Εμφανές σκυρόδεμα, φυσικές υφές και έπιπλα βραζιλιάνικου design χαρακτηρίζουν την ανακαίνιση ενός διαμερίσματος 130τ.μ. στο Σάο Πάολο, όπου η νέα κάτοψη ενοποιεί τους χώρους διημέρευσης διατηρώντας παράλληλα εμφανή στοιχεία της κατασκευής της δεκαετίας του 1970.

Το Jardins Apartment στο Σάο Πάολο από τους AVAA Arquitetura είναι ένα διαμέρισμα 130τ.μ. σε κτίριο της ύστερης δεκαετίας του 1970. Η ανακαίνιση, που σχεδιάστηκε για ένα ζευγάρι, συνδυάζει την πλήρη αναβάθμιση των υποδομών με την αναδιοργάνωση της αρχικής κάτοψης, διατηρώντας στοιχεία του υφιστάμενου φέροντα οργανισμού, όπως τα εμφανή δοκάρια από σκυρόδεμα.

Αντί να αποκρύψει την ηλικία του κτιρίου, η επέμβαση διατηρεί επιλεγμένα υφιστάμενα στοιχεία και τα συνδυάζει με νέες ξύλινες επιφάνειες, φυσικές υφές και σύγχρονη επίπλωση. Η νέα οργάνωση δίνει έμφαση στη συνέχεια των χώρων διημέρευσης, ενώ η υλική παλέτα συνδέει την αρχική κατασκευή με προσωπικές αναφορές των ιδιοκτητών.

 

Ενοποίηση των χώρων διημέρευσης

Η νέα κάτοψη δίνει προτεραιότητα στους κοινόχρηστους χώρους της κατοικίας.

Η προηγουμένως κλειστή κουζίνα ενοποιείται με το καθιστικό και την τραπεζαρία και οργανώνεται γύρω από μια μεγάλη κεντρική νησίδα. Με αυτόν τον τρόπο, εντάσσεται στην καθημερινή κοινωνική ζωή του σπιτιού και εξυπηρετεί τόσο την προετοιμασία του φαγητού όσο και τις συγκεντρώσεις με φίλους και οικογένεια.

Η πρόσβαση στον βοηθητικό χώρο αποκρύπτεται πίσω από μια συνεπίπεδη πόρτα που ενσωματώνεται στην ξύλινη επένδυση της τραπεζαρίας. Οι δευτερεύουσες λειτουργίες συγκεντρώνονται έτσι σε μια ενιαία αρχιτεκτονική επιφάνεια, διατηρώντας την οπτική συνέχεια του χώρου.

Το καθιστικό και η τραπεζαρία μπορούν να υποστηρίξουν διαφορετικούς τρόπους χρήσης. Ένας καναπές διπλής όψης οργανώνει τον χώρο ανάμεσα σε μια περισσότερο ανεπίσημη περιοχή καθιστικού και τη ζώνη της τηλεόρασης, ενώ ένα συνεχές χαμηλό έπιπλο προσφέρει επιπλέον θέσεις και ενσωματωμένους αποθηκευτικούς χώρους.

 

Εμφανές σκυρόδεμα και φυσικές υφές

Η επιλογή των υλικών συνδέει άμεσα την αρχική κατασκευή με το νέο εσωτερικό.

Τα εμφανή δοκάρια από σκυρόδεμα διατηρούνται ως στοιχεία του φέροντα οργανισμού της δεκαετίας του 1970, επιτρέποντας στην αρχική δομή του κτιρίου να παραμένει ευανάγνωστη.

Απέναντι στις περισσότερο αδρές επιφάνειες του σκυροδέματος, η ξυλεία και τα φυσικά υλικά εισάγουν χαρακτηριστικές υφές.

Η πλεκτή ψάθα αποκτά ιδιαίτερη σημασία στην υλική παλέτα, καθώς παραπέμπει στην πορτογαλική καταγωγή ενός από τους ιδιοκτήτες. Η προσωπική αυτή αναφορά εντάσσεται μέσα από το ίδιο το υλικό και όχι ως πρόσθετο διακοσμητικό στοιχείο.

