Boavista 339 στο Πόρτο από τους Paulo Merlini architects

Σε ένα εξαιρετικά στενό οικόπεδο στο Πόρτο, ένα κτίριο κατοικιών οργανώνει έντεκα διαμερίσματα γύρω από ένα κεντρικό κλιμακοστάσιο, με διαφορετικές τυπολογίες και μια όψη από σκυρόδεμα που χαρακτηρίζεται από μεγάλα τόξα και φυτεμένα μπαλκόνια.

Το Boavista 339 στο Πόρτο από τους Paulo Merlini architects είναι ένα κτίριο κατοικιών 650τ.μ., που ολοκληρώθηκε το 2023 στη Rua de Agramonte. Το οικόπεδο έχει επιφάνεια μόλις 88τ.μ., με πρόσωπο 5,50m προς τον δρόμο και πίσω όψη που περιορίζεται στα 2,00m. Σε αυτή την ιδιαίτερα στενή γεωμετρία οργανώνονται διαμερίσματα studio και ενός υπνοδωματίου.

Η ιδιομορφία του οικοπέδου καθορίζει την κυκλοφορία, τις τυπολογίες και τη σχέση των κατοικιών με το φυσικό φως. Το κλιμακοστάσιο τοποθετείται στον κεντρικό πυρήνα, απελευθερώνοντας τις δύο όψεις, ενώ η εναλλαγή διαμερισμάτων ενός και δύο επιπέδων επιτρέπει την καλύτερη αξιοποίηση της διαθέσιμης επιφάνειας.

 

Κεντρικό κλιμακοστάσιο σε ένα στενό οικόπεδο

Το κοινόχρηστο κλιμακοστάσιο τοποθετείται στο κέντρο του κτιρίου, ακολουθώντας μια λογική οργάνωσης που συναντάται στα στενά αστικά οικόπεδα του Πόρτο.

Με την απομάκρυνση της κυκλοφορίας από την περίμετρο, οι δύο όψεις παραμένουν διαθέσιμες για ανοίγματα και το φυσικό φως εισχωρεί βαθύτερα στα διαμερίσματα.

Παράλληλα, περιορίζεται η επιφάνεια που απαιτείται για εξωτερικούς διαδρόμους και αυξάνεται η ωφέλιμη επιφάνεια των κατοικιών. Η συμπαγής αυτή οργάνωση επιτρέπει την ανάπτυξη έντεκα ανεξάρτητων διαμερισμάτων με διαφορετικές εσωτερικές διατάξεις.

Στο ισόγειο εντάσσεται επίσης ένας μικρός εμπορικός χώρος, ο οποίος επεκτείνεται προς ένα αίθριο στην πίσω πλευρά του κτιρίου.

 

Κατοικίες ενός και δύο επιπέδων

Οι περιορισμένες διαστάσεις του οικοπέδου οδηγούν σε μια σύνθετη οργάνωση καθ’ ύψος αντί για την απλή επανάληψη ενός τυπικού ορόφου.

Στα ανώτερα επίπεδα συνδυάζονται διαμερίσματα ενός και δύο επιπέδων, επιτρέποντας την προσαρμογή διαφορετικών τυπολογιών στον διαθέσιμο κτιριακό όγκο.

Παρά τη διαφοροποίηση των κατοικιών, τα επιμέρους κατασκευαστικά στοιχεία τυποποιούνται όπου είναι δυνατόν. Με αυτόν τον τρόπο, η ποικιλία των διατάξεων συνδυάζεται με μια περισσότερο ορθολογική κατασκευή.

Η τομή αποκτά επομένως ιδιαίτερη σημασία. Σε ένα οικόπεδο με ελάχιστο διαθέσιμο πλάτος, η πυκνότητα επιτυγχάνεται μέσα από κατακόρυφες συνδέσεις και αλληλοσυμπληρούμενες τυπολογίες.

 

Τόξα από σκυρόδεμα οργανώνουν τις όψεις

Λόγω των περιορισμένων επιφανειών των διαμερισμάτων, οι όψεις ανοίγονται σε μεγάλο βαθμό ώστε να ενισχυθούν το φυσικό φως και η αίσθηση ευρυχωρίας.

Μεγάλα τόξα από σκυρόδεμα συνδέουν οπτικά τα επιμέρους ανοίγματα και αποτελούν το βασικό μορφολογικό στοιχείο της όψης. Αντί τα παράθυρα να αντιμετωπίζονται ως ανεξάρτητες διατρήσεις, εντάσσονται σε μια συνεχή σύνθεση που υπογραμμίζει την κατακόρυφη ανάπτυξη του κτιρίου.

Η καμπύλη γεωμετρία μετριάζει παράλληλα τον συμπαγή χαρακτήρα του σκυροδέματος. Σύμφωνα με τους αρχιτέκτονες, το τόξο επιλέγεται τόσο ως συνθετικό στοιχείο όσο και για τη σχέση της γεωμετρίας του με την κλίμακα του ανθρώπινου σώματος.

Στην κύρια όψη, τα τόξα πλαισιώνουν τα ανοίγματα προς μικρά μπαλκόνια βάθους περίπου 0,60m, μια διάσταση και τυπολογία που συναντάται συχνά στις κατοικίες του Πόρτο.

 

Ιδιωτικότητα και φύτευση προς τον δρόμο

Τα μεγάλα ανοίγματα συνοδεύονται από μια επιπλέον ζώνη προστασίας της ιδιωτικότητας.

Ζαρντινιέρες ύψους περίπου 0,80m τοποθετούνται κατά μήκος της όψης και περιορίζουν τις άμεσες θεάσεις από τον δρόμο προς το εσωτερικό των κατοικιών.

Η φύτευση εντάσσεται έτσι στη σύνθεση της όψης και δημιουργεί μια ενδιάμεση ζώνη ανάμεσα στον ιδιωτικό χώρο και την πόλη. Παράλληλα, η φυσική υλικότητα της βλάστησης δημιουργεί αντίστιξη με το εμφανές σκυρόδεμα.

Η πρόσοψη αποκτά διαδοχικά επίπεδα: εσωτερικός χώρος, υαλοστάσιο, φυτεμένο όριο, τόξο από σκυρόδεμα και, τέλος, δρόμος.

 

Μια σύγχρονη ανάγνωση της κατοικίας του Πόρτο

Παρά την ιδιαίτερη μορφή της όψης, το Boavista 339 βασίζεται σε γνώριμες αρχές της αστικής κατοικίας του Πόρτο.

Το στενό οικόπεδο, το κεντρικό κλιμακοστάσιο, τα μικρού βάθους μπαλκόνια και η κατακόρυφη οργάνωση των διαμερισμάτων επανερμηνεύονται μέσα από μια σύγχρονη κατασκευή από σκυρόδεμα.

Οι PAULO MERLINI architects αξιοποιούν τη δύσκολη γεωμετρία του οικοπέδου για να συγκροτήσουν ένα πυκνό αλλά διαφοροποιημένο κτίριο έντεκα κατοικιών.

Το έργο ισορροπεί τελικά ανάμεσα στην οικονομία της κάτοψης και τη σαφή αρχιτεκτονική ταυτότητα: η συμπαγής εσωτερική οργάνωση συνδυάζεται με μια ανοιχτή όψη, όπου τα τόξα, η φύτευση και τα μπαλκόνια διαμορφώνουν τη μετάβαση ανάμεσα στην κατοικία και την πόλη.