Η Νατάσα Λιανού και ο Ερμής Χαλβατζής μιλούν για την «ευφυή κομψότητα», τα χρόνια τους στους Zaha Hadid Architects, τα έργα τους στην Ελλάδα και το μέλλον των μεγαλουπόλεων.

 

Οι Lianou Chalvatzis Architects (LC Architects), με επικεφαλής τη Νατάσα Λιανού και τον Ερμή Χαλβατζή, είναι ένα αρχιτεκτονικό γραφείο με έδρα το Λονδίνο, που διερευνά τις δυνατότητες που ανοίγουν οι νέες τεχνολογίες για τον σχεδιασμό. Σε έργα διαφορετικής κλίμακας και απαιτήσεων, συνδυάζουν την υπολογιστική σκέψη, τη λειτουργικότητα και την αρχιτεκτονική έκφραση. Η φιλοσοφία τους, την οποία περιγράφουν ως «Smart Design Elegance», επιχειρεί να γεφυρώσει την καινοτομία με μια αρχιτεκτονική προσανατολισμένη στην καθημερινή εμπειρία των ανθρώπων.

 

 

Ξεκινήσατε τη σταδιοδρομία σας μέσα από ένα μεγάλο «σχολείο», το αρχιτεκτονικό γραφείο της Zaha Hadid. Με τι εφόδια ήρθατε εκεί και τι είχατε αποκομίσει όταν αποφασίσατε να χαράξετε τη δική σας πορεία;

LC: Βρίσκουμε συναρπαστικό το γεγονός ότι μια ιδέα μετουσιώνεται σε χώρο, τον οποίο μπορούν να βιώνουν εκατοντάδες άνθρωποι και, δυνητικά, γενιές ανθρώπων σε διαφορετικές εποχές και συνθήκες. Η αρχιτεκτονική χαρακτηρίζει τόπους και εκφράζει εποχές και κουλτούρες.

Μέσα από την πορεία μας, είδαμε ότι μια ιδέα μπορεί να έχει σημαντική επίδραση σε έναν τόπο. Μπορεί να αλλάξει την καθημερινότητα και τη ζωή των ανθρώπων οπουδήποτε στον κόσμο. Είχαμε την τύχη να ζήσουμε από κοντά τη «φλόγα» της Zaha και να δουλέψουμε για μοναδικά έργα ανά την υφήλιο. Η φλόγα της μοναδικής ματιάς και της διαφορετικής οπτικής για τα πράγματα είναι αυτό στο οποίο πιστεύουμε και το οποίο εφαρμόζουμε.

 

 

Τι είναι για εσάς ο «έξυπνος σχεδιασμός»; Σε τι έχει ήδη αλλάξει την αρχιτεκτονική σκέψη και πρακτική και τι προοπτικές ανοίγει όσο εδραιώνεται και γίνεται πιο προσιτός;

LC: Έξυπνος σχεδιασμός είναι για εμάς ο επιτυχής συνδυασμός πολλών παραμέτρων, με αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός λειτουργικού συστήματος. Δεν αρκεί κάτι να είναι μόνο όμορφο, μόνο λειτουργικό ή μόνο βιοκλιματικό.

Ο συνδυασμός της λειτουργικότητας, της βιωσιμότητας, της κατασκευασιμότητας, της αισθητικής, της τήρησης του προϋπολογισμού και πολλών ακόμη παραμέτρων συγκροτεί έναν ευφυή κόσμο. Αυτός ανταποκρίνεται σε πολλαπλές συνθήκες και απαιτήσεις, καθώς και σε τοπικούς περιορισμούς, με τελικό αποτέλεσμα έναν συναρπαστικό χώρο που μπορεί να πυροδοτήσει μοναδικές εμπειρίες.

Εμείς το αποκαλούμε «ευφυή κομψότητα» — Smart Design Elegance. Ο έξυπνος σχεδιασμός πρέπει επίσης να είναι ευέλικτος. Οφείλει να προβλέπει την εύκολη προσαρμογή και να προδιαγράφει μεθόδους μετατροπής ή αντικατάστασης συστημάτων και υποσυστημάτων. Έτσι, μπορεί να ανταποκρίνεται στις εκάστοτε συνθήκες και απαιτήσεις κάθε εποχής.

