Σε μια δυτική πλαγιά της Άνδρου, τρεις υπόσκαφες κατοικίες βυθίζονται στο έδαφος, οδηγώντας από μια σκιασμένη κάθοδο στην ανοιχτή θέα του Αιγαίου.

Σε μια δυτική πλαγιά της Άνδρου, τρεις υπόσκαφες κατοικίες των MARI GOGA Architecture εγγράφονται διακριτικά στο φυσικό ανάγλυφο. Από ψηλά, η παρουσία τους γίνεται αντιληπτή μόνο μέσα από ορισμένα ίχνη: τους όγκους των ανελκυστήρων, τις καθοδικές κλίμακες των εισόδων και τους γραμμικούς φωταγωγούς, που εμφανίζονται ως λεπτές σχισμές στο έδαφος.

Η σύνθεση ακολουθεί το επίμηκες σχήμα του οικοπέδου και τη φυσική υψομετρική διαφορά της πλαγιάς. Έτσι, οι τρεις κατοικίες τοποθετούνται διαδοχικά στο έδαφος. Η πρώτη και μεγαλύτερη περιλαμβάνει τον κύριο όγκο και έναν ανεξάρτητο ξενώνα, ενώ η τρίτη βρίσκεται στο χαμηλότερο σημείο του οικοπέδου και λειτουργεί αυτόνομα.

Κάθοδος από τη σκιά στο φως

Η πρόσβαση σε κάθε κατοικία γίνεται από την πίσω πλευρά, μέσω καθοδικών κλιμάκων ή ανελκυστήρων. Τοιχία εμφανούς σκυροδέματος πλαισιώνουν τη διαδρομή και εντείνουν την αίσθηση της σταδιακής κατάβασης στη γη.

Στο τέλος της πορείας, η χωρική εμπειρία αντιστρέφεται. Μεγάλα ανοίγματα στις δυτικές όψεις αποκαλύπτουν τον ουρανό και το Αιγαίο, δημιουργώντας την αίσθηση ότι οι χώροι αιωρούνται ψηλά πάνω από τη θάλασσα.

Η ακολουθία αυτή διαμορφώνει τον διττό χαρακτήρα του έργου. Από τη μία πλευρά, οι κατοικίες παραπέμπουν στην προστατευμένη συνθήκη ενός σπηλαίου. Από την άλλη, η πανοραμική τους θέση θυμίζει την υπερυψωμένη θέα μιας αετοφωλιάς.

Στο εσωτερικό, οι κοινόχρηστοι χώροι αναπτύσσονται σε ανοιχτές κατόψεις, ενισχύοντας τη γραμμικότητα και τη συνέχεια της κίνησης. Ένας επιμήκης διάδρομος οδηγεί προς τα υπνοδωμάτια, τα οποία ανοίγονται προς τη δύση και καδράρουν τον ορίζοντα.

Φιλτράροντας το δυτικό φως

Κατά μήκος των δυτικών όψεων εκτείνονται προστατευμένοι, γραμμικοί ημιυπαίθριοι χώροι. Διάτρητα πανέλα από bamboo φιλτράρουν το έντονο απογευματινό φως και ταυτόχρονα περιορίζουν την ένταση του ανέμου πριν αυτός φτάσει στο εσωτερικό.

Η θέση τους μεταβάλλεται ανάλογα με την πορεία του ήλιου και τις ανάγκες των κατοίκων. Έτσι, οι όψεις δεν παραμένουν στατικές. Αντίθετα, το φως, η σκιά και η διαφάνεια μεταβάλλονται συνεχώς κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Οι γραμμικοί φωταγωγοί διαμορφώνονται ως εσωτερικές αυλές και μεταφέρουν φυσικό φως και αερισμό βαθιά στους υπόσκαφους χώρους. Το κατακόρυφο ύψος τους ενισχύει τη σύνδεση ανάμεσα στο εσωτερικό, το τοπίο και το μεταβαλλόμενο φυσικό φως.

Υλικότητα και συνέχεια του τοπίου

Η επιλογή των υλικών ενισχύει τη σχέση με το έδαφος. Το εμφανές σκυρόδεμα και η τοπική πέτρα τονίζουν το βάρος και τον υπόσκαφο χαρακτήρα της αρχιτεκτονικής. Αντίθετα, τα ξύλινα στοιχεία και τα πανέλα από bamboo προσθέτουν θερμότερες υφές και γήινες αποχρώσεις.

Ο περιβάλλων χώρος ακολουθεί τη φυσική κλίση του οικοπέδου. Η τοπική βλάστηση καλύπτει σταδιακά τα βατά δώματα και τα κενά ανάμεσα στις κατοικίες. Με αυτόν τον τρόπο, το διαταραγμένο έδαφος αποκαθίσταται και η αρχιτεκτονική επανεντάσσεται προοδευτικά στο κυκλαδίτικο τοπίο.

Το έργο νοείται τελικά ως ένα «πέρασμα», τόσο κυριολεκτικά όσο και βιωματικά: μια ελεγχόμενη κάθοδος στη γη, που καταλήγει ξανά στο φως, στην ανοιχτότητα και στον ορίζοντα.

Στο όριο ενός δάσους στον Παρνασσό, το Periscope σχεδιάζεται ως χειμερινό καταφύγιο με δύο σαφώς διαφοροποιημένους όγκους.

Ο Πάνος Νικολαΐδης συνδυάζει μια συμπαγή πέτρινη βάση με έναν ξύλινο ανώτερο όγκο κάτω από δίρριχτη στέγη. Έτσι, γνώριμα στοιχεία της ορεινής αρχιτεκτονικής επανερμηνεύονται μέσα από μια σύγχρονη σύνθεση.

Πέτρινη βάση και ξύλινο παρατηρητήριο

Ο επιμήκης πέτρινος όγκος αναπτύσσεται παράλληλα με το όριο του οικοπέδου. Μια εσοχή διακόπτει τη συμπαγή κύρια όψη και σηματοδοτεί την είσοδο. Από εκεί, ένα στενό υαλοστάσιο οδηγεί στους βασικούς χώρους της κατοικίας.

Στο ισόγειο συγκεντρώνονται οι κοινόχρηστες λειτουργίες. Η ενιαία κάτοψη οργανώνεται σε τρεις διακριτές αλλά συνδεδεμένες ζώνες. Κατά μήκος του πίσω τοίχου αναπτύσσονται η κουζίνα και οι χώροι αποθήκευσης. Στο κέντρο, η τραπεζαρία και το τζάκι διαμορφώνουν τον βασικό πυρήνα συγκέντρωσης.

Παράλληλα, ένα πιο ανεπίσημο καθιστικό εκτείνεται κατά μήκος της κύριας όψης. Το στοιχείο της τραπεζαρίας αποτελεί συνέχεια της κουζίνας και καταλήγει σε ένα μεγάλο τραπέζι. Με αυτόν τον τρόπο, η προετοιμασία του φαγητού, το γεύμα και η καθημερινή διαβίωση παραμένουν χωρικά συνδεδεμένα.

Πάνω από την πέτρινη βάση τοποθετείται ένας μικρότερος ξύλινος όγκος. Εκεί βρίσκεται ένας ανεξάρτητος ξενώνας, του οποίου η θέση θυμίζει παρατηρητήριο. Από την ανώτερη στάθμη, η θέα περνά πάνω από τις κορυφές των δέντρων και κατευθύνεται προς το ορεινό τοπίο.

Καδράροντας το δάσος

Ο ανώτερος όγκος προβάλλει πέρα από την πέτρινη βάση και επενδύεται με ξυλεία. Οι σανίδες συνεχίζονται στις όψεις, τη στέγη και τις εσωτερικές επιφάνειες. Έτσι, δημιουργείται ένα ενιαίο υλικό περίβλημα.

Ένα εσοχικό υαλοστάσιο ακολουθεί τη γεωμετρία της δίρριχτης στέγης. Το καθιστικό ανοίγεται άμεσα προς το δάσος, ενώ ένα στεγασμένο μπαλκόνι επεκτείνει αυτή τη σχέση προς το εξωτερικό.

Στο εσωτερικό, μια κουρτίνα ακολουθεί τη γραμμή της στέγης και ορίζει την πιο ιδιωτική ζώνη. Πίσω από αυτό το ελαφρύ όριο βρίσκονται το υπνοδωμάτιο και το λουτρό. Η ιδιωτικότητα εξασφαλίζεται, επομένως, χωρίς να διακόπτεται η συνέχεια του ξύλινου εσωτερικού.

Η κύρια κατοικία αναπτύσσει διαφορετική σχέση με το περιβάλλον. Η πέτρα προσδίδει βάρος και αίσθηση σταθερής σύνδεσης με το έδαφος. Παράλληλα, επιλεγμένα ανοίγματα καδράρουν συγκεκριμένες εικόνες του τοπίου.

Αντίθετα, ο υπερυψωμένος ξύλινος όγκος εμφανίζεται ελαφρύτερος και περισσότερο εκτεθειμένος. Η θέση του πάνω από την πέτρινη βάση ενισχύει την οπτική σύνδεση με τις κορυφές των δέντρων.

Αναφορές στο γύρω δάσος εισέρχονται επίσης στο εσωτερικό μέσα από αντικείμενα και έργα τέχνης. Το μοτίβο του ελαφιού επανέρχεται σε διαφορετικές μορφές στους χώρους. Ωστόσο, δεν λειτουργεί απλώς ως διακοσμητικό στοιχείο. Αντίθετα, ενισχύει τη σύνδεση της κατοικίας με το φυσικό περιβάλλον.

Μέσα από την αντίθεση ανάμεσα στη βαρύτητα και την ελαφρότητα, το έργο προτείνει δύο διαφορετικούς τρόπους κατοίκησης του ορεινού τοπίου. Η πέτρινη βάση παραμένει αγκυρωμένη στο έδαφος. Πάνω από αυτή, ο ξύλινος ξενώνας λειτουργεί ως παρατηρητήριο ανάμεσα στα δέντρα.

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ek253 | Δεκέμβριος 2020.

Μια κατοικία 200τ.μ. σε επικλινές τοπίο της Κρήτης οργανώνεται γύρω από ένα τριγωνικό όριο πέτρινων τοιχίων αντιστήριξης, από το οποίο αναπτύσσονται κατακερματισμένοι όγκοι, αυλές και ημιυπαίθριοι χώροι που ακολουθούν τη φυσική κλίση.

Το Τρίεδρον στον Λίσταρο από τους PT.a | Polychronakis Troullinos architects είναι μια νέα κατοικία 200τ.μ. σε στάδιο μελέτης. Σε ένα επικλινές οικόπεδο με ευρεία θέα, η πρόταση ξεκινά από μια σαφή γεωμετρική χειρονομία: ένα τριγωνικό όριο που σχηματίζεται από διαδοχικά πέτρινα τοιχία αντιστήριξης. Αντί να λειτουργεί ως κλειστή περίμετρος, το σχήμα αποτελεί το οργανωτικό πεδίο από το οποίο αναπτύσσεται η αρχιτεκτονική.

Οι κτιριακοί όγκοι κατακερματίζονται, μετατοπίζονται και σε επιμέρους σημεία υπερβαίνουν τα όρια του τριγώνου, δημιουργώντας σκόπιμη ένταση ανάμεσα στη γεωμετρική τάξη και την ακανόνιστη μορφολογία του εδάφους. Η κατοικία ακολουθεί έτσι τη φυσική κλίση αντί να αντιμετωπίζεται ως ένα ενιαίο, αυτόνομο αντικείμενο πάνω στην πλαγιά.

Ένα τριγωνικό πεδίο

Η τριγωνική γεωμετρία προσδιορίζει τόσο τα φυσικά όρια της επέμβασης όσο και τη βασική λογική της κάτοψης.

Τα πέτρινα τοιχία αντιστήριξης οργανώνουν την κίνηση, διαμορφώνουν κατώφλια και μεταβάσεις μεταξύ διαφορετικών στάθμεων και ταυτόχρονα αγκυρώνουν την κατασκευή στο έδαφος. Στο εσωτερικό αυτού του πλαισίου, οι επιμέρους όγκοι μετατοπίζονται ελαφρά μεταξύ τους και σε συγκεκριμένα σημεία εκτείνονται πέρα από την αρχική γεωμετρία.

