Χωρικές ραφές στο άκρο

Η εργασία προτείνει την ενεργοποίηση του βόρειου τμήματος της Καρπάθου μέσω ενός δικτύου υφιστάμενων και νέων πεζοπορικών και ακτοπλοϊκών διαδρομών, συγκροτώντας μια ενιαία χωρική αφήγηση που μετατρέπει την κίνηση σε εμπειρία αναστοχασμού και ανακάλυψης.

 

Ανάγνωση του τόπου

Η μελέτη εστιάζει στην ανάδειξη και ενεργοποίηση του βόρειου τμήματος της Καρπάθου μέσα από ένα πλέγμα διαδρομών που συνδέει τέσσερις βασικούς σταθμούς: Αυλώνα, Βρουκούντα, Τρίστομο και Σαρία. Οι επιμέρους τόποι συγκροτούν μια συνεκτική χωρική αφήγηση, όπου η κίνηση δεν λειτουργεί απλώς ως μετάβαση, αλλά ως διαδικασία βιωματικής κατανόησης του τοπίου.

Κομβικό στοιχείο της προσέγγισης αποτελεί η συστηματική παρατήρηση και ανάλυση, η οποία οδηγεί στη συγκρότηση ενός «λεξικού του τόπου». Το εργαλείο αυτό λειτουργεί ως μεθοδολογική βάση της σύνθεσης, επιτρέποντας την ερμηνεία των χαρακτηριστικών του τοπίου και τη μεταγραφή τους σε αρχιτεκτονικές χειρονομίες. Οι παρεμβάσεις προκύπτουν ως «χωρικές ραφές», που εντάσσονται διακριτικά στο περιβάλλον, αναδεικνύοντας τη μεταβατικότητα και τη ροϊκότητα της εμπειρίας.

Αρχιτεκτονικές παρεμβάσεις

Οι προτεινόμενες παρεμβάσεις συγκροτούν ένα σύστημα σημείων που ενεργοποιούν το τοπίο χωρίς να αλλοιώνουν τον χαρακτήρα του. Στην Αυλώνα, το «Αλώνι» οργανώνεται ως πλατεία–αμφιθέατρο, εμπνευσμένη από την παραδοσιακή μορφή του αλωνιού, λειτουργώντας ως τόπος συνάντησης και αφετηρία διαδρομών. Στο υπέδαφος ενσωματώνεται δεξαμενή συλλογής όμβριων υδάτων, ενισχύοντας τη σχέση της αρχιτεκτονικής με την παραγωγική γη.

Στη Βρουκούντα, το «Ίχνος» διαμορφώνεται ως χώρος ενημέρωσης και περισυλλογής. Η σύνθεση αντλεί αναφορές από τα λαξευτά μνημεία της περιοχής, με έναν κάνναβο στραμμένο προς τη νεκρόπολη. Κατακόρυφες σχισμές διαρρηγνύουν το έδαφος, επιτρέποντας στο φως να εισχωρεί και να συγκροτεί μια ατμόσφαιρα έντονης χωρικής εμπειρίας, όπου η ενημέρωση μετατρέπεται σε στοχασμό γύρω από τη μνήμη και τη θνητότητα.

Στο Τρίστομο, η «Ρωγμή» τοποθετείται απέναντι από τη Σαρία, ενισχύοντας τη συνθήκη μετάβασης προς το νησί. Μέσα από τη σταδιακή υποβάθμιση του μονοπατιού, δημιουργείται ένας προστατευμένος χώρος, όπου τοιχεία και χαράξεις διαμορφώνουν ένα ελεγχόμενο παιχνίδι φωτός και σκιάς. Η τελική θέαση της Σαρίας, καδραρισμένη στο τέλος της πορείας, λειτουργεί ως κορύφωση της εμπειρίας.

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Κεντρικός στόχος της πρότασης είναι η αφομοίωση των παρεμβάσεων στο τοπίο, με τρόπο που ενισχύει την εμπειρία του περιπατητή και αναδεικνύει το πολιτισμικό απόθεμα της περιοχής. Η σύνθεση συγκροτεί ένα αφήγημα διαδρομής, όπου ο επισκέπτης καλείται να αφουγκραστεί, να ενημερωθεί και να βιώσει τον τόπο ως ένα ζωντανό σύνολο.

Η αρχιτεκτονική δεν επιβάλλεται, αλλά λειτουργεί ως μέσο αποκάλυψης. Βασισμένη σε αρχέγονες μορφές και χωρικές αρχές, μεταφράζει το τοπίο σε εμπειρία, όπου η μνήμη ενεργοποιείται μέσα από τη διαδοχή των χώρων. Πρόκειται για μια συνθετική προσέγγιση όπου ο άνθρωπος υποχωρεί, επιτρέποντας στον τόπο να εκφραστεί, συγκροτώντας ένα ταξίδι μέσα από θραύσματα μνήμης και φυσικής παρουσίας.

 

Νέες συνδέσεις

Η Πλατεία Ελευθερίας βρίσκεται δίπλα στα ενετικά τείχη και την αποξηραμένη τάφρο που περιβάλλει τη Λευκωσία. Τα χαρακτηριστικά αμυντικά τείχη, που χτίστηκαν κατά τον Μεσαίωνα και επισκευάστηκαν εκτεταμένα από τους Βενετούς τον 16ο αιώνα, οριοθετούν το αρχαιότερο τμήμα της πρωτεύουσας, διαχωρίζοντας την παλιά πόλη από τις νεότερες συνοικίες εκτός των τειχών.

 

Στρατηγική αστικού σχεδιασμού

Η μετατροπή της πλατείας σε βασικό χώρο συνάθροισης της πόλης στηρίζεται στη δημιουργία νέων συνδέσεων που συμβάλλουν στην ενοποίηση της διχοτομημένης πρωτεύουσας. Ο σχεδιασμός διασφαλίζει ανεμπόδιστες οπτικές φυγές προς τα ιστορικά τείχη, καθιστώντας τα αναπόσπαστο στοιχείο της ταυτότητας της Λευκωσίας, ενώ παράλληλα ανοίγει την τάφρο σε δημόσιες χρήσεις, επιτρέποντας τη φιλοξενία φεστιβάλ και υπαίθριων εκδηλώσεων.

Η μελέτη ανασηκώνει το επίπεδο της τάφρου, δημιουργώντας μια γέφυρα που συνδέεται οργανικά με τον γύρω αστικό ιστό και συγκροτεί μια νέα πλατεία στην καρδιά της πόλης. Στο πλαίσιο αυτό πραγματοποιήθηκαν εκτεταμένες αρχαιολογικές ανασκαφές καθώς και εργασίες συντήρησης και προστασίας των ιστορικών ενετικών τειχών. Το έργο περιλαμβάνει επίσης τη δημιουργία δύο καφέ στον χώρο της πλατείας και την κατασκευή ενός νέου υπόγειου χώρου στάθμευσης με πρόσβαση από τη Λεωφόρο Ομήρου.

 

 

Στοιχεία σύνδεσης

Σκάλες και ανελκυστήρες συνδέουν άμεσα την πλατεία με τον τερματικό σταθμό λεωφορείων της Πλατείας Σολωμού, ενισχύοντας τη λειτουργικότητα και τη διαπερατότητα της περιοχής. Ο μετασχηματισμός των μέχρι πρότινος απρόσιτων περιοχών στο εσωτερικό της τάφρου σε πλατείες, κήπους και διαδρομές περιπάτου κάτω από φοίνικες δημιουργεί μια νέα “πράσινη ζώνη” γύρω από την πόλη.

Η ζώνη αυτή έχει τη δυνατότητα να επεκταθεί κατά μήκος των τειχών, σχηματίζοντας ένα συνεχές δίκτυο δημόσιων χώρων που περικυκλώνει τη Λευκωσία και επανασυνδέει τις κοινότητες της διχοτομημένης πρωτεύουσας. Η πλατεία λειτουργεί έτσι ως καταλύτης για την ενεργοποίηση του δημόσιου χώρου, προσφέροντας νέες δυνατότητες κοινωνικής συνύπαρξης και αστικής ζωής.

 

 

Υλικότητα & φωτισμός

Στο πλαίσιο της μετατροπής της τάφρου σε αστικό πάρκο, οι ρευστές γεωμετρίες της σύνθεσης προκύπτουν από τον τριγωνισμό των ακανόνιστων σχημάτων του περιτειχίσματος. Τα σημεία έντασης που δημιουργούνται μετατρέπονται σε καθιστικά, παρτέρια ή στοιχεία νερού, διαμορφώνοντας ένα δυναμικό αστικό τοπίο. Η δαπεδόστρωση με γρανίτη αποδίδει μια αίσθηση διαχρονικής στιβαρότητας, ενώ οι ανοιχτοί αρμοί ανάμεσα στις πλάκες λειτουργούν ως παθητικό σύστημα απορροής των ομβρίων υδάτων. Τα νέα δέντρα που φυτεύτηκαν συμβάλλουν στη φυσική ρύθμιση της στάθμης του νερού, περιορίζοντας τη διάβρωση των θεμελίων των μεσαιωνικών τειχών.

Η γέφυρα του άνω επιπέδου και οι στηρίξεις της κατασκευάζονται από γλυπτικές μορφές σκυροδέματος που εξασφαλίζουν αντισεισμική επάρκεια, ενώ οι βάσεις των υποστυλωμάτων διαμορφώνονται ως πάγκοι καθιστικού. Με τη μεταμόρφωση αυτή, η Πλατεία Ελευθερίας αναδεικνύεται στον μεγαλύτερο αστικό δημόσιο χώρο της Λευκωσίας. Γεφυρώνοντας τα ενετικά τείχη και την τάφρο, η νέα πλατεία λειτουργεί ως σημαντική πύλη εισόδου στην παλιά πόλη, ενώ το υπόγειο πάρκινγκ απομακρύνει την κυκλοφορία των αυτοκινήτων από το ιστορικό κέντρο, διευκολύνοντας τη μελλοντική πεζοδρόμησή του. Έτσι, το έργο εμπλουτίζει το αστικό τοπίο της ιστορικής συνοικίας, δημιουργώντας ταυτόχρονα νέους δημόσιους κήπους και χώρους συνάντησης για τους κατοίκους και τους επισκέπτες της πόλης.

Τέλος, ο σχεδιασμός φωτισμού ενισχύει τη ρευστή γεωμετρία της πλατείας και λειτουργεί ως εργαλείο χωρικής καθοδήγησης κατά τις βραδινές ώρες. Γραμμικά φωτιστικά στοιχεία ενσωματώνονται διακριτικά στα περιγράμματα των καμπύλων επιφανειών και των γεφυρών, υπογραμμίζοντας τη δυναμική μορφολογία της σύνθεσης και καθιστώντας τη δομή ευανάγνωστη στο αστικό τοπίο. Παράλληλα, διάσπαρτα φωτιστικά σώματα χαμηλής έντασης ενσωματώνονται στη δαπεδόστρωση της πλατείας, δημιουργώντας ένα λεπτό “πεδίο φωτός” που ακολουθεί τη γεωμετρία των διαδρομών και των σημείων στάσης. Η προσέγγιση αυτή αναδεικνύει την πλαστικότητα των επιφανειών σκυροδέματος, ενισχύει την αίσθηση ασφάλειας και μετατρέπει τον δημόσιο χώρο σε ένα “νυχτερινό τοπίο”, όπου το φως λειτουργεί τόσο λειτουργικά όσο και ατμοσφαιρικά.

