φυτά δημιουργούν κατακόρυφες συνδέσεις, ενώνοντας την αρχιτεκτονική με το πράσινο περιβάλλον της. Υδάτινα στοιχεία εμπλουτίζουν περαιτέρω τις ποιότητες του κήπου, αντανακλώντας το φως και εισάγοντας τον ήχο στο τοπίο.

Αρχιτεκτονική τοπίου: Rodrigo Oliveira Paisagismo

 

 

Βιομηχανική αρχαιολογία

Το υφιστάμενο κτίριο είναι ένα από τα σπάνια δείγματα του κινήματος της μπρουταλιστικής αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα, ανεγέρθηκε το 1972 και αποτελεί ένα από πιο σημαντικά έργα του γραφείου Τομπάζη. Λειτούργησε ως flagship της εταιρίας που φιλοξενούσε, η οποία εξειδικεύεται στη βιομηχανική παραγωγή σκυροδέματος.

Η αναγέννηση του υφιστάμενου ιστορικού κτιρίου αποτέλεσε μια ηθική πρόκληση, όσον αφορά το όριο της επέμβασης στην υφιστάμενη δομή. Αξίζει να σημειωθεί ότι, στα 50 χρόνια ζωής του, το κτίριο είχε επιχριστεί σε διάφορες αποχρώσεις-υλικότητες, με τελευταία την απόχρωση της ώχρας, χάνοντας έτσι την αρχική μπρουταλιστική του υφή. Συνεπώς, η πρώτη επέμβαση αφορούσε την επαναφορά της αρχικής (1972) σύστασης σκυροδέματος, σε όλα τα στοιχεία εμφανούς σκυροδέματος του κτιρίου (40.000μ2).

 

Χωρική οργάνωση

Στο εσωτερικό του κτιρίου, στόχος δεν ήταν να μηδενιστεί η επέμβαση μέσω μιας πιστής ανακατασκευής της αρχικής μορφής του. Οι δραστικές χωρικές αναδιατάξεις, στο εσωτερικό, είχαν ως στόχο τη δημιουργία ενός νέου χώρου που βρισκόταν όμως πάντα εκεί, στο «υποσυνείδητο» του κτιρίου, από το 1972.

Αυτή η προσπάθεια καθοδηγήθηκε, κυρίως, από τον κάναβο 1,20m x 1,20m, που αντιστοιχεί στις διαστάσεις του τυπικού στοιχείου της φατνωματικής οροφής. Ο εν λόγω κάναβος αποτέλεσε τη βάση για κάθε σχεδιαστική επέμβαση στο κτίριο: όλα τα αρχιτεκτονικά και ηλεκτρομηχανολογικά στοιχεία του κτιρίου βασίζονται σχεδιαστικά πάνω στον φυσικό και τρισδιάστατα νοητά προβαλλόμενο κάναβο που όρισε η φατνωματική οροφή.

Παράλληλα, με στόχο την ανάδειξη της γεωμετρίας της οροφής ως γενέτειρας δύναμης του όλου σχεδιασμού, απομακρύνθηκε κάθε είδους μηχανολογικός ή άλλος εξοπλισμός, σε αντίθεση με την αρχική κατάσταση του κτιρίου, κατά την οποία η οροφή βρισκόταν επικαλυμμένη με διάφορες ψευδοροφές και άλλα αρχιτεκτονικά και ηλεκτρομηχανολογικά στοιχεία. Έτσι, η έως τώρα «θαμμένη» φατνωματική οροφή λειτουργεί ως σημαντικό αρχαιολογικό εύρημα, το οποίο καθορίζει τη νέα μορφολογία του εσωτερικού του κτιρίου και οδηγεί το χώρο «προς μια απόλυτη αρχιτεκτονική» (Jean Pierre Raynaud – Maison de La Celle-Saint-Cloud).

 

 

Παλέτα υλικών

Βασική επέμβαση στο εσωτερικό του κτιρίου είναι η υλοποίηση ενός ξεκάθαρου λειτουργικού άξονα πρόσβασης σε οριζόντιο επίπεδο, με τις συνεχόμενες υδάτινες επιφάνειες, ενώ σε κατακόρυφο, με τη δημιουργία συστοιχίας αυτοφερόμενων μαρμάρινων πετασμάτων κι ένταξη σε αυτή του κεντρικού κλιμακοστασίου. Εφαρμόζονται γήινα υλικά και μινιμαλιστικές καθαρές γραμμές που αναδεικνύουν τα μπρουταλιστικά στοιχεία του κτιρίου μέσα από την αντίθεση. Εκσυγχρονίζονται, ανασχεδιάζονται και επεκτείνονται τα στοιχεία νερού στο εσωτερικό του κτιρίου ενώ αλλάζει φορά το κεντρικό κλιμακοστάσιο με στόχο την αποσυμφόρηση και τη διαπλάτυνση των οδεύσεων (οριζοντίων και κατακόρυφων) των κοινόχρηστων χώρων. Καθαιρείται ο μεσοόροφος και γίνεται καθολική αναδιάταξη στην περιοχή της εσόδου, με στόχο τη δημιουργία ενός καθαρού και εμβληματικού χώρου υποδοχής, ενώ προστίθενται βοηθητικοί χώροι και γίνεται διάνοιξη προς τον περιβάλλοντα χώρο της αίθουσας εκδηλώσεων του ισογείου με στόχο τη δημιουργία ενός πολυλειτουργικού σύγχρονου χώρου.