Το τρίγωνο λειτουργεί επομένως περισσότερο ως πεδίο γένεσης παρά ως περίγραμμα. Η σαφήνειά του εξασφαλίζει τη βασική τάξη της σύνθεσης, ενώ οι μετατοπίσεις προσαρμόζουν την κατοικία στο ανάγλυφο.

Παράλληλα, ο κατακερματισμός περιορίζει την αντιληπτή κλίμακα του συνολικού προγράμματος. Αντί για μια ενιαία κτιριακή μάζα, η κατοικία διαβάζεται ως ακολουθία χαμηλότερων όγκων που ακολουθούν την πλαγιά και ενισχύουν την οριζόντια σχέση με το τοπίο.

Πλήρες και κενό

Οι ενδιάμεσοι χώροι αποτελούν ισότιμο μέρος της αρχιτεκτονικής σύνθεσης.

Αυλές, βεράντες και ημιυπαίθριες περιοχές διαμορφώνονται ανάμεσα στους κτιριακούς όγκους και τα πέτρινα τοιχία, επιτρέποντας στο φυσικό φως, τον αέρα και τις μακρινές θεάσεις να εισχωρούν βαθύτερα στην κατοικία.

Η διάκριση ανάμεσα στο εσωτερικό και το εξωτερικό αμβλύνεται σταδιακά. Η κίνηση εναλλάσσεται ανάμεσα σε κλειστούς χώρους, προστατευμένες μεταβατικές περιοχές και ανοιχτές αυλές, διατηρώντας το τοπίο σταθερά παρόν στη χωρική εμπειρία.

Οι υπαίθριες λειτουργίες δεν συγκεντρώνονται μόνο στην περίμετρο του κτιρίου, αλλά κατανέμονται στο εσωτερικό της σύνθεσης. Τα κενά διαχωρίζουν τους όγκους και ταυτόχρονα τους συνδέουν οπτικά και λειτουργικά.

Προσαρμογή στο ανάγλυφο

Ο κατακερματισμός των όγκων ανταποκρίνεται άμεσα στην έντονη κλίση του οικοπέδου.

Μικρές μετατοπίσεις στην κάτοψη και στις στάθμες επιτρέπουν στα διαφορετικά τμήματα της κατοικίας να ακολουθήσουν τη φυσική τοπογραφία χωρίς να επιβάλλεται ένα ενιαίο οριζόντιο επίπεδο.

Τα τοιχία αντιστήριξης λειτουργούν ως ενδιάμεσο σύστημα ανάμεσα στην αρχιτεκτονική και το έδαφος. Πέρα από τη συγκράτηση της πλαγιάς, καθορίζουν την κίνηση και τα όρια των υπαίθριων χώρων.

Η σύνθεση αναπτύσσεται έτσι ως σύνολο αλληλένδετων τμημάτων και όχι ως ένας ενιαίος όγκος, περιορίζοντας την οπτική παρουσία της κατοικίας και ενισχύοντας την ανάπτυξή της κατά μήκος της πλαγιάς.

Φυσική πέτρα και γήινες αποχρώσεις

Η υλικότητα ενισχύει τη σχέση του έργου με το άμεσο περιβάλλον.

Η φυσική πέτρα χρησιμοποιείται στα τοιχία αντιστήριξης που συγκροτούν τη βασική γεωμετρική δομή, ενώ οι επιφάνειες των όγκων κινούνται σε γήινες αποχρώσεις, περιορίζοντας τη χρωματική αντίθεση με το τοπίο.

Απέναντι σε αυτή την υλική συνέχεια, η καθαρή γεωμετρία των κτιριακών όγκων εισάγει μια περισσότερο αφαιρετική αρχιτεκτονική γλώσσα. Η πρόταση δεν βασίζεται στη μορφολογική αναπαραγωγή της τοπικής αρχιτεκτονικής, αλλά στη σχέση με το έδαφος, την κλίμακα και τη φυσική πέτρα.

Το Τρίεδρο οργανώνεται τελικά μέσα από την αλληλεπίδραση δύο συστημάτων: της ακρίβειας ενός τριγωνικού σχήματος και των μεταβαλλόμενων συνθηκών της φυσικής πλαγιάς. Τα πέτρινα τοιχία παρέχουν ένα σταθερό πλαίσιο, το οποίο τροποποιείται από τους όγκους, τις αυλές και τις βεράντες, δημιουργώντας μια ακολουθία εσωτερικών, ημιυπαίθριων και ανοιχτών χώρων.

Στη συνοικία Villeray του Μόντρεαλ, μια νέα οικογενειακή κατοικία 549τ.μ. χρησιμοποιεί ένα καμπύλο πέτασμα από υαλότουβλα και μια κατακόρυφη ακολουθία φωτεινών χώρων για να διαχειριστεί την ιδιωτικότητα, το φυσικό φως και τη σχέση της καθημερινής ζωής με τον κήπο.

Το The Lens στο Μόντρεαλ από τους MU Architecture είναι μια νέα οικογενειακή κατοικία στη συνοικία Villeray, σχεδιασμένη για ένα ζευγάρι και τα παιδιά του σε οικόπεδο όπου προϋπήρχε μονοκατοικία. Η κατεδάφισή της επέτρεψε την επανεξέταση της χωροθέτησης, του προσανατολισμού και της εσωτερικής οργάνωσης, με βασική παράμετρο την ιδιαίτερη αστική συνθήκη ενός οικοπέδου που περιβάλλεται από δρόμο στα νότια και παρόδους στα ανατολικά και βόρεια.

Ο σχεδιασμός αντλεί αναφορές από τον ιαπωνικό μινιμαλισμό και τις αρχές του feng shui, οι οποίες μεταφράζονται κυρίως μέσα από την ελεγχόμενη κυκλοφορία, το φιλτραρισμένο φυσικό φως και τη σταδιακή μετάβαση από τις περισσότερο δημόσιες στις ιδιωτικές λειτουργίες. Ένα υφιστάμενο λευκό έλατο στη γωνία του οικοπέδου διατηρήθηκε και εντάχθηκε στη νέα σύνθεση.

Ιδιωτικότητα και φυσικό φως

Το οικόπεδο διαθέτει ευνοϊκό νότιο προσανατολισμό, αλλά ελάχιστες δυνατότητες απομάκρυνσης από τα γειτονικά βλέμματα.

Η απάντηση των MU Architecture είναι μια σύνθεση περισσότερο συμπαγών όγκων, στους οποίους παρεμβάλλονται ελεγχόμενα ανοίγματα και ενδιάμεσοι χώροι. Αντί η κατοικία να ανοίγεται χωρίς περιορισμούς προς τον δρόμο, το κέλυφος ρυθμίζει τις θεάσεις και ταυτόχρονα επιτρέπει στο φυσικό φως να εισχωρήσει στο εσωτερικό.

Κυρίαρχο στοιχείο της νότιας όψης είναι ένα καμπύλο πέτασμα από υαλότουβλα. Η ημιδιαφανής επιφάνεια διαχέει το φως χωρίς να επιτρέπει άμεσες θεάσεις προς τους χώρους της κατοικίας, δημιουργώντας μια ενδιάμεση συνθήκη ανάμεσα στη διαφάνεια και την περίκλειση.

Η αντίληψή του μεταβάλλεται μέσα στη διάρκεια της ημέρας. Από το εσωτερικό, το έντονο νότιο φως φιλτράρεται πριν φτάσει στους χώρους διημέρευσης, ενώ από τον δρόμο το εσωτερικό διακρίνεται ως ασαφής φωτεινή παρουσία. Το βράδυ, ο τεχνητός φωτισμός αντιστρέφει αυτή τη σχέση.

Διαβάθμιση των λειτουργιών

Η κατοικία οργανώνεται καθ’ ύψος, με αφετηρία ένα υπόσκαφο επίπεδο στάθμευσης, προσβάσιμο μέσω κεκλιμένης ράμπας.

Η μεταφορά της κίνησης των οχημάτων κάτω από τη στάθμη του εδάφους απελευθερώνει πλήρως το ισόγειο για την καθημερινή ζωή της οικογένειας. Το υπόγειο δεν αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως βοηθητικός χώρος: μια ευρύχωρη περιοχή εισόδου συνδέει το γκαράζ με την κεντρική σκάλα, ενώ δύο ξενώνες μπορούν να λειτουργούν με σχετική αυτονομία.

Ένας επιπλέον ευέλικτος χώρος διαθέτει ανεξάρτητη πρόσβαση από τη ράμπα και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως γραφείο ή χώρος συναντήσεων, χωρίς να εμπλέκει την επαγγελματική δραστηριότητα στις ιδιωτικές περιοχές της κατοικίας.

Στο ισόγειο συγκεντρώνεται ο βασικός χώρος διημέρευσης. Η κουζίνα, η βοηθητική κουζίνα, η τραπεζαρία και το καθιστικό διαμορφώνουν μια συνεχή ακολουθία, με το καθιστικό να αναπτύσσεται σε διπλό ύψος. Ένας χώρος παιχνιδιού για τα παιδιά και ένα WC συμπληρώνουν το πρόγραμμα.

Προς τον κήπο, οι κοινόχρηστες λειτουργίες επεκτείνονται σε στεγασμένη βεράντα, ενισχύοντας την καθημερινή σχέση ανάμεσα στο εσωτερικό και τον υπαίθριο χώρο.

Ιδιωτικές λειτουργίες και κατακόρυφες συνδέσεις

Στον επάνω όροφο οργανώνονται οι περισσότερο ιδιωτικές χρήσεις.

Τα δύο παιδικά υπνοδωμάτια μοιράζονται κοινό λουτρό, ενώ προβλέπεται ανεξάρτητος χώρος πλυντηρίου. Η κύρια σουίτα ανοίγεται σε ιδιωτική βεράντα πάνω από τη στεγασμένη περιοχή του ισογείου, διατηρώντας άμεση οπτική σχέση με τον κήπο.

Ένα μεγάλο γραφείο διαμορφώνεται σε εξώστη πάνω από το καθιστικό διπλού ύψους. Η θέση του επιτρέπει τη σύνδεση της εργασίας με τον κεντρικό χώρο της κατοικίας χωρίς να δημιουργείται ένα ακόμη πλήρως απομονωμένο δωμάτιο.

Μια δεύτερη σκάλα οδηγεί ψηλότερα, σε lounge και υπαίθρια βεράντα στο δώμα, προσθέτοντας έναν ακόμη χώρο εξωτερικής ζωής μέσα στον πυκνό αστικό ιστό.

Τα υαλότουβλα ως φίλτρο

Το καμπύλο πέτασμα από υαλότουβλα αποτελεί το πλέον χαρακτηριστικό στοιχείο της κατοικίας, ωστόσο ο ρόλος του είναι πρωτίστως χωρικός και περιβαλλοντικός.

Η ημιδιαφανής επιφάνειά του εξασφαλίζει ιδιωτικότητα απέναντι στον δρόμο και τις γειτονικές ιδιοκτησίες, αξιοποιώντας παράλληλα τον νότιο προσανατολισμό. Η φωτεινότητά του μεταβάλλεται συνεχώς και δημιουργεί ένα περισσότερο σύνθετο όριο από έναν συμβατικό συμπαγή τοίχο ή ένα διαφανές υαλοστάσιο.

Η αναφορά στα ιαπωνικά πετάσματα shoji εντοπίζεται ακριβώς σε αυτή τη συνθήκη: το φυσικό φως εισέρχεται, χωρίς ο εξωτερικός χώρος να αποκαλύπτεται πλήρως.

Δίπλα στο γυάλινο πέτασμα, όγκοι από μπεζ τούβλο σκυροδέματος εναλλάσσουν οξείες και καμπύλες ακμές, διαμορφώνοντας μια περισσότερο συμπαγή εξωτερική επιφάνεια προς την πόλη.

Υλικότητα και κατακόρυφος άξονας φωτός

Στο εσωτερικό χρησιμοποιείται περιορισμένη παλέτα από καρυδιά, δρυ, πορσελάνη και βουρτσισμένο ορείχαλκο.

Στην κουζίνα, ένας μονολιθικός αναρτημένος απορροφητήρας οργανώνει τη νησίδα, ενώ μια σειρά από ραβδωτά ξύλινα φωτιστικά σηματοδοτεί την τραπεζαρία. Το πέτασμα από υαλότουβλα παραμένει ορατό από τον χώρο και διαχέει μεταβαλλόμενο φυσικό φως πάνω στο δρύινο δάπεδο.

