Η ανακαίνιση διατηρεί τη θολοειδή δομή υφιστάμενων θερινών κατοικιών στην Οία, εισάγοντας στοχευμένες λειτουργικές αλλαγές, φυσικά υλικά και επιλεγμένες χρωματικές εντάσεις.

 

Οι ανακαινισμένες θερινές κατοικίες αποτελούν μέρος ενός μεγαλύτερου συγκροτήματος στον παραδοσιακό οικισμό της Οίας. Έχουν νότιο προσανατολισμό και θέα προς το ηφαίστειο και την Καλντέρα. Τα υφιστάμενα κελύφη αποτελούν χαρακτηριστικά δείγματα της νεότερης αρχιτεκτονικής του νησιού.

Η επέμβαση των Kapsimalis Architects επικεντρώνεται στους εσωτερικούς χώρους. Διατηρεί την αρχική δομή και ταυτότητα, προσαρμόζοντας παράλληλα τις κατοικίες στις σύγχρονες απαιτήσεις φιλοξενίας.

Κάθε ενότητα περιλαμβάνει καθιστικό, υπνοδωμάτιο και λουτρό. Οι εσωτερικοί χώροι εκτονώνονται σε ιδιωτικές αυλές με μικρές πισίνες και θέα προς το αιγαιοπελαγίτικο τοπίο.

 

Ανάδειξη των θολοειδών χώρων

Βασική επιδίωξη ήταν η διατήρηση και ανάδειξη των υφιστάμενων θολοειδών σχηματισμών. Ο θόλος, το σταυροθόλιο και η σκάφη προσδίδουν σε κάθε κατοικία διακριτό χωρικό χαρακτήρα.

Ο επανασχεδιασμός δεν αποκρύπτει τα συγκεκριμένα στοιχεία. Αντίθετα, τα αντιμετωπίζει ως αφετηρία της εσωτερικής σύνθεσης. Τα νέα έπιπλα και οι λειτουργικές προσθήκες ακολουθούν την υπάρχουσα γεωμετρία χωρίς να την ανταγωνίζονται.

Οι επεμβάσεις παραμένουν σκόπιμα περιορισμένες. Μικρές αλλαγές στα σταθερά και κινητά έπιπλα βελτιώνουν την κυκλοφορία, την αποθήκευση και την καθημερινή χρήση. Παράλληλα, διατηρούνται οι αρχικές αναλογίες των χώρων.

Τα τοξωτά ανοίγματα ενισχύουν τη συνέχεια ανάμεσα στις επιμέρους ενότητες. Η καμπύλη μορφή τους επαναλαμβάνει τη γεωμετρία των οροφών. Έτσι, οι κατοικίες γίνονται αντιληπτές ως ακολουθίες από συνδεδεμένους θολοειδείς χώρους.

 

Περιορισμένη υλική παλέτα

Λευκός λείος σοβάς καλύπτει τους τοίχους και τις οροφές. Η συνεχής επιφάνειά του ενισχύει την πλαστικότητα της αρχιτεκτονικής και επιτρέπει στο φυσικό φως να αναδεικνύει τις καμπύλες.

Μεγάλες πλάκες ανοιχτόχρωμου γκρι μαρμάρου διαμορφώνουν τα δάπεδα. Οι διακριτικές τονικές μεταβολές τους προσθέτουν βάθος, χωρίς να διαταράσσουν την οπτική ενότητα.

Οι ξύλινες κατασκευές επενδύονται με δρυ σε ανοιχτή απόχρωση. Διαφορετικά είδη μαρμάρου χρησιμοποιούνται στα σταθερά έπιπλα και τους πάγκους. Παράλληλα, κεραμικά claustra σε φυσικό χρώμα φιλτράρουν τις οπτικές σχέσεις ανάμεσα σε επιλεγμένους χώρους.

Υπόλευκα υφάσματα ολοκληρώνουν το ήρεμο υλικό υπόβαθρο. Ο σοβάς, το μάρμαρο, η δρυς και τα υφάσματα συνδέουν τις διαφορετικές κατοικίες, χωρίς να εξαλείφουν τις ιδιαίτερες χωρικές τους ποιότητες.

 

Αντανακλάσεις και χρωματικές εντάσεις

Τμήματα των τοίχων και ξύλινες κατασκευές επενδύονται με καθρέφτη. Οι αντανακλάσεις αυξάνουν την αντιληπτή διάσταση των μικρότερων χώρων και πολλαπλασιάζουν το φυσικό φως.

Τα γυάλινα στοιχεία περιορίζουν ακόμη περισσότερο το οπτικό βάρος των διαχωριστικών. Στα λουτρά, διαφανείς επιφάνειες διατηρούν τη συνέχεια των θόλων, ενώ οι διαφορετικές λειτουργίες παραμένουν σαφώς οργανωμένες.

Μέσα στο ουδέτερο περιβάλλον, κινητά έπιπλα σε βαθύ κόκκινο εισάγουν μια συγκεντρωμένη χρωματική ένταση. Φωτιστικά από μέταλλο και γυαλί, καθώς και επιλεγμένα σκουρόχρωμα ξύλινα στοιχεία, προσθέτουν επιπλέον αντιθέσεις.

Το χρώμα χρησιμοποιείται επιλεκτικά και όχι ως συνεχές διακοσμητικό θέμα. Επομένως, τα κόκκινα στοιχεία λειτουργούν ως διακριτά σημεία προσανατολισμού μέσα στους λευκούς και γκρίζους χώρους.

 

Αυλές προς την Καλντέρα

Οι εξωτερικές όψεις διατηρούνται και αναμορφώνονται ήπια. Οι αυλές επανασχεδιάζονται με νέες τραπεζαρίες, χτιστούς πάγκους και φύτευση.

