Κύαθος στο Γαλάτσι από τους KAAF | Kitriniaris Associates Architecture Firm

Μια σειρά τριαρθρωτών ξύλινων φορέων γεφυρώνει τον αγωνιστικό χώρο, συνδυάζοντας τη δομική έκφραση, τον παθητικό περιβαλλοντικό σχεδιασμό και την επανάχρηση υλικών.

 

 

Ο Κύαθος είναι ένα προτεινόμενο κλειστό γυμναστήριο καλαθοσφαίρισης 4.000τ.μ. στο Γαλάτσι. Σχεδιασμένο από τους KAAF | Kitriniaris Associates Architecture Firm, το έργο ανατέθηκε από τον Πολιτιστικό και Αθλητικό Οργανισμό του Δήμου Γαλατσίου ως ειδικό δημόσιο κτίριο.

Η μελέτη απαιτεί εξειδικευμένη τεχνογνωσία στις κατασκευές από σύνθετη δομική ξυλεία. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει τον κύριο αγωνιστικό χώρο, τις κερκίδες και ένα περιμετρικό εσωτερικό πατάρι-εξέδρα.

Αποδυτήρια αθλητών και διαιτητών, χώροι υγιεινής, γραφεία διοίκησης, γραφεία συλλόγων και βοηθητικές λειτουργίες συμπληρώνουν το συγκρότημα.

Το νέο κτίριο θα αντικαταστήσει το υφιστάμενο ξύλινο γυμναστήριο στην ίδια θέση. Το παλαιότερο κέλυφος έχει κριθεί κατεδαφιστέο, κυρίως επειδή τα δομικά υλικά του δεν μπορούν να πιστοποιηθούν σύμφωνα με τα σύγχρονα πρότυπα.

 

Βάση από σκυρόδεμα και ξύλινη ανωδομή

Η κατασκευή εδράζεται σε μια βάση από οπλισμένο σκυρόδεμα. Εκεί εντάσσονται οι χώροι κάτω από την τελική στάθμη του αγωνιστικού χώρου, με εκτόνωση προς τον γειτονικό πεζόδρομο.

Πάνω από τη στάθμη του γηπέδου, ο φέρων οργανισμός και το κέλυφος διαμορφώνονται κυρίως από προϊόντα σύνθετης δομικής ξυλείας. Το σύστημα συνδυάζει επικολλητή ξυλεία, αντικολλητή ξυλεία και σταυρωτή-επικολλητή ξυλεία (CLT).

Μεταλλικά στοιχεία χρησιμοποιούνται επιλεκτικά στις συνδέσεις και στα σημεία όπου απαιτείται πρόσθετη δυσκαμψία. Η διάκριση ανάμεσα στη συμπαγή βάση και την ελαφρύτερη ξύλινη ανωδομή καθιστά σαφή την κατασκευαστική οργάνωση.

Δέκα φορείς ανοίγματος 30 μέτρων

Ο ξύλινος φέρων οργανισμός αναπτύσσεται περιμετρικά σε ορθογωνικό κάνναβο διαστάσεων 45m επί 30m. Ο βασικός εμβάτης είναι 5m.

Δέκα όμοιοι ισοστατικοί φορείς γεφυρώνουν το άνοιγμα των 30m. Καθένας αποτελείται από δοκούς και υποστυλώματα, τα οποία λειτουργούν μαζί ως τριαρθρωτό τόξο.

Η επανάληψη των φορέων καθορίζει τον βασικό ρυθμό του κτιρίου. Ο φέρων οργανισμός δεν αποκρύπτεται πίσω από μια ανεξάρτητη μορφολογική επεξεργασία. Αντίθετα, αποτελεί την αφετηρία της αρχιτεκτονικής σύνθεσης.

Η στέγη καλύπτεται με ελαφριά, αδιάβροχα τεμάχια από ανακυκλώσιμο πολυμερές. Σύμφωνα με τη μελέτη, το υλικό παρουσιάζει υψηλή αντοχή στις καιρικές συνθήκες και επιδέχεται εκτύπωση.