 

 

Νικητής του Ευρωπαϊκού Βραβείου για τον Αστικό Δημόσιο Χώρο 2024 στη γενική κατηγορία

Το έργο αναδεικνύει τη μνήμη του πάρκου μέσα από την υλικότητά του. Συγκεκριμένα, τα ερείπια από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, που σχημάτισαν το ύψωμα, αξιοποιούνται ως σκυρόδεμα για την κατασκευή των νέων δομών του πάρκου.

 

Υφιστάμενη κατασκευή

Το πάρκο, το οποίο λειτούργησε ως χώρος απόρριψης των ερειπίων της πόλης κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, βρίσκεται σε μία από τις πιο κεντρικές συνοικίες της Βαρσοβίας, σε μια ταχέως αναπτυσσόμενη κατοικημένη περιοχή. Στη δεκαετία του 1990, ανεγέρθηκε μνημείο με σύμβολα του πολωνικού αντιστασιακού κινήματος, καθιστώντας τον χώρο σημείο εκδηλώσεων.

 

Σχεδιαστική προσέγγιση

Οι προσπάθειες επικεντρώθηκαν κυρίως στην προσαρμογή του αναχώματος ώστε να καλύπτει τις ανάγκες όλων των χρηστών. Η πολυπλοκότητα του εδάφους απαίτησε τη δημιουργία πεζογεφυρών και τεχνητών ρεμάτων. Με τη συμβολή ειδικών στη χρήση σκυροδέματος, εφαρμόστηκε τεχνολογία για την παρασκευή σκυροδέματος από μπάζα, ενσωματώνοντας σύγχρονες αρχές κυκλικής οικονομίας. Τα πρανή των ρεμάτων, που παραπέμπουν σε γεωλογικά στρώματα ενός ανθρωπογενούς λόφου, λειτουργούν ως μνημείο. Το έργο περιλάμβανε επίσης χώρους αναψυχής, με τη δημιουργία πολυάριθμων σημείων ξεκούρασης και περιπάτου, καθώς και παιδικής χαράς.

 

Σχεδιασμός τοπίου

Στον τομέα της βλάστησης, εκπονήθηκε ένα σχέδιο φύτευσης σε συνεργασία με ειδικό φυτοκοινωνιολόγο. Το σχέδιο βασίστηκε στην ανάλυση των φυσικών διεργασιών που ξεκίνησαν με πρωτοπόρα είδη βλάστησης, οδηγώντας στη διαμόρφωση ενός μοντέλου για νέα οικοσυστήματα. Παράλληλα, στο πλαίσιο δράσεων εκπαίδευσης και προβολής, δημιουργήθηκε μια υπαίθρια έκθεση που αναδεικνύει την ανοικοδόμηση της Βαρσοβίας και τον νέο τύπο τοπίου που προέκυψε.

 

Αστική επίδραση

Το έργο ενίσχυσε την αίσθηση του ανήκειν στους κατοίκους της περιοχής, οι οποίοι πλέον κατανοούν βαθύτερα την ιστορία του τόπου τους και εκτιμούν τη δημιουργική αξιοποίηση των ερείπιων που σχημάτισαν το ύψωμα. Παράλληλα, ο σχεδιασμός πρόσφερε στην πόλη έναν νέο χώρο πρασίνου, ανθεκτικό στην κλιματική αλλαγή, εφαρμόζοντας στρατηγικές βιώσιμης διαχείρισης του τοπίου και βελτιώνοντας την πρόσβαση στο πάρκο.

Βαθμιδωτές βεράντες

Το έργο πρόκειται για την ανακαίνιση μιας υφιστάμενης κατοικίας 240 m² και τον σχεδιασμό του εξωτερικού της χώρου 600 m², η οποία βρίσκεται στους πρόποδες του όρους Πεντέλη. Ο σχεδιασμός αφηγείται την ιστορία ενός περιπλανώμενου Ελληνοκαναδού αρχιτέκτονα που αναζητά να ανακαλύψει και να μάθει τις σχέσεις μεταξύ ανθρώπων, αντικειμένων και τοπίων.

 

Σχεδιασμός τοπίου

Οι βαθμιδωτές βεράντες ενσωματώνουν τις ρομαντικές αρχές της εξερεύνησης και της ανακάλυψης χρησιμοποιώντας την έννοια του ταξιδιού ως σχεδιαστικό εργαλείο. Μία νέα πορεία, που ξεφεύγει από την γραμμικότητα και τα στενά όρια του προηγούμενου σχεδιασμού, προσφέρει μία ανανεωμένη, πρωτότυπη διαδρομή. Παρά το μικρό μέγεθος της αυλής, η νέα αυτή παρέμβαση, σε συνδυασμό με τα οπτικά εμπόδια, επιτρέπουν στο τοπίο να βιώνεται τμηματικά, ενισχύοντας την ιδέα της συνεχούς ανακάλυψης.

 

Αρχιτεκτονικά στοιχεία

Η εικόνα στο σύνολό είναι σουρεαλιστική, καθώς ο εξωτερικός χώρος περιβάλλεται από κολώνες, υπερμεγέθη παγκάκια, μικροσκοπικά παράθυρα καθώς και έναν μοναδικό καταρράκτη. Οι σκάλες και οι ταράτσες είναι από σφυρήλατο λευκό μπετόν με θρυμματισμένο τοπικό αδρανές, ως μία αναφορά στις κοίτες των ποταμών αλλά και στο ιστορικό πεντελικό μάρμαρο που βρίσκεται κοντά.  Οι ασβεστωμένοι κάθετοι τοίχοι  λειτουργούν ως καμβάδες για το τοπίο και για τις δραστηριότητες που λαμβάνουν χώρο στον κήπο.

 

Ανοιχτή κάτοψη

Οι λειτουργείες οργανώνονται σε ανοιχτή κάτοψη σχήματος ‘Γ’, και περιλαμβάνουν το σαλόνι, ένα καθιστικό, την τραπεζαρία και το γραφείο, ενώ στον πρώτο όροφο τοποθετούνται τα υπνοδωμάτια, επιπλέον γραφεία και τα λουτρά, δημιουργώντας έναν αρμονικό διαχωρισμό ιδιωτικών και κοινόχρηστων χώρων.

Πράσινη αναβίωση

Το έργο αφορά την ανάπλαση της Πλατείας Φειδά στην Λαμπρινή. Η παρέμβαση καλύπτει συνολική έκταση 16.343μ² και περιλαμβάνει την πλατεία, τις περιμετρικές της οδούς και πεζοδρόμια. Η ανάπλασή της φιλοδοξεί να μεταμορφώσει την περιοχή επέμβασης σε έναν βιώσιμο αστικό κόμβο που θα αναβαθμίσει την καθημερινότητα των κατοίκων και θα προάγει την σχέση τους με τον δημόσιο χώρο, με σεβασμό στη φύση και την πόλη.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Η Πλατεία σήμερα παρουσιάζει εκτεταμένες φθορές όπως ρωγμές στα δάπεδα και στις τοιχοποιίες αντιστήριξης, παραμελημένες χωμάτινες διαδρομές, απουσία χαμηλού πρασίνου, ανεπαρκή πλάτη πεζοδρομίων, ελλείψεις στη σήμανση, κλπ.  Η πρόταση αποσκοπεί αφ’ ενός μεν στην περιβαλλοντική, λειτουργική και αισθητική αναβάθμιση, αφ’ ετέρου δε στη διαμόρφωση ενός σύγχρονου, φιλικού, αστικού δημόσιου χώρου πρασίνου, αναψυχής και παιχνιδιού.

 

Αρχιτεκτονική διαμόρφωση

Η προσέγγιση διατηρεί τη βασική διάταξη της πλατείας και τα σκληρά δάπεδα του κεντρικού τμήματός της διαμορφώνονται με την χρήση ορθοκανονικού καννάβου 4mx4m. Ο κάνναβος υλοποιείται με συνεχόμενες σειρές μαρμαροκυβόλιθων, ενώ οι επιστρώσεις των τετραγώνων που προκύπτουν, διαφοροποιούνται μέσα από έναν συνδυασμό “ψυχρών” τσιμεντοκυβόλιθων και μαρμαροκυβόλιθων σε τρία διαφορετικά μοτίβα καθώς και αρχιτεκτονικού σκυροδέματος σε δύο αποχρώσεις της ίδιας χρωματικής παλέτας. Τα τετράγωνα επαναλαμβάνονται και εναλλάσσονται, σχηματίζοντας μια συνεκτική γεωμετρική επιφάνεια υφών και χρωμάτων. Οι δενδροδόχοι των υπαρχόντων και νέων δένδρων, πλαισιωμένες από μία ή περισσότερες σειρές κυβόλιθων σε ομόκεντρη κυκλική διάταξη, ενσωματώνονται στο υπόβαθρο.

 

Δημόσιες χρήσεις

Στο κεντρικό τμήμα η δαπεδόστρωση διαφοροποιείται και φιλοξενεί επιδαπέδιους πίδακες, γύρω από τους οποίους αναπτύσσεται κυκλικό καθιστικό. Στο βορειοανατολικό τμήμα της πλατείας διαμορφώνεται παιδική χαρά ενώ τα υπάρχοντα γήπεδα μπάσκετ διατηρούνται. Οι υφιστάμενες χωμάτινες διαδρομές επανασχεδιάζονται με μεταβλητό πλάτος. Τέλος, εγκαθίσταται νέος αστικός εξοπλισμός, με τα παγκάκια να τοποθετούνται ανά ομάδες σε σκιερές θέσεις.

Το πλάτος των περιμετρικών πεζοδρομίων διευρύνεται για να διασφαλιστούν συνθήκες άνετης και ασφαλούς κυκλοφορίας των πεζών και προστίθενται νέες δενδροστοιχίες κατά μήκος τους. Οι κυκλοφοριακές  ρυθμίσεις περιλαμβάνουν μέτρα όπως: η ελάττωση του πλάτους του οδοστρώματος, οι μονοδρομήσεις, η μείωση της ταχύτητας των διερχόμενων οχημάτων και ο περιορισμός και η οργάνωση της στάθμευσης.

 

Βιοκλιματική προσέγγιση

Ένας από τους βασικούς στόχους του σχεδιασμού είναι η αντιμετώπιση του φαινομένου της αστικής θερμικής νησίδας, μέσω “μπλε και πράσινων” παρεμβάσεων. Με τη μείωση των σκληρών επιφανειών και την επαύξηση των περιοχών φύτευσης, προωθείται η ανάπτυξη πλούσιας βλάστησης και η φυσική αποστράγγιση των ομβρίων. Η διατήρηση της υπάρχουσας βλάστησης, σε συνδυασμό με την προσθήκη σημαντικού αριθμού νέων δέντρων και χαμηλών φυτών, εξασφαλίζει επαρκή σκιασμό και μείωση των θερμοκρασιών τους θερμούς μήνες. Η αυξημένη ποικιλία φυτεύσεων βελτιώνει το μικροκλίμα και ενισχύει τη βιοποικιλότητα, εμπλουτίζοντας το αστικό οικοσύστημα.