 

 

Ποια ήταν η εμπειρία σας στην πρώτη μετάβαση από μια κατασκευή μικρής κλίμακας —στη λογική ενός prototype— προς ένα ολοκληρωμένο κτίριο;

LC: Η λογική και η φιλοσοφία της κατασκευής διέπονται από κοινά στοιχεία και αρχές, είτε πρόκειται για μια μικρότερη κατασκευή είτε για ένα μεγάλο έργο.

Για εμάς, σε όλα τα έργα υπάρχει η έννοια του «πρωτοτύπου». Μας ενδιαφέρει να αντιμετωπίζουμε καθετί που μας ζητείται μέσα από μια νέα οπτική. Το design εμπεριέχει την έννοια της ανακάλυψης και της έρευνας, επομένως και την έννοια του νέου.

Σε όλα μας τα έργα υπάρχει, συνεπώς, η λογική της πρόκλησης, του πειραματισμού και του καθολικού σχεδιασμού. Παράλληλα, υπάρχει η συνεργασία με πολλές ειδικότητες, οι περιορισμοί και οι κανόνες που πρέπει να τηρούνται, ο συντονισμός και τα τεχνικά ζητήματα που καλούμαστε να επιλύσουμε. Όλα αυτά ενσωματώνονται στον σχεδιασμό με στόχο ένα «effortless», όπως το αποκαλούμε, αποτέλεσμα.

Σχεδιάζουμε τα πάντα στον βαθμό που μας επιτρέπεται, φυσικά. Επομένως, σε όλες τις κλίμακες, όλα τα στοιχεία υπάρχουν για να πλαισιώνουν και να αναδεικνύουν την αρχιτεκτονική μας, ενισχύοντας την αίσθηση και την εμπειρία των χρηστών.

 

 

Ποια είναι τα στοιχεία των «έξυπνων κτιρίων» που δεν αποτυπώνονται άμεσα στη μορφολογία τους, όπως αυτή φαίνεται σε εικόνες; Πώς σχεδιάζει κανείς τη συνολική εμπειρία ενός χώρου με νέα μέσα σχεδιασμού και κατασκευής;

LC: Ο τρόπος με τον οποίο σχεδιάζεται ένας χώρος, αλλά και οι εμπειρίες που προσφέρει, αποτελούν συνάρτηση των αρχιτεκτονικών ποιοτήτων που τον συνθέτουν. Τα νέα μέσα σχεδιασμού και κατασκευής είναι εργαλεία που χρησιμοποιούμε και τα οποία εξυπηρετούν την εκπλήρωση του αρχιτεκτονικού μας οράματος.

 

Έχετε ήδη ολοκληρωμένα ή υπό κατασκευή κάποια σημαντικά έργα στην Ελλάδα. Πώς εργάζεστε με τα εγχώρια κατασκευαστικά δεδομένα;

LC: Βασική προϋπόθεση για τη δημιουργία ενός επιτυχημένου έργου, οπουδήποτε στον κόσμο, είναι όλα τα μέρη της ομάδας —αρχιτέκτονες, μηχανικοί, πελάτες, κατασκευαστές και λοιποί συνεργάτες— να μοιράζονται τους ίδιους υψηλούς στόχους για το έργο, με θετική διάθεση και όραμα.

Σε κάθε τόπο όπου χτίζουμε, χρησιμοποιούμε τα τοπικά κατασκευαστικά δεδομένα και τις αντίστοιχες τεχνικές. Μέσα από τον σχεδιασμό μας, στοχεύουμε στην επιτυχημένη υλοποίηση του έργου.

 

 

Ποιος είναι ο ρόλος του πελάτη στα έργα σας όταν η μορφολογία είναι ήδη τόσο χαρακτηριστική; Τι περιμένει κανείς όταν έρχεται σε εσάς για μια ανάθεση και τι είναι αυτό που εσείς συνεισφέρετε ως αρχιτέκτονες πέρα από τις αρχικές προσδοκίες;

LC: Το έργο μας έχει έναν μεθοδικό χαρακτήρα, μέσα από τον οποίο προσφέρονται, με μαθηματικούς, ορθολογικούς και ρεαλιστικούς όρους, λύσεις για τις εκάστοτε ανάγκες ή τα προβλήματα που μας τίθενται.