Οι υπαίθριες ζώνες λειτουργούν ως προεκτάσεις των περιορισμένων εσωτερικών χώρων. Μικρές πισίνες, προστατευμένα καθιστικά και καδραρισμένες φυγές προς την Καλντέρα υποστηρίζουν τη θερινή κατοίκηση, χωρίς να αλλοιώνουν τον χαρακτήρα του συγκροτήματος.

Η σχέση ανάμεσα στους λευκούς εσωτερικούς χώρους και τον γαλάζιο ορίζοντα παραμένει κεντρική. Τα ανοίγματα καδράρουν τη θάλασσα, ενώ το φυσικό φως κινείται πάνω στις καμπύλες επιφάνειες κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Μέσα από συγκρατημένες αλλαγές, η ανακαίνιση προσαρμόζει τις υφιστάμενες κατοικίες στις σύγχρονες ανάγκες. Οι θολοειδείς σχηματισμοί παραμένουν κυρίαρχοι, πλαισιωμένοι από φυσικά υλικά, ανακλαστικές επιφάνειες και επιλεγμένα στοιχεία.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο Τεύχος ek: 288 | Ιούνιος 2024, μηνιαίο τεύχος των ek Architectural Publications.

Μέσα σε ένα δημόσιο πάρκο στο Ajman των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, το Bkd Bakery από τους UMKY design σχεδιάζεται ως προέκταση του γύρω αστικού τοπίου. Το κτίριο των 305 τ.μ. ανοίγεται προς το πάρκο μέσα από μεγάλα συρόμενα στοιχεία, επιτρέποντας στο όριο ανάμεσα στο εσωτερικό, τις σκιασμένες βεράντες και τον δημόσιο χώρο να μεταβάλλεται στη διάρκεια της ημέρας.

Ο σχεδιασμός ανταποκρίνεται ταυτόχρονα στις απαιτητικές κλιματικές συνθήκες της περιοχής και στις λειτουργικές ανάγκες ενός ενεργού εργαστηρίου αρτοποιίας. Μεγάλοι πρόβολοι προστατεύουν τις τρεις πλευρές του κτιρίου, ενώ το εσωτερικό συνδυάζει την κίνηση των επισκεπτών, τα καθιστικά και την παραγωγή σε μια ενιαία χωρική ακολουθία.

 

 

Το πάρκο επεκτείνεται στο εσωτερικό

Ο σχεδιασμός ξεκίνησε από την ανάλυση των ροών κίνησης των πεζών μέσα στο πάρκο. Η κύρια είσοδος ευθυγραμμίζεται με τον κεντρικό του άξονα, συνεχίζοντας τη βασική δημόσια διαδρομή προς το εσωτερικό του αρτοποιείου.

Αντί ο εμπορικός χώρος να κλείνεται πίσω από μια σταθερή όψη, μεγάλοι συρόμενοι μηχανισμοί επιτρέπουν το άνοιγμά του προς το γύρω τοπίο. Η μετάβαση από το πάρκο στη βεράντα και στη συνέχεια στο εσωτερικό γίνεται σταδιακά, εντάσσοντας το αρτοποιείο στην καθημερινή δραστηριότητα του δημόσιου χώρου.

Πέργκολες σε πρόβολο αναπτύσσονται στις τρεις πλευρές του κτιρίου. Σκιάζουν τα υπαίθρια καθιστικά και περιορίζουν την άμεση ηλιακή ακτινοβολία, δημιουργώντας μια προστατευμένη περιμετρική ζώνη και μειώνοντας τα θερμικά φορτία στο εσωτερικό.

Η σκιασμένη αυτή περιοχή αποτελεί βασικό στοιχείο του έργου. Επιτρέπει στους εσωτερικούς και υπαίθριους χώρους να λειτουργούν ως τμήματα του ίδιου περιβάλλοντος, μέσα στο θερμό κλίμα του Ajman.

Μια κάτοψη που οργανώνεται από την κίνηση

Η οργάνωση του εσωτερικού ακολουθεί τις ροές των πεζών που προσεγγίζουν το κτίριο. Οι δημόσιες χρήσεις παραμένουν καθαρά οριοθετημένες άμεσα προσβάσιμες, ενώ η κίνηση του προσωπικού, οι αποθηκευτικοί χώροι και οι υπόλοιπες βοηθητικές λειτουργίες τοποθετούνται μακριά από τις κύριες περιοχές των επισκεπτών.

Στο κέντρο της κάτοψης, ένας μεγάλος πάγκος εξυπηρέτησης γίνεται το βασικό οπτικό και χωρικό σημείο αναφοράς. Κατασκευάζεται από ειδικά χυτευμένους πλίνθους σκυροδέματος, στους οποίους προστέθηκε πράσινη χρωστική κατά την παραγωγή, δημιουργώντας μια σχέση με τη βλάστηση του γύρω πάρκου.

Η κατασκευή προσδίδει στον πάγκο έντονη παρουσία και σταθερότητα μέσα στον ανοιχτό χώρο. Η στιβαρότητά του έρχεται σε αντίστιξη με τη διαφάνεια της περιμέτρου και τη δυνατότητα των όψεων να ανοίγουν σε μεγάλο βαθμό προς το εξωτερικό.

 

 

Οικεία κλίμακα κάτω από μια δίρριχτη οροφή

Πάνω από τους κοινόχρηστους χώρους, η οροφή ακολουθεί το περίγραμμα μιας δίρριχτης στέγης. Η γνώριμη γεωμετρία περιορίζει οπτικά το μεγάλο ύψος του εσωτερικού και εισάγει μια πιο οικεία κλίμακα στον εμπορικό χώρο.

