Μουσείο Παιδικής Τέχνης KiMu από τους WE architecten στο Άμστερνταμ

Ένα μουσείο για τη δημιουργική αυτονομία των παιδιών

Στο Amsterdam Noord, το KiMu Kinderkunstmuseum ανοίγει ως ένα νέο μουσείο τέχνης αφιερωμένο στη δημιουργικότητα των παιδιών. Αντί να αντιμετωπίζει την καλλιτεχνική εκπαίδευση ως αλληλουχία προκαθορισμένων ασκήσεων, το KiMu προσφέρει στα παιδιά χώρο για να εξερευνήσουν, να δοκιμάσουν, να περιπλανηθούν, να αμφισβητήσουν, να αποτύχουν και να ξεκινήσουν ξανά. Το μουσείο διαθέτει τις συνθήκες, τα εργαλεία και τα υλικά, χωρίς να κατευθύνει τη διαδικασία προς ένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα.

Η προσέγγιση αυτή στηρίζεται σε μια σαφή παιδαγωγική θέση. Τα παιδιά αντιμετωπίζονται ως πλήρεις συμμετέχοντες στη δημιουργική διαδικασία, με δικές τους ιδέες, δεξιότητες και επιθυμίες. Όπως σημειώνει η ιδρύτρια και διευθύντρια Suzanne Huis, δύο πράγματα θέλουν να γνωρίζουν τα παιδιά: αν είναι ευπρόσδεκτα και αν μπορούν να είναι ο εαυτός τους. Στο KiMu, η απάντηση και στα δύο είναι θετική.

Parallel Processes: παιδιά και καλλιτέχνες σε παράλληλη πορεία

Το KiMu ανοίγει με την έκθεση Parallel Processes, παρουσιάζοντας έργα σχεδόν εβδομήντα παιδιών μαζί με έργα των Ολλανδών καλλιτεχνών Brian Elstak, Willem Harbers και Roos van Haaften. Κάθε καλλιτέχνης συνέβαλε στη διαμόρφωση των ateliers μέσα από τον δικό του τρόπο δουλειάς, χωρίς τα παιδιά να έχουν δει τα έργα τους κατά τη διάρκεια της διαδικασίας.

Η Roos van Haaften έδωσε κατευθύνσεις για το studio φωτός, όπου τα παιδιά πειραματίζονται με το φως, την αντανάκλαση και τη σκιά μέσα από απλά, καθημερινά υλικά. Ο Brian Elstak εισήγαγε την πρακτική της αφήγησης μέσα από εικόνα, γλώσσα και συλλογική δημιουργία, ενώ ο Willem Harbers συνέβαλε με μια διαδικασία υλικής διερεύνησης, δουλεύοντας με πέτρα, μέταλλο και κατασκευασμένες μορφές που εξελίσσονται στον χρόνο.

Η έκθεση δεν εστιάζει μόνο στα ολοκληρωμένα έργα, αλλά κυρίως στη διαδικασία που τα παράγει: σκίτσα, πειράματα, ενδιάμεσα στάδια και στιγμές δοκιμής. Παιδιά και καλλιτέχνες εργάστηκαν με παρόμοια υλικά, ερωτήματα και στρατηγικές, αναπτύσσοντας τα αποτελέσματά τους ανεξάρτητα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, προκύπτουν απρόσμενες ομοιότητες, όπως ρομπότ που παραπέμπουν στον Elstak ή κατασκευές τύπου κλωβού που θυμίζουν τον Harbers, παρότι τα παιδιά δεν είχαν δει τα έργα τους.

 

 

Η διαδικασία ως αφετηρία

Τα ateliers του μουσείου λειτουργούν ως χώροι εργασίας, όχι ως αίθουσες διδασκαλίας. Τα εργαλεία και τα υλικά είναι ελεύθερα προσβάσιμα, ενώ η οργάνωση του χώρου ενισχύει την αυτόνομη χρήση. Τα παιδιά αποφασίζουν τι θα φτιάξουν και πώς θα δουλέψουν, ενώ το περιβάλλον τα βοηθά να συγκεντρωθούν και να ακολουθήσουν τις δικές τους ιδέες.

Η παιδαγωγική του KiMu βασίζεται σε πολυετή εμπειρία στην καλλιτεχνική εκπαίδευση και στη δουλειά με παιδιά σε περιβάλλον atelier. Το μουσείο προτείνει ένα «προετοιμασμένο περιβάλλον»: πλούσια οργανωμένα τραπέζια και επιφάνειες δαπέδου, με υλικά και εργαλεία που καλούν τα παιδιά να ξεκινήσουν, χωρίς να επιβάλλουν θέμα, πρόγραμμα ή προκαθορισμένο αποτέλεσμα.

Από ακατέργαστο κέλυφος σε μουσειακό περιβάλλον

Το KiMu βρίσκεται στο Amsterdam Noord, μια περιοχή σε γρήγορη ανάπτυξη απέναντι από τον ποταμό IJ, με κηπουπόλεις, πρώην βιομηχανικές ζώνες και αναπλάσεις στο παραλιακό μέτωπο. Σε ένα νέο κτίριο με προβλεπόμενη μουσειακή χρήση, το KiMu και οι WE architecten μετέτρεψαν ένα άδειο κέλυφος από σκυρόδεμα σε μουσειακό περιβάλλον, διατηρώντας συνειδητά τον ακατέργαστο, βιομηχανικό χαρακτήρα του χώρου.

Η κάτοψη οργανώνεται γύρω από έναν μεγάλο κεντρικό χώρο διπλού ύψους, με μεγάλα ανοίγματα προς το νερό. Οι επισκέπτες εισέρχονται μέσα από ένα διώροφο foyer με shop και στη συνέχεια οδηγούνται σε αυτόν τον ανοιχτό όγκο, από όπου ξεκινούν διαφορετικές διαδρομές, οπτικές φυγές και εμπειρίες.