Μια λευκή μεταλλική αναρτημένη σκάλα με γυάλινα στηθαία συνδέει τα κύρια επίπεδα γύρω από ένα κατακόρυφο κενό. Η διαμόρφωση επιτρέπει στο φυσικό φως να μεταφέρεται από τα υψηλότερα σημεία προς το ισόγειο, ενώ παράλληλα διατηρεί οπτική συνέχεια μεταξύ των ορόφων.

Στα λουτρά, μπεζ πορσελάνη και βουρτσισμένος ορείχαλκος συνεχίζουν την περιορισμένη υλικότητα, ενώ η κύρια σουίτα διαθέτει καμπίνα ντους και ξεχωριστό ατμόλουτρο.

Άνοιγμα προς τον κήπο

Στην πίσω πλευρά, η σχέση της κατοικίας με το περιβάλλον αντιστρέφεται και το κέλυφος αποκτά πολύ μεγαλύτερη διαφάνεια.

Ο κήπος, σχεδιασμένος από τους Atelier Friche, οργανώνεται με αγρωστώδη και πολυετείς φυτεύσεις γύρω από μια πισίνα με σκούρο πυθμένα που αντανακλά τον ουρανό. Η στεγασμένη βεράντα διαθέτει υπαίθρια κουζίνα, ενώ πάνω από αυτή αναπτύσσεται φυτεμένο δώμα.

Η αντίθεση ανάμεσα στην περισσότερο προστατευμένη όψη προς τον δρόμο και το ανοιχτό μέτωπο προς τον κήπο συνοψίζει τη βασική χωρική λογική του έργου: περίκλειση και φιλτραρισμένο φως προς την πόλη, μεγαλύτερη διαφάνεια προς το ιδιωτικό τοπίο.

Στο The Lens, το κέλυφος δεν χρησιμοποιείται μόνο για τη διαμόρφωση μιας αναγνωρίσιμης εικόνας, αλλά ως εργαλείο ελέγχου της ιδιωτικότητας, του φωτός και της κίνησης. Το πέτασμα από υαλότουβλα, το κατακόρυφο κενό και οι διαδοχικές συνδέσεις με βεράντες και κήπο οργανώνουν τελικά την κατοίκηση μέσα από διαφορετικούς βαθμούς ανοιχτότητας.

Στην άκρη ενός φαραγγιού στη Μάνη, δύο πέτρινα κτίσματα ηλικίας πολλών αιώνων αποκαθίστανται και συνδέονται σε μια οικογενειακή κατοικία, όπου η τοπική κατασκευαστική παράδοση συναντά αναφορές από την Ταϊλάνδη, το Μαρόκο και την ευρύτερη μεσογειακή υλικότητα.

Το Παρατηρητήριο στην Ίζνα από τους ETSI Architects καταλαμβάνει δύο υφιστάμενα πέτρινα κτίσματα στην άκρη ενός απότομου φαραγγιού. Η κατοικία σχεδιάστηκε ως τόπος συνάντησης τριών γενεών μιας αμερικανο-ταϊλανδέζικης οικογένειας, με την επέμβαση να εστιάζει στη στατική αποκατάσταση και τη σύνδεση των ιστορικών κατασκευών. Η μοναδική ουσιαστική νέα προσθήκη είναι ένας διώροφος χώρος εισόδου που οργανώνει την κατακόρυφη κυκλοφορία μεταξύ των επιπέδων.

Η αποκατάσταση διατηρεί το βάρος και την ακανόνιστη υλικότητα της λιθοδομής, ενώ οι νέες επεμβάσεις οργανώνουν τη σύγχρονη κατοίκηση γύρω από τις θεάσεις προς το φαράγγι και τη θάλασσα. Η έντονη κλίση του εδάφους εντάσσεται στη χωρική εμπειρία, συνδέοντας δωμάτια, εξώστες και διαφορετικές στάθμες του κήπου σε μια συνεχή διαδρομή.

Σύνδεση δύο ιστορικών κτισμάτων

Η αρχιτεκτονική επέμβαση έχει ως αφετηρία δύο ανεξάρτητα παραδοσιακά κτίσματα που συνυπήρχαν για αιώνες.

Αντί η μεταξύ τους απόσταση να εξαλειφθεί, αξιοποιείται για τη δημιουργία της νέας εισόδου. Ο ενδιάμεσος όγκος διαμορφώνεται σε διπλό ύψος και περιλαμβάνει τον βασικό πυρήνα κατακόρυφης κυκλοφορίας, λειτουργώντας ως το σημείο από όπου γίνεται αντιληπτή η συνολική οργάνωση της κατοικίας.

Από το ίδιο κατώφλι προβάλλει ένας νέος εξώστης με επένδυση ξυλείας προς το φαράγγι, εισάγοντας άμεσα τη θέα στη διαδρομή.

Η πρόσβαση πραγματοποιείται μέσω ενός στενού μονοπατιού που ακολουθεί το βραχώδες όριο της πλαγιάς, μετατρέποντας την άφιξη σε σταδιακή μετάβαση από το τοπίο προς το εσωτερικό.

Κυκλική διαδρομή στο επάνω επίπεδο

Στο ανώτερο επίπεδο, η κίνηση οργανώνεται μέσα από μια συνεχή εναλλαγή εσωτερικών και υπαίθριων χώρων.

Από τον εξώστη της εισόδου, η διαδρομή περνά από το καθιστικό, την τραπεζαρία και την κουζίνα και καταλήγει πάνω από την παλιά υπόγεια στέρνα. Η οροφή της μετατρέπεται σε υπερυψωμένο, λιθόκτιστο υπαίθριο καθιστικό με ανοιχτή θέα προς το φαράγγι.

Μια δεύτερη πορεία οδηγεί από την είσοδο απευθείας στο επάνω υπνοδωμάτιο μέσω ενός πιο διακριτικού βοηθητικού διαδρόμου. Το υπνοδωμάτιο συνδέεται με ένα ακόμη υπερυψωμένο υπαίθριο καθιστικό μέσα από ένα άνοιγμα από τοίχο σε τοίχο.

Η κατοικία οργανώνεται έτσι περισσότερο ως δίκτυο εσωτερικών και εξωτερικών διαδρομών παρά ως συμβατική ακολουθία κλειστών δωματίων.

Η παλιά στέρνα ως εσωτερική πισίνα

Το χαμηλότερο επίπεδο αποκτά περισσότερο εσωστρεφή χαρακτήρα, διατηρώντας επιλεγμένες οπτικές φυγές προς το τοπίο.

Ένας άτυπος χώρος ψυχαγωγίας και ανάγνωσης περιλαμβάνει δύο καναπέδες-κρεβάτια και μικρά ανοίγματα στη λιθοδομή που στρέφονται προς το φαράγγι. Από εκεί, η κίνηση συνεχίζεται προς ένα θολωτό υπνοδωμάτιο, όπου ένα μοναδικό άνοιγμα συγκεντρώνει τη θέα.

Κεντρικό στοιχείο του κάτω επιπέδου είναι η επανάχρηση της παλιάς δεξαμενής νερού ως εσωτερικής πισίνας. Αντί να απομακρυνθεί, η υπάρχουσα κατασκευή διατηρείται και αποκτά νέα λειτουργία.

Ο έμμεσος φωτισμός αναδεικνύει την περίκλειστη ατμόσφαιρα και την υλικότητα της στέρνας. Η πισίνα διαθέτει παράλληλα ανεξάρτητη πρόσβαση από τη χαμηλότερη στάθμη του κήπου, δίπλα σε έναν ανοιχτό χώρο λουτρού και ντους.

Τοπική κατασκευή και πολιτισμικές αναφορές

Η υλική παλέτα συνδυάζει στοιχεία της μανιάτικης αρχιτεκτονικής με αναφορές στις διαφορετικές πολιτισμικές καταβολές της οικογένειας.

Η υφιστάμενη λιθοδομή παραμένει το βασικό αρχιτεκτονικό υλικό, ενώ παλαιωμένο δρύινο δάπεδο και η ξύλινη στέγη διατηρούν τον άμεσο, υλικό χαρακτήρα των ιστορικών κτισμάτων. Μπρούντζινες λεπτομέρειες, επαναχρησιμοποιημένες επιφάνειες καρυδιάς και χειροποίητα μαροκινά πλακίδια zellige εισάγουν επιπλέον στρώσεις στο εσωτερικό.

Στο χαμηλότερο επίπεδο, τα δάπεδα από γυαλισμένο σκυρόδεμα λειτουργούν ως ουδέτερο υπόβαθρο δίπλα στους πέτρινους τοίχους. Αποχρώσεις του πράσινου jade και του μπορντό, λευκό μάρμαρο και έπιπλα από ξυλεία συμπληρώνουν τη σύνθεση.

Η διαφορετική προέλευση των υλικών δεν εξομαλύνεται σε μια ενιαία αισθητική, αλλά παραμένει σκόπιμα ευανάγνωστη.

Η κίτρινη όψη ως σημείο αναφοράς

Εξωτερικά, η κατοικία διακρίνεται από τη χαρακτηριστική απόχρωση India Yellow, η οποία συνδέεται με την ιστορία του κτιρίου και διατηρείται ως αναγνωρίσιμο στοιχείο μέσα στον οικισμό της Ίζνας.

Το χρώμα διαφοροποιεί την κατοικία από το γκρίζο και γήινο τοπίο χωρίς να αναιρεί την παρουσία της παλιάς λιθοδομής. Μαζί με τα αποκατεστημένα ξύλινα στοιχεία και τις περιορισμένες νέες προσθήκες, καθιστά ευδιάκριτες τις διαφορετικές χρονικές στρώσεις του έργου.

Το Παρατηρητήριο αντιμετωπίζει τελικά την αποκατάσταση ως διαδικασία σύνδεσης: ανάμεσα στα δύο υπάρχοντα κτίσματα, στις εσωτερικές και υπαίθριες διαδρομές, στην παλιά στέρνα και τη νέα χρήση της, αλλά και ανάμεσα στην αρχιτεκτονική παράδοση της Μάνης και τις διαφορετικές πολιτισμικές αναφορές των κατοίκων.

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στην έκδοση Maison de Campagne 2024.

Στο παραδοσιακό χωριό της Βλαχοκερασιάς, μια σύγχρονη κατοικία επανασυνδέει τον ιδιοκτήτη της με τον τόπο καταγωγής του, οργανώνοντας ιδιωτικές και κοινόχρηστες λειτουργίες σε δύο επίπεδα και χρησιμοποιώντας την πέτρα, τα μεγάλα ανοίγματα και μια περιορισμένη υλική παλέτα ως συνδετικά στοιχεία ανάμεσα στη μνήμη, την αρχιτεκτονική και το αρκαδικό τοπίο.

Το Patrion House στην Αρκαδία από τους OfficeTwentyFiveArchitects βρίσκεται στο παραδοσιακό χωριό της Βλαχοκερασιάς, σε ένα οικόπεδο με ιδιαίτερη σημασία για την οικογένεια του ιδιοκτήτη. Στο ίδιο σημείο βρίσκονταν τα ερείπια της κατοικίας του προπάππου του, με αποτέλεσμα η νέα κατοικία να συνδέεται όχι μόνο με το φυσικό τοπίο αλλά και με την προσωπική και οικογενειακή μνήμη του τόπου.

Η αρχιτεκτονική ανταποκρίνεται σε αυτή τη συνθήκη μέσα από μια σαφή οργάνωση σε δύο επίπεδα, την εκτεταμένη χρήση της πέτρας και μεγάλα ανοίγματα προς το περιβάλλον. Αντί να αναπαράγει κυριολεκτικά μορφές της τοπικής αρχιτεκτονικής, το έργο αναζητά τη συνέχεια μέσα από την υλικότητα, τις αναλογίες και τη σχέση του κτιρίου με το τοπίο.

Ιδιωτικοί χώροι μέσα στο ανάγλυφο

Η κατοικία οργανώνεται σε δύο επίπεδα, με σαφή διαχωρισμό ανάμεσα στις περισσότερο ιδιωτικές και τις κοινόχρηστες λειτουργίες.

