Κατοικώντας τη σκιά

Η κατοικία, που βρίσκεται δίπλα στο γήπεδο γκολφ του Sotogrande, σχεδιάστηκε με κεντρική της ιδέα τη σκιά ανάμεσα στο έδαφος και την επίπεδη στέγη που αιωρείται πάνω του. Αυτός ο τολμηρός πρόβολος προστατεύει τόσο από τον δυνατό ήλιο του Cadiz αλλά και από την έντονη βροχόπτωση που έρχεται από τη γειτονική οροσειρά της Grazalema, την ισχυρότερη σε ολόκληρη την Ιβηρική Χερσόνησο.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Ο σχεδιασμός δημιουργεί τέσσερα διαφορετικά αρχιτεκτονικά όρια, τα οποία καθορίζουν την αίσθηση του χώρου. Κάτω, το έδαφος, το οποίο παραλαμβάνει στην επιφάνειά του το σχήμα της σκιάς. Πάνω, η πλάκα της στέγης, που διαμορφώνεται με μια επιφάνεια νερού η οποία λειτουργεί τόσο ως αισθητικό όσο και ως βιοκλιματικό στοιχείο. Περιμετρικά, το συνεχές υαλοπέτασμα από το δάπεδο έως την οροφή, το οποίο επιτρέπει τη ρύθμιση του κλίματος στο εσωτερικό, αφήνοντας ανεμπόδιστη τη θέα και τη ροή της κίνησης προς το τοπίο. Τέλος, η εσώτερη περιοχή, στην οποία δημιουργείται ένας ξύλινος όγκος που διασφαλίζει την απαραίτητη ιδιωτικότητα στα δωμάτια ενώ προσθέτει ζεστασιά στο σύνολο.

 

 

Λειτουργική οργάνωση

Η πρόσβαση στο κτίριο γίνεται από τον ψηλότερο δρόμο, ένα στρατηγικό σημείο που προσφέρει προνομιακή θέα προς το τοπίο και την επιφάνεια νερού στην πλάκα της οροφής, ένα απροσδόκητο στοιχείο που παρέχει θερμική και ηχητική μόνωση, απορροφά τη ζέστη κατά τη διάρκεια της μέρας και την απελευθερώνει ελεγχόμενα τη νύχτα, περιορίζοντας τις απαιτήσεις για τεχνητή θέρμανση και ψύξη.

Οι πλάκες της στέγης και του εδάφους ολισθαίνουν νοητά μεταξύ τους, με τρόπο που δημιουργεί μία στεγασμένη πρόσβαση προς την κεντρική είσοδο, παράλληλη με μία infinity πισίνα που εκτείνεται προς τη μεριά του γηπέδου του γκολφ. Εσωτερικά, το σφιχτό λειτουργικό πρόγραμμα κατανέμεται διαμέσου ενός κεντρικού πυρήνα κυκλοφορίας, όπου περιλαμβάνονται επίσης οι ηλιοροφές που φέρνουν φυσικό φωτισμό και κατευθύνουν την κίνηση προς την επιφάνεια νερού στο δώμα.

 

 

Υλικά & επίπλωση

Μία από τις αρχικές προδιαγραφές του σχεδιασμού ήταν να χρησιμοποιηθούν υλικά που να συνθέτουν μία θερμή χρωματική παλέτα. Έτσι, ολόκληρη η διαμορφωμένη περιοχή του εδάφους διαστρώνεται εσωτερικά και εξωτερικά με μεγάλων διαστάσεων υπόλευκες κεραμικές πλάκες, οι οποίες συνδυάζονται χρωματικά με τις ξύλινες επενδύσεις του πυρήνα και των ελεύθερων τοιχίων που ορίζουν επιμέρους περιοχές στο εσωτερικό.

Κατά τη διάρκεια της ημέρας, το φυσικό φως διαχέεται πάνω στις υφές και τα φυσικά υλικά, αναδεικνύοντας το βάθος και τις σχέσεις φωτός και σκιάς, ενώ παράλληλα ενισχύει τη συνέχεια ανάμεσα στους εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους. Παράλληλα, ο τεχνητός φωτισμός, μέσα από κρυφά φωτιστικά σώματα αναδεικνύει βασικά χωρικά στοιχεία και διαδρομές κίνησης δημιουργώντας μια απαλή, ατμοσφαιρική λάμψη που διατηρεί τον γαλήνιο χαρακτήρα της κατοικίας, επιτρέποντας στην αρχιτεκτονική και την υλικότητα του χώρου να παραμένουν στο επίκεντρο της χωρικής εμπειρίας.

