Ανακαίνιση διαμερίσματος σε πολυκατοικία της δεκαετίας του 1970

Το έργο αφορά την ανακαίνιση ενός διαμερίσματος 85,00 τ.μ., στον πρώτο όροφο πολυκατοικίας της δεκαετίας του 1970, στη Νεάπολη Νίκαιας. Βασικό ζητούμενο του ιδιοκτήτη ήταν η όσο το δυνατόν μικρότερη επέμβαση στο υφιστάμενο διαμέρισμα, σε συνδυασμό με τη δημιουργία επαρκών αποθηκευτικών χώρων.

Ο σχεδιασμός βασίστηκε στη διαμόρφωση μιας ανοιχτής κάτοψης, η οποία ενοποιεί τους χώρους διημέρευσης, ενισχύει την αίσθηση διαμπερότητας και επιτρέπει στο φυσικό φως να διαχέεται σε όλο το διαμέρισμα. Η κατοικία επαναοργανώνεται έτσι μέσα από περιορισμένες αλλά στοχευμένες κινήσεις, που μεταβάλλουν ουσιαστικά τον τρόπο χρήσης του χώρου.

Ένας ενιαίος χώρος διημέρευσης

Η βασική παρέμβαση αφορά την καθαίρεση της τοιχοποιίας που διαχώριζε το σαλόνι και την τραπεζαρία από τον διάδρομο και την κουζίνα. Με αυτόν τον τρόπο, οι έως τότε αποκομμένοι χώροι συγχωνεύονται σε μια πιο συνδεδεμένη και λειτουργική διάταξη, ενώ το φυσικό φως φτάνει ακόμη και στον διάδρομο, στο κέντρο της κάτοψης.

Η καθαίρεση αποκάλυψε τα βασικά φέροντα στοιχεία του κτιρίου, όπως το υποστύλωμα που βρίσκεται στο κέντρο του ενιαίου χώρου και τη δοκό που διατρέχει κατά μήκος το διαμέρισμα, από την είσοδο έως το υπνοδωμάτιο. Αντί να αποκρυφθούν, τα στοιχεία αυτά εντάσσονται στη νέα οργάνωση και συμβάλλουν στη σαφήνεια της κάτοψης.

 

 

Βιβλιοθήκη-φίλτρο ανάμεσα στις ζώνες

Το διαμέρισμα οργανώνεται σε τρεις διακριτές ζώνες: την είσοδο και τους χώρους διημέρευσης, τον μεταβατικό χώρο προς την ιδιωτική ζώνη με το λουτρό, την αποθήκη και τον διάδρομο, και τέλος το υπνοδωμάτιο με το βοηθητικό δωμάτιο-γραφείο.

Κεντρικό ρόλο στη νέα διάταξη αναλαμβάνει μια βιβλιοθήκη, τοποθετημένη κάτω από τη δοκό. Λειτουργεί ως διαχωριστικό έπιπλο και οριοθετεί τους χώρους διημέρευσης από τους ιδιωτικούς, χωρίς να δημιουργεί πλήρη αποκοπή. Η πλάτη της από ραβδωτό υαλοπίνακα επιτρέπει τη διάχυση του φυσικού φωτός προς τον διάδρομο, περιορίζοντας ταυτόχρονα την άμεση οπτική επαφή. Το υλικό λειτουργεί και ως αναφορά στην αισθητική του αρχικού διαμερίσματος της δεκαετίας του 1970.

Η κουζίνα ως χώρος συνάντησης

Η κουζίνα αντιμετωπίζεται ως αναπόσπαστο τμήμα της ανοιχτής κάτοψης. Συνδέεται άμεσα με την τραπεζαρία και το καθιστικό και αναπτύσσεται στον άξονα βορρά-νότου, λειτουργώντας ως ζωτικό μέρος του ενιαίου χώρου διημέρευσης.

Η βοηθητική νησίδα προσφέρει επιπλέον επιφάνεια εργασίας, αλλά και τη δυνατότητα η κουζίνα να λειτουργεί ως χώρος συνάθροισης. Με αυτόν τον τρόπο, ο καθαρά λειτουργικός της χαρακτήρας διευρύνεται και εντάσσεται στην καθημερινή κοινωνική ζωή του διαμερίσματος.