Στο χαμηλότερο επίπεδο συγκεντρώνονται οι ήσυχες περιοχές του σπιτιού, με τα υπνοδωμάτια και έναν χώρο ψυχαγωγίας. Η θέση τους προσδίδει περισσότερο προστατευμένο χαρακτήρα και ενισχύει τη σχέση τους με το έδαφος.

Στο ανώτερο επίπεδο αναπτύσσονται οι κοινόχρηστες λειτουργίες. Η κουζίνα και το καθιστικό οργανώνονται γύρω από έναν κεντρικό πυρήνα, δημιουργώντας ένα περισσότερο ανοιχτό περιβάλλον για την καθημερινή ζωή και τη συνύπαρξη.

Η καθ’ ύψος οργάνωση δεν διαχωρίζει επομένως μόνο τις χρήσεις, αλλά διαμορφώνει δύο διαφορετικές χωρικές συνθήκες: περισσότερη εσωστρέφεια και ιδιωτικότητα χαμηλότερα, άνοιγμα και κοινωνικότητα στο επάνω επίπεδο.

Η πέτρα ως στοιχείο συνέχειας

Η πέτρα καθορίζει τόσο την εξωτερική εικόνα όσο και βασικές επιφάνειες του εσωτερικού.

Η συνεχής παρουσία της στο κέλυφος και στους εσωτερικούς τοίχους ενισχύει τη σχέση της αρχιτεκτονικής με τον τόπο και δημιουργεί έναν υλικό σύνδεσμο ανάμεσα στο παρελθόν του οικοπέδου και τη σύγχρονη κατοίκηση.

Δεν χρησιμοποιείται ως πρόσθετη διακοσμητική επένδυση, αλλά ως βασικό συστατικό της αρχιτεκτονικής, προσδίδοντας βάρος και αίσθηση μονιμότητας.

Απέναντι στις συμπαγείς πέτρινες επιφάνειες, τα μεγάλα ανοίγματα εισάγουν μια αντίθετη συνθήκη διαφάνειας. Το φυσικό φως εισχωρεί βαθιά στο εσωτερικό, ενώ οι θεάσεις προς το αρκαδικό τοπίο παραμένουν ανεμπόδιστες.

Η αντίθεση ανάμεσα στη μάζα της πέτρας και τη διαφάνεια των υαλοστασίων αποτελεί έτσι ένα από τα βασικά αρχιτεκτονικά εργαλεία του έργου.

Περιορισμένη υλική παλέτα

Ο εσωτερικός σχεδιασμός από τους Stones & Walls ακολουθεί την ίδια συγκρατημένη λογική.

Μια ήπια, ουδέτερη χρωματική παλέτα οργανώνεται γύρω από την ξυλεία, την πέτρα και το μέταλλο, σε συνδυασμό με ανοιχτόχρωμες υφές και σύγχρονες λεπτομέρειες. Η επίπλωση και οι επιφάνειες αποφεύγουν την υπερβολική διακόσμηση, ώστε η υλικότητα του κτιρίου και οι θεάσεις προς το τοπίο να παραμένουν κυρίαρχες.

Η ξυλεία προσθέτει θερμότητα δίπλα στον περισσότερο ορυκτό χαρακτήρα της πέτρας, ενώ τα σκούρα μεταλλικά στοιχεία δημιουργούν σαφέστερες γραμμές και τονίζουν επιμέρους λεπτομέρειες.

Στο κέντρο του καθιστικού, ένα χαρακτηριστικό μαντεμένιο τζάκι λειτουργεί ως βασικό σημείο αναφοράς, οργανώνοντας τον χώρο διημέρευσης χωρίς να ανταγωνίζεται την παρουσία του τοπίου.

Μνήμη, τοπίο και σύγχρονη κατοίκηση

Η ταυτότητα του Patrion House διαμορφώνεται από τη σχέση ανάμεσα στην οικογενειακή ιστορία του τόπου, τη φυσική παρουσία του αρκαδικού τοπίου και τις ανάγκες της σύγχρονης κατοίκησης.

Το έργο δεν επιχειρεί μια μορφολογική ανακατασκευή του παρελθόντος. Οι OfficeTwentyFiveArchitects χρησιμοποιούν τη συνέχεια της πέτρας, την ένταξη της κατοικίας στο ανάγλυφο και το καδράρισμα των μακρινών θεάσεων για να δημιουργήσουν μια περισσότερο έμμεση σύνδεση με την ιστορία του οικοπέδου.

Στο εσωτερικό, οι Stones & Walls συνεχίζουν την ίδια προσέγγιση μέσα από μια περιορισμένη παλέτα που παραμένει στενά συνδεδεμένη με τα αρχιτεκτονικά υλικά.

Το αποτέλεσμα είναι μια κατοικία όπου η διάκριση ανάμεσα στην παράδοση και τον σύγχρονο σχεδιασμό παραμένει σκόπιμα ήπια: η πέτρα και το τοπίο εξασφαλίζουν τη συνέχεια, ενώ τα μεγάλα ανοίγματα, η καθαρή χωρική οργάνωση και οι σύγχρονες λεπτομέρειες προσδιορίζουν τον σημερινό χαρακτήρα της.

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στην έκδοση Maison de Campagne 2025.

Τρεις ανεξάρτητες κατοικίες σε ένα έντονα επικλινές οικόπεδο στα Τρίκαλα Κορινθίας επανερμηνεύουν την τυπική ορεινή κατοικία μέσα από τοπική λιθοδομή και γυαλί, ακολουθώντας το φυσικό ανάγλυφο και διατηρώντας ανεμπόδιστη θέα προς τον Κορινθιακό κόλπο.

Το Slope στα Τρίκαλα Κορινθίας από τους gnb architects είναι ένα μικρό συγκρότημα τριών ανεξάρτητων κατοικιών, τοποθετημένων σε έντονα επικλινές οικόπεδο στα όρια της κάτω συνοικίας των Τρικάλων. Το γήπεδο ανοίγεται προς τον ανατολικό ορίζοντα, με ανεμπόδιστη θέα στις απέναντι πλαγιές και τον Κορινθιακό κόλπο, καθιστώντας το ανάγλυφο, τον προσανατολισμό και τις θεάσεις βασικές παραμέτρους της σύνθεσης.

Η μελέτη επανερμηνεύει χαρακτηριστικά της τοπικής ορεινής αρχιτεκτονικής μέσα από ένα περιορισμένο σύγχρονο λεξιλόγιο. Αντί για την άμεση αναπαραγωγή παραδοσιακών μορφών, η τυπική ορεινή κατοικία απλοποιείται στα βασικά συνθετικά της στοιχεία και εκφράζεται μέσα από λίγα υλικά και καθαρούς όγκους.

Προσαρμογή στην κλίση

Η διάταξη των τριών κατοικιών προκύπτει άμεσα από τη γεωμορφολογία του οικοπέδου.

Με στόχο την προσαρμογή στην έντονη κλίση και τον περιορισμό του αποτυπώματος της κατασκευής, δύο μονάδες συνενώνονται στο υψηλότερο σημείο, ενώ η τρίτη «ολισθαίνει» χαμηλότερα στην πλαγιά.

Η μετατόπιση εξασφαλίζει την απαιτούμενη ιδιωτικότητα μεταξύ των κατοικιών και ταυτόχρονα αποτρέπει την παρεμπόδιση της θέας από τις ψηλότερες μονάδες. Το συγκρότημα δεν διαμορφώνει έτσι ένα ενιαίο κτιριακό μέτωπο, αλλά ακολουθεί τη διαβάθμιση του φυσικού εδάφους.

Η αρχιτεκτονική εντάσσεται στην πλαγιά αντί να επιβάλλεται σε αυτήν ως αυτόνομο αντικείμενο.

Αφαίρεση της ορεινής κατοικίας

Η μορφή κάθε μονάδας προκύπτει από την απλοποίηση της τυπικής ορεινής κατοικίας στα βασικά της στοιχεία.

Ένας λιτός όγκος από τοπική λιθοδομή καλύπτεται από κεκλιμένη κεραμοσκεπή, διατηρώντας μια σαφή αναφορά στον δομημένο χαρακτήρα της περιοχής. Η αναφορά παραμένει ωστόσο αφαιρετική: τα δευτερεύοντα μορφολογικά στοιχεία απομακρύνονται, αφήνοντας τον όγκο, τη στέγη και τα ανοίγματα να καθορίσουν την αρχιτεκτονική ταυτότητα.

Οι τρεις πλευρές κάθε κατοικίας διατηρούν περισσότερο συμπαγή χαρακτήρα, με περιορισμένα και σχετικά μικρά ανοίγματα. Με αυτόν τον τρόπο, η ανεπίχριστη τοπική λιθοδομή αναπτύσσεται σε μεγαλύτερες συνεχείς επιφάνειες και ενισχύει την αίσθηση βάρους του κτιρίου.

Η ανατολική όψη ακολουθεί την ακριβώς αντίθετη λογική.

Λιθοδομή και γυαλί

Προς τον ορίζοντα, το συμπαγές κέλυφος ανοίγεται σχεδόν ολοκληρωτικά.

Ο ανατολικός τοίχος κάθε κατοικίας αντικαθίσταται από ένα ενιαίο μεγάλο υαλοπέτασμα, δημιουργώντας άμεση οπτική συνέχεια ανάμεσα στο εσωτερικό και το μακρινό τοπίο. Η αντίθεση συγκροτεί τη βασική υλική λογική του έργου: η τοπική λιθοδομή εκφράζει τη μάζα και την περίκλειση, ενώ το γυαλί εισάγει διαφάνεια και εξωστρέφεια.

Τα δύο υλικά δεν λειτουργούν απλώς ως διαφορετικές επενδύσεις, αλλά αντιστοιχούν σε δύο διαφορετικές χωρικές συνθήκες.

Από τις πλευρικές και πίσω όψεις, οι κατοικίες εμφανίζονται συμπαγείς και σταθερά συνδεδεμένες με το έδαφος. Προς την ανατολή, αντίθετα, το όριο υποχωρεί και οι εσωτερικοί χώροι ανοίγονται πλήρως προς τη θέα και το φυσικό φως.

Η σαφής αυτή αντίθεση ανάμεσα στο πλήρες και το διαφανές προσδίδει σύγχρονο χαρακτήρα στους κατά τα άλλα λιτούς όγκους.

Προβολή πάνω από το έδαφος

Στην ανατολική πλευρά, κάθε κατοικία επεκτείνεται σε έναν υπαίθριο χώρο διημέρευσης.

Ελαφριές μεταλλικές κατασκευές με δάπεδο από ξυλεία προβάλλουν πέρα από το περίγραμμα των κτιρίων και πάνω από το έντονα κατηφορικό έδαφος, δημιουργώντας σαφή αντίθεση με τη βαρύτερη λιθοδομή.

Λόγω της μεγάλης κλίσης, οι υπαίθριες αυτές πλατφόρμες βρίσκονται ψηλότερα από το φυσικό έδαφος και ανάμεσα στη βλάστηση, δημιουργώντας την αίσθηση αιώρησης ανάμεσα στα κλαδιά των ψηλών δέντρων και τον ουρανό.

Οι εξωτερικοί χώροι λειτουργούν έτσι ως φυσική συνέχεια των γυάλινων ανατολικών όψεων, φέρνοντας την καθημερινή κατοίκηση πιο κοντά στο τοπίο χωρίς εκτεταμένες επεμβάσεις στο ανάγλυφο.

Σύγχρονη ανάγνωση της τοπικής αρχιτεκτονικής

Το Slope συγκροτείται μέσα από ένα περιορισμένο αρχιτεκτονικό λεξιλόγιο: τοπική πέτρα, γυαλί, κεραμοσκεπές και ελαφριές μεταλλικές κατασκευές.

Οι gnb architects δεν επιχειρούν να μιμηθούν την παραδοσιακή αρχιτεκτονική της ορεινής Κορινθίας. Αντίθετα, απομονώνουν ορισμένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της —τον συμπαγή πέτρινο όγκο, την κεκλιμένη στέγη και τη σχέση με την πλαγιά— και τα επανεξετάζουν με βάση τις σύγχρονες απαιτήσεις για φυσικό φωτισμό, εξωστρέφεια και ανεμπόδιστη θέα.

Η χωροθέτηση των τριών κατοικιών ακολουθεί το έδαφος, ενώ η αντίθεση ανάμεσα στις συμπαγείς πέτρινες πλευρές και τις πλήρως γυάλινες ανατολικές όψεις διαμορφώνει μια σαφή σχέση ανάμεσα στην προστασία και το άνοιγμα προς το τοπίο.