Οι επιδαπέδιοι πίδακες πέρα από στοιχείο αναψυχής και παιχνιδιού λειτουργούν και ως στοιχείο δροσισμού ιδίως κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Με τον νέο φωτισμό led και με την προώθηση της ανακύκλωσης, υιοθετούνται τεχνικές μείωσης του περιβαλλοντικού αποτυπώματος. Επιπλέον, ενθαρρύνεται η κυκλοφορία των ποδηλάτων, μέσω των κυκλοφοριακών ρυθμίσεων και την πρόβλεψη θέσεων στάθμευσής τους.

Οι doxiadis+ είναι γραφείο μελετών αρχιτεκτονικής και αρχιτεκτονικής τοπίου που ιδρύθηκε το 1999 στην Αθήνα από τον Θωμά Δοξιάδη, από τα πρώτα που ειδικεύτηκαν σε αυτόν τον τομέα όταν στην Ελλάδα η έννοια της αρχιτεκτονικής τοπίου ήταν ακόμα άγνωστη. Μέσα στα είκοσι περίπου χρόνια της δραστηριότητάς του, το γραφείο έχει μεγαλώσει σημαντικά έχοντας συγκροτήσει μία αφοσιωμένη ομάδα 30 ειδικών, απολαμβάνει διεθνή καταξίωση και έχει καταφέρει να αλλάξει εδραιωμένες νοοτροπίες στο ευρύ κοινό μέσα από το υλοποιημένο έργο του. Στο πλαίσιο λειτουργίας των doxiadis+, η πρακτική είναι αναπόσπαστα συνδεδεμένη με την έρευνα και στηρίζεται στις θεμελιώδεις αρχές που πρεσβεύει το γραφείο από την εποχή της ίδρυσής του: της οικολογίας, της βιοφιλίας και του σχεδιασμού για τον άνθρωπο.

 

Σ.Μ: Έχοντας το υπόβαθρο των πρώτων σας σπουδών στην αρχιτεκτονική, πότε αντιληφθήκατε τι είναι η αρχιτεκτονική τοπίου και πόσο νωρίς αποφασίσατε να διερευνήσετε τις δυνατότητες που προσφέρει;

Θ.Δ: Ξεκίνησα τις σπουδές μου στο τμήμα αρχιτεκτονικής του Harvard, το οποίο συστεγαζόταν τότε με το τμήμα αρχιτεκτονικής τοπίου, οπότε παρατηρούσα τους συμφοιτητές μου να δημιουργούν πράγματα και φόρμες που μου κέντριζαν το ενδιαφέρον περισσότερο από αυτό που έκανα ο ίδιος ως αρχιτέκτονας. Με την ολοκλήρωση του πτυχίου πήρα την απόφαση να σπουδάσω αρχιτεκτονική τοπίου, σε μια εποχή που οι περισσότεροι δεν ήξεραν τι είναι. Ο συναρπαστικός αυτός κόσμος μού προσέφερε μια βαθύτερη κατανόηση της συμβίωσης των ειδών, της σημασίας της βιολογίας και της οικολογίας, καθώς και μια σφαιρική αντιμετώπιση των οικοσυστημάτων του πλανήτη μας.

Από τη μία είμαι αρχιτέκτονας -που σημαίνει ότι έχω επιθυμία να χτίζω– και από την άλλη αντιλαμβάνομαι τα τοπία και την ομορφιά τους αλλά και το πώς αυτά αλλοιώνονται από την κατασκευαστική δραστηριότητα. Ο αρχιτέκτονας θέλει να αφήσει κάτι που μετά τον θάνατό του θα μείνει αιώνιο. Οπότε, όσο πιο μνημειακή είναι η αρχιτεκτονική, τόσο το καλύτερο. Από την άλλη, ως αρχιτέκτονας τοπίου πιστεύω ότι όσο πιο λίγη είναι η παρέμβαση στο τοπίο, τόσο αρμονικότερη είναι η σχέση μας με αυτό. Πρέπει να αποδεχτείς παράλληλα το γεγονός ότι το τοπίο θα αλλοιωθεί με το πέρασμα του χρόνου, γιατί (το τοπίο) είναι κάτι ζωντανό: Είναι φτιαγμένο με ζωντανούς οργανισμούς και ένας από αυτούς είμαστε κι εμείς, επομένως οφείλουμε να το σεβόμαστε για να συμβιώνουμε αρμονικά μαζί του.

 

Σ.Μ: Τι ήταν αυτό που σας έκανε να επιλέξετε ως έδρα σας την Ελλάδα, τη στιγμή όπου η αρχιτεκτονική τοπίου ήταν σχεδόν άγνωστη; Πόσο έχουν αλλάξει οι πελάτες μέσα στο χρονικό διάστημα που έχει περάσει από τότε και πόσο έχετε αλλάξει εσείς;

Θ.Δ: Η αρχιτεκτονική τοπίου καθώς και η σύζευξή της με την αρχιτεκτονική, μέχρι και πριν λίγα χρόνια έμοιαζε απαγορευτική. Όταν επέστρεψα στην Ελλάδα το 1997 από την Αμερική, μιλούσα για διαμόρφωση τοπίου και έβλεπα να με κοιτάνε με ένα βλέμμα απορίας, σαν να μην καταλάβαιναν τι έλεγα. Αυτό που παρατηρούμε είναι ότι μέσα σε αυτά τα 20 χρόνια έχει γίνει πάρα πολύ μεγάλη πρόοδος, σε πολλά επίπεδα. Σε κάθε βήμα μας, οι doxiadis+ συμβάλλουμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο στην αλλαγή αυτής της νοοτροπίας, τόσο διαμέσου των έργων μας όσο και μέσω των διαλέξεων που δίνουμε, σε Ελλάδα και εξωτερικό.

Θα σας δώσω ένα προσωπικό παράδειγμα: Στους Ολυμπιακούς του 2004, εργάστηκα στην Οργανωτική Επιτροπή ως υπεύθυνος για θέματα πρασίνου και υπήρξα Διευθυντής Τομέα Εικόνας της Πόλης. Μέχρι και πριν το 2004, ήταν μόδα, σε όλους τους δήμους, να φυτεύονται φοίνικες. Ύστερα σταμάτησαν και ξεκίνησαν να φυτεύουν επιτέλους ελιές. Σε επίπεδο γραφείου, μπορεί στην αρχή η αειφορία και η αρχιτεκτονική τοπίου να φάνταζαν σαν ένα μακρινό όραμα και ίσως μια πολυτέλεια, πλέον όμως έχουμε καταφέρει να αναπτύξουμε μια σχέση εμπιστοσύνης με τις μεγαλύτερες εταιρίες στην Ελλάδα όσο και με Έλληνες και ξένους ιδιώτες, αναλαμβάνοντας έργα όπως το Μητροπολιτικό Πάρκο Ελληνικού, επανένταξη βιομηχανικών περιοχών, αστικές αναπλάσεις, δημιουργία δημοσίου χώρου και παραθεριστικές κατοικίες.

 

Σ.Μ: Ποια έργα θεωρείτε ως σταθμούς στην πορεία σας και γιατί;

Θ.Δ: Το πιο σημαντικό έργο, αυτό για το οποίο είμαι πιο περήφανος, είναι η ανάπτυξη μιας ομάδας παθιασμένων και εξειδικευμένων συνεργατών, με βάση την Ελλάδα, με την οποία συλλογικά δημιουργούμε διεθνή πρωτοπορία στα οικολογικά έργα αρχιτεκτονικής και τοπίου. Ένα από τα πλέον αντιπροσωπευτικά έργα μας είναι το Landscapes of Cohabitation: 350 στρέμματα πανέμορφου κυκλαδικού τοπίου με βίλες στην Αντίπαρο το οποίο ξεκίνησε το 2000 και συνεχίζει ακόμα. Τότε, μάς κοιτούσαν περίεργα που σχεδιάζαμε με ιθαγενή φυτά. Το έργο αυτό έχει αποτελέσει για εμάς ευκαιρία για βαθιά σκέψη γύρω από τη σχέση του ανθρώπου και της φύσης, στον χώρο και τον χρόνο, καθώς και έρευνας διαμέσου των πειραμάτων, που μας είχε επιτρέψει να αναπτύξουμε τεχνογνωσία. Ως αποτέλεσμα, έχει λάβει αρκετές διεθνείς διακρίσεις: ήταν φιναλίστ για το κορυφαίο διεθνές βραβείο αρχιτεκτονικής τοπίου (Rosa Barba), ενώ έχει γίνει αφιέρωμα στους Financial Times.

Δυστυχώς στην Ελλάδα επιβιώνει μια νοοτροπία που βλέπει το “πράσινο“ σαν συμπλήρωμα. Ως γνήσιοι αρχιτέκτονες και αρχιτέκτονες τοπίου που δημιουργούμε από κτίρια μέχρι αστικούς χώρους, πάρκα και κήπους, αντιμετωπίζουμε τον χώρο, το μπετόν, την πέτρα, το νερό, το φυτό και τον άνθρωπο σαν σύνολο, που του αξίζει να σφύζει από ζωή, αναμένοντας την κλιματική αλλαγή. Με αυτήν ακριβώς τη λογική μελετάμε μια σειρά έργων στην Αθήνα, όπου με προσεκτικά στοχευμένες κινήσεις διαμέσου συγκεκριμένων έργων επιδιώκουμε να φέρουμε μεγάλα αποτελέσματα, τόσο σε επίπεδο οικολογίας όσο και στην ποιότητα ζωής.

Στον λόφο του Στρέφη κρατάμε όλα τα υφιστάμενα στοιχεία, προσθέτοντας τα ελάχιστα για να γίνει πιο ζωντανός, πιο υγιής, πιο όμορφος, πιο προσβάσιμος για όλες τις ηλικίες. Στα έργα του Ελληνικού, τον Πύργο της Μαρίνας, τους δρόμους και τα πεζοδρόμια, τις μικρές πλατείες, το πρώτο τμήμα του Μητροπολιτικού Πάρκου, εξερευνούμε πώς η πόλη του μέλλοντος μπορεί να είναι πιο ανθρώπινη και πιο οικολογική. Στην Ακαδημία Πλάτωνος διαπραγματευόμαστε πώς ένας αρχαιολογικός χώρος μπορεί να είναι και πάρκο γειτονιάς, πώς το αρχαίο στοιχείο μπορεί να συμβιώσει με το σήμερα.

 

Διαβάστε την πλήρη συνέντευξη στο τεύχος ek 265 | Μάρτιος 2022

Ενεργός πυρήνας

Το σύμπλεγμα κατοικιών βρίσκεται στις παρυφές του οικισμού Ποτός, στη Θάσο. Στόχος του έργου είναι η δημιουργία ενός ενεργού, κεντρικού “πυρήνα” γύρω από τον οποίο οργανώνονται όλοι οι χώροι – εσωτερικοί και εξωτερικοί.

 

Χωρική οργάνωση

Ένα κεντρικό αίθριο με νερό, αποτελεί το επίκεντρο του συγκροτήματος και φιλοξενεί όλες τις υπαίθριες δραστηριότητες, λειτουργώντας ταυτόχρονα ως ένας κενός που έρχεται σε αντίθεση με τους διαδοχικούς όγκους εντός του οικοπέδου. Ο “άδειος πυρήνας” επιτρέπει την είσοδο άφθονου φυσικού φωτός και αερισμού στους εσωτερικούς χώρους, και αποτελεί τον βασικό, υπαίθριο χώρο κυκλοφορίας.