 

 

Αποθηκευτικοί χώροι μέσα από περιορισμένες επεμβάσεις

Η νέα οργάνωση του διαμερίσματος ανταποκρίνεται στο αρχικό ζητούμενο για αυξημένη λειτουργικότητα και επαρκείς αποθηκευτικούς χώρους, χωρίς εκτεταμένες κατασκευαστικές παρεμβάσεις. Στην είσοδο σχεδιάζεται εντοιχισμένη ντουλάπα, τμήμα του λουτρού αξιοποιείται για τη δημιουργία αποθήκης, ενώ το κάτω μέρος της βιβλιοθήκης λειτουργεί ως πρόσθετος αποθηκευτικός χώρος.

Οι λύσεις αυτές ενισχύουν την καθημερινή ευχρηστία του διαμερίσματος, χωρίς να επιβαρύνουν την κάτοψη ή να αναιρούν την αίσθηση συνέχειας του ενιαίου χώρου.

Γήινη παλέτα και αναφορές στη δεκαετία του 1970

Η υλικότητα κινείται σε ήπιους, γήινους τόνους, συνδυάζοντας το γκρι των δομικών στοιχείων με θερμές υπόλευκες αποχρώσεις και φυσικό ξύλο. Πιο έντονες χρωματικές αναφορές εμφανίζονται στην κουζίνα και στο υπνοδωμάτιο, όπου κυριαρχεί το πράσινο, καθώς και στο λουτρό, όπου επιλέγεται το μπλε.

Στα υπνοδωμάτια διατηρήθηκε το υφιστάμενο δάπεδο, έπειτα από συντήρηση, ενώ στον ενιαίο χώρο διημέρευσης τοποθετήθηκαν κεραμικά πλακίδια μεγάλων διαστάσεων, ενισχύοντας την αίσθηση συνέχειας και ενοποίησης.

 

 

Έπιπλα, αντικείμενα και προσωπική ταυτότητα

Ορισμένα έπιπλα σχεδιάστηκαν ειδικά για το διαμέρισμα, ενώ η δανέζικη πολυθρόνα από τη συλλογή του ιδιοκτήτη, τα φωτιστικά, τα έργα τέχνης και τα χειροποίητα διακοσμητικά αντικείμενα με καμπύλες μορφές συμβάλλουν στη διαμόρφωση της ιδιαίτερης ταυτότητας του χώρου.

Μέσα από τη σύνθεση γεωμετρικών μορφών, τη χρήση φυσικών υλικών και την υιοθέτηση σύγχρονων σχεδιαστικών γραμμών, το διαμέρισμα επιτυγχάνει μια ισορροπημένη συνύπαρξη του παλαιού με το σύγχρονο. Επαναπροσδιορίζεται ως ένας ευέλικτος και εργονομικός χώρος κατοίκησης, με σαφή αρχιτεκτονική ταυτότητα και λειτουργική οργάνωση.

Ένα διαμέρισμα της δεκαετίας του 1970 σε νέα καθημερινή χρήση

Σε ένα περίοπτο κτίριο της δεκαετίας του 1970, στη ζωντανή πόλη των Ιωαννίνων, το Thalen Apt από τους Pantazi5 Architects είναι μια ανακαίνιση διαμερίσματος 74,00 τ.μ., σχεδιασμένη για ένα ιδιαίτερα κοινωνικό ζευγάρι. Το έργο συνδυάζει τη νοσταλγία της παιδικής ηλικίας, τον υπάρχοντα χαρακτήρα του χώρου και μια ανοιχτή διάθεση προς τους τρόπους κατοίκησης που έρχονται.

Αντί να διαγράψει τη μνήμη του αρχικού διαμερίσματος, ο επανασχεδιασμός λειτουργεί ως γέφυρα ανάμεσα σε όσα ο χώρος ήδη φέρει και σε όσα καλείται πλέον να υποστηρίξει. Το αποτέλεσμα είναι ένα σφιχτά δουλεμένο εσωτερικό που συνδυάζει φιλοξενία, πρακτικότητα και καθαρές υλικές αντιθέσεις.