 

Από τον αρχαίο κύαθο στο δομικό κέλυφος

Η ονομασία του έργου προέρχεται από τον κύαθο, ένα είδος αρχαίου κυπέλλου ή αντλητήρα. Η καμπύλη μορφή του λειτουργεί ως εννοιολογική αναφορά για τη γεωμετρία του ξύλινου κελύφους.

Μια δεύτερη πηγή έμπνευσης αποτελεί η κυπελλοειδής ταξιανθία της γαλατσίδας, ενός φυτού του γένους Euphorbia. Η ονομασία του φυτού δημιουργεί επιπλέον έναν συσχετισμό με το Γαλάτσι.

Οι αναφορές αυτές δεν εφαρμόζονται ως διακοσμητικά μοτίβα. Μεταφέρονται στη μορφή και την επανάληψη των δομικών στοιχείων της όψης.

Έτσι, η κατασκευή, η αρχιτεκτονική έκφραση και η περιβαλλοντική λειτουργία αντιμετωπίζονται ως μέρη του ίδιου συστήματος.

 

Σκίαση και φυσικός αερισμός

Βασικός στόχος του κελύφους είναι να διατηρεί το κτίριο και τις περιμετρικές ζώνες κυκλοφορίας σε μεγάλο βαθμό υπό σκιά. Το βάθος και η επανάληψη των ξύλινων στοιχείων περιορίζουν την άμεση ηλιακή ακτινοβολία.

Παράλληλα, τα ανοίγματα επιτρέπουν την είσοδο φυσικού φωτός και υποστηρίζουν τον φυσικό αερισμό και τον παθητικό δροσισμό. Ο κατασκευαστικός ρυθμός διαμορφώνει επίσης μια σταδιακή μετάβαση από το Άλσος Βεΐκου προς τον κύριο εσωτερικό χώρο.

Το βρόχινο νερό από τη στέγη και τις διαμορφωμένες επιφάνειες προβλέπεται να συλλέγεται και να επαναχρησιμοποιείται για άρδευση. Η τοπιακή μελέτη επιδιώκει, επιπλέον, τον εμπλουτισμό της υφιστάμενης μεσογειακής χλωρίδας.

Οι παραπάνω στρατηγικές αποτελούν σχεδιαστικούς στόχους και θα πρέπει να αξιολογηθούν κατά την τεχνική εξέλιξη του έργου.

 

Επανάχρηση της υφιστάμενης ξυλείας

Σημαντικό μέρος της ξυλείας του παλαιότερου γυμναστηρίου θα ανακτηθεί. Προβλέπεται να επαναχρησιμοποιηθεί σε περσίδες, επενδύσεις και ειδικές μη φέρουσες κατασκευές.

Με αυτόν τον τρόπο, διατηρείται μέρος της υλικής ιστορίας του τόπου χωρίς να ανατίθεται στα παλαιότερα στοιχεία στατική λειτουργία που δεν μπορεί πλέον να πιστοποιηθεί.

Ο νέος φέρων οργανισμός θα κατασκευαστεί από προϊόντα ξυλείας προερχόμενα από πιστοποιημένα δάση ελεγχόμενης διαχείρισης. Για την κατασκευή προβλέπονται συνολικά περίπου 2.000m³ ξυλείας.

Το σκυρόδεμα περιορίζεται κυρίως κάτω από τη στάθμη του αγωνιστικού χώρου. Αντίθετα, η ξυλεία καλύπτει τα μεγάλα ανοίγματα της ανωδομής.

Μέσα από αυτόν τον συνδυασμό, ο Κύαθος προτείνει ένα μοντέλο δημόσιας αθλητικής υποδομής όπου ο φέρων οργανισμός, η περιβαλλοντική απόκριση και η αρχιτεκτονική ταυτότητα σχεδιάζονται ως ενιαίο σύνολο.