 

Αρχιτεκτονική μορφολογία

Τέσσερις λιτοί και minimal όγκοι ενσωματώνονται αρμονικά στο υφιστάμενο περιβάλλον και απαρτίζονται από ένα εστιατόριο και τέσσερις οικιστικές μονάδες. Οι εσωτερικοί χώροι εκτείνονται σε δύο επίπεδα, ενώ στο ισόγειο φυτεύονται μια σειρά από ημι-ιδιωτικούς κήπους. Τέλος, στρατηγικά τοποθετημένα ανοίγματα ευνοούν μια δυναμική σχέση μεταξύ του εσωτερικού και του εξωτερικού χώρου, θολώνοντας τα όρια μεταξύ των δύο.

 

Επιλογή υλικών

Τα υλικά ακολουθούν την παραδοσιακή αισθητική των ελληνικών νησιών: οι τοίχοι είναι επενδυμένοι με τοπική πέτρα ή επικαλύπτονται με λευκό σοβά, ενώ τα εσωτερικά δάπεδα αποτελούνται από ανοιχτά γκρι πλακάκια. Το ξύλο χρησιμοποιείται ως στοιχείο ανάδειξης στα κουφώματα των ανοιγμάτων καθώς επίσης και στα έπιπλα. Τέλος, πέργκολες από ξύλο και ψάθα παρέχουν άφθονη σκίαση στους εξωτερικούς χώρους.

Πτυχωτοί όγκοι

Οι κάτοικοι της Αραβικής Χερσονήσου έχουν μια μακρόχρονη παράδοση να ταξιδεύουν σε παραθαλάσσιους ή ερημικούς προορισμούς κατά τη διάρκεια των διακοπών και να δημιουργούν προσωρινές υποδομές για αναψυχή και χαλάρωση.

 

Κατασκευή στέγης

Στόχος του έργου είναι να δημιουργηθεί η αίσθηση της “συγκέντρωσης” σε συγκρότημα πέντε εξοχικών κατοικιών, σχεδιάζοντας μια ελαφριά και διακριτή κατασκευή. Μια κομψή, “πτυχωτή” στέγη από σκυρόδεμα αποτελεί το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο του σχεδιασμού, ενώ παράλληλα παρέχει προστασία από τον ήλιο και τον άνεμο. Επιπλέον, η οροφή είναι διάτρητη σε ορισμένα σημεία, επιτρέποντας άπλετο φυσικό φως να εισέρχεται στο εσωτερικό, ενώ μια σειρά από ορθογώνιες σχισμές προσφέρουν θέα προς τον ουρανό.

 

 

Εξωτερικός σχεδιασμός

Ο υπαίθριος ισόγειος όροφος περιλαμβάνει χώρους για κοινωνικές συγκεντρώσεις: καθιστικό και τραπεζαρία, καθώς και μια πισίνα που περιβάλλεται από άφθονη βλάστηση και θυμίζει μια ήρεμη και γαλήνια όαση. Οι εξωτερικοί κήποι συνδέονται σε δύο κοινόχρηστους, σκιερούς χώρους διπλού ύψους που συνδέουν οπτικά το εσωτερικό της κατοικίας με το τοπίο και ταυτόχρονα τονίζουν την κύρια πρόσοψη.

 

 

Προσβασιμότητα & Ιδιωτικότητα

Οι εσωτερικοί χώροι είναι προσανατολισμένοι προς την κεντρική “πράσινη όαση”, δημιουργώντας μια απρόσκοπτη σύνδεση με το περιβάλλον μέσω μεγάλων ανοιγμάτων. Αυτός ο σχεδιασμός μεγιστοποιεί την οπτική καθώς και τη φυσική προσβασιμότητα, προσφέροντας ανεμπόδιστη θέα προς την παραλία. Αντίθετα, τα τμήματα της κατοικίας που γειτνιάζουν με το δρόμο είναι κυρίως συμπαγή, εξασφαλίζοντας υψηλό επίπεδο ιδιωτικότητας. Με την επίτευξη αυτής της ισορροπίας, ο σχεδιασμός όχι μόνο προωθεί ένα ήρεμο και ανοιχτό περιβάλλον διαβίωσης – που χαρακτηρίζεται τόσο ως ένα καταφύγιο στην έρημο όσο και ως μια παραθαλάσσια κατοικία – αλλά παρέχει επίσης ιδωτικότητα από τον πολυσύχναστο δρόμο, ενισχύοντας την άνεση και την απομόνωση.

 

Διαδοχικά επίπεδα

Κοντά στον οικισμό Σύβοτα, σε μια καταπράσινη πλαγιά, αναπτύσσεται συγκρότημα τριών πολυτελών εξοχικών κατοικιών. Η καθεμία από αυτές διαρθρώνεται σε διαφορετικό επίπεδο έτσι ώστε να επιτυγχάνεται η απαραίτητη ιδιωτικότητα, προσδίδοντας ταυτόχρονα αδιάκοπη θέα προς τη θάλασσα.

 

Χωρική οργάνωση

Στο πιο ψηλό επίπεδο βρίσκεται η μεγαλύτερη ισόγεια κατοικία η οποία αποτελείται από τρία υπνοδωμάτια με ιδιωτικό λουτρό, καθώς και έναν μεγάλο ενιαίο χώρο, στον οποίο τοποθετούνται οι χώροι διημέρευσης, -σαλόνι, τραπεζαρία και κουζίνα. Στο πατάρι, το οποίο αναπτύσσεται πάνω από τα δύο υπνοδωμάτια, βρίσκεται ακόμα ένα υπνοδωμάτιο με ιδιωτικό λουτρό. Η σύνδεση μεταξύ των δύο ορόφων επιτυγχάνεται μέσω μιας εσωτερικής σκάλας. Τέλος, οι δύο μικρότερες κατοικίες έχουν αντίστοιχη εσωτερική διάταξη και τοποθετούνται διαδοχικά σε χαμηλότερα επίπεδα.

 

Σχεδιασμός τοπίου

Στον εξωτερικό χώρο αναπτύσσονται χώροι χαλάρωσης όπως πισίνα, καθιστικό, τραπεζαρία και χώρος barbeque. Η πρόσβαση επιτυγχάνεται μέσω ενός μονοπατιού που δημιουργείται από αναλημματικούς τοίχους. Τέλος η υπόσκαφη τυπολογία των τριών κτιρίων επιτυγχάνει την απόλυτη ένταξη και εναρμόνισή τους στο φυσικό τοπίο.

 

Παλέτα υλικών

Φυσική πέτρα, τσιμεντοκονία, εμφανές σκυρόδεμα στην οροφή και σκούρο ξύλο αποτελούν τα κυρίαρχα υλικά του σχεδιασμού. Τέλος, μια σειρά από κάθετες περσίδες λειτουργούν ως συρόμενα σκίαστρα και ελέγχουν το φυσικό φως που εισέρχεται στην κάθε κατοικία.

Συμβίωση με το περιβάλλον

Το νέο πάρκο στον χώρο του αεροδρομίου του Ελληνικού δίνει μια πρώτη εντύπωση του τρόπου ζωής που πρόκειται να αναπτυχθεί στην Αθηναϊκή Ριβιέρα, με ορίζοντα το θαλάσσιο μέτωπο της πόλης, μέσα από την προσεκτική οικολογική διαχείριση και τον σχεδιασμό της κοινωνικότητας.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Το Experience Park έχει στον πυρήνα του την έννοια της συμβίωσης, δηλαδή την ικανοποίηση των αναγκών τόσο του ανθρώπου όσο και της φύσης, ώστε και οι δύο “κόσμοι” να είναι υγιείς και να αλληλοσυμπληρώνονται σε ένα πλαίσιο αρμονικής συνύπαρξης, εξασφαλίζοντας έτσι τη μελλοντική ευημερία του πλανήτη. Η σύλληψη και η εκτέλεσή του βασίζονται στις αρχές της οικολογίας, της βιοφιλίας και του σχεδιασμού για τον άνθρωπο.

 

Μορφολογικά χαρακτηριστικά

Το πάρκο είναι ανοιχτό και προσβάσιμο σε όλους, με χώρους κατάλληλους για όλες τις ηλικίες και με γεωμετρίες που καλλιεργούν την ανθρώπινη επαφή. Το έργο, έκτασης 75 στρεμμάτων, περιλαμβάνει πάνω από 500 δέντρα και 50.000 φυτά, τέσσερις πλατείες και τέσσερις διαφορετικές περιοχές πρασίνου.

Ο σχεδιασμός του διατηρεί στον μέγιστο δυνατό βαθμό τα όμορφα στοιχεία του αεροδρομίου, τόσο τα φυσικά όσο και τα δομημένα, δημιουργώντας ένα πλαίσιο διαλόγου, ανάδειξης, και ανακάλυψης των επιμέρους χαρακτηριστικών του. Η μοναδικότητα του έργου είναι εμφανής από τη διαχείριση του εδάφους, το οποίο διατηρείται και εμπλουτίζεται για να γίνει πιο γόνιμο, ενώ τα φυτά και τα δέντρα παραμένουν και συμπληρώνονται με ιθαγενείς ποικιλίες που φανερώνουν την ομορφιά της Αττικής φύσης.

Τα παλιά δάπεδα διατηρούνται σε μεγάλη έκταση και αναδεικνύονται με φροντίδα, ενώ κομμάτια τους τα οποία αφαιρούνται χρησιμοποιούνται ξανά και μετατρέπονται σε γλυπτικές διαμορφώσεις που φιλοξενούν χρήσεις εφήμερων υπαίθριων καθιστικών.

 

Προσέγγιση βιωσιμότητας

Τέλος, μικρά, νέα κτίρια κατασκευάζονται από ελαφρά και οικολογικά υλικά, μειώνοντας έτσι τις εκπομπές άνθρακα από την κατασκευή του πάρκου. Νέα τοπόσημα που μετατρέπονται σε πόλους έλξης του πάρκου είναι το ειδικά σχεδιασμένο στοιχείο νερού, καθώς και μια παιδική χαρά μελετημένη σε συνεργασία με την εταιρία κατασκευής των παιχνιδιών, η οποία ακολουθεί τις πιο σύγχρονες προσεγγίσεις της βιωματικής μάθησης.

Το έργο προετοιμάζεται για την επερχόμενη κλιματική αλλαγή, φροντίζοντας για τη μείωση των εκπομπών άνθρακα από την κατασκευή του πάρκου μέσω της μέγιστης δυνατής επαναχρησιμοποίησης, φροντίζοντας ώστε το σύνολο να είναι λειτουργικό ακόμα και σε θερμότερο κλίμα.

Μονοχρωματικό γλυπτό

Το έργο αφορά μια σύγχρονη κατοικία 700m2 με εντυπωσιακή θέα στη θάλασσα η οποία περιβάλλεται από ένα φυσικό πάρκο 100 ετών. Ο σχεδιασμός είναι minimal και αποτελείται από διαδοχικούς μονολιθικούς όγκους, οι οποίοι ενσωματώνονται άψογα στην τοπογραφία του εδάφους.