Ο σχεδιασμός είναι για εμάς το αποτέλεσμα μιας ιδέας και μιας ιστορίας, η οποία γεννιέται και μορφοποιείται σε συνεργασία με τον πελάτη και έχει σκοπό να επιλύσει τις εκάστοτε ανάγκες. Κεντρικό στοιχείο του έργου είναι ο άνθρωπος και οι εμπειρίες που βιώνει.

Μπορούμε να πούμε ότι κάθε έργο μας διακατέχεται από το DNA μας. Ωστόσο, το τελικό αποτέλεσμα, που γίνεται η ταυτότητα του έργου, αντικατοπτρίζει το όραμα του ιδιοκτήτη του. Στοχεύουμε, μέσα από τον σχεδιασμό, τις ποιότητες και τα στοιχεία που συνιστούν ένα έργο, να μετατρέπουμε κάθε ανάθεση σε ευκαιρία για κάτι φρέσκο και νέο.

 

 

Ποια είναι τα επόμενα βήματα του γραφείου και προς ποια κατεύθυνση αισθάνεστε την ανάγκη να στρέψετε την έρευνά σας;

LC: Sky is the limit. Megacities. Εικονική πραγματικότητα. Τεχνητή νοημοσύνη. Η ανθρωπότητα κινείται προς μια κατεύθυνση πληθυσμιακής υπερσυγκέντρωσης και αυτό μας συναρπάζει. Αυτά τα πολύπλοκα, εξελισσόμενα συστήματα, καθ’ ύψος και όχι μόνο, με τις αλληλοεπικαλύψεις τους (layering), παρουσιάζουν τεράστιο ενδιαφέρον για εμάς.

 

Η συνέντευξη παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ek246 | Απρίλιος 2020.

Νέες συνδέσεις

Η Πλατεία Ελευθερίας βρίσκεται δίπλα στα ενετικά τείχη και την αποξηραμένη τάφρο που περιβάλλει τη Λευκωσία. Τα χαρακτηριστικά αμυντικά τείχη, που χτίστηκαν κατά τον Μεσαίωνα και επισκευάστηκαν εκτεταμένα από τους Βενετούς τον 16ο αιώνα, οριοθετούν το αρχαιότερο τμήμα της πρωτεύουσας, διαχωρίζοντας την παλιά πόλη από τις νεότερες συνοικίες εκτός των τειχών.

 

Στρατηγική αστικού σχεδιασμού

Η μετατροπή της πλατείας σε βασικό χώρο συνάθροισης της πόλης στηρίζεται στη δημιουργία νέων συνδέσεων που συμβάλλουν στην ενοποίηση της διχοτομημένης πρωτεύουσας. Ο σχεδιασμός διασφαλίζει ανεμπόδιστες οπτικές φυγές προς τα ιστορικά τείχη, καθιστώντας τα αναπόσπαστο στοιχείο της ταυτότητας της Λευκωσίας, ενώ παράλληλα ανοίγει την τάφρο σε δημόσιες χρήσεις, επιτρέποντας τη φιλοξενία φεστιβάλ και υπαίθριων εκδηλώσεων.

Η μελέτη ανασηκώνει το επίπεδο της τάφρου, δημιουργώντας μια γέφυρα που συνδέεται οργανικά με τον γύρω αστικό ιστό και συγκροτεί μια νέα πλατεία στην καρδιά της πόλης. Στο πλαίσιο αυτό πραγματοποιήθηκαν εκτεταμένες αρχαιολογικές ανασκαφές καθώς και εργασίες συντήρησης και προστασίας των ιστορικών ενετικών τειχών. Το έργο περιλαμβάνει επίσης τη δημιουργία δύο καφέ στον χώρο της πλατείας και την κατασκευή ενός νέου υπόγειου χώρου στάθμευσης με πρόσβαση από τη Λεωφόρο Ομήρου.

 

 

Στοιχεία σύνδεσης

Σκάλες και ανελκυστήρες συνδέουν άμεσα την πλατεία με τον τερματικό σταθμό λεωφορείων της Πλατείας Σολωμού, ενισχύοντας τη λειτουργικότητα και τη διαπερατότητα της περιοχής. Ο μετασχηματισμός των μέχρι πρότινος απρόσιτων περιοχών στο εσωτερικό της τάφρου σε πλατείες, κήπους και διαδρομές περιπάτου κάτω από φοίνικες δημιουργεί μια νέα “πράσινη ζώνη” γύρω από την πόλη.

