10 ορεινές κατοικίες και καταφύγια

Η χειμερινή ζωή στο βουνό δεν καθορίζεται μόνο από τη θέα ή την παρουσία του χιονιού. Το υψόμετρο, η κλίση του εδάφους, η προστασία από τον άνεμο, η θερμική συμπεριφορά του κελύφους και η σχέση με το δάσος ή το ευρύτερο τοπίο αποτελούν βασικές παραμέτρους του σχεδιασμού.

Η επιλογή των Monthly Picks συγκεντρώνει δέκα ορεινές κατοικίες και καταλύματα που εξετάζουν διαφορετικές εκδοχές της ορεινής κατοίκησης: από ιδιωτικές κατοικίες και μικρές προκατασκευασμένες μονάδες έως την επανάχρηση ενός ξενοδοχείου και την αποκατάσταση ιστορικών κτισμάτων.

01. Casa em Canela στη Βραζιλία | 0E1 Arquitetos

Στην ορεινή περιοχή του Rio Grande do Sul, η Κατοικία στην Canela τοποθετείται μέσα σε ένα δασωμένο τοπίο, αξιοποιώντας το μοναδικό υφιστάμενο ξέφωτο του οικοπέδου. Η κατοικία των περίπου 120 τ.μ. αναπτύσσεται πάνω σε ελαφρύ μεταλλικό φορέα, περιορίζοντας τις εκσκαφές και την απομάκρυνση δέντρων.

Η τετράγωνη κάτοψη οργανώνεται γύρω από έναν κεντρικό χώρο διαβίωσης, ενώ οι δύο ανεξάρτητες σουίτες λειτουργούν ως συμπληρωματικές μονάδες. Η ασύμμετρη στέγη καταλήγει σε φεγγίτη και οι μεγάλες υαλοστάσεις εισάγουν το δάσος στο εσωτερικό. Η ξυλόσομπα ενισχύει τον χαρακτήρα της κατοικίας ως χειμερινού καταφυγίου.

02. Wenatchee River Cabin στις ΗΠΑ | Wittman Estes

Στο Plain της Ουάσιγκτον, στην άκρη του Εθνικού Δρυμού Okanogan–Wenatchee, η μικρή κατοικία των Wittman Estes σχεδιάστηκε αρχικά ως καταφύγιο για τα Σαββατοκύριακα και εξελίχθηκε σε μόνιμη κατοικία. Με επιφάνεια περίπου 69 τ.μ., ανυψώνεται κατά 3,05 μ. πάνω από το έδαφος, καθώς βρίσκεται μέσα στη ζώνη πλημμυρών του ποταμού.

Η κατασκευή στηρίζεται σε έξι υποστυλώματα από σκυρόδεμα, δημιουργώντας προστατευμένο χώρο στάθμευσης και εργασίας κάτω από το κυρίως επίπεδο. Μια μεγάλη υαλοστάσια στρέφει το βλέμμα προς τον ποταμό, ενώ η ξυλεία κέδρου, ο χάλυβας, το σκυρόδεμα και η ξυλόσομπα συγκροτούν ένα ανθεκτικό και συμπαγές εσωτερικό.

03. Niwa στο Ηνωμένο Βασίλειο | Koto Design και Koto Living

Η Niwa προτείνει ένα ευέλικτο σύστημα προκατασκευασμένων μονάδων, σχεδιασμένο να μεταφέρεται και να συναρμολογείται σε διαφορετικά περιβάλλοντα, από ορεινά καταφύγια έως τουριστικές εγκαταστάσεις. Η συλλογή περιλαμβάνει μονάδες διαφορετικών διαστάσεων, από μικρές κατασκευές για σάουνα ή στούντιο έως πλήρως εξοπλισμένες μονάδες διαμονής.

Η επένδυση από απανθρακωμένη ξυλεία, οι μεγάλες υαλοστάσεις και οι κεκλιμένες στέγες συγκροτούν μια αναγνωρίσιμη μορφολογία, ενώ η επίπεδη συσκευασία και η γρήγορη συναρμολόγηση περιορίζουν τον χρόνο εγκατάστασης και την επέμβαση στο έδαφος.

