Κοινωνική κατοικία
Στις σελίδες του παρόντος τεύχους, μεταξύ των ανακοινώσεων προκηρύξεων και αποτελεσμάτων αρχιτεκτονικών διαγωνισμών στην Ελλάδα και την Κύπρο, περιλαμβάνονται και τα αποτελέσματα ενός ιδιαίτερα σημαντικού διαγωνισμού με αντικείμενο την ανέγερση οικιστικών συγκροτημάτων ποιοτικής προσιτής στέγης προς ενοικίαση, με αγωνοθέτη το Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως του Υπουργείου Εσωτερικών της Κύπρου.
Οι περισσότεροι δημόσιοι φορείς στην Κύπρο επιλέγουν σταθερά την διαδικασία των αρχιτεκτονικών διαγωνισμών για τα σημαντικότερα έργα τους -ανεξαρτήτως κατηγορίας και κλίμακας- υλοποιώντας τις βραβευμένες μελέτες και προσφέροντας στην κοινωνία υποδειγματικά, στην πλειονότητά τους, έργα. Με τον συγκεκριμένο διαγωνισμό ωστόσο αποδεικνύεται ότι η πολιτική αντιμετώπισης της στεγαστικής κρίσης στην Κύπρο δεν αντιμετωπίζεται μόνο μέσω εργαλείων χρηματοδότησης, κοινωνικών παροχών ή άλλων στρατηγικών, αλλά περιλαμβάνει και την διασφάλιση της αρχιτεκτονικής ποιότητας του έργου.
Ανάλογες πρωτοβουλίες αναπτύσσονται σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες όπως στην Γαλλία, την Ισπανία και το Βέλγιο, όπου δημόσιοι φορείς αξιοποιούν τα βραβεία αρχιτεκτονικών διαγωνισμών για την προώθηση καινοτόμων λύσεων συλλογικής κατοίκησης, με έμφαση στην κοινωνική συνοχή, την ενεργειακή απόδοση και την ποιότητα του αστικού χώρου.
Στην Ελλάδα, παρότι έχουν ανακοινωθεί προγράμματα όπως η “Κοινωνική Αντιπαροχή”, η συζήτηση εξακολουθεί να επικεντρώνεται κυρίως στη χρηματοδότηση και αξιοποίηση δημόσιων ακινήτων, ενώ απουσιάζει κάθε πρόνοια για αρχιτεκτονικό σχεδιασμό υψηλών προδιαγραφών. Μέχρι σήμερα δεν έχει προκηρυχθεί πανελλήνιος αρχιτεκτονικός διαγωνισμός με αποκλειστικό αντικείμενο την ανάπτυξη προτύπων κοινωνικής κατοικίας, γεγονός που στερεί από την ελληνική αρχιτεκτονική κοινότητα την ευκαιρία να συμβάλλει ενεργά στην αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος.
Η Ελλάδα διαθέτει αξιόλογο επιστημονικό και δημιουργικό δυναμικό στον χώρο της αρχιτεκτονικής. Η οργάνωση διαγωνισμών για έργα κοινωνικής κατοικίας θα μπορούσε να οδηγήσει σε προτάσεις προσαρμοσμένες στις ελληνικές συνθήκες, να ενθαρρύνει τη συμμετοχή νέων αρχιτεκτόνων και να αναβαθμίσει την ποιότητα του οικιστικού περιβάλλοντος. Η κοινωνική κατοικία δεν αποτελεί μόνο ζήτημα αριθμού νέων διαμερισμάτων, αλλά και ευκαιρία δημιουργίας βιώσιμων, λειτουργικών και ανθρώπινων γειτονιών που θα ανταποκρίνονται στις σύγχρονες ανάγκες της κοινωνίας.
Αριάδνη Βοζάνη