Μία επέμβαση, ένας νέος χώρος διημέρευσης

Η μελέτη εστιάζει στους χώρους διημέρευσης του διαμερίσματος. Μία μόνο μετατροπή στην υπάρχουσα κάτοψη επιτρέπει τη συγχώνευση των έως τότε διαχωρισμένων χώρων σε μια πιο συνδεδεμένη και λειτουργική διάταξη, δημιουργώντας έναν εκτεταμένο, φυσικά φωτισμένο χώρο που γίνεται το κέντρο της κατοικίας.

Ο νέος αυτός πυρήνας υποστηρίζει την καθημερινή χρήση, τη συνάντηση και πιο ευέλικτες οικιακές ρουτίνες. Δεν οργανώνεται μέσα από σκληρούς διαχωρισμούς, αλλά μέσα από την υλικότητα, την οπτική συνέχεια και τη σαφή σχέση ανάμεσα σε ανοιχτές, διαφανείς και κλειστές ζώνες.

 

 

Ανοιχτός, διάφανος και ξύλινος χώρος

Ο ενιαίος χώρος διακρίνεται οπτικά σε τρεις περιοχές: τον ανοιχτό χώρο, τον διάφανο χώρο και τον ξύλινο χώρο. Αντιστοιχούν στο καθιστικό, την κουζίνα και τη ζώνη εξυπηρέτησης, η οποία περιλαμβάνει αποθήκη και WC.

Παρότι διαφοροποιούνται έντονα ως προς τον τόνο και την υφή, οι τρεις περιοχές ρέουν απρόσκοπτα η μία στην άλλη. Υφιστάμενες χρήσεις, όπως η τραπεζαρία στην κουζίνα και η διάταξη του καθιστικού, διατηρούνται και επανερμηνεύονται, ενώ νέες λειτουργίες προστίθενται ώστε να ενισχύσουν τον πρακτικό και φιλόξενο χαρακτήρα του διαμερίσματος.

Πράσινο μάρμαρο και παραμετρική εγκατάσταση καθρέφτη

Ο ανοιχτός χώρος αποτελεί τον κύριο χώρο διημέρευσης του διαμερίσματος. Συνδέεται στενά με την κουζίνα και, μέσω της ζώνης εξυπηρέτησης, οδηγεί προς τους ιδιωτικούς χώρους της κατοικίας.

Επενδυμένος με πράσινο μαρμάρινο δάπεδο, ο φωτεινός αυτός χώρος περιλαμβάνει έπιπλα κατασκευασμένα από υλικά του υπάρχοντος διαμερίσματος. Μια παραμετρικά σχεδιασμένη εγκατάσταση καθρέφτη αποτελεί την πιο χαρακτηριστική χειρονομία του χώρου, εστιάζοντας σε συγκεκριμένες οπτικές προς το γειτονικό νεοβυζαντινό μνημείο της Ζωσιμαίας Παιδαγωγικής Ακαδημίας.

 

 

Η κουζίνα ως διάφανος χώρος

Η κουζίνα αποτελεί μέρος του ενιαίου χώρου διημέρευσης, αλλά ορίζεται μέσα από ένα γυάλινο πέτασμα που διατηρεί την οπτική επαφή και την αλληλεπίδραση με το καθιστικό. Η νέα διάταξη διάφανων και αδιαφανών ντουλαπιών διαμορφώνει έναν ευέλικτο χώρο για μαγείρεμα και φαγητό.

Οι πάγκοι από μαύρο γρανίτη προσδίδουν στην κουζίνα έντονη υλική παρουσία, ενώ τα ανοιχτά γκρι πλακίδια και τα μαύρα μεταλλικά ράφια ολοκληρώνουν την παλέτα. Τα ράφια προσθέτουν μια γλυπτική ποιότητα στον χώρο, λειτουργώντας ταυτόχρονα ως αποθηκευτική επιφάνεια.

Ξύλο iroko και εσωστρεφής ζώνη εξυπηρέτησης

Δίπλα στη διάφανη ζώνη της κουζίνας, ο ξύλινος χώρος είναι το πιο εσωστρεφές τμήμα του διαμερίσματος. Επενδυμένος με ξύλο iroko σε επανάχρηση από το αρχικό διαμέρισμα, συγκεντρώνει την αποθήκη και το WC, ενώ παράλληλα μεσολαβεί προς τους ιδιωτικούς χώρους της κατοικίας.