Το έργο διατηρεί έτσι ισχυρή σύνδεση με την υλικότητα και τη μορφολογία της περιοχής, ανταποκρινόμενο παράλληλα στις ιδιαίτερες συνθήκες του επικλινούς οικοπέδου.

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στην έκδοση Maison de Campagne 2024.

Μέσα στο πυκνό ελατόδασος του Παρνασσού, το Hermitage 1310 οργανώνει οκτώ ανεξάρτητες κατοικίες σε δύο όγκους με δίρριχτες στέγες, χρησιμοποιώντας εκτεταμένες γυάλινες επιφάνειες, τοπική πέτρα, ξυλεία και μαύρο μέταλλο για να διατηρεί συνεχή οπτική σχέση με το ορεινό τοπίο.

Το Hermitage 1310 στον Παρνασσό από τον Γιώργη Λαμπαθάκη σχεδιάστηκε με κεντρική αρχή την κατοίκηση μέσα στο δασικό περιβάλλον, μακριά από τους περισσότερο πολυσύχναστους οικισμούς της ευρύτερης περιοχής της Αράχωβας. Το πυκνό ελατόδασος και η γεωμορφολογία της πράσινης χαράδρας αποτελούν τα κύρια σημεία αναφοράς του σχεδιασμού, με τη διαφάνεια να λειτουργεί ως βασικό αρχιτεκτονικό εργαλείο.

Οι εκτεταμένες γυάλινες επιφάνειες ανοίγουν τις κατοικίες προς τις κατάφυτες πλαγιές, περιορίζοντας οπτικά το όριο ανάμεσα στο εσωτερικό και το εξωτερικό. Το τοπίο δεν αντιμετωπίζεται επομένως ως φόντο, αλλά ως σταθερή παρουσία στην καθημερινή ζωή.

Δύο όγκοι στην πλαγιά

Το συγκρότημα αποτελείται από δύο κτιριακές ενότητες με χαρακτηριστικές δίρριχτες στέγες. Κάθε μία περιλαμβάνει τέσσερις ανεξάρτητες κατοικίες 80τ.μ., οι οποίες οργανώνονται καθ’ ύψος σε τρία επίπεδα.

Η έντονη κλίση του εδάφους καθορίζει τον τρόπο πρόσβασης. Η είσοδος πραγματοποιείται από την υψηλότερη πλευρά της πλαγιάς, μέσω μεταλλικών γεφυρών που οδηγούν απευθείας στο μεσαίο επίπεδο κάθε κατοικίας. Εκεί οργανώνεται ο ενιαίος χώρος διημέρευσης με καθιστικό και τραπεζαρία, ο οποίος αναπτύσσεται εν μέρει σε διπλό ύψος.

Πάνω από τον κεντρικό χώρο βρίσκεται ένα υπνοδωμάτιο με λουτρό σε εξώστη. Στο επίπεδο του εδάφους προβλέπονται, ανάλογα με τον τύπο της κατοικίας, είτε δύο υπνοδωμάτια με λουτρό είτε ένα μεγαλύτερο υπνοδωμάτιο με το δικό του λουτρό.

Η οργάνωση σε τομή επιτρέπει στις κατοικίες να ακολουθούν την τοπογραφία, διατηρώντας παράλληλα ανοιχτές οπτικές σχέσεις ανάμεσα στα επίπεδα και προς το δάσος.

Πέτρα, ξυλεία, μέταλλο και γυαλί

Η υλική παλέτα συνδυάζει ντόπια γκρι πέτρα, ξυλεία, μαύρο μέταλλο και γυαλί.

Η πέτρα προσδίδει βάρος στα περισσότερο συμπαγή τμήματα των όγκων, ενώ η ξυλεία χρησιμοποιείται στις στέγες και τα δάπεδα. Το μαύρο μέταλλο διαμορφώνει τους εξώστες, τις γέφυρες εισόδου και μια σειρά μικρότερων κατασκευαστικών στοιχείων. Απέναντι σε αυτά τα συμπαγή υλικά, τα ασυνήθιστα μεγάλα για την περιοχή ανοίγματα δημιουργούν άμεση οπτική επαφή με τη βλάστηση.

Ειδικά σχεδιασμένες λεπτομέρειες από τυποποιημένες βιομηχανικές διατομές σιδήρου μεταφέρουν την ίδια κατασκευαστική λογική στο εσωτερικό. Αξιοποιούνται ως στοιχεία αποθήκευσης, διαχωριστικά και μικροέπιπλα, ενώ βάσεις για τα πέδιλα του σκι ενσωματώνονται στα κιγκλιδώματα των γεφυρών εισόδου.

Λιτός εσωτερικός σχεδιασμός

Η επίπλωση διατηρείται λιτή, ενισχύοντας την αίσθηση του ανοιχτού χώρου.

Ανοιχτόχρωμες ξύλινες καρέκλες συνδυάζονται με μαύρα μεταλλικά τραπέζια φαγητού, ενώ οι καναπέδες και τα χαλιά ακολουθούν τις αποχρώσεις του τοπίου. Η περιορισμένη επίπλωση επιτρέπει στην υλικότητα της πέτρας, της ξυλείας και του μετάλλου να παραμένει ευανάγνωστη.

Στο κέντρο κάθε χώρου διπλού ύψους τοποθετείται μια μαύρη μεταλλική ξυλόσομπα. Η κατακόρυφη καμινάδα της τονίζει το ύψος χωρίς να διακόπτει τη θέα, ενώ η μεγάλη γυάλινη όψη κατευθύνει το βλέμμα προς την κατάφυτη πλαγιά.

Λεπτά γραμμικά φωτιστικά στους τοίχους και τις οροφές προσφέρουν διακριτικό φωτισμό, ενισχύοντας τη νυχτερινή προοπτική προς το δάσος.

Το τοπίο ως μέρος της κατοίκησης

Η διαφάνεια παραμένει το βασικό χωρικό εργαλείο του έργου.

Από τους χώρους διημέρευσης μέχρι τα υπνοδωμάτια και τις περιοχές κυκλοφορίας, οι μεγάλες γυάλινες επιφάνειες διατηρούν συνεχή οπτική επαφή με τη βλάστηση. Οι μεταβολές του φωτός, του καιρού και των εποχών εντάσσονται έτσι στην ατμόσφαιρα των εσωτερικών χώρων.

Η αρχιτεκτονική τοπίου ακολουθεί την ίδια συγκρατημένη προσέγγιση, ώστε τα κτίρια να παραμένουν συνδεδεμένα με τον χαρακτήρα του δάσους χωρίς τη δημιουργία ενός αυτόνομου διακοσμητικού κήπου.

Το νερό από τη βροχή και το χιόνι που συγκεντρώνεται στις ξύλινες στέγες συλλέγεται σε υπόσκαφη στέρνα και επαναχρησιμοποιείται. Παράλληλα, ο φωτισμός του περιβάλλοντος χώρου διατηρείται περιορισμένος, προσαρμοσμένος στην ατμόσφαιρα του δάσους και με στόχο τη μικρότερη δυνατή όχληση του τοπικού οικοσυστήματος.

Το Hermitage 1310 συνδυάζει έτσι ένα συμπαγές οικιστικό πρόγραμμα με μια σαφή προσαρμογή στο έντονο ανάγλυφο. Μέσα από τη διαφάνεια, την περιορισμένη υλική παλέτα και τις προσεκτικά ενταγμένες κατασκευές, οι κατοικίες διατηρούν άμεση σχέση με το δάσος, εξασφαλίζοντας παράλληλα τις απαιτούμενες συνθήκες άνεσης και ιδιωτικότητας.

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ek273 | Δεκέμβριος 2022.

Ένα συγκρότημα κατοικιών κοντά στη μαρίνα της Καλαμάτας συνδυάζει μόνιμη και προσωρινή κατοίκηση μέσα από δύο αυτόνομους όγκους, σκιασμένους ενδιάμεσους χώρους και μια υλική παλέτα με αναφορές στο μεσσηνιακό τοπίο.

Το O-Living στην Καλαμάτα από τους Kipseli Architects είναι ένα συγκρότημα κατοικιών 550τ.μ., που ολοκληρώθηκε το 2025 κοντά στη μαρίνα της πόλης. Αναπτύσσεται σε δύο αυτόνομα κτίρια και περιλαμβάνει τέσσερα ενοικιαζόμενα διαμερίσματα και τέσσερις κατοικίες μόνιμης χρήσης, τα οποία συνδέονται μέσα από μια κοινή αρχιτεκτονική γλώσσα με αφετηρία το κλίμα και το τοπίο της Μεσσηνίας.

Οι δύο διαφορετικοί τρόποι κατοίκησης αποτυπώνονται στην οργάνωση των όγκων και των ενδιάμεσων υπαίθριων χώρων. Γκριζοπράσινες επιφάνειες συνδυάζονται με λευκό, καλάμι, ψάθα και ξυλεία, ενώ η ελιά επανέρχεται ως βασικό στοιχείο της χωρικής και υλικής σύνθεσης.

Δύο διαφορετικοί τρόποι κατοίκησης

Το συγκρότημα συνδυάζει την προσωρινή με τη μόνιμη κατοίκηση χωρίς οι δύο χρήσεις να συγχωνεύονται σε ένα ενιαίο κτίριο.

Τα δύο τμήματα διατηρούν λειτουργική αυτονομία, ενώ οι κοινές αναλογίες, τα υλικά και οι περιβαλλοντικοί χειρισμοί εξασφαλίζουν τη συνοχή του συνόλου.

Ο χώρος ανάμεσά τους δεν αντιμετωπίζεται ως υπόλειμμα. Στο πρώτο επίπεδο διαμορφώνεται ένας μικρός κήπος με μια ώριμη ελιά, ο οποίος λειτουργεί ως ενδιάμεση υπαίθρια ζώνη ανάμεσα στη μόνιμη και την προσωρινή κατοίκηση.

Η φύτευση εξασφαλίζει απόσταση και ιδιωτικότητα, διατηρώντας παράλληλα την οπτική συνέχεια του συγκροτήματος.

Ένα σκιασμένο κατώφλι στο ισόγειο

Στο επίπεδο του ισογείου, η pilotis μετατρέπεται σταδιακά σε μια μικρή φυτεμένη στοά, με χαρακτήρα περισσότερο κοντά σε αίθριο παρά σε συμβατικό πέρασμα.

Φυτεμένα καθιστικά, χαμηλά σκαλοπάτια και ένα τμήμα διπλού ύψους οργανώνουν τις διαφορετικές στάθμες και ενσωματώνουν τη βλάστηση, δημιουργώντας ένα σκιερό και δροσερό κατώφλι πριν από την είσοδο στις κατοικίες.

Η βάση του κτιρίου χαρακτηρίζεται από επιφάνειες σφυρήλατου σκυροδέματος και διακριτικές λεπτομέρειες πράσινου μαρμάρου. Η περισσότερο αδρή υλικότητα διαφοροποιεί το ισόγειο και διαμορφώνει τη μετάβαση ανάμεσα στον δρόμο, τη φύτευση και τους εσωτερικούς χώρους.

Στο πίσω αίθριο, μια νεαρή ελιά συμπληρώνει τη ζώνη εισόδου και επαναφέρει το βασικό στοιχείο αναφοράς του έργου.

Κινητά πετάσματα από καλάμι

Στην κύρια όψη, συρόμενα πετάσματα από καλάμι δημιουργούν ένα μεταβαλλόμενο φίλτρο ανάμεσα στις κατοικίες και τον δρόμο.

Τα πετάσματα ρυθμίζουν το φυσικό φως και την ιδιωτικότητα, ενώ επιτρέπουν στην εικόνα της όψης να μεταβάλλεται ανάλογα με τη χρήση.

Η φυσική υφή του καλαμιού δημιουργεί αντίστιξη με τις περισσότερο ορυκτές επιφάνειες του σκυροδέματος και του επιχρίσματος, εντάσσοντας ένα ακόμη στοιχείο του μεσσηνιακού τοπίου στην αρχιτεκτονική σύνθεση.

Η όψη δεν λειτουργεί έτσι ως στατικό κέλυφος, αλλά ως ένα ρυθμιζόμενο ενδιάμεσο όριο.