Στα έπιπλα κυριαρχούν το φυσικό ξύλο και τα λευκά υφάσματα με έντονη πλέξη, ενώ ο γραμμικός φωτισμός σε θερμή λευκή απόχρωση αναδεικνύει το σύνολο. Στόχος του σχεδιασμού ήταν να ελαχιστοποιηθεί το αποτύπωμα του κτιρίου στο περιβάλλον και να φιλοξενηθεί η καθημερινή ζωή μέσα στη σκιασμένη ζώνη που οριοθετείται ανάμεσα στα δύο βασικά επίπεδα. Έτσι, μέσα από μία απλή αρχιτεκτονική χειρονομία, σκηνοθετείται μια εμπειρία με ισχυρή ταυτότητα και διαχρονικό χαρακτήρα.

 

Επαφή με τη φύση

Το έργο αφορά σε κτίριο δύο ανεξάρτητων κατοικιών, σε οικόπεδο που βρίσκεται σε έναν ήσυχο δρόμο της Φιλοθέης με θέα στο Άλσος Δροσοπούλου.

 

Σενάριο κατοίκησης

Το αίτημα της προαστιακής κατοίκησης είναι η επαφή με τη φύση. Η μελέτη αποσκοπεί στον σχεδιασμό των δύο κατοικιών διατηρώντας την επαφή με τον ήλιο, τη θέα, το έδαφος και το πράσινο. Η επαφή αυτή γίνεται αντιληπτή ως δύο αυτόνομα αιτήματα: από τη μια, της άμεσης απτικής επαφής με τα φυσικά στοιχεία και από την άλλη της οπτικής επαφής, της θέας και του συσχετισμού με τα σημεία αναφοράς του τοπίου.

 

Διάρθρωση των όγκων και προσανατολισμός

Η ισόγεια κατοικία, επιφάνειας 170m², διαμορφώνεται με σταθερή αναφορά στον κήπο, ο οποίος οριοθετείται με ψηλή φύτευση και με τη γραμμική πισίνα σε άμεση σχέση με τους χώρους διημέρευσης. Η κατοικία του ορόφου, επιφάνειας 190m², με χώρο καθιστικού διπλού ύψους και πατάρι, διαρθρώνεται μέσα σε ένα πορώδες ορθογώνιο πρίσμα το οποίο περικλείει τους υπαίθριους χώρους της. Η ανοιχτή ζώνη των χώρων αυτών λειτουργεί ως υπερυψωμένος κήπος για την κατοικία του ορόφου και την προσανατολίζει προς την ανοιχτή θέα νοτιοδυτικά.

 

Είσοδος και κοινόχρηστη ζώνη

Η είσοδος στις κατοικίες γίνεται στη βορινή πλευρά του οικοπέδου, διαμέσου στεγασμένης ράμπας που οδηγεί στο κέντρο του κτιρίου, όπου βρίσκεται το κοινόχρηστο κλιμακοστάσιο. Ένας ελεύθερος τοίχος κατά μήκος της πορείας εισόδου μέχρι την περίφραξη, σηματοδοτεί και οριοθετεί την κοινόχρηστη είσοδο από τον κήπο της ισόγειας κατοικίας.

 

Στοιχεία διαφάνειας και σκίασης

Οι κατοικίες διαμορφώνονται με εκτεταμένα υαλοστάσια στους χώρους διημέρευσης, τα οποία εξασφαλίζουν την αδιάλειπτη συνέχεια και επικοινωνία μεταξύ κλειστών, ημιυπαίθριων και υπαίθριων χώρων. Επιπλέον, κινητά στοιχεία σκίασης, κατακόρυφα και οριζόντια, ρυθμίζουν το φως, τις οπτικές και τη διαφάνεια.

Συμπαγής όγκος

Τοποθεσία και κεντρική ιδέα

Η κατοικία 92m² για εξαμελή οικογένεια βρίσκεται στην περιαστική ζώνη της Αθήνας, στις πρόποδες του Υμηττού. Τα χαρακτηριστικά της τοποθεσίας, η βιοκλιματική προσέγγιση αλλά και οι λειτουργικές ανάγκες οδήγησαν στη δημιουργία ενός συμπαγούς όγκου, κατάλληλα σμιλευμένου εξωτερικά και εσωτερικά.