Μέσα από αυτόν τον συμπαγή πυρήνα εξυπηρέτησης, η ανακαίνιση προσθέτει λειτουργικότητα χωρίς να κατακερματίζει τον νέο χώρο διημέρευσης. Το Thalen Apt γίνεται έτσι μια μελέτη πάνω στο πώς ένα μικρό διαμέρισμα μπορεί να αναδιοργανωθεί μέσα από μία ακριβή χωρική κίνηση, μετατρέποντας τα υπάρχοντα υλικά, τη μνήμη και τη σύγχρονη χρήση σε ένα ενιαίο οικιακό περιβάλλον.

Μια απαιτητική μεταμόρφωση στην καρδιά του Κολωνακίου

Στην καρδιά του Κολωνακίου, ένα διαμέρισμα 170,00 τ.μ. ανακαινίζεται από τους Kokosalaki Architecture, μέσα από μια διαδικασία που οργανώνεται γύρω από την τέχνη, τα αντικείμενα, τις υφές και τη σύγχρονη αστική κατοίκηση. Στο έργο, μια απαιτητική μεταμόρφωση κατοικίας σε πολυκατοικία της δεκαετίας του ’50 στο κέντρο της Αθήνας, ο χαρακτήρας του υπάρχοντος κελύφους αντιμετωπίζεται ως αφετηρία και όχι ως περιορισμός.

Ως βασικό σημείο εκκίνησης λαμβάνεται η σημαντική προσωπική συλλογή έργων τέχνης του ιδιοκτήτη, καθώς και η σαφής αισθητική του αντίληψη για τη σύγχρονη πολυτέλεια. Η ανακαίνιση δεν επιδιώκει ένα επιδεικτικό αποτέλεσμα, αλλά τη διαμόρφωση ενός περιβάλλοντος πιο ήρεμου, καθαρού και σύγχρονου, χωρίς να χάνεται η ζεστασιά, η ατμόσφαιρα και η προσωπικότητα του χώρου.

Τέχνη, αντικείμενα και σύγχρονη αστική κατοίκηση

Η κατοικία σχεδιάζεται ως ένα πολυεπίπεδο εσωτερικό, όπου η τέχνη δεν λειτουργεί ως μεταγενέστερη προσθήκη, αλλά ως οργανικό στοιχείο της συνολικής ατμόσφαιρας. Τα έργα, τα αντικείμενα και οι υφές εντάσσονται σε μια σύνθεση που επιτρέπει στο διαμέρισμα να παραμένει προσωπικό, χωρίς να χάνει την αίσθηση τάξης και καθαρότητας.

Μέσα από αυτή την προσέγγιση, η σύγχρονη αστική κατοίκηση ερμηνεύεται όχι ως ουδέτερο σκηνικό, αλλά ως καθημερινή εμπειρία με χαρακτήρα. Οι επιφάνειες, τα έπιπλα, ο φωτισμός και οι λεπτομέρειες οργανώνονται με τρόπο που υποστηρίζει την οικειότητα, την ιδιωτικότητα και την παρουσία της τέχνης μέσα στην καθημερινή ζωή.

 

Επέμβαση μέσα στο υπάρχον κέλυφος

Όπως συμβαίνει συχνά στις ανακαινίσεις πολυκατοικιών της δεκαετίας του ’50 στο κέντρο της Αθήνας, η διαδικασία συνοδεύτηκε από τεχνικές και κατασκευαστικές προκλήσεις: παλαιές υποδομές, περιορισμούς πρόσβασης, σύνθετους συντονισμούς και την ανάγκη συνεχούς ισορροπίας ανάμεσα στη σύγχρονη επέμβαση και τον χαρακτήρα του υφιστάμενου διαμερίσματος.

Οι περιορισμοί αυτοί ενσωματώνονται στον σχεδιασμό με τρόπο ελεγχόμενο. Η νέα αρχιτεκτονική γλώσσα δεν επιβάλλεται στο υπάρχον, αλλά αναπτύσσεται μέσα από αυτό, επιτρέποντας στην κατοικία να αποκτήσει μια πιο σύγχρονη ταυτότητα, διατηρώντας παράλληλα τη μνήμη και την κλίμακά της.

