Συντηρητική αποκατάσταση

In the heart of Corso Italia in Milan, a small yet highly significant interior within Casa Sissa – a residential building by Gio Ponti and Emilio Lancia – has bee

Στην καρδιά της Corso Italia στο Μιλάνο, ένας μικρός αλλά ιδιαίτερα σημαντικός εσωτερικός χώρος εντός της Casa Sissa – μιας πολυκατοικίας των Gio Ponti και Emilio Lancia – έχει αποκτήσει νέα ζωή και σαφή λειτουργικό προσανατολισμό. Η αρχιτεκτονική του κτιρίου ισορροπεί ανάμεσα στον Ρασιοναλισμό, τον εκλεκτικισμό και το κίνημα Novecento, εκφράζοντας με χαρακτηριστικό τρόπο την ιταλική αρχιτεκτονική της περιόδου. Η επέμβαση προσεγγίζει τη συντηρητική αποκατάσταση με ακρίβεια, ενσωματώνοντας με διακριτικό τρόπο νέες χρήσεις που ανταποκρίνονται στις ανάγκες της σύγχρονης επαγγελματικής πρακτικής.

 

Χωρική οργάνωση

Ο χώρος γραφείου καταλαμβάνει μία πτέρυγα του κτιρίου με πρόσοψη προς την Corso Italia. Η κάτοψη οργανώνεται γύρω από έναν χώρο εισόδου με εντοιχισμένες αποθηκευτικές μονάδες πλήρους ύψους, ο οποίος οδηγεί σε έναν ευρύ και φωτεινό ενιαίο χώρο εργασίας. Το σύνολο συμπληρώνεται από μια πιο ιδιωτική αίθουσα συσκέψεων με θέα στον εσωτερικό κήπο, έναν χώρο καφέ, ένα λουτρό με προθάλαμο, καθώς και τεχνικές ζώνες ενσωματωμένες με τρόπο διακριτικό. Η αρχική διάταξη του διαμερίσματος διατηρείται και αναδεικνύεται: δίφυλλες υαλοστάσιες πόρτες, ανακατασκευασμένες βάσει των αρχικών, συνδέουν τους κύριους χώρους, ενώ επενδύσεις από καπνιστή δρυ διαμορφώνουν τον χώρο εισόδου, προσδίδοντας αίσθηση βάθους και υλικής θερμότητας.

 

Παλέτα υλικών

Κάθε σχεδιαστική απόφαση προέκυψε μέσα από άμεση και ουσιαστική επαφή με το υφιστάμενο κτιριακό απόθεμα. Τα αυθεντικά δάπεδα από δρυ, τοποθετημένα σε ψαροκόκαλο στην αίθουσα συσκέψεων και σε ρόμβους διαστάσεων 40×40cm στον κύριο χώρο εργασίας, αποξηλώθηκαν, αποκαταστάθηκαν και επανατοποθετήθηκαν, ενσωματώνοντας όπου απαιτήθηκε νέες τεχνικές υποδομές. Ο σπάνιος αυτός τύπος δαπέδου, που αποκαλύφθηκε κάτω από μεταγενέστερες επιστρώσεις, συντηρήθηκε με ιδιαίτερη επιμέλεια. Σε άλλες επιφάνειες, διατηρήθηκαν μαύρες τσιμεντόπλακες (cementine) που μιμούνται το Belgian Black μάρμαρο· όπου η αντικατάσταση δεν ήταν εφικτή, η συνέχεια εξασφαλίστηκε με πλάκες αυθεντικού μαρμάρου, επιλεγμένες με ακρίβεια ως προς τον τόνο και το φινίρισμα.

Οι τοίχοι αντιμετωπίστηκαν με σχεδόν αρχαιολογική προσέγγιση. Αυθεντικοί σοβάδες και διακοσμητικά φινιρίσματα της δεκαετίας του 1930, καλυμμένα από διαδοχικές μεταγενέστερες στρώσεις, αποκαλύφθηκαν, στερεώθηκαν και συμπληρώθηκαν όπου υπήρχαν φθορές. Στην αίθουσα συσκέψεων, η πράσινη χρωματική απόδοση παραπέμπει άμεσα στην παλέτα της εποχής. Παράλληλα, παράθυρα, χειρολαβές και μεντεσέδες αποκαταστάθηκαν μεμονωμένα: κάθε μεταλλικό στοιχείο αποσυναρμολογήθηκε, καθαρίστηκε και, όπου κρίθηκε απαραίτητο, ανακατασκευάστηκε μέσω καλουπιών, αποκαλύπτοντας την ποικιλία των αρχικών φινιρισμάτων από ορείχαλκο και σίδηρο. Οι λεπτομέρειες αυτές, τοποθετημένες στο μεταίχμιο μεταξύ Μοντερνισμού και Novecento, συνθέτουν ένα σύνολο όπου η τεχνική ακρίβεια συνυπάρχει με την εκλεπτυσμένη υλικότητα.