Γκριζοπράσινες επιφάνειες και φυσικά υλικά

Η ελιά δεν αποτελεί μόνο συμβολική αναφορά, αλλά καθορίζει σε μεγάλο βαθμό και τη χρωματική παλέτα.

Οι γκριζοπράσινες επιφάνειες συνδυάζονται με λευκό, καλάμι, ψάθα και ξυλεία, συγκροτώντας μια περιορισμένη παλέτα χρωμάτων και υφών που συνδέεται με τη μεσσηνιακή γη χωρίς να αναπαράγει κυριολεκτικά παραδοσιακές μορφές.

Η φύτευση ενσωματώνεται σε διαφορετικές στάθμες, από το ισόγειο μέχρι τον υπερυψωμένο κήπο, δημιουργώντας συνέχεια ανάμεσα στα φυσικά και τα δομημένα στοιχεία.

Τα υλικά, τα στοιχεία σκίασης και η βλάστηση λειτουργούν επομένως ως μέρη της ίδιας περιβαλλοντικής στρατηγικής.

Υποχώρηση του τελευταίου ορόφου και φυσικό φως

Ο τελευταίος όροφος υποχωρεί σε σχέση με το κύριο περίγραμμα του κτιρίου, μειώνοντας την αντιληπτή κλίμακα του συγκροτήματος μέσα στον αστικό ιστό.

Η υποχώρηση δημιουργεί παράλληλα σαφέστερη διαβάθμιση ανάμεσα στις στάθμες και ελαφρύνει οπτικά το ανώτερο τμήμα σε σχέση με τη περισσότερο συμπαγή βάση.

Κατάλληλα τοποθετημένοι φεγγίτες επιτρέπουν στο φυσικό φως να εισχωρεί βαθύτερα στο εσωτερικό και συμπληρώνουν τα ανοίγματα των όψεων και τους σκιασμένους υπαίθριους χώρους.

Το κτίριο ανταποκρίνεται έτσι στην ένταση του μεσσηνιακού φωτός μέσα από μια ακολουθία φίλτρων, υποχωρήσεων και ενδιάμεσων ζωνών.

Ένα μεσσηνιακό αφήγημα μέσα στην πόλη

Το O-Living μεταφέρει στοιχεία του μεσσηνιακού τοπίου σε ένα σύγχρονο αστικό συγκρότημα κατοικιών μέσα από τα υλικά, τη φύτευση και τη διαχείριση του κλίματος.

Οι ελιές, τα πετάσματα από καλάμι, η σκιασμένη pilotis και οι γκριζοπράσινες επιφάνειες δεν λειτουργούν ως διακοσμητικές αναφορές. Συμμετέχουν άμεσα στη ρύθμιση της ιδιωτικότητας, του φυσικού φωτός και της κυκλοφορίας.

Οι Kipseli Architects συνδέουν με αυτόν τον τρόπο δύο διαφορετικές μορφές κατοίκησης μέσα σε μια κοινή αρχιτεκτονική ταυτότητα, διαμορφώνοντας ένα κτίριο που μεσολαβεί ανάμεσα στον αστικό ιστό της Καλαμάτας και τον χαρακτήρα του παράκτιου μεσσηνιακού τοπίου.

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στην ετήσια δίγλωσση έκδοση Condo Buildings Vol.4 των ek Architectural Publications, με τον τίτλο «Μεσσηνιακό αφήγημα».

Σε ένα εξαιρετικά στενό οικόπεδο στο Πόρτο, ένα κτίριο κατοικιών οργανώνει έντεκα διαμερίσματα γύρω από ένα κεντρικό κλιμακοστάσιο, με διαφορετικές τυπολογίες και μια όψη από σκυρόδεμα που χαρακτηρίζεται από μεγάλα τόξα και φυτεμένα μπαλκόνια.

Το Boavista 339 στο Πόρτο από τους Paulo Merlini architects είναι ένα κτίριο κατοικιών 650τ.μ., που ολοκληρώθηκε το 2023 στη Rua de Agramonte. Το οικόπεδο έχει επιφάνεια μόλις 88τ.μ., με πρόσωπο 5,50m προς τον δρόμο και πίσω όψη που περιορίζεται στα 2,00m. Σε αυτή την ιδιαίτερα στενή γεωμετρία οργανώνονται διαμερίσματα studio και ενός υπνοδωματίου.

Η ιδιομορφία του οικοπέδου καθορίζει την κυκλοφορία, τις τυπολογίες και τη σχέση των κατοικιών με το φυσικό φως. Το κλιμακοστάσιο τοποθετείται στον κεντρικό πυρήνα, απελευθερώνοντας τις δύο όψεις, ενώ η εναλλαγή διαμερισμάτων ενός και δύο επιπέδων επιτρέπει την καλύτερη αξιοποίηση της διαθέσιμης επιφάνειας.

Κεντρικό κλιμακοστάσιο σε ένα στενό οικόπεδο

Το κοινόχρηστο κλιμακοστάσιο τοποθετείται στο κέντρο του κτιρίου, ακολουθώντας μια λογική οργάνωσης που συναντάται στα στενά αστικά οικόπεδα του Πόρτο.

Με την απομάκρυνση της κυκλοφορίας από την περίμετρο, οι δύο όψεις παραμένουν διαθέσιμες για ανοίγματα και το φυσικό φως εισχωρεί βαθύτερα στα διαμερίσματα.

Παράλληλα, περιορίζεται η επιφάνεια που απαιτείται για εξωτερικούς διαδρόμους και αυξάνεται η ωφέλιμη επιφάνεια των κατοικιών. Η συμπαγής αυτή οργάνωση επιτρέπει την ανάπτυξη έντεκα ανεξάρτητων διαμερισμάτων με διαφορετικές εσωτερικές διατάξεις.

Στο ισόγειο εντάσσεται επίσης ένας μικρός εμπορικός χώρος, ο οποίος επεκτείνεται προς ένα αίθριο στην πίσω πλευρά του κτιρίου.

Κατοικίες ενός και δύο επιπέδων

Οι περιορισμένες διαστάσεις του οικοπέδου οδηγούν σε μια σύνθετη οργάνωση καθ’ ύψος αντί για την απλή επανάληψη ενός τυπικού ορόφου.

Στα ανώτερα επίπεδα συνδυάζονται διαμερίσματα ενός και δύο επιπέδων, επιτρέποντας την προσαρμογή διαφορετικών τυπολογιών στον διαθέσιμο κτιριακό όγκο.

Παρά τη διαφοροποίηση των κατοικιών, τα επιμέρους κατασκευαστικά στοιχεία τυποποιούνται όπου είναι δυνατόν. Με αυτόν τον τρόπο, η ποικιλία των διατάξεων συνδυάζεται με μια περισσότερο ορθολογική κατασκευή.

Η τομή αποκτά επομένως ιδιαίτερη σημασία. Σε ένα οικόπεδο με ελάχιστο διαθέσιμο πλάτος, η πυκνότητα επιτυγχάνεται μέσα από κατακόρυφες συνδέσεις και αλληλοσυμπληρούμενες τυπολογίες.

Τόξα από σκυρόδεμα οργανώνουν τις όψεις

Λόγω των περιορισμένων επιφανειών των διαμερισμάτων, οι όψεις ανοίγονται σε μεγάλο βαθμό ώστε να ενισχυθούν το φυσικό φως και η αίσθηση ευρυχωρίας.

Μεγάλα τόξα από σκυρόδεμα συνδέουν οπτικά τα επιμέρους ανοίγματα και αποτελούν το βασικό μορφολογικό στοιχείο της όψης. Αντί τα παράθυρα να αντιμετωπίζονται ως ανεξάρτητες διατρήσεις, εντάσσονται σε μια συνεχή σύνθεση που υπογραμμίζει την κατακόρυφη ανάπτυξη του κτιρίου.

Η καμπύλη γεωμετρία μετριάζει παράλληλα τον συμπαγή χαρακτήρα του σκυροδέματος. Σύμφωνα με τους αρχιτέκτονες, το τόξο επιλέγεται τόσο ως συνθετικό στοιχείο όσο και για τη σχέση της γεωμετρίας του με την κλίμακα του ανθρώπινου σώματος.

Στην κύρια όψη, τα τόξα πλαισιώνουν τα ανοίγματα προς μικρά μπαλκόνια βάθους περίπου 0,60m, μια διάσταση και τυπολογία που συναντάται συχνά στις κατοικίες του Πόρτο.

Ιδιωτικότητα και φύτευση προς τον δρόμο

Τα μεγάλα ανοίγματα συνοδεύονται από μια επιπλέον ζώνη προστασίας της ιδιωτικότητας.

Ζαρντινιέρες ύψους περίπου 0,80m τοποθετούνται κατά μήκος της όψης και περιορίζουν τις άμεσες θεάσεις από τον δρόμο προς το εσωτερικό των κατοικιών.

Η φύτευση εντάσσεται έτσι στη σύνθεση της όψης και δημιουργεί μια ενδιάμεση ζώνη ανάμεσα στον ιδιωτικό χώρο και την πόλη. Παράλληλα, η φυσική υλικότητα της βλάστησης δημιουργεί αντίστιξη με το εμφανές σκυρόδεμα.

Η πρόσοψη αποκτά διαδοχικά επίπεδα: εσωτερικός χώρος, υαλοστάσιο, φυτεμένο όριο, τόξο από σκυρόδεμα και, τέλος, δρόμος.

Μια σύγχρονη ανάγνωση της κατοικίας του Πόρτο

Παρά την ιδιαίτερη μορφή της όψης, το Boavista 339 βασίζεται σε γνώριμες αρχές της αστικής κατοικίας του Πόρτο.

Το στενό οικόπεδο, το κεντρικό κλιμακοστάσιο, τα μικρού βάθους μπαλκόνια και η κατακόρυφη οργάνωση των διαμερισμάτων επανερμηνεύονται μέσα από μια σύγχρονη κατασκευή από σκυρόδεμα.

Οι PAULO MERLINI architects αξιοποιούν τη δύσκολη γεωμετρία του οικοπέδου για να συγκροτήσουν ένα πυκνό αλλά διαφοροποιημένο κτίριο έντεκα κατοικιών.

Το έργο ισορροπεί τελικά ανάμεσα στην οικονομία της κάτοψης και τη σαφή αρχιτεκτονική ταυτότητα: η συμπαγής εσωτερική οργάνωση συνδυάζεται με μια ανοιχτή όψη, όπου τα τόξα, η φύτευση και τα μπαλκόνια διαμορφώνουν τη μετάβαση ανάμεσα στην κατοικία και την πόλη.

Ένας συμπαγής λευκός όγκος ανοίγεται σταδιακά προς το τοπίο του Ειρηνικού μέσα από ένα κυκλικό αίθριο, έναν καμπύλο τοίχο από σκυρόδεμα και μια στέγη που οργανώνει τη σκιά και τις θεάσεις.

Η Casa Malonic στο Zihuatanejo από τους HW Studio είναι μια κατοικία 497τ.μ. στην Punta Garrobo της πολιτείας Guerrero, που ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 2026. Περιτριγυρισμένη από τροπική βλάστηση και με θέα προς τη θάλασσα, οργανώνεται μέσα από μια σταδιακή μετάβαση από την περίκλειση προς την εξωστρέφεια, χρησιμοποιώντας περιορισμένα αρχιτεκτονικά στοιχεία για τη διαχείριση της ιδιωτικότητας, της κίνησης και της σχέσης με το τοπίο.

Αντί να αντιμετωπίζεται ως αυτόνομο αντικείμενο μέσα στο οικόπεδο, η κατοικία συγκροτεί μια ακολουθία ανάμεσα στον δρόμο, το αίθριο, το εσωτερικό και τον ορίζοντα. Μια συνεχής στέγαση προσφέρει σκιά, ενώ οι τοίχοι και τα κενά κατευθύνουν σταδιακά την κίνηση και τις θεάσεις προς τη βλάστηση και τον Ειρηνικό.

Κατοίκηση κάτω από τη σκιά

Αφετηρία του σχεδιασμού αποτελεί η enramada, ένα στοιχειώδες στέγαστρο που προσφέρει προστασία κάτω από μια σκιασμένη επιφάνεια, χωρίς να μεταφέρεται ως κυριολεκτική αναφορά στην παραδοσιακή αρχιτεκτονική.