Η μορφή παράλληλα αποκρύπτει τον εκτεταμένο μηχανολογικό εξοπλισμό κλιματισμού και αερισμού που απαιτεί η λειτουργία του αρτοποιείου. Αντί οι εγκαταστάσεις να κυριαρχούν στο εσωτερικό, ενσωματώνονται σε ένα αρχιτεκτονικό στοιχείο που παραπέμπει στην προστασία και την οικειότητα.

Η συνύπαρξη τεχνικής αρτιότητας και οικείας μορφής υποστηρίζει τον ευρύτερο χαρακτήρα του έργου: έναν ανοιχτό δημόσιο χώρο που διατηρεί ταυτόχρονα την αίσθηση της θαλπωρής.

Η παραγωγή ως μέρος της εμπειρίας

Στον πυρήνα του αρτοποιείου, η ζώνη παραγωγής περιβάλλεται από γυαλί και παραμένει ορατή από τους χώρους των επισκεπτών. Η προετοιμασία και το ψήσιμο γίνονται μέρος της καθημερινής εμπειρίας του εσωτερικού.

Η ένταξη ενός ενεργού εργαστηρίου αρτοποιίας σε έναν πολυσύχναστο δημόσιο χώρο απαίτησε προσεκτικό σχεδιασμό του συστήματος αερισμού. Η παραγωγή παραμένει οπτικά συνδεδεμένη με τα καθιστικά, διατηρώντας παράλληλα τις απαραίτητες συνθήκες άνεσης στο σύνολο του κτιρίου.

Η διαφάνεια λειτουργεί έτσι σε διαφορετικές κλίμακες. Το αρτοποιείο ανοίγεται προς το πάρκο, οι κοινόχρηστοι χώροι διατηρούν οπτική συνέχεια και η ίδια η διαδικασία παραγωγής γίνεται ορατή.

Με αφετηρία τις έννοιες της κίνησης και της ελαφρότητας που οι σχεδιαστές συσχετίζουν με τον αστερισμό των Διδύμων, το έργο αποφεύγει τον χαρακτήρα ενός κλειστού εμπορικού αντικειμένου. Μέσα από τα μεταβαλλόμενα όρια, τη σκιασμένη περίμετρο και την ορατή παραγωγή, το Bkd Bakery γίνεται τόπος συνάντησης ανάμεσα στο πάρκο, το εσωτερικό και την καθημερινή διαδικασία της αρτοποιίας.

Στο Minos Palace Resort στην Κρήτη, η χωρική ροή, οι ελεγχόμενες αισθητηριακές μεταβάσεις και η στενή σχέση με τη φύση διαμορφώνουν ένα περιβάλλον εξατομικευμένης ευζωίας.

 

 

Το Nao Longevity Hub βρίσκεται στο Minos Palace Resort, στον Άγιο Νικόλαο Κρήτης. Σχεδιασμένο από τους Stones & Walls, το έργο διερευνά τον τρόπο με τον οποίο ο εσωτερικός σχεδιασμός μπορεί να υποστηρίξει μια ευρύτερη προσέγγιση στην ευζωία και τη μακροζωία.

Η κίνηση μέσα στον χώρο, η επαφή με το φυσικό τοπίο, το φως, οι υλικότητες και η ατμόσφαιρα αντιμετωπίζονται ως αλληλένδετα στοιχεία. Το εσωτερικό δεν αποτελεί απλώς το υπόβαθρο των θεραπειών και των αξιολογήσεων. Αντίθετα, συμμετέχει ενεργά στη σταδιακή μετάβαση του επισκέπτη προς έναν πιο ήρεμο ρυθμό.

Η ροή ως χωρική αρχή

Η ονομασία Nao προέρχεται από το αρχαιοελληνικό ρήμα «νάω», που σημαίνει «ρέω», και παραπέμπει στη διαχρονική αρχή του «πάντα ῥεῖ». Η έννοια αυτή καθορίζει την οργάνωση του εσωτερικού και τη συνεχή μετάβαση από τη μία λειτουργική ζώνη στην επόμενη.

Η εμπειρία ξεκινά πριν από την άφιξη, μέσα από μια εξατομικευμένη αξιολόγηση που θέτει τις βάσεις του προγράμματος. Στο εσωτερικό του Nao, η διαδοχή των χώρων, η σχέση με το τοπίο και η σταδιακή αποκλιμάκωση των ερεθισμάτων δημιουργούν μια διαδικασία αποφόρτισης.

Το σύνολο του προγράμματος δεν αποκαλύπτεται από ένα μοναδικό σημείο. Αντίθετα, αναπτύσσεται μέσα από μια ακολουθία από κατώφλια. Οι μεταβολές στο φως, την περίκλειση, τις υφές και την ατμόσφαιρα σηματοδοτούν την πορεία από τη μία δραστηριότητα στην άλλη.

Έτσι, η κυκλοφορία δεν λειτουργεί μόνο ως πρακτική σύνδεση μεταξύ των χώρων. Αποτελεί μέρος της εμπειρίας ευζωίας και προετοιμάζει τον επισκέπτη για μια διαφορετική αντίληψη του χρόνου.

 

 

Φύση και αισθητηριακή συγκράτηση

Ο σχεδιασμός βασίζεται στην κατανόηση ότι το φυσικό περιβάλλον επηρεάζει τη σωματική και ψυχική κατάσταση. Το φυσικό φως, οι απτικές επιφάνειες και η οπτική σχέση με το εξωτερικό συμβάλλουν σε μια σταδιακά πιο ήσυχη χωρική εμπειρία.

Αντί να διαχωρίζουν τις λειτουργίες με απότομα όρια, οι Stones & Walls δημιουργούν συνέχεια μέσα από μια κοινή υλική και ατμοσφαιρική γλώσσα. Οι χώροι αξιολόγησης, κίνησης, θεραπείας και ανάπαυσης παραμένουν διακριτοί, αλλά εντάσσονται στην ίδια πορεία.