04. AUM στο Καζακστάν | Arthur Kariev Architects

Σε υψόμετρο 1.650 μ., στη βόρεια πλαγιά του Trans-Ili Alatau στο Καζακστάν, οι AUM οργανώνονται ως δύο μικρές μονάδες φιλοξενίας μέσα στο ορεινό τοπίο. Οι όψεις επενδύονται με επαναχρησιμοποιημένη ξυλεία από παλιές, εγκαταλειμμένες κατοικίες των βουνών Altai, ενώ ο φέρων οργανισμός από ξυλεία και πάνελ SIP στηρίζεται σε μεταλλικούς πασσάλους.

Η κατασκευή μπορεί να αποσυναρμολογηθεί στο μέλλον, επιτρέποντας την επαναχρησιμοποίηση των υλικών. Στο εσωτερικό, η ανεπίχριστη ξυλεία, η θερμότητα της ξυλόσομπας και οι περιορισμένες διαστάσεις δημιουργούν ένα σύνολο προσανατολισμένο στη διαμονή μέσα στο τοπίο.

05. Periscope στον Παρνασσό | Panos Nikolaidis Design

Πρώτη έντυπη δημοσίευση: Τεύχος ek: 253 | Δεκέμβριος 2020

Στην άκρη ενός δάσους στον Παρνασσό, το Periscope οργανώνεται ως χειμερινό καταφύγιο από δύο διακριτούς όγκους. Ο Πάνος Νικολαΐδης συνδυάζει μια συμπαγή πέτρινη βάση με έναν υπερυψωμένο ξύλινο όγκο κάτω από δίρριχτη στέγη, επανερμηνεύοντας χαρακτηριστικά της ορεινής αρχιτεκτονικής.

Ο επιμήκης πέτρινος όγκος φιλοξενεί τις κοινόχρηστες λειτουργίες, με την κουζίνα, την τραπεζαρία, το τζάκι και το καθιστικό να οργανώνονται σε ένα ενιαίο επίπεδο. Πάνω από αυτόν, ο μικρότερος ξύλινος όγκος λειτουργεί ως ανεξάρτητος ξενώνας και παρατηρητήριο προς τις κορυφές και τα δέντρα. Η ξυλεία συνεχίζεται στις όψεις, τη στέγη και το εσωτερικό, δημιουργώντας ένα ενιαίο υλικό περίβλημα.

06. Hermitage 1310 στον Παρνασσό | Γιώργης Λαμπαθάκης

Πρώτη έντυπη δημοσίευση: Τεύχος ek 273 | Δεκέμβριος 2022

Στο δάσος του Παρνασσού, το Hermitage 1310 οργανώνει οκτώ ανεξάρτητες κατοικίες σε δύο όγκους με δίρριχτες στέγες. Κάθε μονάδα αναπτύσσεται σε τρία επίπεδα και προσεγγίζεται από την υψηλότερη πλευρά της πλαγιάς μέσω μεταλλικών γεφυρών.

Η πέτρα, η ξυλεία και το μαύρο μέταλλο διαμορφώνουν μια αυστηρή υλική γλώσσα, ενώ οι μεγάλες υαλοστάσεις διατηρούν συνεχή οπτική σχέση με το δάσος. Η συλλογή του βρόχινου νερού και του χιονιού σε υπόγεια δεξαμενή εντάσσεται στη συνολική περιβαλλοντική στρατηγική του έργου.

.

07. Κατοικία στα Καλάβρυτα | Design Over the Norms

Πρώτη έντυπη δημοσίευση: Maison de Campagne 2023

Στα βουνά του Χελμού, η Κατοικία στα Καλάβρυτα οργανώνεται ως σύνθεση τριών πέτρινων όγκων, οι οποίοι ακολουθούν τη γεωμετρία του οικοπέδου και στρέφονται προς τον ήλιο και το δάσος. Η διάταξη προστατεύει την κατοικία από τους βόρειους ανέμους και δημιουργεί έναν στεγασμένο ενδιάμεσο χώρο, αξιοποιήσιμο καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.

Η αυξημένη χιονόπτωση της περιοχής επηρέασε τόσο τη μορφή όσο και την υλικότητα του έργου, ενώ η ξυλεία και η πέτρα συνδέουν το εσωτερικό με το ορεινό τοπίο. Η περιορισμένη κάλυψη του εδάφους και η υπόγεια τοποθέτηση των οχημάτων συμπληρώνουν την ήπια ένταξη της κατοικίας.