Οι τοίχοι και οι οροφές αποκτούν ανάγλυφα τελειώματα σε ουδέτερους τόνους, δημιουργώντας μικρές μεταβολές φωτός και σκιάς στις επιφάνειες.

 

Νέο wc μέσα στις υφιστάμενες υποδομές

Το WC επισκεπτών διαμορφώνεται με την επανάχρηση του υδραυλικού κατακόρυφου δικτύου του προηγούμενου βοηθητικού λουτρού.

Η επιλογή αξιοποιεί τις υφιστάμενες υποδομές και προσαρμόζει τη λειτουργία τους στη νέα οργάνωση της κατοικίας.

Ο πάγκος από χαλαζίτη Verde Vitória Régia, με χειροποίητο τελείωμα, αναδεικνύει τις φυσικές διαφοροποιήσεις της πέτρας. Το δάπεδο από ψηφίδες τραβερτίνη συνδυάζεται με ταπετσαρία σε πράσινες αποχρώσεις, δημιουργώντας μια περισσότερο συμπυκνωμένη υλική σύνθεση σε σχέση με τους κύριους χώρους.

Μια ακουαρέλα που απεικονίζει το πατρικό σπίτι του ιδιοκτήτη στην Πορτογαλία προσθέτει μια ακόμη προσωπική αναφορά και συνδέει το νέο εσωτερικό με τη μνήμη ενός διαφορετικού τόπου κατοίκησης.

 

Οι ιδιωτικοί χώροι

Η κύρια σουίτα διευρύνεται ώστε να ενσωματώσει ένα ευρύχωρο walk-in closet με ανοιχτόχρωμες ξύλινες κατασκευές.

Η φωτεινή ξυλεία δημιουργεί αντίθεση με το σκουρότερο δάπεδο σε μοτίβο ψαροκόκαλου, ενώ το έπιπλο περιποίησης τοποθετείται κοντά στο παράθυρο ώστε να αξιοποιεί το φυσικό φως.

Ένα ορθογώνιο σκαμπό εισάγει διαφορετική υφή, ενώ το παγκάκι που σχεδιάστηκε ειδικά από το γραφείο χαρακτηρίζεται από καμπύλες γραμμές και μια διακριτική χρωματική διαφοροποίηση της ταπετσαρίας.

Το δωμάτιο επισκεπτών έχει διπλή λειτουργία και χρησιμοποιείται επίσης ως home office. Στην καθημερινή ζωή λειτουργεί παράλληλα ως χώρος για τα δύο σκυλιά του ζευγαριού, προσαρμοζόμενο σε διαφορετικές ανάγκες χρήσης.

Φωτισμός χωρίς μείωση του εσωτερικού ύψους

Βασική επιλογή του σχεδιασμού ήταν η διατήρηση του αρχικού ύψους των χώρων.

Αντί για εκτεταμένες ψευδοροφές που θα έκρυβαν τις εγκαταστάσεις, ειδικές εσοχές επιλύουν τις τεχνικές απαιτήσεις και οργανώνουν τον φωτισμό στους χώρους διημέρευσης και την κυκλοφορία.

Ο έμμεσος φωτισμός, σε θερμότερες θερμοκρασίες χρώματος και με δυνατότητα ρύθμισης της έντασης, επιτρέπει τη διαμόρφωση διαφορετικών συνθηκών μέσα στην ημέρα.

Παράλληλα, ανανεώνονται πλήρως οι υδραυλικές και ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις και δημιουργείται η απαραίτητη υποδομή για μελλοντικό σύστημα αυτοματισμού.

Οι τεχνικές επεμβάσεις παραμένουν διακριτικές, ώστε ο αρχικός φέρων οργανισμός και οι αναλογίες των χώρων να εξακολουθούν να διαβάζονται καθαρά.

 

Βραζιλιάνικο design στην επίπλωση

Η επιλογή της επίπλωσης εισάγει μια ακόμη διάσταση στο εσωτερικό, με έμφαση στο σύγχρονο και νεότερο βραζιλιάνικο design.