 

 

Σκάλες, μπαλκόνι, δίχτυ και ανοιχτές οπτικές

Δύο ξύλινες σκάλες, ένα τριγωνικό μπαλκόνι και ένα αιωρούμενο δίχτυ καθορίζουν τον τρόπο χρήσης του μουσείου. Το μπαλκόνι λειτουργεί σχεδόν σαν παρατηρητήριο, διασπώντας τον κεντρικό όγκο και προσφέροντας στα παιδιά μια νέα οπτική. Το δίχτυ διαμορφώνει έναν χώρο χαλάρωσης και ανάπαυσης, ενώ ένας καθρέφτης πάνω από αυτό συλλαμβάνει το φως και επαναφέρει στο εσωτερικό την αντανάκλαση του νερού.

Λεπτά πλαίσια από ξύλο κερασιάς και εσωτερικά παράθυρα διατηρούν τις οπτικές φυγές ανάμεσα στα ateliers και τους βασικούς χώρους, εισάγοντας μια λιτή αρχιτεκτονική γλώσσα με αναφορές σε μια μινιμαλιστική ιαπωνική αισθητική. Η παλέτα συνδυάζει το ήπιο βιομηχανικό γκρι, που προκύπτει από το υφιστάμενο κέλυφος σκυροδέματος, με τόνους moss yellow.

Ένας χώρος σχεδιασμένος μέσα από τη χρήση και την κατασκευή

Ο σχεδιασμός αναπτύχθηκε μέσα από στενή συνεργασία. Η Suzanne Huis προσδιόρισε τον τρόπο λειτουργίας των χώρων και ανέπτυξε πολλά από τα εσωτερικά concepts, συμπεριλαμβανομένων των ateliers και των επίπλων, ενώ οι WE architecten τα μετέφρασαν σε χωρικό σχεδιασμό και πρόσθεσαν νέες παρεμβάσεις, όπως οι σκάλες, το μπαλκόνι και το δίχτυ.

Η διαδικασία παραμένει ορατή στο εσωτερικό. Υλικά αναζητήθηκαν στην πορεία, ενώ έπιπλα σχεδιάστηκαν, προσαρμόστηκαν και κατασκευάστηκαν κατά τη διάρκεια του έργου, συχνά με επαναχρησιμοποιημένα ή ευρεθέντα υλικά. Τα ίδια τα παιδιά συμμετείχαν στην κατασκευή τμημάτων του εσωτερικού, ενισχύοντας την ιδέα ότι το μουσείο δεν είναι μια ολοκληρωμένη εικόνα, αλλά ένα ζωντανό περιβάλλον ανακάλυψης.

 

 

Λεπτομέρειες εσωτερικού και συλλογική δημιουργία

Το foyer και το shop οργανώνονται γύρω από έναν ενιαίο πάγκο, που εξυπηρετεί τόσο τη λειτουργία του μουσείου όσο και τη λιανική χρήση. Ο πάγκος επενδύεται με μεταχειρισμένα πλακίδια της δεκαετίας του 1930, στα οποία τα παιδιά τύπωσαν τμήματα του λογοτύπου του KiMu. Πάνω από αυτόν, μια μεγάλη φωτιστική εγκατάσταση του καλλιτέχνη Rein, αιωρούμενη από την οροφή του foyer, αποτελείται από καθρεφτιζόμενα γυάλινα στοιχεία που αλλάζουν χρώμα ανάλογα με το φως.

Το βεστιάριο περιλαμβάνει σύστημα lockers των i29 architects, από τη νέα σειρά Elements Amsterdam, κατασκευασμένο από χάλυβα και τσόχα σε αντιθετικούς χρωματισμούς, σε συνδυασμό με κρεμάστρες στο ύψος των παιδιών, που παραπέμπουν σε σχολικό περιβάλλον. Στα ateliers, τα έπιπλα αναπτύχθηκαν μέσα από την πρακτική χρήση και την εμπειρία της Suzanne Huis στη δουλειά με παιδιά και κατασκευάστηκαν από τη Lika Kortmann / LikaPika. Το Atelier of Light δημιουργήθηκε σε συνεργασία με το Toeval Gezocht, αξιοποιώντας την εμπειρία του σε εκθέσεις γύρω από τις δημιουργικές διαδικασίες των παιδιών, μεταξύ άλλων και στο Stedelijk Museum Amsterdam.

Ένα μουσείο για τη διαδικασία, τη φαντασία και την ανακάλυψη

Το KiMu δείχνει τι μπορεί να συμβεί όταν τα παιδιά έχουν τον χώρο να σκεφτούν, να φτιάξουν και να αναπτύξουν τις ιδέες τους με τον δικό τους τρόπο. Εστιάζοντας στο πώς οι ιδέες παίρνουν μορφή μέσα στον χρόνο, και όχι μόνο στο τελικό αποτέλεσμα, το μουσείο προτείνει ένα διαφορετικό μοντέλο σχέσης με την τέχνη, την εκπαίδευση και τη δημιουργικότητα.

Το μουσείο εγκαινιάστηκε επίσημα από τη δήμαρχο του Άμστερνταμ Femke Halsema, μαζί με τον παιδικό δήμαρχο της πόλης, Kiyaro. Περισσότερο από ένα μουσείο για παιδιά, το KiMu σχεδιάζεται ως περιβάλλον όπου η αυτονομία, η φαντασία και η διαδικασία γίνονται θεμέλιο της δημιουργικής ανάπτυξης.