Το έδαφος, η στέγαση και η σκιά γίνονται τα βασικά στοιχεία του έργου. Η αρχιτεκτονική προστατεύει από τον ήλιο και τη βροχή, επιτρέποντας παράλληλα στο φυσικό τοπίο να παραμένει διαρκώς παρόν γύρω από τους χώρους κατοίκησης.

Η λογική αυτή καθορίζει και τον τρόπο με τον οποίο η κατοικία σχετίζεται με τον ορίζοντα. Η θέα δεν αντιμετωπίζεται ως ένα μεμονωμένο κάδρο μέσα από ένα άνοιγμα, αλλά ως βασική συνθήκη γύρω από την οποία οργανώνεται ο χώρος.

Προστατευμένη όψη προς τον δρόμο

Από τον δρόμο, η Casa Malonic εμφανίζεται ως ένας συγκρατημένος λευκός όγκος, συνοδευόμενος από έναν καμπύλο τοίχο από σκυρόδεμα.

Ο τοίχος ακολουθεί την πορεία του δρόμου και δημιουργεί το πρώτο όριο ανάμεσα στη δημόσια πρόσβαση και την ιδιωτική κατοικία. Η βλάστηση, οι βράχοι και η φυσική τοπογραφία ενισχύουν αυτή την προστατευμένη συνθήκη και περιορίζουν τις άμεσες οπτικές φυγές προς το εσωτερικό.

Η είσοδος δεν αποκαλύπτει επομένως άμεσα το σύνολο του οικοπέδου. Η αντίληψη του τοπίου εξελίσσεται σταδιακά μέσα από την κίνηση.

Η αντίθεση ανάμεσα στην περίκλειση και την εξωστρέφεια αποτελεί έναν από τους βασικούς μηχανισμούς οργάνωσης της κατοικίας.

Το κυκλικό αίθριο ως κενό

Η διαδρομή οδηγεί σε ένα κυκλικό αίθριο που ορίζεται από λευκούς τοίχους.

Στο σημείο αυτό μεταβάλλεται η σχέση με το περιβάλλον. Οι κορυφές των δέντρων, ο ουρανός και το φυσικό φως εμφανίζονται πάνω από το περίγραμμα των τοίχων, ενώ το μεγάλο κυκλικό κενό αφαιρεί ένα τμήμα από τον συμπαγή κτιριακό όγκο.

Το αίθριο λειτουργεί ταυτόχρονα ως υπαίθριος χώρος, πηγή φυσικού φωτισμού και περιοχή μετάβασης. Ο τοίχος παύει να λειτουργεί αποκλειστικά ως όριο και μετατρέπεται σε στοιχείο που καδράρει επιλεγμένες όψεις του τοπίου.

Η γεωμετρία του οργανώνει επίσης μια σαφή ακολουθία: από τον δρόμο προς την προστατευμένη κατοικία, από εκεί προς το αίθριο και, τελικά, προς τον ανοιχτό ορίζοντα.

Από την περίκλειση προς τον ορίζοντα

Πέρα από το αίθριο, το κτίριο χάνει σταδιακά τον συμπαγή χαρακτήρα που εμφανίζει προς τον δρόμο.

Η αρχιτεκτονική γίνεται περισσότερο ανοιχτή, μέχρι η στέγαση να αναδειχθεί ως το βασικό στοιχείο που ορίζει τον κατοικήσιμο χώρο. Αντί για ένα συνεχές κέλυφος, δημιουργείται μια μεγάλη σκιασμένη περιοχή σε άμεση οπτική σχέση με το φυσικό περιβάλλον.

Η οργάνωση βασίζεται σε λίγες σαφείς κινήσεις: περίκλειση, κίνηση, αφαίρεση και άνοιγμα.

Τα συμπαγή στοιχεία εξασφαλίζουν ιδιωτικότητα, ενώ τα κενά εισάγουν φως, βλάστηση και μακρινές θεάσεις. Η σχέση ανάμεσα στη μάζα και το κενό αποκτά έτσι μεγαλύτερη σημασία από την αυτονομία των επιμέρους χώρων.

Υλική συνέχεια με το τοπίο

Η διαμόρφωση του δαπέδου ενισχύει τη σχέση της κατοικίας με τον τόπο.

Το χρώμα και η υφή του παραπέμπουν στην άμμο της παραλίας, δημιουργώντας μια αντίστοιχη υλική αίσθηση κάτω από τη σκιά της στέγασης. Η επιλογή δεν επιχειρεί να αναπαραστήσει κυριολεκτικά το φυσικό περιβάλλον, αλλά να δημιουργήσει συνέχεια μέσα από το χρώμα, την υφή και τη φυσική εμπειρία του χώρου.

Οι λευκές επιφάνειες λειτουργούν ως αντίστιξη. Το χρώμα τους αντλεί αναφορά από τα λευκά άνθη των εννέα δέντρων Cacalosúchil που περιβάλλουν την κατοικία, δημιουργώντας μια ακόμη σύνδεση ανάμεσα στον κτιριακό όγκο και την υφιστάμενη φύτευση.

Η υλική παλέτα παραμένει σκόπιμα περιορισμένη. Το δάπεδο, οι λευκοί τοίχοι, το σκυρόδεμα και η βλάστηση αποτελούν τα κύρια στοιχεία, επιτρέποντας στις μεταβολές του φωτός και της σκιάς να παραμένουν ευανάγνωστες κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Ισορροπία ανάμεσα στη μάζα και το κενό

Η Casa Malonic οργανώνεται μέσα από τη σταδιακή μετατροπή ενός προστατευμένου κτιριακού όγκου σε μια περισσότερο ανοιχτή σχέση με το τοπίο.

Ο καμπύλος τοίχος κατευθύνει την προσέγγιση, το κυκλικό αίθριο αφαιρεί μέρος της συμπαγούς μάζας και η μεγάλη στέγαση δημιουργεί μια σκιασμένη περιοχή προς τη θάλασσα. Κάθε στοιχείο αναλαμβάνει έναν συγκεκριμένο χωρικό ρόλο χωρίς να προστίθεται περιττή μορφολογική πολυπλοκότητα.

Οι HW Studio χρησιμοποιούν αυτή την ακολουθία για να εξισορροπήσουν την ιδιωτικότητα με την εξωστρέφεια. Η κατοικία παραμένει περισσότερο κλειστή προς τον δρόμο, γίνεται διαπερατή γύρω από το αίθριο και τελικά ανοίγεται προς τον ορίζοντα.

Το τοπίο δεν λειτουργεί επομένως ως υπόβαθρο της αρχιτεκτονικής, αλλά ως η βασική συνθήκη γύρω από την οποία οργανώνεται η κατοίκηση.

Μια κατοικία του 1893 στη Marvila της Λισαβόνας ανακαινίζεται και επεκτείνεται μέσα από μεγάλα κενά, αδρές εσωτερικές επιφάνειες και ένα γαλάζιο φυσικό επίχρισμα που ενοποιεί το παλιό με το νέο.

Το Blue House στη Λισαβόνα από τους extrastudio είναι το πρώτο από τρία έργα κατοικίας που το γραφείο ονομάζει casas poveras. Η σειρά διαμορφώθηκε σε μια περίοδο αβεβαιότητας, με στόχο τον περιορισμό του σχεδιασμού στα απολύτως απαραίτητα χωρίς να μειώνεται η κλίμακα των χώρων. Στο Blue House, η προσέγγιση αυτή οδηγεί σε μια κατοικία 251τ.μ., όπου το υφιστάμενο κτίριο, η νέα επέκταση και τα υλικά συνυπάρχουν χωρίς να αποκρύπτονται οι ατέλειες ή τα ίχνη της κατασκευής.

Η κατοικία βρίσκεται στη Marvila, μια περιοχή της Λισαβόνας που μετασχηματίστηκε από αγροτική ζώνη σε βασική βιομηχανική περιοχή της πόλης και, αργότερα, σε τόπο συγκέντρωσης εργαστηρίων και πολιτιστικών χρήσεων. Αντί να εξαλείψει τον λιτό χαρακτήρα του αρχικού κτίσματος, ο σχεδιασμός τον αντιμετωπίζει ως καταγραφή της προηγούμενης καθημερινής ζωής και τον εντάσσει στη νέα αρχιτεκτονική.

Διατήρηση της κατοικίας του 1893

Το έργο ανακαινίζει και επεκτείνει μια ισόγεια κατοικία του 1893, διατηρώντας πλήρως τον υφιστάμενο φέροντα οργανισμό.

Αρχιτεκτονικά στοιχεία των αρχικών όψεων αφαιρέθηκαν, αποκαταστάθηκαν και επανατοποθετήθηκαν στις νέες. Οι παλιές και οι νέες επιφάνειες αποκτούν το ίδιο τελείωμα, αποφεύγοντας μια συμβατική οπτική διάκριση ανάμεσα στην αποκατάσταση και την προσθήκη.

Οι διαφορετικές χρονικές φάσεις παραμένουν ευανάγνωστες κυρίως μέσα από τη μεταβολή του περιγράμματος και την υφή των υλικών. Οι ατέλειες της αρχικής κατασκευής δεν εξαλείφονται, αλλά διατηρούνται ως ίχνη της προηγούμενης ζωής του κτιρίου.

Δύο μεγάλα χωρικά κενά

Δύο βασικές κινήσεις οργανώνουν τη νέα κατοικία.

Προς τον δρόμο, μια αφαίρεση σε όλο το πλάτος της όψης δημιουργεί ένα αίθριο διπλού ύψους. Το κενό εξασφαλίζει σκίαση και ιδιωτικότητα στα υπνοδωμάτια, ενώ λειτουργεί ως ενδιάμεσος χώρος ανάμεσα στο εσωτερικό και τον δρόμο.

Στην απέναντι πλευρά, ένας εσωτερικός χώρος τριπλού ύψους στρέφεται προς τον κήπο και αποκαλύπτει ολόκληρη την κατακόρυφη διάσταση της επέκτασης. Οι δύο χειρισμοί δημιουργούν διαφορετικές συνθήκες: ένα προστατευμένο αίθριο προς την πόλη και έναν μεγάλο εσωτερικό χώρο προς τον ιδιωτικό κήπο.

Στην πίσω όψη, μια κατακόρυφη σχισμή φωτός προκύπτει από έναν πολεοδομικό περιορισμό που τέμνει διαγώνια τη μία γωνία του κτιρίου. Αντί να υποβαθμιστεί, η συνθήκη εντάσσεται στη σύνθεση. Για λίγα λεπτά προς το τέλος της ημέρας, μια στενή δέσμη φυσικού φωτός εισέρχεται στο εσωτερικό και μετακινείται πάνω στις επιφάνειες.

Το γκαράζ μέσα στον χώρο διημέρευσης

Μία από τις βασικές απαιτήσεις των ιδιοκτητών ήταν η κατοικία να αποκτήσει έναν ανοιχτό χαρακτήρα τύπου loft και το γκαράζ να ενσωματωθεί πλήρως στον χώρο διημέρευσης.

Με αυτόν τον τρόπο, η εργασία σε αυτοκίνητα ή μοτοσικλέτες μπορεί να πραγματοποιείται χωρίς να αποκόπτεται από την καθημερινή οικογενειακή ζωή.

Ο σχεδιασμός δεν αντιμετωπίζει επομένως το γκαράζ ως βοηθητικό και απομονωμένο δωμάτιο. Η μεγάλη κλίμακα του κύριου χώρου επιτρέπει σε διαφορετικές δραστηριότητες να συνυπάρχουν σε ένα ενιαίο περιβάλλον, διευρύνοντας την έννοια του οικιακού χώρου.

Υλικά που αποφασίζονται στο εργοτάξιο

Μετά τον καθορισμό της βασικής αρχιτεκτονικής ιδέας, οι επιλογές των τελειωμάτων, των υφών και των χρωμάτων παρέμειναν σκόπιμα ανοιχτές.

Πολλές αποφάσεις ελήφθησαν στο εργοτάξιο μέσα από τη συνεργασία των αρχιτεκτόνων, των τεχνιτών και των ιδιοκτητών. Η ίδια η κατασκευαστική διαδικασία μετατρέπεται έτσι σε μέρος του σχεδιασμού.