Το τραπέζι της τραπεζαρίας σχεδιάστηκε από το AVAA Design, ενώ στο καθιστικό ξεχωρίζει η πολυθρόνα Moleca του Sérgio Rodrigues. Η σύνθεση συμπληρώνεται από έργα των Gustavo Bittencourt, Jader Almeida, Estúdio Orth και Mel Kawahara.

Η επίπλωση δεν λειτουργεί ως ανεξάρτητο διακοσμητικό επίπεδο. Μαζί με το εμφανές σκυρόδεμα, τις ξύλινες επιφάνειες και τις φυσικές υφές, συνθέτει ένα οικιακό εσωτερικό όπου η αρχική κατασκευή, οι νέες επεμβάσεις και οι προσωπικές αναφορές παραμένουν ταυτόχρονα ευανάγνωστες.

Καρυδιά, φυσική πέτρα και παλαιωμένο δρύινο παρκέ χαρακτηρίζουν την ανακαίνιση μιας μεζονέτας 141τ.μ. κάτω από τις στέγες του Παρισιού, όπου μια σπειροειδής σκάλα και ανακλαστικές επιφάνειες ενισχύουν τη διάχυση του φυσικού φωτός στα δύο επίπεδα.

Το Stairway to Heaven στο Παρίσι από τη Véronique Cotrel είναι μια μεζονέτα 141τ.μ. στον τελευταίο όροφο ενός αρχοντικού του 17ου αιώνα, στην καρδιά της συνοικίας Marais. Το εσωτερικό επανασχεδιάστηκε συνολικά, με πλήρη καθαίρεση των υφιστάμενων χωρισμάτων και αναδιοργάνωση του κύριου επιπέδου, ενώ δύο επιπλέον υπνοδωμάτια εντάχθηκαν στον ημιώροφο.

Μια master σουίτα και μια ανοιχτή κουζίνα συμπληρώνουν το νέο πρόγραμμα. Η καρυδιά και η πέτρα επανεμφανίζονται στους διαφορετικούς χώρους και συγκροτούν μια ενιαία υλική παλέτα με έμφαση στις αντιθέσεις υφής και φωτεινότητας.

 

 

Αναδιοργάνωση σε δύο επίπεδα

Η επέμβαση βασίζεται στην πλήρη αναδιάρθρωση της αρχικής κάτοψης.

Ο κύριος όροφος ανοίγεται και επαναπροσδιορίζεται λειτουργικά, ενώ ο ημιώροφος αξιοποιείται για τη δημιουργία δύο επιπλέον υπνοδωματίων. Η νέα οργάνωση αντιμετωπίζει τα δύο επίπεδα ως μέρη ενός ενιαίου εσωτερικού, αξιοποιώντας την ιδιαίτερη γεωμετρία κάτω από την επικλινή στέγη.

Η ανοιχτή κουζίνα εντάσσεται στους χώρους διημέρευσης, ενώ η κύρια σουίτα οργανώνεται στο αναδιαμορφωμένο βασικό επίπεδο.

Αντί για την εισαγωγή πολλών διαφορετικών τελειωμάτων, ο σχεδιασμός βασίζεται στην επανάληψη μιας περιορισμένης ομάδας υλικών.

 

Καρυδιά και πέτρα

Η καρυδιά διατρέχει τους διαφορετικούς χώρους της κατοικίας και αποτελεί ένα από τα βασικά στοιχεία της σύνθεσης.

Η σκούρα, θερμή επιφάνειά της δημιουργεί αντίστιξη με τον ορυκτό χαρακτήρα της πέτρας, αναδεικνύοντας τη διαφορετική υφή των δύο υλικών. Η συνύπαρξή τους παραπέμπει διακριτικά στο πνεύμα των interiors της δεκαετίας του 1970, χωρίς να αναπαράγει κυριολεκτικά τη γλώσσα της περιόδου.