 

Μορφολογία κτιρίου & υλικά

Η αρχιτεκτονική μορφή της κατοικίας τονίζεται μέσω δυναμικών, αυστηρών γραμμών που καδράρουν τη θέα του περιβάλλοντος τοπίου. Οι όψεις από την πλευρά του δρόμου είναι απολύτως συμπαγείς, ενώ αυτές που είναι στραμμένες προς τη θάλασσα επενδύονται με γυαλί. Το εξωτερικό της κατοικίας είναι βαμμένο σε απαλό λευκό χρώμα που έρχεται σε αντίθεση με τη περιβάλλουσα βλάστηση. Το χαμηλότερο επίπεδο οδηγεί στον κήπο και την κύρια πισίνα και είναι επενδυμένο με τοπική πέτρα, συνδέοντας οπτικά το κτίριο με το έδαφος και δημιουργώντας αντίθεση με τους τρεις λευκούς, υπερκείμενους όγκους.

 

Λειτουργική Οργάνωση

Το ισόγειο φιλοξενεί γυμναστήριο με χαμάμ και παρέχει πρόσβαση στην εξωτερική πισίνα. Ο πρώτος όροφος αποτελείται από έναν ενιαίο χώρο που περιλαμβάνει την κουζίνα, την τραπεζαρία και το καθιστικό, καθώς και μια μεγάλη βεράντα σε πρόβολο με εντυπωσιακή ρηχή πισίνα με γυάλινο δάπεδο. Αυτή η περίτεχνη σχεδιαστική λύση ενισχύει τον διάλογο μεταξύ των δύο επιπέδων. Επιπλέον, το νερό αντανακλάται στη γυάλινη επιφάνεια, δημιουργώντας ένα παιχνίδι με το φυσικό φως, ρίχνοντας σκιές στη μονόχρωμη πρόσοψη. Το τρίτο επίπεδο του κτιρίου αποτελείται από όγκους που στεγάζουν τα υπνοδωμάτια των επισκεπτών, ενώ το τέταρτο επίπεδο διαθέτει ένα κύριο υπνοδωμάτιο με ιδιωτική βεράντα. Οι εξωτερικές και εσωτερικές σκάλες έχουν σχεδιαστεί με τέτοιον τρόπο ώστε να διευκολύνουν την πρόσβαση και να επιτρέπουν την ανεξάρτητη χρήση κάθε επιπέδου.

 

Σχεδιασμός ανεξάρτητου ξενώνα

Πριν την έναρξη του έργου, οι πελάτες αγόρασαν ένα παρακείμενο οικόπεδο που εκτείνεται οριζόντια κατά μήκος της θάλασσας και συνορεύει με την κύρια ιδιοκτησία στην αριστερή πλευρά. Στο οικόπεδο κατασκευάστηκαν ένας μικρός αλλά πλήρως εξοπλισμένος ανεξάρτητος ξενώνας με χώρο ψυχαγωγίας. Στόχος του σχεδιασμού ήταν να δημιουργηθεί ένα συνεκτικό σύνολο δύο κτιρίων και να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στους κοινόχρηστους χώρους και τις συνδέσεις μεταξύ τους.

Μια εξωτερική σκάλα οδηγεί από τον χώρο στάθμευσης στο κύριο επίπεδο της πισίνας και στη συνέχεια στρίβει αριστερά προς την πρόσοψη του ξενώνα, όπου βρίσκεται ένα μικρό εξωτερικό καθιστικό. Ο χώρος ψυχαγωγίας είναι φιλόξενος, άνετος και εντελώς απομονωμένος, εξασφαλίζοντας ιδιωτικότητα από το κυρίως σπίτι. Τοπική πέτρα και ελαφριές πλάκες σκυροδέματος, αποτελούν την κοινή παλέτα υλικών που χρησιμοποιείται για τις δύο κατοικίες, ενισχύοντας την υλική ομοιογένεια μεταξύ των δύο κτιρίων.

Ζωή στον ενδιάμεσο χώρο

Το συγκρότημα αφορά τρεις κατοικίες με ιδιωτικές πισίνες κτισμένες σε μια κατάφυτη βουνοπλαγιά. Η προσαρμογή στην έντονη κλίση του εδάφους και η θέα προς τη θάλασσα οδήγησαν σε μια παράλληλη, κλιμακωτή διάταξη των κτιρίων, εξασφαλίζοντας άπλετη θέα από όλα τα επίπεδα.

 

Μορφολογικός σχεδιασμού

Η κάθε κατοικία αποτελείται από έναν μονολιθικό πέτρινο όγκο με ένθετη μονόρριχτη στέγη, σε παράλληλη απόσταση προς τις άλλες δύο. Η μεταξύ τους απόσταση δημιουργεί ενδιάμεσους χώρους, όπως αυλές εισόδου και βεράντες προς τη θάλασσα. Από τις εσωτερικές αυλές, ένα διαμπερές άνοιγμα με θέα προς τη θάλασσα και τη βεράντα της πισίνας, εξασφαλίζει την οπτική σύνδεση των βασικών υπαίθριων χώρων διημέρευσης, μεταξύ των οποίων είναι τοποθετημένη η κατοικία. Το δίπολο των δύο βασικών χώρων διημέρευσης και της κατοικίας στο μέσον αποτέλεσε βασικό θέμα στον σχεδιασμό: πρόκειται για δύο αυλές για τις διαφορετικές ώρες της ημέρας, σε οπτική και λειτουργική συνέχεια με το εσωτερικό του σπιτιού, με θέα τη θάλασσα.

 

Εσωτερική Διάταξη

Εσωτερικά, η κατοικία αναπτύσσεται σε τρία επίπεδα, ακολουθώντας την κλίση του εδάφους. Στο βασικό επίπεδο εισόδου βρίσκεται ο ενιαίος χώρος του καθιστικού με την κουζίνα, στο κέντρο του οποίου τοποθετείται ξύλινο στοιχείο κλίμακας ανόδου προς τη σοφίτα για τις δύο πρώτες κατοικίες, το οποίο λειτουργεί και ως οπτικό διαχωριστικό μεταξύ των χώρων, αλλά και ως καναπές με τη δυνατότητα αποθηκευτικού χώρου.

 

Φυσικά υλικά
Επικρατέστερα υλικά είναι η πέτρα, προϊόν εκσκαφής του συγκροτήματος, το ξύλο και οι ελαφριές μεταλλικές κατασκευές. Η αντίθεση των μεταλλικών στοιχείων και των μεγάλων γυάλινων ανοιγμάτων με τους στιβαρούς πέτρινους τοίχους αναδεικνύει τη σύνθεση και της προσδίδει ελαφρότητα.

Φυσικοί όγκοι

Το κτίριο αποτελείται από τέσσερα διαμερίσματα που βρίσκονται στο ισόγειο και τον πρώτο όροφο, ενώ οι υπόγειοι χώροι λειτουργούν ως χώροι γκαράζ και αποθήκευσης. Στόχος του σχεδιασμού είναι η ενσωμάτωση του κτιρίου στο ιδιαίτερο τοπίο του Αιγαίου.

 

Φιλοσοφία Σχεδιασμού

Ο προσανατολισμός και το περίγραμμα του οικοπέδου παίζουν καθοριστικό ρόλο στον σχεδιασμό, λόγω του επιμήκους σχήματός του καθώς και του τρόπου με τον οποίο είναι στραμμένο προς τη θάλασσα. Ως αποτέλεσμα, οι κατοικίες διαμορφώνονται έτσι ώστε να παρέχουν θέα στο τοπίο μέσα από όλους τους κοινόχρηστους εσωτερικούς χώρους. Ο αυστηρός κτιριακός όγκος τοποθετείται σε απόσταση από το ανατολικό όριο, προκειμένου να αντισταθμιστεί η υψομετρική διαφορά του οικοπέδου και να εξασφαλιστεί η πρόσβαση μέσω μιας σειράς “πράσινων” αυλών -οι τοίχοι των οποίων ακολουθούν την κλίση του εδάφους.

 

Εσωτερική Διαμόρφωση

Μια κοινόχρηστη σκάλα αποτελεί τον κεντρικό πυρήνα γύρω από τον οποίο οργανώνονται οι τέσσερις κατοικίες. Ένας σημαντικός παράγοντας που επηρεάζει τη χωροταξική διάταξη είναι ο ξεχωριστός προσανατολισμός κάθε διαμερίσματος. Ο βόρειος όγκος “σύρεται” προς τα δυτικά και μεγιστοποιεί το φυσικό φως που εισέρχεται στους κοινόχρηστους χώρους, ενώ τα μεγάλα, νότια ανοίγματα παρέχουν φυσικό φως στους πιο ιδιωτικούς χώρους του κτιρίου.

 

Παλέτα Υλικών και Φύτευση

Το κτίριο επενδύεται με φυσικά υλικά όπως η τοπική πέτρα και το ξύλο, ενώ οι υπαίθριες αυλές είναι φυτεμένες με πυκνή βλάστηση τοποθετημένη σε ειδικά διαμορφωμένες γλάστρες κατασκευασμένες από σκυρόδεμα. Τα τοπικά υλικά και ο προσεκτικός σχεδιασμός του τοπίου ενισχύουν την ιδιαίτερη μορφολογία του κτιρίου, εντάσσοντάς το στην υφιστάμενη τοπογραφία.

Διάλογος με τη φύση

Η κατοικία, με εμβαδόν 600m², αναπτύσσεται σε τρία επίπεδα και βρίσκεται χτισμένη σε μια απότομη πλαγιά στην περιοχή Τάλα.

 

Φιλοσοφία σύνθεσης

Στο χαμηλότερο επίπεδο, όπου βρίσκεται και η είσοδος, φιλοξενούνται υπνοδωμάτια, ένα γραφείο, οικιακός κινηματογράφος και κάβα. Στο ίδιο επίπεδο βρίσκεται και η κυρίως πισίνα. Το δεύτερο επίπεδο φιλοξενεί τους κυρίως χώρους, όπου περιλαμβάνονται το σαλόνι, η τραπεζαρία και η κουζίνα. Στον τελευταίο όροφο υπάρχει το κυρίως υπνοδωμάτιο, με το βυθισμένο φυτεμένο δώμα. Μία μεγάλη ποικιλία ημιυπαίθριων χώρων σε διάφορες θέσεις και προσανατολισμούς συμπληρώνει το κτίριο και επεκτείνει τη λειτουργία του στην ύπαιθρο καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου. Η συνύπαρξη και ο διάλογος με τη φύση είναι ουσιαστικό συστατικό του σχεδιασμού και εκφράζεται μέσα από αειφόρες και βιοκλιματικές λύσεις.

 

Βιοκλιματική προσέγγιση

Οι κυρίαρχοι δυτικοί άνεμοι δροσίζονται με τη διέλευσή τους μέσα από τον σκιερό κήπο και τα υδάτινα στοιχεία, παραλαμβάνουν υδρατμούς που δημιουργεί η κυρίως πισίνα και ένας καταρράκτης από την άνω πισίνα, ανεβαίνουν μέσα από τον διώροφο χώρο εισόδου, πριν επιστρέψουν στο περιβάλλον από μικρά ανοίγματα στο επάνω μέρος του. Διάτρητα πάνελ από αλουμίνιο σκιάζουν τις μεγάλες τζαμαρίες από το άμεσο ηλιακό φως και στη συνέχεια αποσύρονται ώστε να μεγιστοποιηθεί η θέα προς τη γύρω φύση. Βαμμένα στο υπόλευκο χρώμα των τοίχων του κτιρίου, δημιουργούν μια πρόσκαιρη αίσθηση κλειστού όγκου που χάνεται όταν ανοίγουν, δίνοντας την αίσθηση μιας όψης που κινείται συνεχώς, ακολουθώντας τον ήλιο.