Το φυσικό τοπίο δεν λειτουργεί μόνο ως καδραρισμένη θέα. Τα χρώματα, οι ρυθμοί και η αίσθηση ανοιχτού ορίζοντα μεταφέρονται στον συγκρατημένο χαρακτήρα του εσωτερικού. Η σχέση με τη φύση διαμορφώνεται επομένως χωρίς κυριολεκτικές διακοσμητικές αναπαραστάσεις.

Πέντε αλληλένδετοι πυλώνες

Ο χωρικός σχεδιασμός λειτουργεί παράλληλα με μια εξατομικευμένη μεθοδολογία, οργανωμένη γύρω από πέντε βασικούς πυλώνες: Διατροφή, Ύπνος, Κίνηση, Διαχείριση του Στρες, καθώς και Ανθρώπινες Σχέσεις και Αίσθηση του Ανήκειν.

Τα διαγνωστικά εργαλεία και τα ατομικά προγράμματα διαμορφώνουν μια διαφορετική διαδρομή για κάθε επισκέπτη. Το εσωτερικό υποστηρίζει αυτή τη διαδικασία μέσα από χώρους με διαφορετικούς βαθμούς δραστηριότητας, ιδιωτικότητας και αισθητηριακής έντασης.

Οι πιο ενεργές ή τεχνολογικά υποστηριζόμενες λειτουργίες εξισορροπούνται από ήσυχα περιβάλλοντα ανάπαυσης και περισυλλογής. Οι μεταβάσεις σχεδιάζονται ως σταδιακές, διατηρώντας την αρχή της συνεχούς ροής.

Η αρχιτεκτονική και η μεθοδολογία έχουν, επομένως, συμπληρωματικό ρόλο. Η αξιολόγηση καθορίζει το προσωπικό πρόγραμμα, ενώ ο φυσικός χώρος το οργανώνει σε μια σαφή ακολουθία.

 

 

Μια διαφορετική αντίληψη της πολυτέλειας

Το Nao αντανακλά μια ευρύτερη μεταβολή στον σχεδιασμό της σύγχρονης φιλοξενίας και των χώρων ευεξίας. Η πολυτέλεια δεν εκφράζεται πλέον αποκλειστικά μέσα από την υλική επιτήδευση ή την οπτική αφθονία. Συνδέεται επίσης με τον χρόνο, την ιδιωτικότητα, την εξατομικευμένη φροντίδα και την ποιότητα του περιβάλλοντος.

Σε αυτό το πλαίσιο, το έργο συνδυάζει τον εσωτερικό σχεδιασμό, την επιστήμη και τη φύση σε μια ενιαία εμπειρία. Στόχος δεν είναι μόνο η δημιουργία ενός αισθητικά ελεγχόμενου χώρου, αλλά ενός περιβάλλοντος που υποστηρίζει έναν περισσότερο ισορροπημένο καθημερινό ρυθμό.

Η αρχιτεκτονική συμβολή βρίσκεται στη μετατροπή της αφηρημένης έννοιας της ροής σε χωρική εμπειρία. Η άφιξη, η αξιολόγηση, η κίνηση, η θεραπεία και η ανάπαυση αποτελούν διαδοχικά στάδια μιας συνεχούς πορείας.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο Τεύχος ek: 302 | Νοέμβριος 2025, μηνιαίο τεύχος των ek Architectural Publications.

Ιαπωνική αισθητική στη σύγχρονη Αθήνα

Το Darya J Hotel αποτελεί έναν σύγχρονο προορισμό φιλοξενίας στην Αθήνα, όπου οι αρχές της ιαπωνικής αισθητικής μεταφράζονται σε μια εκλεπτυσμένη αρχιτεκτονική εμπειρία. Βασισμένο στις έννοιες της απλότητας, της ισορροπίας και της αυθεντικότητας των υλικών, το έργο δημιουργεί μια ατμόσφαιρα ηρεμίας και διακριτικής πολυτέλειας μέσα στον πυκνό αστικό ιστό της πόλης.

Κοινόχρηστοι χώροι, υπαίθρια αυλή και δώμα

Οι κοινόχρηστοι χώροι οργανώνονται γύρω από μια αίσθηση συνέχειας και ροής, συνδέοντας το lobby, το bar και την αίθουσα πρωινού με έναν διαμορφωμένο υπαίθριο χώρο με φύτευση και πισίνα. Στον ημιώροφο διαμορφώνονται ευέλικτοι χώροι co-working, ενώ στο δώμα αναπτύσσεται roof bar με jacuzzi, προσφέροντας πανοραμική θέα προς την Αθήνα.

Δωμάτια, σουίτες και χωρικές μεταβάσεις

Στους πέντε ορόφους του ξενοδοχείου αναπτύσσονται 34 δωμάτια, συμπεριλαμβανομένων τεσσάρων σουιτών. Η χωρική οργάνωση χαρακτηρίζεται από καθαρότητα και ευέλικτες μεταβάσεις μεταξύ των λειτουργιών. Σε επιλεγμένα δωμάτια, υπερυψωμένες επιφάνειες ύπνου και διαχωριστικά στοιχεία εμπνευσμένα από τις παραδοσιακές ιαπωνικές noren δημιουργούν μια σύγχρονη ερμηνεία της ιαπωνικής κατοίκησης.

Υλικότητα και κατασκευαστική ακρίβεια

Η υλικότητα αποτελεί βασικό στοιχείο της σύνθεσης. Ξυλεία σε θερμές αποχρώσεις κερασιάς, μάρμαρα Βώλακα και Κρήτης, φυσικές υφές και ειδικές τεχνοτροπίες συνθέτουν χώρους με έντονη απτική ποιότητα και διαχρονικό χαρακτήρα. Custom φωτιστικά, συνεπίπεδες λεπτομέρειες και προσεκτικά σχεδιασμένες ενώσεις ενισχύουν τη συνολική αίσθηση αρμονίας και ακρίβειας.

