D Flat από τη Βιργινία Μαλάμη στη Βουλιαγμένη

Ένα ρετιρέ ανοίγεται στο φως

Το D Flat της Βιργινίας Μαλάμη είναι μετασχηματισμός ενός ρετιρέ στη Βουλιαγμένη, με ανοίγματα σε τρεις πλευρές, σε έναν πιο καθαρό και φωτεινό χώρο κατοικίας. Στην αρχική διάταξη, οι χώροι διημέρευσης ήταν στραμμένοι προς μία μόνο κατεύθυνση, αφήνοντας το βάθος του διαμερίσματος υποφωτισμένο. Η ανακαίνιση ανοίγει την κάτοψη από άκρη σε άκρη, επιτρέποντας στο φυσικό φως να διατρέχει τα συνολικά 14,50 μ. του εσωτερικού από το πρωί έως το βράδυ.

Το έργο εγκαθιστά μια νέα σχέση ανάμεσα στους ενεργούς κοινόχρηστους χώρους και τα πιο ήσυχα ιδιωτικά δωμάτια. Αντί να αντιμετωπίσει το διαμέρισμα ως ακολουθία ανεξάρτητων δωματίων, ο ανασχεδιασμός εισάγει μια συνεχή χωρική οργάνωση, ισορροπώντας την ανοιχτότητα, την ιδιωτικότητα και τη μεταβαλλόμενη παρουσία του φωτός μέσα στη διάρκεια της ημέρας.

Τρεις διαμήκεις ζώνες κατοίκησης

Η κάτοψη οργανώνεται σε τρεις διαμήκεις ζώνες: τη ζώνη διημέρευσης, μια κεντρική ζώνη εξυπηρέτησης και εγκαταστάσεων, και τη ζώνη ύπνου. Αυτή η διάταξη δημιουργεί μια ποικιλία στον ρυθμό και την ατμόσφαιρα. Οι κοινόχρηστοι χώροι παραμένουν ανοιχτοί και ευέλικτοι, σχεδιασμένοι για να φιλοξενούν διαφορετικές εκδηλώσεις της καθημερινής ζωής, ενώ τα υπνοδωμάτια είναι πιο ήρεμα και περίκλειστα.

Η μεσαία ζώνη λειτουργεί ως κατώφλι ανάμεσα στις δύο αυτές συνθήκες. Προσδίδει πάχος στην κάτοψη, ορίζει μεταβάσεις και συγκεντρώνει τα πιο τεχνικά στοιχεία του διαμερίσματος, επιτρέποντας στους χώρους διημέρευσης και στα υπνοδωμάτια να διατηρούν μια αίσθηση ηρεμίας και καθαρότητας.

Μια ξύλινη ραχοκοκαλιά από δρυ για τις υποδομές της κατοίκησης

Στο κέντρο του έργου βρίσκεται μια συνεχής κατασκευή από δρυ, η οποία διατρέχει το μήκος του διαμερίσματος. Είναι ταυτόχρονα έπιπλο και χώρος: ένα ακριβές αρχιτεκτονικό στοιχείο που συγκεντρώνει σχεδόν όλα όσα εισάγονται εκ νέου από την ανακαίνιση σε ένα ενιαίο σύστημα.

Η ξύλινη ραχοκοκαλιά περιλαμβάνει την κουζίνα, αποθηκευτικό χώρο για παλτά στην είσοδο, κρυφές πόρτες προς τα υπνοδωμάτια, ντουλάπι με πλυντήριο, WC, βιβλιοθήκη και έπιπλο τηλεόρασης. Με τη συγκέντρωση αυτών των λειτουργιών, η υπόλοιπη κάτοψη παραμένει ανοιχτή και απαλλαγμένη από περιττά στοιχεία. Ένας συνεχής γραμμικός φωτισμός ακολουθεί το μήκος της κατασκευής, μετατρέποντάς τη μετά τη δύση του ήλιου σε πρωταγωνιστή του διαμερίσματος: μια φωτισμένη ραχοκοκαλιά που δίνει στο νέο πρόγραμμα ενιαία και αναγνωρίσιμη παρουσία.