 

Διαρρύθμιση των χώρων

Η σύνθεση των λειτουργιών αναπτύσσεται εντός του μονολοθικού όγκου και οργανώνεται σε συνέπεια με τη διάρθρωση της στατικής δομής. Ο κεντρικός χώρος διημέρευσης οργανώνεται σε σχέση με ένα σχήμα «Τ» από δύο φέρουσες δοκούς που κατανέμουν τις λειτουργίες του καθιστικού, της τραπεζαρίας, της κουζίνας, του κλιμακοστασίου και των υπνοδωματίων σε διαφορετικές πλευρές του. Παράλληλα, ο διαχωρισμός των επιπέδων και των κοινόχρηστων χώρων από τους ιδιωτικούς γίνεται αισθητός από τη διαφορετική υλικότητα των εμφανών δοκαριών του «Τ».

 

Ο φέρων οργανισμός ως συνθετικό στοιχείο

Η αίσθηση της μονολιθικότητας ενισχύεται με την ενιαία πτύχωση της στέγης που ενοποιεί όλο τον χώρο εσωτερικά, ενώ εξωτερικά συνδιαλέγεται με την ενιαία κορυφογραμμή του Υμηττού. Ο συμπαγής όγκος αναιρείται σημειακά με την αποκάλυψη του δομικού συστήματος, τόσο στην είσοδο με τη δοκό που προβάλλει και τους εξώστες του ορόφου, όσο και με την ύπαρξη γωνιακού παραθύρου.

 

Χώρος διημέρευσης διπλού ύψους

Ο περιορισμένος χώρος της κάτοψης αξιοποιήθηκε με γνώμονα την καλύτερη εξυπηρέτηση των αναγκών της κατοικίας. Προς αυτή την κατεύθυνση δημιουργείται ένας ενιαίος χώρος διημέρευσης σε δύο επίπεδα, ο οποίος περιλαμβάνει καθιστικό με πατάρι, τραπεζαρία και κουζίνα και επικοινωνεί οπτικά και λειτουργικά με το ύπαιθρο. Η δυνατότητα αυτή επεκτείνει τις δραστηριότητες του ισογείου στον ακάλυπτο και φυτεμένο χώρο του οικοπέδου και δημιουργεί ευχάριστες συνθήκες καθημερινής διαβίωσης. Ταυτόχρονα, οι ιδιωτικοί χώροι ξεκούρασης διαχωρίζονται από τους κοινόχρηστους στο ίδιο επίπεδο και στον όροφο μέσω του πετάσματος-κλιμακοστάσιου.

 

Αρχές βιοκλιματικού σχεδιασμού

Η αρχιτεκτονική μελέτη αξιοποιεί τα ιδιαίτερα δεδομένα του οικοπέδου και διαμορφώνει την παθητική – βιοκλιματική λειτουργία του κελύφους και τον διάλογό του με τον Υμηττό. Σε πρώτο επίπεδο η κατοικία χωροθετείται σύμφωνα με τον βέλτιστο προσανατολισμό και γίνεται χρήση κατάλληλων συστημάτων σκίασης, τα οποία περιλαμβάνουν κινητές τέντες, προστεγάσματα και πέργκολες. Ταυτόχρονα, γίνεται τοποθέτηση των ανοιγμάτων με τρόπο που να διευκολύνεται ο φυσικός αερισμός αλλά και να χρησιμοποιείται το φως για τα άμεσα οφέλη του.

 

Αρχιτεκτονική τοπίου για τη δημιουργία μικροκλίματος

Ο υπαίθριος χώρος φυτεύεται με φυλλοβόλα δέντρα που προσφέρουν σκίαση και ευχάριστο μικροκλίμα, ενώ οι πέργκολες και η περίφραξη του οικοπέδου παραλαμβάνουν αναρριχητικά φυτά. Επιπλέον, τοποθετείται μεγάλο πάχος θερμοπρόσοψης με ελαχιστοποίηση των θερμογεφυρών. Παράλληλα, η χαμηλή ενεργειακή κατανάλωση του κτιρίου επιτυγχάνεται με την τοποθέτηση συστημάτων τα οποία περιλαμβάνουν ενεργειακό τζάκι, σύστημα κλιματισμού με κεντρική αντλία θερμότητας και ηλιακούς συλλέκτες στη στέγη.