Πρόσοψη εμπνευσμένη από τα shoji screens

Η αρχιτεκτονική ταυτότητα του κτιρίου εκφράζεται κυρίως μέσα από τη μεταλλική όψη, εμπνευσμένη από τα παραδοσιακά ιαπωνικά shoji screens. Κατακόρυφα μεταλλικά στοιχεία και διάτρητες επιφάνειες λειτουργούν ως φίλτρα φωτός και ιδιωτικότητας, προσδίδοντας βάθος, ρυθμό και μια διαρκώς μεταβαλλόμενη εικόνα στο κέλυφος. Κατά τις βραδινές ώρες, ο γραμμικός φωτισμός αναδεικνύει τη γεωμετρία της σύνθεσης, ενισχύοντας την παρουσία του κτιρίου στο αστικό τοπίο.

Ηρεμία, υλικότητα και ατμόσφαιρα

Το Darya J Hotel προσεγγίζει τη φιλοξενία ως μια εμπειρία ηρεμίας, υλικότητας και προσεκτικά συντεθειμένης ατμόσφαιρας, όπου η ιαπωνική φιλοσοφία συναντά τη σύγχρονη Αθήνα.

Ένα σύγχρονο café στο αλπικό τοπίο

Στο Tarvisio, μια πόλη που χαρακτηρίζεται από τη θέση της ανάμεσα στην Ιταλία, την Αυστρία και τη Σλοβενία, το Caffè Nazionale επαναλειτουργεί ως ένας σύγχρονος χώρος συνάντησης και κοινωνικής ζωής. Σχεδιασμένο από την αρχιτέκτονα Elisa Mansutti, το έργο επαναφέρει στο προσκήνιο ένα όνομα βαθιά ριζωμένο στη συλλογική μνήμη της πόλης, επανερμηνεύοντάς το μέσα από μια γλώσσα από καμάρες, ξύλο, μάρμαρο και φύτευση.

Το Tarvisio βρίσκεται σε παραμεθόριο περιοχή, που χαρακτηρίζεται από την ανταλλαγή, τη διέλευση και την άφιξη. Ανάμεσα στις κορυφές των Ιουλιανών Άλπεων και το Δάσος του Tarvisio, το café αντλεί από αυτή τη συνθήκη του περάσματος και της συνάντησης, μεταφράζοντας μορφές και υλικά της αλπικής παράδοσης σε ένα εκλεπτυσμένο εσωτερικό καθημερινής χρήσης.

Η επανερμηνεία ενός ιστορικού café

Το έργο καταλαμβάνει έναν μεγάλο, κενό εμπορικό χώρο στον κεντρικό δρόμο της πόλης, με μεγάλη βιτρίνα προς τον δρόμο και εσωτερική οργάνωση που καθορίζεται από μια σειρά υφιστάμενων υποστυλωμάτων. Αντί να αντιμετωπιστούν ως περιορισμός, τα υποστυλώματα ενσωματώθηκαν σε ένα ρυθμικό αρχιτεκτονικό σύστημα που οργανώνει το σύνολο του χώρου.

Το αποτέλεσμα είναι ένα εσωτερικό που ισορροπεί ανάμεσα στην ανοιχτή αίσθηση και την προστασία. Το café παραμένει οπτικά συνδεδεμένο με τον δρόμο, ενώ η εσωτερική του σύνθεση εισάγει μια πιο πολυεπίπεδη ακολουθία χώρων, επιτρέποντας διαφορετικές χρήσεις στη διάρκεια της ημέρας.

Οι καμάρες ως διαπερατά κατώφλια

Η πρώτη σχεδιαστική χειρονομία ήταν η μετατροπή των υφιστάμενων υποστυλωμάτων σε έναν τοίχο οργανωμένο από μια συνεχή σειρά αψίδων. Ξεκινώντας από την είσοδο, αυτή η ακολουθία εκτείνεται κατά μήκος του εσωτερικού, φιλτράροντας τον χώρο και εγκαθιστώντας έναν σαφή ρυθμό.

Οι καμάρες διακρίνουν την περιοχή του bistro από το πιο εσωστρεφές lounge, χωρίς να τα διαχωρίζουν πλήρως. Κανονικές και μετρημένες, λειτουργούν ως διαπερατά κατώφλια: αρχιτεκτονικά στοιχεία που υποδηλώνουν τη διαίρεση, διατηρώντας ταυτόχρονα την οπτική συνέχεια και τη ροή της κίνησης.

Ένα αρθρωτό σύστημα από ξύλο ελάτης

Στο πίσω μέρος του café, ένα φόντο από ξύλο ελάτης παραπέμπει στα γηγενή είδη δέντρων της περιοχής του Tarvisio. Θερμό και απτικό, το ξύλινο σύστημα διαχωρίζει τους χώρους εξυπηρέτησης από τον δημόσιο χώρο, εισάγοντας μια υλικότητα άμεσα συνδεδεμένη με το περιβάλλον αλπικό τοπίο.

Το σύστημα βασίζεται σε κάνναβο 0,60 μ. Κατακόρυφα ξύλινα στοιχεία επενδύουν τους τοίχους και διαμορφώνουν ανοιχτά ράφια για την έκθεση φιαλών κρασιού. Ακολουθώντας τον ίδιο ρυθμό, τα στοιχεία αυτά επεκτείνονται προς την οροφή, όπου μετατρέπονται σε δοκούς και πάνελ που ενσωματώνουν τον φωτισμό. Τοίχοι, έπιπλα και οροφές συνδέονται έτσι μέσα από μια συνεχή αρθρωτή τάξη.