 

 

Επίπλωση και πρακτικές αποκατάστασης

Τα εντοιχισμένα έπιπλα, σχεδιασμένα ειδικά για τον χώρο, οργανώνουν τις επιμέρους λειτουργίες με διακριτικότητα. Αποθηκευτικές μονάδες, κονσόλες και τραπέζια εργασίας από λευκασμένη τέφρα εντάσσονται στο εσωτερικό χωρίς να διαταράσσουν την ιστορική αναγνωσιμότητα των χώρων. Η είσοδος της πολυκατοικίας αντιμετωπίζεται ως αναπόσπαστο τμήμα της συνολικής μελέτης. Αν και δεν έχει ακόμη αποκατασταθεί, διατηρεί την αυθεντική επένδυση τοίχων από μάρμαρο Palissandro Blu – ένα σπάνιο ιταλικό υλικό προέλευσης Πιεμόντε – τοποθετημένο σε ρόμβους, μοτίβο που επανεμφανίζεται και στο δάπεδο του γραφείου.

Στα αξιοσημείωτα στοιχεία συγκαταλέγονται επίσης η ριγωτή οροφή από σοβά, ένα φωτιστικό ενσωματωμένο κάτω από μαρμάρινο πάγκο και ένα μεγάλο υαλοστάσιο που πλημμυρίζει το κλιμακοστάσιο με φυσικό φως. Όλα συνδιαλέγονται με την αισθητική του Novecento και του Μοντερνισμού, συνθέτοντας μια επέμβαση που λειτουργεί ταυτόχρονα ως πράξη φροντίδας του ιστορικού κελύφους και ως σαφής δήλωση μεθοδολογικής προσέγγισης.

 

Αποτύπωση συναισθημάτων

Η ανακαίνιση, η οποία σχεδιάστηκε για να στεγάσει αρχιτεκτονικό γραφείο, είχε ως βασικό της στόχο τη δημιουργία μιας εικόνας που να αντικατοπτρίζει την αισθητική των αρχιτεκτόνων, μέσα από διακριτούς χώρους που να προκαλούν συναισθηματική ανταπόκριση στους επισκέπτες.

 

Διαμόρφωση του εσωτερικού

Σε αυτό το πνεύμα, η διαμόρφωση κάθε αίθουσας έχει μελετηθεί σκηνοθετικά, ως χώρος παρουσίασης της ταυτότητας του γραφείου. Για να γίνονται καλύτερα αντιληπτές οι δυνατότητες του αρχιτεκτονικού σχεδιασμού από τους πελάτες σε πιθανά μελλοντικά έργα, θεωρήθηκε απαραίτητη η δημιουργία χώρων καθημερινής χρήσης, όπως καθιστικό που λειτουργεί ως αίθουσα αναμονής στο ισόγειο, πλήρως εξοπλισμένο λουτρό και κουζίνα στο υπόγειο, αλλά και προσωπική αίθουσα γραφείου με βιβλιοθήκη στο πατάρι. Με τον τρόπο αυτό, η περιήγηση των επισκεπτών στο γραφείο μετατρέπεται σε προσομοίωση μιας μελέτης κατοικίας, σε κλίμακα την οποία μπορούν να αντιληφθούν εύκολα με όλες τις αισθήσεις τους.

 

Σχεδιασμός χώρου εργασίας και φωτισμός

Στο υπόγειο, πρόκληση ήταν η έλλειψη φυσικού φωτισμού, καθώς σε αυτό το επίπεδο φιλοξενείται ο βασικός χώρος εργασίας. Έτσι, επιλέχθηκαν ειδικά φωτιστικά σώματα για τη δημιουργία άνετων συνθηκών, αλλά και για την τόνωση της δημιουργικότητας των εργαζομένων, καθώς το χρώμα του φωτός μπορεί να αλλάζει.

 

Ενοποίηση και διαχωρισμός χώρων

Σε αντίθεση με την υφιστάμενη διαμόρφωση, σχεδιάστηκε μια ενιαία σκάλα, η οποία κατασκευάστηκε από λαμαρίνα 10mm και ξύλινα πατήματα, που οριοθετεί διαφορετικές χρήσεις. Για την ενοποίηση αλλά και τον διαχωρισμό των χώρων του ισογείου, όποτε κάτι τέτοιο είναι επιθυμητό, χρησιμοποιήθηκαν ξύλινες πόρτες περιστρεφόμενες γύρω από άξονα, με τη μορφή πάνελ.

 

Υλικά και χρωματισμοί

Μάρμαρα Διονύσου με διαφορετικές επεξεργασίες, όπως αμμοβολή και βούρτσισμα, επιδεικνύουν σε επιλεγμένα σημεία του γραφείου τις δυνατότητες του υλικού. Τέλος, η χρωματική μελέτη εμπεριέχει σε μεγάλο βαθμό το λευκό και μαύρο χρώμα καθώς η δύναμη του μαύρου έρχεται σε απόλυτη ισορροπία με την απλότητα του λευκού.