Η ίδια υλική παλέτα επανέρχεται στους χώρους διημέρευσης, την κουζίνα και τις ιδιωτικές περιοχές, δημιουργώντας συνέχεια ανάμεσα στις διαφορετικές λειτουργίες.

 

Η σπειροειδής σκάλα ως κεντρικό στοιχείο

Μια λευκή σπειροειδής σκάλα αποτελεί βασικό στοιχείο του κύριου χώρου.

Η σκάλα συνδέει το βασικό επίπεδο με τον ημιώροφο, ενώ η βάση της επενδύεται με μάρμαρο Serpeggiante Grey. Η συμπαγής πέτρινη βάση λειτουργεί ως αντίβαρο στην περισσότερο ελαφριά παρουσία της λευκής σπειροειδούς κατασκευής.

Η καμπύλη γεωμετρία της εισάγει μια διαφορετική γραμμή μέσα στο εσωτερικό, απέναντι στις περισσότερο γραμμικές επιφάνειες της καρυδιάς, του δαπέδου και της επίπλωσης.

Η σκάλα δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως στοιχείο κυκλοφορίας, αλλά συμμετέχει ενεργά στη σύνθεση του καθιστικού και ενισχύει την οπτική σύνδεση των δύο επιπέδων.

 

Ενίσχυση του φυσικού φωτός

Βασική πρόκληση του σχεδιασμού ήταν η καλύτερη διάχυση του φυσικού φωτός στο σύνολο της κατοικίας.

Τα παράθυρα που προεξέχουν από την επικλινή στέγη διαθέτουν σχετικά βαθιές πλευρικές επιφάνειες. Οι επιφάνειες αυτές επενδύονται με καθρέφτες, αντανακλώντας το φως προς το εσωτερικό και διευρύνοντας οπτικά τον χώρο.

Μέσα από τις ανακλάσεις, στοιχεία της εξωτερικής βλάστησης μεταφέρονται επίσης οπτικά στο εσωτερικό, διευρύνοντας το πεδίο γύρω από τα ανοίγματα.

Ο χειρισμός αξιοποιεί έτσι την ίδια τη γεωμετρία των παραθύρων ως μέρος της στρατηγικής φυσικού φωτισμού.

 

Φως και ιδιωτικότητα στον ημιώροφο

Το φυσικό φως μεταφέρεται και στα υπνοδωμάτια του ημιώροφου.

Για να διατηρηθεί η ιδιωτικότητα χωρίς να διακοπεί η διάχυση του φωτός, οι διαχωριστικές επιφάνειες ενσωματώνουν φεγγίτες από ριγωτό γυαλί. Η ημιδιαφανής υφή επιτρέπει τη διέλευση του φωτός περιορίζοντας παράλληλα τις άμεσες θεάσεις μεταξύ των χώρων.

Το γυαλί λειτουργεί έτσι ως ενδιάμεσο στοιχείο ανάμεσα στη διαφάνεια και την περίκλειση και αντιπαραβάλλεται με τις περισσότερο συμπαγείς επιφάνειες καρυδιάς και πέτρας.

 

Παλαιωμένο δρύινο παρκέ

Το δάπεδο καλύπτεται με παλαιωμένο ανοιχτόχρωμο δρύινο παρκέ από μακριές και λεπτές σανίδες.

Η φωτεινότερη απόχρωση της δρυός δημιουργεί αντίθεση με τη σκούρα καρυδιά και ενισχύει τη φωτεινότητα του διαμερίσματος. Παράλληλα, η συνεχής διάστρωση του δαπέδου συνδέει σε επίπεδο υλικότητας τις διαφορετικές περιοχές της κατοικίας.

Η καρυδιά, η πέτρα, το γυαλί και η ανοιχτόχρωμη δρυς συγκροτούν τελικά μια περιορισμένη αλλά έντονα διαφοροποιημένη παλέτα. Οι μεταξύ τους αντιθέσεις επιτρέπουν στις μεταβολές του φυσικού φωτός κάτω από τη στέγη να αποτελέσουν ενεργό μέρος της εμπειρίας του εσωτερικού.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στην ετήσια έκδοση Apartments 2024 των ek Architectural Publications.