Πράσινο μάρμαρο και η λειτουργική καρδιά του café

Ο πάγκος αποτελεί τη λειτουργική καρδιά του Caffè Nazionale. Σχεδιασμένος σε διάταξη L, με κεντρική νησίδα, συνδυάζει υλικά που παραπέμπουν στο αλπικό περιβάλλον: ξύλο ελάτης και πράσινο μάρμαρο.

Η διάταξη προσφέρει άνετες επιφάνειες εργασίας, υπερυψωμένο επίπεδο για γρήγορη εξυπηρέτηση και άμεση πρόσβαση προς το υπόγειο και τους χώρους του προσωπικού. Η λειτουργική σαφήνεια συνδυάζεται με υλική ένταση, καθιστώντας τον πάγκο τόσο εργαλείο εργασίας όσο και οπτικό σημείο αναφοράς μέσα στο café.

Lounge, ψηλό τραπέζι και σκηνογραφική φύτευση

Κατά μήκος της υαλωμένης όψης, ένας ξύλινος πάγκος αναπτύσσεται παράλληλα με τα παράθυρα. Η επένδυση του καθίσματος με πράσινο δέρμα ενισχύει την υλική παλέτα του εσωτερικού, προσφέροντας ταυτόχρονα έναν άνετο χώρο παραμονής. Τα θερμαντικά σώματα ενσωματώνονται πίσω από ξύλινα διάτρητα πάνελ, διατηρώντας την οπτική συνέχεια και επιτρέποντας την κυκλοφορία του θερμού αέρα.

Στην περιοχή του lounge, ένα μεγάλο ψηλό τραπέζι από μάρμαρο, πακτωμένο στο δάπεδο, λειτουργεί ως γλυπτική παρουσία. Στιβαρό αλλά εκλεπτυσμένο, μετατρέπει τον χώρο σε σημείο αφιερωμένο στη συνάντηση. Στο πίσω μέρος του lounge, μια υπερυψωμένη γραμμική ζαρντινιέρα επενδυμένη με γυαλιστερά πράσινα κεραμικά πλακίδια εισάγει ένα ζωντανό φόντο, μεταφέροντας την παρουσία του εξωτερικού τοπίου στο εσωτερικό.

Ευέλικτη φιλοξενία για διαφορετικές στιγμές της ημέρας

Η διάταξη σχεδιάστηκε ώστε να υποστηρίζει πολλαπλές χρήσεις, οργανωμένη γύρω από τη ρυθμική ακολουθία των καμαρών που χωρίζει το café σε δύο βασικές ζώνες: το bistro και το lounge. Κάθε περιοχή μπορεί να φιλοξενεί διαφορετικές δραστηριότητες, διατηρώντας παράλληλα μια συνεκτική συνολική ατμόσφαιρα.

Από τα πρωινά γεύματα και τα brunches μέχρι τα απογευματινά aperitifs και τις βραδινές ζωντανές μουσικές εμφανίσεις, το café μπορεί να προσαρμόζεται σε διαφορετικά κοινωνικά και πολιτιστικά προγράμματα. Ο συνδυασμός αρθρωτών στοιχείων, ανοιχτής κάτοψης και ευέλικτης επίπλωσης επιτρέπει στο Caffè Nazionale να παραμένει φιλόξενο και λειτουργικό σε όλη τη διάρκεια της ημέρας.

Αλπικά υλικά και ανανεωμένη τοπική ταυτότητα

Το έργο ξεκινά από το υπάρχον μαρμάρινο δάπεδο, το οποίο χαρακτηρίζεται από μεταβαλλόμενους τόνους ανάμεσα στο δασικό πράσινο και το βαθύ κοκκινωπό καφέ. Από αυτή την υλική αφετηρία αναπτύσσεται μια παλέτα που επανερμηνεύει το αλπικό πλαίσιο: ξύλο ελάτης για τους τοίχους και τις οροφές, πράσινο που εκφράζεται μέσα από το μάρμαρο, τα γυαλισμένα κεραμικά πλακίδια και τον ανάγλυφο σοβά, και ζωντανή φύτευση που ολοκληρώνει τη σύνθεση.

Μέσα από αυτά τα στοιχεία, το Caffè Nazionale γίνεται κάτι περισσότερο από ένας ανακαινισμένος χώρος φιλοξενίας. Συλλαμβάνεται ως ένας τόπος συνάντησης και ταυτότητας, σε διαρκή διάλογο με την πόλη, το τοπίο και τη μνήμη του Tarvisio ως παραμεθόριου τόπου κίνησης και ανταλλαγής.

Στοχευμένες παρεμβάσεις

Athena Residence is the renovation of a 1960s apartment in central Athens, conceived as a small-scale hospitality project within the dense urban fabric of Kolonaki.

 

Το Athena Residence αποτελεί την ανακαίνιση ενός διαμερίσματος της δεκαετίας του 1960 στο κέντρο της Αθήνας, σχεδιασμένου ως ένα εγχείρημα μικρής κλίμακας φιλοξενίας, ενταγμένο στον συμπαγή αστικό ιστό του Κολωνακίου.

 

Στρατηγική Επανάχρησης

Το έργο ανταποκρίνεται στη μεταβαλλόμενη πραγματικότητα της σύγχρονης Αθήνας, όπου οι οικιακοί εσωτερικοί χώροι καλούνται ολοένα και περισσότερο να υποστηρίξουν υβριδικούς τρόπους κατοίκησης – την καθημερινή ζωή παράλληλα με τη βραχυχρόνια διαμονή. Εργαζόμενο εντός των περιορισμών ενός υφιστάμενου κελύφους και ενός αυστηρά καθορισμένου προϋπολογισμού, το έργο υιοθετεί μια στρατηγική ήπιων αλλά ουσιαστικών παρεμβάσεων. Αντί να επιδιώκει έναν μορφολογικό μετασχηματισμό, ο σχεδιασμός δίνει προτεραιότητα στην επανάχρηση, στη χωρική καθαρότητα και στη μακροχρόνια απόδοση.