Υλική συνέχεια μέσα από μάρμαρο και δρυ

Η προσέγγιση της υλικότητας βασίστηκε στη συνέχεια και όχι στην αντικατάσταση. Το υπάρχον μπεζ μάρμαρο Ιωαννίνων διατηρήθηκε ως σταθερό σημείο αναφοράς, ενώ η νέα δρυς έρχεται σε διάλογο με την προϋπάρχουσα παρουσία του ξύλου στο διαμέρισμα.

Μαζί, το μάρμαρο και η δρυς δημιουργούν έναν μετρημένο ρυθμό κατά μήκος της κάτοψης μέσα από μοτίβα, αρμούς και επαναλήψεις. Οι κόκκινες και λευκές ριγέ τέντες επανεισάγονται επίσης, επαναφέροντας την αρχική τους γραφική παρουσία στο ανανεωμένο διαμέρισμα.

Επανάχρηση και χωρική μνήμη

Η επανάχρηση αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της στάσης του έργου απέναντι στη βιωσιμότητα και στον σεβασμό του υπάρχοντος. Εκεί όπου απαιτήθηκε νέο μάρμαρο στην περιοχή της κουζίνας, μετά την αφαίρεση του παρκέ, το υλικό προήλθε από την κατεδάφιση γειτονικής ανακαίνισης.

Η επιλογή αυτή μειώνει τα απόβλητα και επεκτείνει τη ζωή ενός ήδη υπάρχοντος υλικού, δίνοντάς του νέο ρόλο μέσα στο διαμέρισμα. Η ανακαίνιση, επομένως, δεν εργάζεται μόνο με νέα στοιχεία, αλλά και με θραύσματα υλικής μνήμης που ενσωματώνονται στη σύγχρονη οργάνωση του έργου.

Ελληνική ατμόσφαιρα και ελβετική ακρίβεια

Το D Flat αντανακλά επίσης την προσωπική αρχιτεκτονική διαδρομή της Βιργινίας Μαλάμη. Μεγαλωμένη μέσα σε ένα ελληνικό πολιτισμικό πλαίσιο, με τη χαρακτηριστική του σχέση με το φως, τα υλικά και την καθημερινή εξωστρέφεια της κατοίκησης, και αρχιτεκτονικά διαμορφωμένη στην Ελβετία, όπου η ακρίβεια και η λειτουργική σαφήνεια είναι αδιαπραγμάτευτες, η αρχιτέκτονας συνθέτει στο έργο δύο διαφορετικές αναφορές χωρίς ιεραρχία.

Η τοπική ατμόσφαιρα και οι οικείες χωρικές αναφορές συνδυάζονται με μια ελβετικής επιρροής πειθαρχία στην οργάνωση, τη συγκέντρωση των υποδομών και τις κρυφές μεταβάσεις. Το αποτέλεσμα είναι ένα διαμέρισμα ήρεμο και λειτουργικό, που διατηρεί ισχυρή σχέση με το περιβάλλον και την ιστορία του.

Νέα ζωή για ένα κληρονομημένο διαμέρισμα

Η ανακαίνιση αναγνωρίζει επίσης την προσωπική ιστορία του διαμερίσματος, το οποίο βρίσκεται μέσα σε μια οικοδομή που είχε αρχικά κατασκευαστεί από τον πατέρα της Βιργινίας Μαλάμη. Ο υπάρχων χαρακτήρας και η χωρική μνήμη αντιμετωπίζονται ως υλικό προς επεξεργασία, εκλέπτυνση και συνέχεια, όχι ως κάτι που πρέπει να αντικατασταθεί.

Τελικά, το D Flat είναι ένα έργο ευθυγράμμισης: της κάτοψης με τον ήλιο, της νέας επέμβασης με την υπάρχουσα ύλη και της σύγχρονης ζωής με τον κληρονομημένο χαρακτήρα του χώρου. Μέσα από μια συνεχή ξύλινη ραχοκοκαλιά από δρυ, διατηρημένο μάρμαρο και προσεκτικά οργανωμένο φως, το διαμέρισμα μετατρέπεται σε έναν ήρεμο και ακριβή χώρο κατοίκησης.