Η ζώνη αυτή έχει τη δυνατότητα να επεκταθεί κατά μήκος των τειχών, σχηματίζοντας ένα συνεχές δίκτυο δημόσιων χώρων που περικυκλώνει τη Λευκωσία και επανασυνδέει τις κοινότητες της διχοτομημένης πρωτεύουσας. Η πλατεία λειτουργεί έτσι ως καταλύτης για την ενεργοποίηση του δημόσιου χώρου, προσφέροντας νέες δυνατότητες κοινωνικής συνύπαρξης και αστικής ζωής.

 

 

Υλικότητα & φωτισμός

Στο πλαίσιο της μετατροπής της τάφρου σε αστικό πάρκο, οι ρευστές γεωμετρίες της σύνθεσης προκύπτουν από τον τριγωνισμό των ακανόνιστων σχημάτων του περιτειχίσματος. Τα σημεία έντασης που δημιουργούνται μετατρέπονται σε καθιστικά, παρτέρια ή στοιχεία νερού, διαμορφώνοντας ένα δυναμικό αστικό τοπίο. Η δαπεδόστρωση με γρανίτη αποδίδει μια αίσθηση διαχρονικής στιβαρότητας, ενώ οι ανοιχτοί αρμοί ανάμεσα στις πλάκες λειτουργούν ως παθητικό σύστημα απορροής των ομβρίων υδάτων. Τα νέα δέντρα που φυτεύτηκαν συμβάλλουν στη φυσική ρύθμιση της στάθμης του νερού, περιορίζοντας τη διάβρωση των θεμελίων των μεσαιωνικών τειχών.

Η γέφυρα του άνω επιπέδου και οι στηρίξεις της κατασκευάζονται από γλυπτικές μορφές σκυροδέματος που εξασφαλίζουν αντισεισμική επάρκεια, ενώ οι βάσεις των υποστυλωμάτων διαμορφώνονται ως πάγκοι καθιστικού. Με τη μεταμόρφωση αυτή, η Πλατεία Ελευθερίας αναδεικνύεται στον μεγαλύτερο αστικό δημόσιο χώρο της Λευκωσίας. Γεφυρώνοντας τα ενετικά τείχη και την τάφρο, η νέα πλατεία λειτουργεί ως σημαντική πύλη εισόδου στην παλιά πόλη, ενώ το υπόγειο πάρκινγκ απομακρύνει την κυκλοφορία των αυτοκινήτων από το ιστορικό κέντρο, διευκολύνοντας τη μελλοντική πεζοδρόμησή του. Έτσι, το έργο εμπλουτίζει το αστικό τοπίο της ιστορικής συνοικίας, δημιουργώντας ταυτόχρονα νέους δημόσιους κήπους και χώρους συνάντησης για τους κατοίκους και τους επισκέπτες της πόλης.

Τέλος, ο σχεδιασμός φωτισμού ενισχύει τη ρευστή γεωμετρία της πλατείας και λειτουργεί ως εργαλείο χωρικής καθοδήγησης κατά τις βραδινές ώρες. Γραμμικά φωτιστικά στοιχεία ενσωματώνονται διακριτικά στα περιγράμματα των καμπύλων επιφανειών και των γεφυρών, υπογραμμίζοντας τη δυναμική μορφολογία της σύνθεσης και καθιστώντας τη δομή ευανάγνωστη στο αστικό τοπίο. Παράλληλα, διάσπαρτα φωτιστικά σώματα χαμηλής έντασης ενσωματώνονται στη δαπεδόστρωση της πλατείας, δημιουργώντας ένα λεπτό “πεδίο φωτός” που ακολουθεί τη γεωμετρία των διαδρομών και των σημείων στάσης. Η προσέγγιση αυτή αναδεικνύει την πλαστικότητα των επιφανειών σκυροδέματος, ενισχύει την αίσθηση ασφάλειας και μετατρέπει τον δημόσιο χώρο σε ένα “νυχτερινό τοπίο”, όπου το φως λειτουργεί τόσο λειτουργικά όσο και ατμοσφαιρικά.