Το αρχικό ξύλινο δάπεδο διατηρήθηκε και αποκαταστάθηκε προσεκτικά. Νέα, ειδικά σχεδιασμένα στοιχεία ξυλουργικών κατασκευών σε ξύλο και ορείχαλκο οργανώνουν την κουζίνα, τους αποθηκευτικούς χώρους και τις ντουλάπες ως σταθερά αρχιτεκτονικά στοιχεία και όχι ως αυτόνομα έπιπλα, ενισχύοντας την αίσθηση συνοχής και μονιμότητας. Διακριτικές αναδιατάξεις της κάτοψης βελτιώνουν τη ροή, τη διείσδυση του φυσικού φωτός και τη χωρική ευελιξία, επιτρέποντας στο διαμέρισμα να προσαρμόζεται σε μεταβαλλόμενα πρότυπα χρήσης χωρίς να αλλοιώνει τη δομική του λογική.

 

 

Προσέγγιση Βιωσιμότητας

Η ενεργειακή απόδοση αποτέλεσε κεντρικό άξονα της βιώσιμης στρατηγικής του έργου. Σε μια πόλη όπου σημαντικό μέρος του οικιστικού αποθέματος παραμένει ενεργειακά ανεπαρκές, η ανακαίνιση εστίασε στη δραστική μείωση των λειτουργικών ενεργειακών αναγκών, αντί σε επιφανειακές αναβαθμίσεις. Υαλοστάσια υψηλής ενεργειακής απόδοσης, φωτισμός χαμηλής κατανάλωσης, πρόβλεψη για φωτοβολταϊκά συστήματα και η αντικατάσταση της κεντρικής θέρμανσης φυσικού αερίου με αντλία θερμότητας αέρα-νερού οδήγησαν σε μείωση άνω του 65% στην κατανάλωση λειτουργικής ενέργειας. Η ενεργειακή κατηγορία του διαμερίσματος αναβαθμίστηκε από Ζ σε Β+, σηματοδοτώντας μια ουσιαστική περιβαλλοντική βελτίωση εντός του υφιστάμενου κελύφους.

 

 

Σχεδιαστική Φιλοσοφία

Το Athena Residence αντανακλά μια ευρύτερη αρχιτεκτονική στάση που αναδύεται στην Αθήνα, η οποία αποδίδει αξία στη συνέχεια, την ευθύνη και την προσεκτική διαχείριση του υφιστάμενου δομημένου περιβάλλοντος. Αντί να επιδιώκει εντυπωσιασμό, το έργο αναδεικνύει πώς στοχευμένες και ακριβείς παρεμβάσεις μπορούν να ενισχύσουν την άνεση, την περιβαλλοντική απόδοση και τη διάρκεια ζωής ενός χώρου. Με αυτόν τον τρόπο, προτείνει ένα εναλλακτικό μοντέλο μικρής κλίμακας φιλοξενίας: ένα μοντέλο ενσωματωμένο στην καθημερινότητα της πόλης, με σεβασμό στη υλικότητα και τη μνήμη του τόπου, και προσανατολισμό στη διαχρονική ανθεκτικότητα.

 

Η πρώτη φάση ανακαίνισης του κλειστού γηπέδου μπάσκετ στο ΟΑΚΑ συνδυάζει βασικές δομικές και τεχνικές αναβαθμίσεις με νέους χώρους φιλοξενίας, Τύπου και εξυπηρέτησης του κοινού.

 

 

Η ανακαίνιση του PAO BC Arena μετέτρεψε το κλειστό γήπεδο μπάσκετ του ΟΑΚΑ σε έδρα της ΚΑΕ Παναθηναϊκός. Η επέμβαση κάλυψε έκταση μεγαλύτερη από 50.000τ.μ. και συνδύασε τη συντήρηση του υφιστάμενου κτιρίου με λειτουργική, αισθητική και ενεργειακή αναβάθμιση.

Ο βασικός μετασχηματισμός υλοποιήθηκε μέσα σε 75 ημέρες. Αντίστοιχα, η συνολική διαδικασία μελέτης και κατασκευής της πρώτης φάσης ολοκληρώθηκε σε τέσσερις μήνες.

Το ιδιαίτερα περιορισμένο χρονοδιάγραμμα απαίτησε στενή συνεργασία ανάμεσα στους μελετητές, τη διοίκηση του έργου, τους τεχνικούς συμβούλους και τους αναδόχους.

Αντί να αντικαταστήσει την ταυτότητα του γηπέδου, η επέμβαση επιδιώκει να αναδείξει τον φέροντα οργανισμό και να προσαρμόσει τις υποδομές στις σύγχρονες απαιτήσεις.

Προτεραιότητα στις υποδομές

Η πρώτη ενότητα εργασιών αφορούσε βασικά τεχνικά ζητήματα, τα οποία παρέμεναν άλυτα για μεγάλο χρονικό διάστημα. Οι επεμβάσεις περιλάμβαναν στεγανώσεις, έλεγχο και ενίσχυση της στατικής επάρκειας του χωροδικτυώματος, καθώς και αναβάθμιση των υδραυλικών και ηλεκτρολογικών εγκαταστάσεων.

Οι εργασίες ήταν απαραίτητες για την ασφαλή και ομαλή λειτουργία του κτιρίου. Παράλληλα, δημιούργησαν την τεχνική βάση για τα νέα προγράμματα κοινού, φιλοξενίας και αθλητισμού.

Ο εκσυγχρονισμός δεν αντιμετωπίστηκε, επομένως, μόνο ως αλλαγή της εικόνας. Οι αφανείς υποδομές και η δομική ασφάλεια αποτέλεσαν ισότιμα πεδία του σχεδιασμού.