08. Slope στα Τρίκαλα Κορινθίας | gnb architects

Πρώτη έντυπη δημοσίευση: Maison de Campagne 2024

Το Slope αποτελείται από τρεις ανεξάρτητες κατοικίες σε μια απότομη πλαγιά στα Τρίκαλα Κορινθίας. Η τοποθέτηση των όγκων ακολουθεί το φυσικό ανάγλυφο, περιορίζοντας το αποτύπωμα και εξασφαλίζοντας την ιδιωτικότητα κάθε μονάδας.

Η μορφή τους βασίζεται σε μια αφαιρετική εκδοχή της τοπικής ορεινής κατοικίας: συμπαγείς πέτρινοι όγκοι, δίρριχτες κεραμοσκεπές και περιορισμένα ανοίγματα στις πλευρές που προστατεύονται από το έδαφος. Αντίθετα, οι ανατολικές όψεις ανοίγονται σχεδόν πλήρως προς τη θέα, ενώ ελαφριές μεταλλικές κατασκευές και ξύλινα δώματα προβάλλουν πάνω από την πλαγιά.

09. Patrion στην Αρκαδία | O25 Architects και Stones & Walls

Πρώτη έντυπη δημοσίευση: Maison de Campagne 2025

Στο παραδοσιακό χωριό Βλαχοκερασιά, η Κατοικία Patrion καταλαμβάνει ένα οικόπεδο που συνδέεται άμεσα με την οικογενειακή ιστορία του ιδιοκτήτη, καθώς εκεί βρίσκονταν τα ερείπια της κατοικίας του προπάππου του. Η OfficeTwentyFiveArchitects οργανώνει την κατοικία σε δύο επίπεδα, διαχωρίζοντας τους ιδιωτικούς χώρους και τον χώρο παιχνιδιού στο χαμηλότερο επίπεδο από την κουζίνα και το καθιστικό στον επάνω όροφο.

Η πέτρα χρησιμοποιείται τόσο στο εξωτερικό όσο και σε επιλεγμένες εσωτερικές επιφάνειες, δημιουργώντας συνέχεια ανάμεσα στο παρελθόν του τόπου και τη σύγχρονη κατοίκηση. Ο σχεδιασμός εσωτερικών χώρων από τους Stones & Walls ακολουθεί μια συγκρατημένη παλέτα ξυλείας, πέτρας και μετάλλου, με το χυτοσιδηρό τζάκι να λειτουργεί ως κεντρικό σημείο του καθιστικού.

10. The Wooden Cave στην Κορινθία | Tenon Architecture

Στο Hyades Mountain Resort στα Τρίκαλα Κορινθίας, οι Tenon Architecture μετατρέπουν έναν υφιστάμενο χώρο σε εσωτερικό φιλοξενίας, οργανωμένο γύρω από μια συνεχή ξύλινη κατασκευή. Ολοκληρωμένο το 2020, το The Wooden Cave συνδυάζει τον αλγοριθμικό σχεδιασμό με τη χειρωνακτική κατασκευή. Η χωρική του ταυτότητα προκύπτει από την αντίθεση ανάμεσα στο καμπύλο ξύλινο εσωτερικό και στο σκουρόχρωμο πέτρινο περίγραμμα.

Η κεντρική κατασκευή ενσωματώνει δύο χώρους ύπνου και μια ανοιχτή κουζίνα, ενώ στην περίμετρο βρίσκονται η είσοδος, ένα καθιστικό με τζάκι και το λουτρό. Τα 1.112 ξεχωριστά ξύλινα στοιχεία παράχθηκαν αλγοριθμικά και στη συνέχεια διαμορφώθηκαν και προσαρμόστηκαν με το χέρι από τους ιδρυτές του γραφείου, Απόστολο Μητρόπουλο και Θάνο Ζερβό.

Από τις νέες κατασκευές μέχρι τις επεμβάσεις σε υπάρχοντα κελύφη, τα έργα αυτά αντιμετωπίζουν το βουνό ως ενεργό παράγοντα του σχεδιασμού. Η χειμερινή κατοίκηση προκύπτει μέσα από την προσαρμογή στην κλίση και στο κλίμα, τη χρήση ανθεκτικών υλικών, τη διατήρηση της υπάρχουσας κατασκευής και τη διαρκή σύνδεση των εσωτερικών χώρων με το τοπίο.