Φως, αντιθέσεις και ατμόσφαιρα

Το διαμέρισμα εξελίσσεται μέσα από μια αλληλουχία αντιθέσεων. Από τους φωτεινούς, λουσμένους στο φυσικό φως χώρους διημέρευσης μέχρι το πιο σκοτεινό και ατμοσφαιρικό WC, η κατοικία αποκτά διαφορετικές εντάσεις και ποιότητες, χωρίς να χάνει τη συνοχή της.

Η απαλότητα αντιπαραβάλλεται με τη δομή, τα φυσικά υλικά με τις εκλεπτυσμένες λεπτομέρειες, η ανοιχτή αίσθηση με την προστασία. Οι αντιθέσεις αυτές δεν λειτουργούν συγκρουσιακά, αλλά συνθέτουν μια κατοικία με βάθος, ρυθμό και εσωτερική ισορροπία.

Διακριτική πολυτέλεια και προσωπικός χαρακτήρας

Η πολυτέλεια προσεγγίζεται με διακριτικότητα. Η κατοικία σχεδιάζεται ώστε να μοιάζει ταυτόχρονα σύγχρονη και βαθιά προσωπική, χωρίς υπερβολές ή επιφανειακές χειρονομίες. Η αίσθηση ποιότητας προκύπτει από την ακρίβεια των επιλογών, τη σχέση των υλικών, την ατμόσφαιρα και τον τρόπο με τον οποίο ο χώρος υποδέχεται την καθημερινή ζωή.

Η ανακαίνιση διαμορφώνει ένα σπίτι ήρεμο, καθαρό και εκλεπτυσμένο, όπου η τέχνη, οι υφές και η σύγχρονη αστική κατοίκηση συνυπάρχουν σε ισορροπία. Το αποτέλεσμα είναι μια κατοικία διακριτικά πολυτελής, σχεδιασμένη ως προσωπικός χώρος ζωής στο κέντρο της Αθήνας.

Ένα διαμέρισμα της δεκαετίας του ’70 επανασχεδιάζεται μέσα από την καμπύλη

Στη Γλυφάδα, οι Grozopoulos+Associates ανέλαβαν τη ριζική ανακαίνιση ενός διαμερίσματος 100,00 τ.μ. της δεκαετίας του ’70. Η αρχική κατοικία έφερε τα τυπικά χωρικά και υλικά χαρακτηριστικά της εποχής: διαχωρισμένα δωμάτια, τυποποιημένη οργάνωση, παρκέ, μωσαϊκά και μια κατακερματισμένη εσωτερική διάταξη.

Οι ιδιοκτήτες ζήτησαν τον πλήρη ανασχεδιασμό του διαμερίσματος, με στόχο τη δημιουργία μιας σύγχρονης και φιλόξενης κατοικίας, κατάλληλης τόσο για ιδία χρήση όσο και για βραχυχρόνια μίσθωση. Αντί να διαγράψει τη μνήμη του υπάρχοντος εσωτερικού, η πρόταση αναβαθμίζει το διαμέρισμα με βάση τις απαιτήσεις της σύγχρονης διαβίωσης, διατηρώντας παράλληλα στοιχεία από την ατμόσφαιρα και τον υλικό χαρακτήρα της εποχής του.

Αναδιοργάνωση της κάτοψης για τη σύγχρονη κατοίκηση

Η ανακαίνιση περιλάμβανε ουσιαστική αναδιάταξη της κάτοψης. Η θέση του λουτρού αντιμετατέθηκε με εκείνη της κουζίνας, ο διάδρομος διανοίχθηκε, ενώ τα δάπεδα και οι επενδύσεις στην κουζίνα, το λουτρό και το WC αντικαταστάθηκαν πλήρως.

Η νέα οργάνωση επιτρέπει στο διαμέρισμα να λειτουργεί με μεγαλύτερη σαφήνεια και ροή. Η παλαιότερη διαίρεση των χώρων δίνει τη θέση της σε μια πιο ανοιχτή οικιακή ακολουθία, όπου οι βασικοί χώροι διημέρευσης συνδέονται οπτικά και λειτουργικά.