 

 

Incisions are few, and precise: one opening at the kitchen looks downwards; one light well at the end of the corridor accentuates a sculpture in space, and marks arrival. At the entrance prism, a vertical aperture is juxtaposed to the incision of the kitchen; as a result, each afternoon, a strip of light crosses through. Those elements are brought into a marked contrast with the other two faces of the volume, where the wall is expressed as absence. The shading device is also a mechanism, a filter in an environmental approach. The ample height of the spaces alludes to vernacular architecture, where the large air volume stabilizes interior temperature. The thermal mass of the walls adds to this effect. The tectonic shell of the project wraps this interior in an austere line, without any superficial gestures.

 

 

 

 

04. Ilios Beach Club and Nalu Surf Club | Elastic Architects

ek Issue: 304 | January – February 2026

Lighting Design: Archtube

 

Natural lighting and cross ventilation are maximized, strengthening the connection between the space and the elements of wind and sun – essential aspects of the surfing experience. At the same time, a multilayered artificial lighting scheme highlights the curves and geometries of the architecture, emphasizing the spatial composition during nighttime hours. The material palette reinforces this sense of flow and continuity. Travertine, oak timber, teak and iroko, ribbed glass, sculptural details and finishes made from natural fibers create a warm and tactile environment. Through Ilios and Nalu, a unified architectural ensemble emerges, balancing flow and stillness. The result is a multisensory hospitality experience rooted in rhythm, equilibrium and the authenticity of surf culture.

 

05. Saint Hotel | Kapsimalis Architects

ek Issue: 248 | June 2020

Lighting Design: HALO Architectural Lighting

 

The lighting of the complex operates in a discreet manner, enhancing the sculptural quality of the white volumes and the experience of movement through the landscape. Along the outdoor pathways and staircases, low-intensity linear luminaires are integrated into the architecture, emphasizing the geometry of the walls and guiding visitors during nighttime circulation. The illuminated pools act as diffused luminous surfaces within the composition, creating soft reflections across the cave volumes. Inside the rooms, lighting remains subtle and integrated into the curved surfaces, highlighting the minimalist aesthetic and the sculptural qualities of Cycladic architecture.

 

 

 

In mid-July, the new architectural lighting installation for the Hellenic Parliament Building and the Tomb of the Unknown Soldier was completed, accompanied by the energy upgrade of the underground parking areas and the complex’s nursery facility. The new lighting design seeks to redefine the nocturnal presence of the building and its surrounding space, situating the intervention within a contemporary framework of environmental responsibility and sustainability. The new lighting scheme was implemented exclusively using advanced LED technology, with particular emphasis on chromatic consistency and precise control of the light sources. Each luminaire is digitally controlled in terms of both intensity and operating duration, allowing the creation of dynamic lighting scenarios with a high degree of accuracy.

 

The artificial lighting scheme emphasizes clarity, orientation, and the public presence of the building within the city. Linear and recessed luminaires are carefully integrated into ceilings, circulation areas, and architectural elements, providing even illumination while preserving the clean architectural lines of the spaces. Externally, subtle façade lighting and the glow from the interior transform the town hall into a luminous urban landmark, reinforcing its role as an open and accessible civic institution within the historic center of Nicosia.

 

 

The sense of movement created by the wave-like louvers is intensified by the interplay of light and shadow throughout the day. Continuous variations in illumination transform the appearance of the façade, giving it a shifting character that responds to the movement of the sun. During the evening hours, the building’s architectural identity is further emphasized through a permanent lighting installation designed specifically for each point, angle and element of the façade. A carefully calibrated sequence of subtle variations in white light runs along the building envelope, establishing a quiet dialogue with the city’s nocturnal landscape. Particular emphasis was placed on minimizing light pollution. The lighting fixtures are controlled through specialized systems that allow them to operate at very low luminance levels, thereby protecting the surrounding urban environment.

 

 

The lighting design of the office building is conceived as an integral component of the architectural strategy, supporting both the workplace environment and the building’s contemporary identity within the urban fabric. Specifically, artificial lighting follows a restrained and highly integrated system of linear and recessed luminaires that emphasize clarity and spatial continuity. Even, glare-free illumination supports focused work while maintaining a calm and balanced atmosphere throughout the office interiors and shared spaces. At night, subtle exterior lighting accentuates the geometry of the façades and the transparency of the glazed surfaces, allowing the building to appear as a softly illuminated volume that contributes to the contemporary character of the business district.