Ένα τυπικό αθηναϊκό διαμέρισμα στο Παγκράτι αναδιοργανώνεται με έμφαση στο φυσικό φως και την οπτική συνέχεια, συνδυάζοντας έναν ενιαίο χώρο διημέρευσης με το αποκατεστημένο ξύλινο παρκέ και μια συνεχή ξύλινη επένδυση που ενσωματώνει δευτερεύουσες λειτουργίες.

Το διαμέρισμα στο Παγκράτι από τους Narration Architects επαναδιατυπώνει την τυπική διάταξη μιας αθηναϊκής κατοικίας μέσα από περιορισμένες αλλά ουσιαστικές επεμβάσεις. Περιττά εσωτερικά χωρίσματα και ο σκοτεινός διάδρομος αφαιρούνται, επιτρέποντας στο φυσικό φως να εισχωρήσει βαθύτερα στο εσωτερικό και δημιουργώντας μεγαλύτερη συνέχεια ανάμεσα στους κύριους χώρους.

Η ανακαίνιση δεν επιχειρεί να εξαλείψει τον προϋπάρχοντα χαρακτήρα του διαμερίσματος. Το ξύλινο δάπεδο σε μοτίβο ψαροκόκαλου αποκαθίσταται και επεκτείνεται στους ενοποιημένους χώρους, ενώ ενσωματωμένες κατασκευές και ξύλινες επενδύσεις οργανώνουν την αποθήκευση, την κυκλοφορία και τις δευτερεύουσες λειτουργίες.

 

Ενοποίηση των χώρων διημέρευσης

Η νέα οργάνωση της κάτοψης βασίζεται στην άρση του αρχικού κατακερματισμού.

Ο σκοτεινός διάδρομος και τα περιττά χωρίσματα καταργούνται και στη θέση τους δημιουργείται μια ανοιχτή ακολουθία χώρων, όπου η κουζίνα, η τραπεζαρία και το καθιστικό διατηρούν άμεση οπτική σχέση μεταξύ τους.

Το φυσικό φως διαχέεται πλέον σε μεγαλύτερο τμήμα του διαμερίσματος, ενώ η κυκλοφορία ενσωματώνεται στους χώρους καθημερινής χρήσης αντί να οργανώνεται σε μια ανεξάρτητη ζώνη.

Οι διαφορετικές λειτουργίες ορίζονται μέσα από την επίπλωση, τις υλικότητες και τις σταθερές κατασκευές, χωρίς να απαιτούνται νέα χωρίσματα.

 

Η κουζίνα ως κοινωνικός πυρήνας

Η κουζίνα αποκτά κεντρικό ρόλο στη νέα διαμόρφωση.

Τοποθετείται σε άμεση σχέση με το καθιστικό και αντιμετωπίζεται ως χώρος συνάντησης και όχι ως απομονωμένη λειτουργική περιοχή. Η κεντρική νησίδα εξυπηρετεί το φαγητό και την καθημερινή συγκέντρωση, ανταποκρινόμενη στην επιθυμία των ιδιοκτητών για έναν ανοιχτό χώρο φιλοξενίας.

Η θέση της ενισχύει τη συνέχεια της κάτοψης και επιτρέπει σε δραστηριότητες που παραδοσιακά κατανέμονται σε διαφορετικούς χώρους να συνυπάρχουν σε ένα ενιαίο περιβάλλον.

Η κουζίνα λειτουργεί έτσι ταυτόχρονα ως χώρος προετοιμασίας, τραπεζαρία και σημείο κοινωνικής επαφής.

 

Ένας ξύλινος όγκος ενσωματώνει τις δευτερεύουσες λειτουργίες

Βασική σχεδιαστική κίνηση αποτελεί η πλήρης ενσωμάτωση του λουτρού πίσω από μια συνεχή ξύλινη επένδυση.

Η πρόσβαση πραγματοποιείται μέσα από μια κρυφή πόρτα, με αποτέλεσμα η είσοδος και οι βοηθητικές λειτουργίες να εντάσσονται σε έναν καθαρό ξύλινο όγκο.