 

Σχεδιασμός τοπίου

Το σχέδιο κοπής προέκυψε από την ψηφιακή επεξεργασία μιας εικόνας από το δάσος, με στόχο να δίνει την αίσθηση και τη διαφάνεια μιας κληματαριάς. Μετά από βιολογική επεξεργασία, τα λύματα οδηγούνται στα συστήματα άρδευσης και οικιακής χρήσης ενώ παράλληλα τροφοδοτούν και μια φυσική λίμνη στο κέντρο της οποίας δεσπόζει ένα μικρό περίπτερο. Φυτεύτηκαν κυρίως ενδημικά είδη ώστε μακροπρόθεσμα να υπάρξει ενοποίηση με το τοπίο, ενώ παράλληλα ο προσεκτικός σχεδιασμός επιτρέπει την απόλαυση κάθε γωνιάς και διαδρομής. Οι αυτοματισμοί ρυθμίζουν διακριτικά τη λειτουργία του σπιτιού με σχεδόν μηδενική ενέργεια ενώ ο φωτισμός και η μουσική συμπληρώνουν την εμπειρία.

Η ομορφιά του ατελούς

Χωροθετημένο στον Κόλπο του Κόρφου, στη δυτική πλευρά του νησιού της Μυκόνου, το έργο αποτελεί μια νέα ξενοδοχειακή πρόταση πολυτελείας με επίκεντρο την αυθεντικότητα και την εκφραστική λιτότητα.

 

Σύγχρονος μινιμαλισμός

Η σχεδιαστική φιλοσοφία αναπτύσσεται σε καθαρούς, μοντέρνους χώρους με σημεία όπου η αδρότητα των λιγότερο επεξεργασμένων υλικών δημιουργεί μια ευχάριστη αντίθεση. Πιστά στην έννοια του σύγχρονου μινιμαλισμού, τα χρώματα, τα σχήματα και οι υφές αποφεύγουν την υπερβολή, οδηγώντας σε μια ισορροπημένη σύνθεση η οποία αποπνέει αίσθηση ηρεμίας και γαλήνης.

 

 

Χωρική οργάνωση

Οι κτιριακές εγκαταστάσεις του ξενοδοχείου απολαμβάνουν την ανεμπόδιστη θέα της θάλασσας. Το κεντρικό κτίριο φιλοξενεί κοινόχρηστους χώρους, όπου περιλαμβάνονται reception, σαλόνι και τραπεζαρία, μικρό εκθετήριο και bar, καθώς επίσης και η πλειονότητα των δωματίων. Τα ευρύχωρα δωμάτια είναι οργανωμένα στην περίμετρο του κτιρίου και η ποικιλία τυπολογίας προσφέρει επιλογές με διαφορετικές χωρικές ιδιότητες και δυνατότητες. Κάθε δωμάτιο διαθέτει ιδιωτικό υπαίθριο χώρο με αποκλειστική πισίνα ή jacuzzi, ανάλογα με το επίπεδο στο οποίο βρίσκεται. Το κέντρο ευεξίας βρίσκεται στον δεύτερο όροφο, αποκομμένο από τους υπόλοιπους κοινόχρηστους χώρους.

 

 

Σχεδιασμός εξωτερικής όψης

Η ξύλινη όψη των εγκαταστάσεων αφομοιώνεται ομαλά από το φυσικό τοπίο. Κατά μήκος των υψομετρικών του λόφου, δίπλα από το κεντρικό κτίριο, βρίσκονται το εστιατόριο και η κοινόχρηστη πισίνα. Τόσο ο χώρος της εστίασης όσο και το διαμορφωμένο καθιστικό, στρέφονται προς τον περιβάλλοντα χώρο, απολαμβάνοντας τη θέα του πλούσιου κήπου και της θάλασσας.

 

 

Φυσικός φωτισμός

Εσωτερικά, βασικό στοιχείο της κάτοψης είναι το εντυπωσιακό αίθριο στο κέντρο του κτιρίου, το οποίο παραλαμβάνει τη σύνδεση των τριών επιπέδων και την οργάνωση των χρήσεων, ενώ δημιουργεί ένα ατμοσφαιρικό παιχνίδι φωτός και σκιάς. Το φως, προερχόμενο από οργανικού σχήματος οπές στην οροφή, αντανακλάται σε μια επιφάνεια νερού στο ισόγειο, αφήνοντας το αποτύπωμά του σε όλη την πορεία του.

 

Παραβολικές κατασκευές

Το κτίριο αποτελεί μέρος ενός μεγάλου συγκροτήματος -σε διαχείριση από το Ίδρυμα Eugene Eisenman Avifauna Foundation- που βρίσκεται στο τροπικό δάσος του Παναμά. Παρέχει μια σειρά οικοτουριστικών εγκαταστάσεων, όπως ένα παρατηρητήριο καθώς και ένα κέντρο επισκεπτών που προβάλλει τη φυσική κληρονομιά της περιοχής. Το καταφύγιο λειτουργεί κατά βάση ως κέντρο εκπαίδευσης ξεναγών.

 

Μορφολογικός σχεδιασμός

Το έργο αποτελείται από δύο κύρια στοιχεία: μια υπερυψωμένη, ανοιχτή ξύλινη πλατφόρμα, η οποία λειτουργεί ως χώρος συγκέντρωσης, διδασκαλίας και προετοιμασίας φαγητού, καθώς και ένα μεγάλο δίρριχτο στέγαστρο που αποτελεί το βασικό μορφολογικό χαρακτηριστικό του σχεδιασμού. Η οροφή στηρίζεται σε δύο κολώνες και μια κεντρική δοκό, σχηματίζοντας δύο παραβολικά σχήματα και δημιουργώντας μία ελεύθερη, ευέλικτη μορφή. Ως επένδυση οροφής χρησιμοποιούνται άκαμπτα θερμοπλαστικά φύλλα, καθώς πρόκειται για ένα εξαιρετικά ανθεκτικό υλικό.

 

Ένταξη στο τοπίο

Το καταφύγιο διατηρεί την οπτική και ταυτόχρονα συναισθηματική σχέση με το δάσος. Πρόκειται για έναν minimal αρχιτεκτονικό σχεδιασμό, ο οποίος παράλληλα καλύπτει όλες τις βασικές λειτουργίες που απαιτούνται για την κατοίκηση του χώρου. Κατά τη διάρκεια της ημέρας, παρέχεται σκίαση μέσω της περίτεχνης οροφής, ενώ τη νύχτα, μια σειρά φωτιστικών σωμάτων φωτίζει την ξύλινη πλατφόρμα.

 

Κοινωνικό & πολιτιστικό αποτύπωμα

Η κατασκευή του έργου επηρέασε σε μεγάλο βαθμό την κοινωνική και πολιτιστική κληρονομιά της περιοχής. Η αξιοποίηση του τοπικού εργατικού δυναμικού και της τεχνογνωσίας του για την υλοποίηση του σχεδιασμού κατέστησε τον χώρο ως έναν εκπαιδευτικό προορισμό. Πλέον, αποτελεί κέντρο εκμάθησης για τον οικοτουρισμό και την περιβαλλοντική βιωσιμότητα, εντός του τροπικού δάσους.

Γήινοι τόνοι

Το ξενοδοχειακό συγκρότημα αποτελείται από δέκα σουίτες οι οποίες χωρίζονται σε τρεις διαφορετικές τυπολογίες. Βασικός άξονας του σχεδιασμού ήταν η εναρμόνιση του κτιρίου τόσο με το φυσικό περιβάλλον όσο και με την παραδοσιακή αρχιτεκτονική της περιοχής.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Η ένταξη επιτυγχάνεται με τη χρήση πέτρας από πωρόλιθο σε γήινες αποχρώσεις στην εξωτερική όψη, επιχρίσματα από φυσικά πετρώματα αλλά και custom-made ξύλινες πέργκολες, που έρχονται να ισορροπήσουν με τον γύρω χώρο. Στην όψη του κτιρίου δημιουργήθηκαν μεγάλα ανοίγματα προκειμένου να διασφαλιστεί όσο το δυνατό περισσότερο φυσικό φως αλλά και απρόσκοπτη θεά προς τη θάλασσα ή το βουνό.

 

Τυπολογίες

Όλες οι σουίτες διαθέτουν ένα ευρύχωρο υπνοδωμάτιο, πλήρως εξοπλισμένη κουζίνα, άνετο καθιστικό και μπάνιο. Oι σουίτες είναι από 55-75m2, άλλες με θεά στο βουνό και άλλες στη θάλασσα. Οι deluxe σουίτες, 75m2, αναπτύσσονται σε δυο ορόφους: στον πρώτο υπάρχει η κουζίνα, το καθιστικό, ένα λουτρό και η ιδιωτική πισίνα ενώ στο υπόγειο βρίσκεται το master υπνοδωμάτιο, ένα ακόμη λουτρό και μια μπανιέρα ελεύθερης τοποθέτησης σε ένα σκηνικό πλαισιωμένο με βράχους, με θέα στο εσωτερικό της ιδιωτικής πισίνας. Οι junior σουίτες, 55m2, έχουν θέα στο βουνό καθώς και ιδιωτική πισίνα, ενώ οι σουίτες που βρίσκονται στο επάνω επίπεδο έχουν πανοραμική θέα στο νησί Κέλυφος καθώς και εξωτερικό υπαίθριο hot tub.

 

Παλέτα υλικών εσωτερικού χώρου

Στο εσωτερικό ο σχεδιασμός είναι ήσυχος και διακριτικός, με μια παλέτα υφών και χρωμάτων σε γήινους τόνους, καθαρούς γεωμετρικούς όγκους και λιτές γραμμές. Συγκεκριμένα, γίνεται εφαρμογή πατητού επιχρίσματος φιλικού τόσο προς τον χρήστη όσο και προς το περιβάλλον, κατασκευάζονται custom-made έπιπλα σε αντικαρισμένη δρυ και επιλέγονται φυσικά υφάσματα. Όλα τα παραπάνω, σε συνδυασμό με τα statement διακοσμητικά και τα μινιμαλιστικού design φωτιστικά, προσφέρουν μια αίσθηση αρμονίας και χαλάρωσης.

 

Σχεδιασμός τοπίου

Ως προς τη διαμόρφωση του περιβάλλοντα χώρου, η επιλογή των φυτών έχει στόχο τη δημιουργία ενός τροπικού τοπίου, σε συνδυασμό και απόλυτη ισορροπία με τα ελληνικά στοιχεία. Η φύτευση περιλαμβάνει bamboo, φοινικοειδή, στύπες καθώς επίσης και ελληνικά βότανα, όπως δεντρολίβανο και λεβάντα, προσδίδοντας νατουραλιστική ταυτότητα στον χώρο του ξενοδοχείου.

Χαράζοντας το τοπίο

Το τουριστικό κέντρο Dragon Mountain, που βρίσκεται σε ένα οικόπεδο 3000 m², προωθεί μια αρμονική σχέση μεταξύ κτιρίου και τοπίου και επαναπροσδιορίζει την τοπική αρχιτεκτονική.