 

Νέοι χώροι για το κοινό και τη λειτουργία του γηπέδου

Η δεύτερη ενότητα της επέμβασης επικεντρώθηκε στους κοινόχρηστους και λειτουργικούς χώρους. Επανασχεδιάστηκαν οι ζώνες κυκλοφορίας, οι χώροι υγιεινής και οι χώροι εστίασης. Παράλληλα, προστέθηκαν εμπορικές χρήσεις και χώροι παιδικών δραστηριοτήτων.

Νέες εγκαταστάσεις γραφείων και Τύπου υποστηρίζουν την καθημερινή λειτουργία του γηπέδου. Η είσοδος Τύπου, η είσοδος της Θύρας 10 και οι αντίστοιχοι χώροι υγιεινής σχεδιάστηκαν από τους Δέκαθλον σε συνεργασία με την Εύα Λαντζούνη.

Το πρόγραμμα φιλοξενίας περιλαμβάνει νέα είσοδο VIP και VIP Lounge από τον Μάρκο Βουζουνεράκη / RICHE. Σκούρες επιφάνειες, ξυλεία, μάρμαρο και ελεγχόμενος φωτισμός διαμορφώνουν μια περισσότερο συγκεντρωμένη ατμόσφαιρα.

Οι 16 σουίτες από τους K-Division εισάγουν μικρότερους ιδιωτικούς χώρους θέασης μέσα στη μεγάλη κλίμακα του γηπέδου. Η εσωτερική διαμόρφωση συνδυάζει καδραρισμένη θέα προς τον αγωνιστικό χώρο με καθιστικά και λειτουργίες φιλοξενίας.

Διαδραστικός αγωνιστικός χώρος

Ο αγωνιστικός χώρος αναβαθμίστηκε με την εγκατάσταση ενός διαδραστικού γυάλινου αθλητικού δαπέδου. Η ψηφιακή επιφάνειά του επιτρέπει την προσαρμογή των γραφικών, των διαγραμμίσεων και του οπτικού περιεχομένου ανάλογα με τον αγώνα ή την εκδήλωση.

Ο νέος οπτικοακουστικός εξοπλισμός επεκτείνει τον μετασχηματισμό πέρα από το δάπεδο. Οι οθόνες, ο ήχος και ο φωτισμός ενισχύουν την ατμόσφαιρα και επιτρέπουν τη φιλοξενία διαφορετικών αθλητικών και ψυχαγωγικών διοργανώσεων.

Παράλληλα, επαναπροσδιορίστηκε η οπτική ταυτότητα της κερκίδας. Τα πράσινα καθίσματα, οι μεγάλες ψηφιακές οθόνες και τα αναρτημένα λάβαρα συνδέουν τις νέες υποδομές με την ιστορία της ΚΑΕ Παναθηναϊκός.

 

Φωτισμός και εξωτερική ταυτότητα

Η ενεργειακή αναβάθμιση περιλάμβανε την αντικατάσταση του συνόλου του φωτισμού. Νέος λειτουργικός φωτισμός εφαρμόστηκε στους εσωτερικούς χώρους, ενώ επιλεγμένες ζώνες απέκτησαν φωτισμό ανάδειξης και ατμοσφαιρικό φωτισμό.

Ο λειτουργικός διαχωρισμός των επιπέδων έγινε σαφέστερος. Επιπλέον, νέοι χώροι υγιεινής υποστηρίζουν το ανανεωμένο πρόγραμμα κυκλοφορίας και εξυπηρέτησης των θεατών.

Οι εξωτερικές όψεις απέκτησαν νέα χρωματική παλέτα. Η επιλογή διατηρεί ευανάγνωστη τη μορφή του αρχικού γηπέδου, ενώ παράλληλα δηλώνει τη νέα χρήση και ταυτότητά του.

Επανασχεδιάστηκε επίσης ο κοινόχρηστος χώρος στα βορειοανατολικά του κτιρίου. Η αναβάθμιση του λειτουργικού και ατμοσφαιρικού φωτισμού επεκτείνει την επέμβαση πέρα από το κλειστό γήπεδο.

Ανάδειξη ενός δημόσιου αθλητικού κτιρίου

Η ανακαίνιση αντιμετωπίζει το μεγάλο αθλητικό κτίριο ως υφιστάμενη υποδομή που μπορεί να προσαρμοστεί, αντί να αντικατασταθεί. Τα νέα συστήματα και οι λειτουργίες εντάσσονται στον υπάρχοντα φέροντα οργανισμό, του οποίου η κλίμακα και ο χαρακτήρας παραμένουν ευανάγνωστα.

Κατά την αρχική δημοσίευση, είχε σχεδιαστεί μια δεύτερη φάση. Αυτή περιλάμβανε αναβαθμισμένα προπονητήρια, αποδυτήρια και φυσικοθεραπευτήριο.

Επιπλέον, προβλέπονταν νέοι χώροι γραφείων, υπαίθριο café, VIP restaurant, πέντε ακόμη σουίτες και μουσείο του Παναθηναϊκού. Οι προτάσεις αυτές πρέπει να διαβάζονται στο πλαίσιο της δημοσίευσης του Δεκεμβρίου 2024. Η μεταγενέστερη πορεία τους απαιτεί ξεχωριστή επιβεβαίωση.

Η ολοκληρωμένη πρώτη φάση αναδεικνύει τις δυνατότητες ανανέωσης του δημόσιου αθλητικού κτιριακού αποθέματος. Η σχεδιαστική προσέγγιση δεν επιδιώκει μια αυτόνομη και επιδεικτική εικόνα. Αντίθετα, βασίζεται στις αρχές και τη δομική παρουσία του υφιστάμενου κελύφους.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο Τεύχος ek: 293 | Δεκέμβριος 2024, μηνιαίο τεύχος των ek Architectural Publications.