Οι καμπύλες ως χωρικά και λειτουργικά εργαλεία

Κεντρική σχεδιαστική χειρονομία αποτέλεσε η εισαγωγή καμπύλων γεωμετριών στο σύνολο του διαμερίσματος. Οι καμπύλες εμφανίζονται στις οροφές, στα σταθερά έπιπλα και στα κινητά στοιχεία, συγκροτώντας μια ενιαία χωρική γλώσσα για την κατοικία.

Δεν λειτουργούν, ωστόσο, μόνο ως μορφολογικό μοτίβο. Οι καμπύλες οργανώνουν τον χώρο, ενσωματώνουν τον φωτισμό, μαλακώνουν τις μεταβάσεις και ορίζουν διακριτικά τις επιμέρους λειτουργικές ζώνες, προσδίδοντας στο εσωτερικό συνέχεια χωρίς την ανάγκη αυστηρών διαχωρισμών.

Ένα bar-counter από πράσινο μάρμαρο ως σημείο αναφοράς

Η ενοποίηση της κουζίνας με την τραπεζαρία και το καθιστικό οργανώνεται γύρω από ένα γραμμικό bar-counter, επενδυμένο με βαθιά πράσινο ινδικό μάρμαρο. Τοποθετημένο ως σημείο αναφοράς αλλά και ως καθημερινό λειτουργικό στοιχείο, το counter αγκυρώνει τον ενιαίο χώρο διημέρευσης.

Η φυσική πέτρα, με το χαρακτηριστικό χρώμα και το βάθος της, εισάγει μια αίσθηση διακριτικής πολυτέλειας. Η έντασή της εξισορροπείται από τις ξύλινες επιφάνειες της νέας κουζίνας και από το αποκατεστημένο παρκέ, δημιουργώντας έναν διάλογο ανάμεσα στις νέες παρεμβάσεις και την υλική μνήμη του διαμερίσματος.

Αποκατάσταση του παρκέ και συνέχεια της υλικής μνήμης

Το αρχικό παρκέ σε διάταξη ψαροκόκαλου αποκαταστάθηκε και σφραγίστηκε με προσοχή, ώστε να λειτουργεί ως μια διαχρονική επιφάνεια που συνδέει το παρελθόν του διαμερίσματος με τη νέα του ταυτότητα. Η επιλογή αυτή βασίστηκε όχι μόνο σε αισθητικά και ιστορικά κριτήρια, αλλά και στη βιωσιμότητα της παρέμβασης.

Με τη διατήρηση και επανάχρηση του υπάρχοντος δαπέδου, μειώθηκε σημαντικά η ανάγκη για νέα υλικά. Το αποκατεστημένο παρκέ γίνεται έτσι τόσο οπτική βάση του εσωτερικού όσο και διακριτική υπενθύμιση της προηγούμενης ζωής του διαμερίσματος.

Γήινοι τόνοι, οργανικές μορφές και ένα αστικό καταφύγιο

Η παλέτα υλικών και χρωμάτων κινείται σε ήπιους, γήινους τόνους, με κυρίαρχα τα θερμά υπόλευκα χρώματα, το φυσικό και το σκούρο ξύλο, ενώ πιο έντονες αποχρώσεις εισάγονται σε έπιπλα και επιλεγμένες λεπτομέρειες. Σύγχρονα φωτιστικά, έπιπλα, έργα τέχνης και διακοσμητικά αντικείμενα με οργανικές μορφές ενισχύουν τον συνολικό χαρακτήρα του χώρου.

Μέσα από καμπύλες γεωμετρίες, φυσικά υλικά και σύγχρονες γραμμές, η ανακαίνιση διαμορφώνει μια ισορροπημένη σχέση ανάμεσα στο παλιό και το νέο. Το διαμέρισμα μετατρέπεται σε έναν ευέλικτο και εκλεπτυσμένο χώρο διαμονής: ένα ήσυχο αστικό καταφύγιο, που συγκροτείται μέσα από σαφήνεια, θερμότητα και λιτότητα.