 

Αρχιτεκτονική στο τοπίο

Ο σχεδιασμός λαμβάνει υπόψη το σύνθετο φυσικό περιβάλλον, και προσαρμόζεται στην τοπογραφία του, δημιουργώντας πέντε διακριτά κτίρια οργανωμένα γύρω από μια μικρή πλατεία. Η μορφή τους είναι καθαρή και καμπυλωτή, ποικίλλει σε ύψος και πλάθει έναν διάλογο μεταξύ συμπαγών και κενών όγκων. Οι διαμορφωμένοι κενοί χώροι πλαισιώνουν διαφορετικές οπτικές εικόνες του τοπίου. Το οικόπεδο χωρίζεται σε δύο λωρίδες – η πρώτη κατευθύνει τον επισκέπτη προς το βουνό ενώ η δεύτερη κατεβαίνει σε ένα μικρό άλσος γεμάτο δέντρα και δύο μικρές λίμνες.

 

Πύλη εισόδου

Στην Κίνα, οι είσοδοι σύγχρονων τουριστικών κέντρων ακολουθούν μια τυποποιημένη σειρά: μια δημόσια πλατεία με ένα γλυπτό στο κέντρο της, μια πύλη εισόδου κατασκευασμένη σε παραδοσιακό στυλ και, τέλος, ένα εκδοτήριο εισιτηρίων και κέντρο πληροφοριών και υποδοχής. Στο συγκεκριμένο έργο, η πύλη εισόδου ενσωματώνεται στην αρχιτεκτονική σύνθεση, στεγάζοντας το γκισέ εισιτηρίων και τον χώρο του προσωπικού ασφαλείας. Η μορφή της είναι αρχιτεκτονική και γλυπτική, λειτουργώντας ως αξιοθέατο για τους επισκέπτες. Η πύλη αποτελείται από μια σειρά καμπύλων τοίχων -αναφορά στις οχυρώσεις που περιέβαλλαν τις αρχαίες κινεζικές πόλεις- οι οποίοι οριοθετούν τη δημόσια πλατεία. Ακολουθώντας τον σχεδιασμό των πέντε κτιρίων, οι τοίχοι ποικίλλουν σε ύψος, δημιουργώντας ένα παιχνίδι στον κατακόρυφο χώρο. Ταυτόχρονα, δημιουργούν μια σειρά από κατώφλια, που επιτρέπουν στον επισκέπτη να ανακαλύπτει σταδιακά τις διάφορες εισόδους του κάθε κτιρίου.

 

Υλικά

Η επένδυση πέτρας είναι ο πρωταγωνιστής των υλικών του έργου, ενσωματώνοντας τα κτίρια στο περιβάλλον τοπίο και την τοπική αρχιτεκτονική. Πρόσθετα “γήινα” υλικά που χρησιμοποιούνται είναι το ακατέργαστο σκυρόδεμα καθώς και επενδύσεις κατασκευασμένες από φυσικό μπαμπού που μεσολαβούν μεταξύ των σκληρών πέτρινων στοιχείων και της γυάλινης πρόσοψης.

Αρμονικοί διάλογοι

Κρυμμένο μέσα στον κήπο του Μουσείου Γουλανδρή, το νέο εστιατόριο συνδιαλέγεται αρμονικά με το φυσικό στοιχείο που ξεδιπλώνεται γύρω του, δημιουργώντας ένα πεδίο δυναμικών αλλά και ήπιων μεταβάσεων στον χώρο και στον χρόνο.

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Ο ιδιαίτερος κήπος, δημιουργημένος από μικρά αρωματικά φυτά και πολύχρωμα λουλούδια έως ψηλά πολυετή δένδρα, περιβάλλει τον κλειστό χώρο που αποτελεί το κέντρο της σύνθεσης και του βιώματος του συνόλου. Κινητήριος δύναμη του σχεδιασμού ήταν η διαρκής σύνδεση με την εμπειρία του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας, ενώ ως βασικό στοιχείο έμπνευσης πηγαία αναδύθηκε το απολίθωμα, μια έννοια σύγχρονη όσο και αρχαία, που αποτυπώθηκε στα υλικά που χρησιμοποιήθηκαν, στην πλαστικότητα και τη φόρμα των όγκων, την επιλογή των χρωμάτων και τη σύνδεση των χώρων που ρέουν ο ένας μέσα στον άλλο.

Συνδιάζοντας τους εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους

Στην είσοδο, οι minimal γραμμές και η καθαρότητα του σχεδιασμού συνδέονται με τη ζωντάνια του κήπου και εντυπώνονται στο μυαλό του επισκέπτη. Τα όρια δεν είναι διακριτά, αλλά δημιουργούν ισχυρές συνδέσεις μεταξύ του φωτός και της σκιάς, του υγρού και του γήινου, του εσωτερικού και του εξωτερικού, διατηρώντας όμως τον ξεχωριστό χαρακτήρα του κάθε στοιχείου. Η απλότητα του εσωτερικού ενισχύεται με την ένταξη φυσικών στοιχείων και υλικών σε αυτόν, ενώ η παρουσία της τέχνης και οι κομψές υφές συνθέτουν έναν χώρο που ρέει προς τον κήπο, αλλά και αναμιγνύεται με αυτόν.

Παλέτα υλικών

Τα ιδιαίτερα πετρώματα, οι αδρές μαρμάρινες επιφάνειες και το σκούρο, φυσικό ξύλο αποτελούν τα βασικά υλικά του εσωτερικού χώρου. Στην καρδιά της σύνθεσης, ένα μεγαλοπρεπές μαρμάρινο μοναστηριακό τραπέζι συγκεντρώνει στιγμές γευστικών δοκιμών, συζητήσεων, επαφών και αισθήσεων, ενώ ταυτόχρονα επικοινωνεί απρόσκοπτα με το εξωτερικό μέσα από μια μεγάλη γυάλινη τζαμαρία. Μικρές λεπτομέρειες, διακοσμητικά αντικείμενα, ο ιδιαίτερος φωτισμός και το επιβλητικό bar ολοκληρώνουν την εμπειρία.

Σχεδιασμός εξωτερικού χώρου

Με το πέρασμα στον εξωτερικό χώρο, η βιωματικότητα του φυσικού στοιχείου και η επαφή μαζί του υπογραμμίζονται με τη μετάφραση της σκιάς σε οργανικά στέγαστρα, με τον ήχο του νερού σε γραμμικούς καταρράκτες και την περίοπτη λίμνη, την επιβλητικότητα της χλωρίδας σε σημεία ιδιαίτερου κάλλους, αλλά και την παρουσία έργων τέχνης που συμπληρώνουν χαρακτηριστικά τη σύνθεση. Τα στοιχεία που συνθέτουν τη σκίαση και την παραμονή στον χώρο εμπνέονται από το περιβάλλον στο οποίο εντάσσονται, ενώ οι ραδινές διατομές τους, το χρώμα και ο σχεδιασμός της φόρμας τους στοχεύουν στην απόλυτη εναρμόνισή τους με αυτό.

Ελικοειδής διαδρομή

H κατοικία βρίσκεται σε μια απότομη πλαγιά, στους ανατολικούς πρόποδες του Παντοκράτορα, στη βορειοανατολική πλευρά της Κέρκυρας, μέσα σε έναν κλιμακωτό ελαιώνα, επωφελούμενη από τη μεσημβρινή θέα προς τον κόλπο του Νησακίου και απέναντι, προς την πόλη της Κέρκυρας.

 

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Η διαδρομή από την ακτή προς τον ελαιώνα ακολουθεί πορεία ανηφορική σε στενούς δρόμους που αναδιπλώνονται συνεχώς γύρω από πέτρινες πεζούλες. Η διαρρύθμιση του σπιτιού ακολουθεί σχήμα “Ζ”, τόσο οριζόντια όσο και κάθετα, σε συνέχεια της πορείας αυτής. Τρεις μακρόστενοι όγκοι ομοίων διαστάσεων τοποθετούνται στο ψηλότερο μέρος του οικοπέδου, για μεγιστοποίηση των ανοιγμάτων προς τη θέα.

 

 

Κτιριακή μορφολογία

Ο πίσω ισόγειος όγκος, υπόσκαφος και φτιαγμένος από πέτρα, σχηματίζει μια στιβαρή βάση αντιστήριξης της κλίσης πίσω του, ως συνέχεια των υφιστάμενων ξερολιθιών. Ο επάνω όγκος, ελαφρύτερος, είναι μετατοπισμένος προς το βουνό, δημιουργώντας προβόλους και εξώστες.

Μπροστά τους, ένας ισόγειος όγκος, υβριδικής λογικής, με μεγάλα συρόμενα ανοίγματα που χωνεύονται πίσω από τοίχους εμφανούς σκυροδέματος, μετατοπισμένος ως προς τους πίσω όγκους, δημιουργεί στο μεσοδιάστημα μια ακολουθία υπαίθριων και διάφανων περασμάτων που εναλλάσσονται και διαχέουν τα όρια μεταξύ εσωτερικού και εξωτερικού. Η υβριδική λογική των χώρων διημέρευσης απελευθερώνει τις θέες και μεγιστοποιεί την εμπειρία της προστατευμένης από τις καιρικές συνθήκες διαμονής δίπλα στη φύση.

 

 

Τοπικά  υλικά & διαμόρφωση στέγης

Η παλέτα των υλικών επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην αυστηρή γεωμετρία της σχεδιαστικής λογικής και την πληθωρικότητα του φυσικού Κερκυραϊκού τοπίου: βοτσαλωτά δάπεδα, τοπική πέτρα, τσιμεντοκονίες σε γήινο τόνο αλλά και μεταλλικά στοιχεία μαύρης ανοδίωσης. Οι τρεις τοίχοι από εμφανές σκυρόδεμα αγκυρώνουν το κτίριο στο τοπίο και εξισορροπούν τους οριζόντιους προβόλους που εκτείνονται προς τη θέα.

Η επιλογή του δώματος αντί της τυπικής για την περιοχή επικλινούς στέγης, ελαχιστοποιεί οπτικά την επέμβαση στο τοπίο και έρχεται σε αντίθεση με την έντονη κλίση της γης και την καθετότητα των κυπαρισσιών που είναι διάσπαρτα στον ελαιώνα.

 

Ενσωμάτωση στο τοπίο

Το κτίριο βρίσκεται στους πρόποδες του όρους Χουάνγκ (Κίτρινο Βουνό) στην επαρχία Ανχουέι στην ανατολική Κίνα. Λειτουργεί ως τουριστικό κέντρο για παροχή πληροφοριών στους επισκέπτες των γύρω χωριών και αποτελείται από έναν χώρο υποδοχής, γραφείο πληροφοριών, τουαλέτες, αποθηκευτικό χώρο και χώρο για το προσωπικό.

 

Συνένωση με το φυσικό περιβάλλον

Ο βασικός στόχος του σχεδιασμού ήταν να αποφευχθεί ένα «κτίριο-αντικείμενο» και να ενσωματωθεί η κατασκευή στο τοπίο, τόσο φορμαλιστικά όσο και υλικά. Σε επίπεδο μορφής, μία σκάλα τοποθετημένη στο βόρειο άκρο και μία στο νότιο κάνει το κτίριο να είναι συνεχές με το έδαφος, ευνοώντας τη διαμπερή κυκλοφορία από τη μία πλευρά της κατασκευής στην άλλη μέσω της οροφής. Η οροφή, έτσι, γίνεται μια προέκταση του δημόσιου χώρου γύρω από το τουριστικό κέντρο και είναι ανοιχτή και άμεσα προσβάσιμη για όποιον θέλει να παρατηρήσει το θεαματικό περιβάλλον τοπίο.