Σε όλα τα επίπεδα εφαρμόζονται υπερυψωμένα δάπεδα για τη διέλευση όλων των μηχανολογικών εγκαταστάσεων, αφήνοντας ανέπαφη κι ορατή την φατνωματική πλάκα. Αναδεικνύεται το αίθριο στον χώρο της Διοίκησης και γίνεται περιορισμένη, κατά το δυνατόν, χρήση πλήρων πετασμάτων στον χώρο των κλειστών γραφείων με εκτεταμένη χρήση υάλινων, καθώς και λειτουργική διαρρύθμιση ανοικτού τύπου των γραφειακών χώρων. Τέλος, διανοίγεται υπόγειο, με στόχο τη δημιουργία χώρου κάβας και γευσιγνωσίας.

 

 

Στρατηγική βιωσιμότητας

Όσον αφορά το κέλυφος, ανακατασκευάζονται όλες οι μονώσεις στα δώματα και τους εξώστες, συμπεριλαμβανόμενης της στεγάνωσης και της θερμομόνωσης, αντιμετωπίζονται τα σημεία θερμογεφυρών σε όλες τις οριζόντιες επιφάνειες με ελαχιστοποίησή τους στις κατακόρυφες, χωρίς να επιφέρεται καμία αλλοίωση στις όψεις, ενώ αντικαθίστανται όλα τα εξωτερικά κουφώματα με σύγχρονα θερμο-διακοπτόμενα κουφώματα αλουμινίου και ενεργειακούς υαλοπίνακες. Επιπλέον, ο ηλιασμός αντιμετωπίζεται με συστήματα σκίασης, ενώ εκσυγχρονίζονται και επεκτείνονται τα στοιχεία νερού στο εξωτερικό του κτιρίου για τη δημιουργία φυσικού δροσισμού και βελτίωση του μικροκλίματος.

Ο αρχιτεκτονικός χειρισμός των όψεων είναι διακριτικός, σχεδόν ευλαβικός, όσον αφορά την ανάδειξη του χαρακτήρα και της γενικής φιλοσοφίας του κτιρίου. Θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει ότι η επιλογή των ίδιων υλικών -σκυρόδεμα και γυαλί, αλλά στη σημερινή εκδοχή τους, σχεδόν 40 χρόνια μετά- υπηρετεί καλύτερα τον πυρήνα της αρχικής ιδέας που διέπει όλο το κτίριο, ενώ, συγχρόνως, του προσδίδει μια πολύ πιο σύγχρονη εικόνα.

 

Ορθογώνιος κάνναβος

Το έργο αφορά τέσσερις παραθαλάσσιες βίλλες, οι οποίες επαναπροσδιορίζουν τη σχέση του ανθρώπου με τη θάλασσα. Το όνομα Meerum αποτελεί συνδυασμό της λέξης meerithic -η επιθυμία του ανθρώπου να βρίσκεται κοντά στη θάλασσα- και της λέξης velum -πέπλο- βασική ιδέα στον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό του συγκροτήματος.

 

Αρχιτεκτονικοί όγκοι

Ένας κάνναβος οργανώνει τη δομή των κτηρίων, η οποία συνέχεται και αποδομείται σύμφωνα με τις διάφορες λειτουργικές χρήσεις ενώ ταυτόχρονα βρίσκεται σε συνεχή διάλογο με το υδάτινο στοιχείο και το φως. Οι τέσσερις βίλλες διακρίνονται ως λευκοί, πρισματικοί όγκοι που διακόπτουν μια σειρά από ξύλινες πέργολες που αποτελούνται από οριζόντια και κατακόρυφα στοιχεία τα οποία προσδίδουν άπλετη σκίαση και ρυθμίζουν την ιδιωτικότητα και τις οπτικές φυγές προς τη θάλασσα.

 

Χωροταξική οργάνωση

Οι βίλλες αποτελούνται από έναν ενιαίο χώρο διημέρευσης με καθιστικό, τραπεζαρία και κουζίνα, ενώ τρία ευρύχωρα υπνοδωμάτια με ιδιωτικό λουτρό συμπληρώνουν την κάτοψη. Εξωτερικά, ένα μπαρ στο κέντρο του συγκροτήματος αποτελεί τον πυρήνα του σχεδιασμού, ενώ στην κάθε βίλλα προβλέπεται ιδιωτική πισίνα και καθιστικό.

 

Υπαίθριος σχεδιασμός

Το εξωτερικό δάπεδο επενδύεται με τοπική πέτρα σε λευκή απόχρωση και διακόπτεται σημειακά από σχισμές με νερό. Χαμηλή και ψιλή φύτευση ενισχύει το ξερό, μεσογειακό τοπίο, με φυτά που είναι ανθεκτικά στην ξηρασία και απαιτούν ελάχιστη συντήρηση, συμβάλλοντας στη φυσική αισθητική του χώρου. Τα διακριτικά, minimal έπιπλα, κατασκευασμένα από υλικά όπως ξύλο και μέταλλο, εντάσσονται αρμονικά στον σχεδιασμό, προσφέροντας λειτουργικότητα και άνεση χωρίς να επιβαρύνουν οπτικά τον χώρο.