Αντί η αποθήκευση και οι δευτερεύοντες χώροι να εμφανίζονται ως ανεξάρτητα στοιχεία, συγκεντρώνονται σε μια ενιαία αρχιτεκτονική επιφάνεια.

Η ξύλινη επένδυση αποκτά έτσι πολλαπλό ρόλο: λειτουργεί ως όριο, ενσωματώνει τις απαιτούμενες χρήσεις και παράλληλα προσδίδει θερμότερη υλικότητα στον χώρο διημέρευσης.

 

Διατήρηση του δαπέδου σε ψαροκόκαλο

Το αρχικό ξύλινο δάπεδο σε μοτίβο ψαροκόκαλου αποτελεί βασικό στοιχείο σύνδεσης με την προηγούμενη μορφή του διαμερίσματος.

Αντί να αντικατασταθεί, αποκαθίσταται και επεκτείνεται στους χώρους που προκύπτουν από τη νέα ενοποίηση της κάτοψης. Με αυτόν τον τρόπο, διαφορετικές περιοχές που προηγουμένως χωρίζονταν από τοίχους και διαδρόμους συνδέονται σε επίπεδο υλικότητας.

Το παρκέ δεν αντιμετωπίζεται επομένως απλώς ως στοιχείο προς διατήρηση, αλλά συμμετέχει ενεργά στη νέα οργάνωση του εσωτερικού.

Η υφή και η θερμή απόχρωση της ξυλείας δημιουργούν παράλληλα αντίστιξη με τις καθαρότερες επιφάνειες των νέων κατασκευών.

 

 

Χαμηλές κατασκευές και οπτική συνέχεια

Στο καθιστικό, οι οριζόντιες γραμμές και τα χαμηλά έπιπλα διατηρούν ανεμπόδιστες θεάσεις και ενισχύουν την αίσθηση ευρυχωρίας.

Η ίδια λογική εφαρμόζεται στο υπνοδωμάτιο, όπου μια χαμηλή κατασκευή πίσω από το κρεβάτι ολοκληρώνεται με ένα λεπτό ξύλινο ράφι. Ενσωματωμένες εσοχές αντικαθιστούν τα συμβατικά κομοδίνα, εντάσσοντας τις καθημερινές λειτουργίες στη συνολική διαμόρφωση.

Τα χαμηλά στοιχεία περιορίζουν τα οπτικά εμπόδια και επιτρέπουν στις αναλογίες των χώρων να παραμένουν ευανάγνωστες.

Φυσικά υλικά, ουδέτερες αποχρώσεις και μελετημένος φωτισμός ολοκληρώνουν το εσωτερικό, χωρίς οι νέες επεμβάσεις να επιβαρύνουν την αρχική δομή της κατοικίας.

 

Από τον κατακερματισμό στη συνέχεια

Η ανακαίνιση βασίζεται τελικά στη μείωση των ανεξάρτητων χωρικών στοιχείων.

Τα χωρίσματα αφαιρούνται όπου ο διαχωρισμός δεν είναι απαραίτητος, ενώ η αποθήκευση, η πρόσβαση στους δευτερεύοντες χώρους και η επίπλωση συγκεντρώνονται σε ενιαίες αρχιτεκτονικές κατασκευές.

Οι Narration Architects χρησιμοποιούν το αποκατεστημένο ξύλινο δάπεδο, τη συνεχή ξύλινη επένδυση και την ανοιχτή σχέση της κουζίνας με το καθιστικό για να διαμορφώσουν ένα σύγχρονο οικιακό εσωτερικό, χωρίς να εξαλείφουν τον προϋπάρχοντα χαρακτήρα του διαμερίσματος.

Το αποτέλεσμα οργανώνεται γύρω από το φυσικό φως, την οπτική συνέχεια και μια περιορισμένη υλική παλέτα, μετατρέποντας την αρχικά κατακερματισμένη κάτοψη σε έναν πιο ενιαίο χώρο κατοίκησης.