 

Custom-made κατασκευή

Η πλειονότητα των υλικών, όπως ο κέδρος στα πανέλα της πρόσοψης, έχουν τοπική προέλευση έτσι ώστε να περιοριστεί το αποτύπωμα άνθρακα της κατασκευής. Τα πανέλα έχουν σχεδιαστεί ως κλειστά σχήματα αποτελούμενα από ίσιες γραμμές ώστε να μπορούν να μετρηθούν (κάθε προεξέχον σημείο αποτελείται από μία διάσταση στον άξονα χ και μία στον ψ) και να κοπούν εύκολα στο χέρι από τοπικούς τεχνίτες.

 

Η λειτουργία των ξύλινων πανέλων

Μορφολογικά, το πλάτος του καθενός διαφέρει από τη μία άκρη του κτιρίου έως την άλλη, με τα πανέλα πάνω από το κεντρικό άνοιγμα να είναι πιο πλατιά για να σηματοδοτούν την είσοδο στο κτίριο. Μία άλλη λειτουργία τους είναι επίσης να σκιάζουν το εσωτερικό από τον χαμηλό και δυνατό καλοκαιρινό ήλιο, αφήνοντας το φως μέσα στο κτίριο για φυσική θέρμανση τον χειμώνα.

 

Βιώσιμη αρχιτεκτονική

Εν μέσω οικονομικών περιορισμών και περιορισμένης διαθεσιμότητας τοπικών υλικών, εργαλείων και τεχνικών, ο στόχος ήταν να δημιουργηθεί ένα περιβαλλοντικά βιώσιμο τοπικό ορόσημο για τους επισκέπτες και τους κατοίκους αυτής της απομακρυσμένης αγροτικής περιφέρειας.

Πολλαπλές χαράξεις

Στην περιοχή του Πλακιά στο νότιο Ρέθυμνο, σε λόφο με έντονη κλίση και συχνούς ισχυρούς ανέμους, δημιουργήθηκε μία κατοικία και τρεις αυτόνομοι υπόσκαφοι ξενώνες. Η κυρίως κατοικία, που προορίζεται για τους ιδιοκτήτες, σχεδιάστηκε στο ψηλότερο σημείο του οικοπέδου. Οι τρεις υπόσκαφες κατοικίες τοποθετήθηκαν στα χαμηλότερα επίπεδα και η πρόσβαση σε αυτές πραγματοποιείται από τον χαμηλότερο υψομετρικά δρόμο.

Σχεδιαστική φιλοσοφία και ενσωμάτωση στο τοπίο

Κύριο ζητούμενο ήταν ο προσανατολισμός των κτιρίων με τρόπο ώστε να έχουν όλοι οι χώροι άμεση θέα προς τον κόλπο Αμμούδι νοτιοανατολικά και το πέλαγος νότια-νοτιοδυτικά. Η πλήρης ένταξη στο βραχώδες ορεινό τοπίο και η δημιουργία ενός βιώσιμου κτιρίου εξωτερικά, προφυλαγμένου από τους ανέμους των βουνών της Κρήτης, ήταν ακόμα κάποιοι από τους βασικούς συνθετικούς στόχους. Όλο το συγκρότημα ακολουθεί την ίδια σχεδιαστική φιλοσοφία και εξυπηρετεί τους ίδιους σκοπούς. Αποφεύχθηκαν οι περιφράξεις και περιορίστηκαν οι πρόσθετες φυτεύσεις στο ελάχιστο, αφήνοντας τη φύτευση της περιοχής να “αγκαλιάσει” την επέμβαση. Τα υλικά που επιλέχθηκαν είναι η τοπική πέτρα, το κονίαμα και το ξύλο.

 

Χαράξεις και σύνθεση κλειστών-υπαίθριων χώρων

Οι σχεδιαστικές χαράξεις δημιουργήθηκαν με γνώμονα τις υψομετρικές καμπύλες του οικοπέδου.  Επαναλαμβανόμενες σε διαφορετικά επίπεδα, δημιούργησαν κτίρια, διαζώματα, κολυμβητικές δεξαμενές, πέργκολες και τοιχία αντιστήριξης, συνθέτοντας ταυτόχρονα εξωτερικούς και εσωτερικούς χώρους με διαφορετικές θεάσεις και επίπεδα ιδιωτικότητας. Η χρήση εσωτερικών και ημίκλειστων αιθρίων και κήπων, ενέτεινε τον διαχωρισμό των ζωνών με διαφορετική κλίμακα ιδιωτικότητας.

Λειτουργική οργάνωση της κύριας κατοικίας

Η κυρίως κατοικία αποτελείται από δύο επίπεδα. Η πρόσβαση γίνεται μέσω σκαλοπατιών από τον χώρο στάθμευσης, ανατολικά του κτιρίου. Στο επίπεδο αυτό συναντώνται οι ζώνες διημέρευσης που διαχωρίζονται από το κεντρικό υπνοδωμάτιο και τις βοηθητικές χρήσεις με δύο αίθρια. Από εκεί, μέσω κλιμακοστασίου γίνεται η πρόσβαση στο κάτω επίπεδο της κατοικίας, όπου βρίσκονται δύο υπνοδωμάτια, ένα wc και ένα μικρό καθιστικό. Οι εξωτερικοί χώροι του πάνω επιπέδου χωρίζονται, μέσω ενός βραχόκηπου, στους αύλειους χώρους του master bedroom και στους κοινόχρηστους. Σε αυτούς βρίσκεται η πισίνα, η υπαίθρια κουζίνα, η τραπεζαρία και το καθιστικό. Το κάτω επίπεδο καθίσταται σχεδόν αυτόνομο. Ο σχεδιασμός των τοιχίων, σε συνδυασμό με τις κλίσεις του οικοπέδου, κάνουν αδύνατη την πρόσβαση σε επισκέπτες και ζώα, ενώ προστατεύουν πλήρως από τους ισχυρούς ανέμους.

Υπόσκαφες κατοικίες

Οι τρεις υπόσκαφοι ξενώνες αποτελούνται από τους χώρους διημέρευσης, δύο υπνοδωμάτια και δύο λουτρά. Εξωτερικά, σχεδιάστηκαν αυτόνομες πισίνες και χώροι εκτόνωσης. Η τοποθέτησή τους έγινε σε διαφορετικά υψόμετρα, εξασφαλίζοντας ανεμπόδιστες θεάσεις και ιδιωτικότητα.

Τυπολογική διασταύρωση

Η κατοικία, επιφάνειας 200m², βρίσκεται μέσα σε έναν ελαιώνα, σε μια πλαγιά με ήπια κλίση στη νότια Πελοπόννησο. Το κτίριο σχηματίζεται με τη χρήση ενός ενιαίου πτυχωτού τοίχου ο οποίος δημιουργεί μία σειρά από προστατευμένες αυλές στα άκρα κάθε πτέρυγας, συνδυάζοντας την τυπολογία μιας γκαλερί τέχνης με εκείνη ενός μοναστηριού, με περίκλειστους κήπους.

Κτιριακή μορφολογία

Το έργο χαρακτηρίζεται από δύο αντιθετικά στοιχεία, τα οποία αλληλοσυμπληρώνονται: από τη μία τις αυλές, οι οποίες προσφέρουν έναν χώρο περισυλλογής και από την άλλη τη δυτική πτέρυγα και το δώμα, τα οποία, σε αντίθεση, διαθέτουν ανεμπόδιστη θέα προς τη θάλασσα. Η διάρθρωση των όγκων σε σχήμα «χ» διαιρεί το οικόπεδο σε τέσσερις διακριτές περιοχές, με τους ανατολικούς κήπους να απολαμβάνουν μεγάλη ιδιωτικότητα και διαβαθμίσεις της σκιάς κατά τη διάρκεια της μέρας.

Διαμόρφωση της τοιχοποιίας

Η επιφάνεια του τοίχου από χυτό μπετόν ζωντανεύει μέσα από ραβδώσεις, το πλάτος των οποίων μειώνεται κατά μήκος του αναπτύγματος της όψης. Η πορεία του ήλιου δημιουργεί ένα παιχνίδι φωτός και σκιάς κατά τη διάρκεια της μέρας, ενώ ο ραβδωτός τοίχος μετατρέπεται σε φόντο για τις σκιές των δέντρων. Το ύψος του κτιρίου περιορίζεται σε εκείνο των γειτονικών ελαιόδενδρων, χωρίς όμως να εμποδίζεται η πανοραμική θέα προς τη θάλασσα από το βατό δώμα. Το φάρδος του τοίχου μεταβάλλεται καθώς προοδευτικά βυθίζεται στο έδαφος, φτάνοντας μόλις τα 1.20m στα άκρα κάθε πτέρυγας. Το χώμα από τις εκσκαφές αξιοποιήθηκε για την πιο ομαλή ένταξη του κτιρίου στο αγροτικό τοπίο του.

Χωροθέτηση λειτουργιών και διαμόρφωση του εσωτερικού

Η δυτική πτέρυγα περιλαμβάνει τους κοινόχρηστους χώρους όπως επίσης και μεγάλα ανοίγματα προς τη θάλασσα και τη νότια βεράντα. Εσωτερικά, κάθε δωμάτιο επεκτείνεται σε δική του αυλή και ταράτσα. Ο πτυχωτός τοίχος προβάλλει προς τα έξω και αναδιπλώνεται, αναδεικνύοντας μία λεμονιά. Η απουσία γωνιών και η συνέχεια του τοίχου δίνει την αίσθηση ότι ο χώρος προεκτείνεται. Οι καμπύλοι τοίχοι καδράρουν τον ουρανό με τα χρώματα που διαρκώς αλλάζουν, κάνοντας έντονη την παρουσία του εξωτερικού χώρου στο εσωτερικό.

Προκατασκευή και τοπικά υλικά

Η κατοικία χτίστηκε από τοπικούς κατασκευαστές με τη βοήθεια των αρχιτεκτόνων, οι οποίοι συνεισέφεραν την εμπειρία τους στον ψηφιακό σχεδιασμό και την κατασκευή μη τυποποιημένων οικοδομικών στοιχείων. Η συγκεκριμένη στρατηγική επέτρεψε την εκτεταμένη προκατασκευή μακριά από το εργοτάξιο ειδικά όσον αφορά τα καλούπια του κυματιστού τοίχου, τις ειδικές φωτιστικές κατασκευές ενταγμένες στην οροφή, τα στοιχεία διαμόρφωσης του υπαίθριου χώρου και τα custom made έπιπλα. Το ελαφρύ βάρος των καλουπιών επέτρεψε την εύκολη μεταφορά και τοποθέτησή τους από μικρό συνεργείο, μέσα σε λίγες μόλις ημέρες. Μετά τη χύτευση του μπετόν, όλα τα καλούπια επαναχρησιμοποιήθηκαν ως μόνωση. Με τον τρόπο αυτό, στο εργοτάξιο χρησιμοποιήθηκαν ελάχιστα βιομηχανικά υλικά, ενώ η γραμμή παραγωγής παρέμεινε περιορισμένη σε τοπικό επίπεδο. Για την κατασκευή προτιμήθηκαν υλικά που ήταν εύκολο να βρεθούν στην περιοχή, όπως μπετόν και μωσαϊκό terrazzo από την τοπική βιοτεχνία.