Οι τεχνικές εφαρμογής και οι ιδιαιτερότητες της χειρωνακτικής εργασίας παραμένουν ευανάγνωστες στο τελικό αποτέλεσμα. Οι επιφάνειες δεν επιδιώκουν μια τυποποιημένη ομοιομορφία, αλλά διατηρούν διαφορές στην υφή και στο τελείωμα.

Αλουμίνιο και αδρό γκρι επίχρισμα

Ολόκληρο το ισόγειο καλύπτεται με φύλλα αλουμινίου που βουρτσίστηκαν στο χέρι από έναν από τους τεχνίτες του έργου.

Η απαλή και φωτεινή μεταλλική επιφάνεια αντιπαραβάλλεται με την περισσότερο αδρή υλικότητα των τοίχων.

Στο εσωτερικό, οι τοίχοι παραμένουν σχεδόν ανεπίχριστοι, καλυμμένοι μόνο με μια γκρι βασική στρώση σοβά που προέκυψε ως οικονομική λύση κατά την κατασκευή. Το ενιαίο γκρι τελείωμα συνδέει οπτικά τα διαφορετικά στοιχεία και παραπέμπει διακριτικά στο βιομηχανικό παρελθόν της Marvila.

Το γαλάζιο επίχρισμα ως ενιαία επιφάνεια

Το χαρακτηριστικό μπλε χρώμα της κατοικίας προέρχεται από το ίδιο το υφιστάμενο κτίριο.

Ένα επίχρισμα ασβέστη με χρωστική ultramarine blue καλύπτει ολόκληρο τον εξωτερικό όγκο και ενοποιεί οπτικά την αρχική κατασκευή με τη νέα επέκταση.

Λόγω της αστάθειας της χρωστικής, κάθε όψη έπρεπε να ολοκληρωθεί μέσα σε μία ημέρα, χωρίς αρμούς ή μεταγενέστερες διορθώσεις. Η διαδικασία αυτή αφήνει μικρές διαφοροποιήσεις στην τελική επιφάνεια και καθιστά την εφαρμογή μέρος της αρχιτεκτονικής έκφρασης.

Το μπλε δεν χρησιμοποιείται για να υπογραμμίσει τη νέα προσθήκη. Αντίθετα, δημιουργεί μια ενιαία στρώση που δυσκολεύει την άμεση διάκριση μεταξύ παλιού και νέου. Το περίγραμμα και οι υφές του κτιρίου αποκαλύπτουν τελικά τις διαφορετικές χρονικές φάσεις.

Η κατασκευή ως μέρος του σχεδιασμού

Το Blue House διαμορφώνεται μέσα από τη συνύπαρξη διατήρησης, επέκτασης και αποφάσεων που προκύπτουν κατά την κατασκευή.

Ο αρχικός φορέας παραμένει, ενώ μεγάλα χωρικά κενά επαναπροσδιορίζουν τη σχέση του σπιτιού με τον δρόμο, τον κήπο και το φυσικό φως. Το βουρτσισμένο αλουμίνιο, ο γκρι σοβάς και το χρωματισμένο επίχρισμα ασβέστη δημιουργούν επιφάνειες των οποίων ο χαρακτήρας εξαρτάται άμεσα από τον τρόπο εφαρμογής τους.

Οι extrastudio αποφεύγουν έτσι έναν απόλυτο διαχωρισμό ανάμεσα στο ιστορικό κέλυφος και τη σύγχρονη επέμβαση. Το παλιό και το νέο ενοποιούνται μέσα από το χρώμα και την κατασκευή, παραμένοντας ταυτόχρονα διακριτά στη μορφή, την υφή και τα ίχνη του αρχικού κτιρίου.

Μια συμπαγής κυβική κατοικία στο Κανόνι οργανώνεται μέσα από εσοχές, αίθρια και επιλεκτικά ανοίγματα, διαβαθμίζοντας τη σχέση ανάμεσα στην ιδιωτικότητα, τη φύτευση και τον ετερογενή ιστό της Κέρκυρας.

Το The Habitus Project από τους Thymi Architects βρίσκεται στο Κανόνι της Κέρκυρας, σε μια περιοχή μετάβασης μεταξύ αστικού και προαστιακού ιστού. Η ετερογενής δόμηση της γειτονιάς δεν προσφέρει ένα ενιαίο μορφολογικό πρότυπο προς αναπαραγωγή. Αντίθετα, ο σχεδιασμός εστιάζει στον τρόπο με τον οποίο η κατοικία φιλτράρει τη σχέση της με το άμεσο περιβάλλον.

Η κατοικία συγκροτείται ως ένας συμπαγής όγκος, όπου τα ανοίγματα και τα κενά αποκτούν πρωτεύοντα ρόλο. Η επαφή με τη γειτονιά δεν βασίζεται στην άμεση οπτική έκθεση, αλλά σε ελεγχόμενες θεάσεις, διαφορετικά βάθη και διαδοχικές μεταβάσεις μεταξύ εσωτερικού και υπαίθριου χώρου.

Αφαίρεση από τον συμπαγή όγκο

Η αρχιτεκτονική σύνθεση προκύπτει μέσα από μια διαδικασία αφαίρεσης από έναν αρχικό κυβικό όγκο. Εσοχές, κενά και ανοίγματα διαμορφώνουν την τελική μορφή και οργανώνουν τις σχέσεις μεταξύ των χώρων.

Τα ανοίγματα διαφοροποιούνται ανάλογα με τον προσανατολισμό, τη χρήση και τον επιθυμητό βαθμό έκθεσης. Άλλοτε λειτουργούν ως βαθιά καδραρίσματα προς τη γειτονιά και το τοπίο και άλλοτε ως στενότερες κατακόρυφες τομές που εισάγουν ελεγχόμενο φυσικό φως. Σε επιλεγμένα σημεία διευρύνονται, ενισχύοντας τη συνέχεια μεταξύ εσωτερικού και εξωτερικού χώρου.

Στην κύρια όψη, η υποχώρηση του ισογείου δημιουργεί ένα προστατευμένο κατώφλι εισόδου και προσδίδει βάθος. Στον όροφο, η αφαίρεση ενός ακόμη τμήματος του όγκου σχηματίζει εσωτερικό αίθριο, εντάσσοντας το φυσικό φως, τη φύτευση και τον υπαίθριο χώρο μέσα στην κατοικία.

Η λιτή μορφή διαμορφώνεται έτσι κυρίως από τη σκιά, το βάθος και την εναλλαγή συμπαγών και κενών στοιχείων.

Οι φυτεμένες ζώνες ως μέρος της σύνθεσης

Οι υποχρεωτικές αποστάσεις από τα όρια του οικοπέδου δεν αντιμετωπίζονται ως υπολειμματικοί χώροι.

Αντίθετα, εντάσσονται ενεργά στη σύνθεση ως φυτεμένες ζώνες και δημιουργούν ένα πρώτο επίπεδο απόστασης από τον δρόμο και τα γειτονικά κτίρια. Η φύτευση, τα όρια και τα ανοίγματα λειτουργούν συνδυαστικά, επιτρέποντας την επαφή με το περιβάλλον χωρίς να αναιρείται η ιδιωτικότητα.

Με αυτόν τον τρόπο, η κατοικία διατηρεί έναν βαθμό εσωστρέφειας χωρίς να αποκόπτεται από τη γειτονιά. Το περιβάλλον παραμένει παρόν, αλλά εμφανίζεται επιλεκτικά μέσα από τα ανοίγματα και τη φύτευση.

Χώροι διημέρευσης σε σχέση με τον κήπο

Η κατοικία αναπτύσσεται σε τρία επίπεδα. Οι κύριοι χώροι οργανώνονται στο ισόγειο και στον όροφο, ενώ οι βοηθητικές λειτουργίες τοποθετούνται στο υπόγειο.

Στο ισόγειο, η κουζίνα, η τραπεζαρία και το καθιστικό συγκροτούν έναν ενιαίο χώρο σε άμεση σχέση με τον κήπο. Παρά την οπτική συνέχεια, οι επιμέρους λειτουργίες διατηρούν την αυτονομία τους μέσα από τη διάταξη των σταθερών στοιχείων και την υλικότητα.

Η σκάλα βρίσκεται στον πυρήνα της σύνθεσης. Δεν λειτουργεί μόνο ως μέσο κυκλοφορίας, αλλά συμμετέχει στην οργάνωση του εσωτερικού και αναπτύσσει οπτικές σχέσεις καθ’ ύψος.

Έτσι, η χωρική συνέχεια δεν περιορίζεται στη σύνδεση με τον κήπο, αλλά επεκτείνεται και ανάμεσα στα διαφορετικά επίπεδα.

Εσωτερικό αίθριο στην ιδιωτική ζώνη

Στον όροφο, το κεντρικό υπνοδωμάτιο και οι βοηθητικές λειτουργίες οργανώνονται γύρω από το εσωτερικό αίθριο.

Το αίθριο λειτουργεί ταυτόχρονα ως πηγή φυσικού φωτισμού, φυτεμένος υπαίθριος χώρος και στοιχείο ιδιωτικότητας. Αντί οι ιδιωτικοί χώροι να ανοίγονται άμεσα προς τα γειτονικά κτίρια, αποκτούν ένα προστατευμένο εξωτερικό περιβάλλον στο εσωτερικό του κτιριακού όγκου.

Η εσωστρέφεια αυτή συνδυάζεται με επιλεγμένες φυγές προς το ευρύτερο περιβάλλον. Η κατοικία μεταβάλλεται συνεχώς ανάμεσα στην εξωστρέφεια και την περίκλειση, ανάλογα με τη θέση και τη λειτουργία κάθε ανοίγματος.

Περιορισμένη υλική παλέτα

Η επιλογή των υλικών ακολουθεί την ίδια λογική λιτότητας και σαφήνειας που χαρακτηρίζει τη χωρική οργάνωση.

Ξύλινες επενδύσεις και ενσωματωμένα στοιχεία αποθήκευσης ορίζουν διαφορετικές ζώνες στο εσωτερικό και δημιουργούν συνέχεια μεταξύ των χώρων. Τα σκούρα μεταλλικά πλαίσια των κουφωμάτων τονίζουν τη γεωμετρία και το βάθος των ανοιγμάτων, ενισχύοντας την αντίθεση με τη συμπαγή μάζα του κτιρίου.

Η πατητή τσιμεντοκονία δημιουργεί συνεχείς επιφάνειες, ενώ το μάρμαρο χρησιμοποιείται επιλεκτικά σε δάπεδα, βαθμίδες και λεπτομέρειες.

Η περιορισμένη χρωματική και υλική παλέτα λειτουργεί ως ήρεμο υπόβαθρο για τις μεταβολές του φυσικού φωτός και της σκιάς κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Καδράροντας τον προαστιακό ιστό

Το The Habitus Project ανταποκρίνεται στην ετερογένεια του περιβάλλοντος χωρίς να υιοθετεί μορφολογικά στοιχεία από τα γειτονικά κτίρια.

Η αρχιτεκτονική λειτουργεί ως μέσο διαχείρισης αυτής της σχέσης. Κενά, όρια, φύτευση και ανοίγματα καθορίζουν τι παραμένει ορατό, τι προστατεύεται και πώς γίνεται αντιληπτή η μετάβαση από το ιδιωτικό εσωτερικό προς τη γειτονιά.

Η σχέση με το περιβάλλον παραμένει επιλεκτική και διαβαθμίζεται ανάμεσα στην εξωστρέφεια και την ιδιωτικότητα. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, η γειτονιά, η φύτευση και οι μεταβολές του φυσικού φωτός εντάσσονται στην καθημερινή εμπειρία της κατοίκησης.

Πρόβολοι από εμφανές σκυρόδεμα, κατακόρυφες ξύλινες επιφάνειες και ένα γυάλινο φυτεμένο αίθριο συνδέουν τους χώρους διημέρευσης με την αυλή και την πισίνα.

Η κατοικία S29 στον Στρόβολο από τους EKKY Studio Architects συνδυάζει συμπαγείς κτιριακούς όγκους με διαφανή και φυτεμένα στοιχεία. Οριζόντιες και κατακόρυφες χαράξεις διασταυρώνονται στη σύνθεση, δημιουργώντας διαφορετικές σχέσεις ανάμεσα στην περίκλειση, τη διαφάνεια και τον κήπο.

Η κύρια όψη διακόπτεται από έναν γυάλινο όγκο, τοποθετημένο σε υποχώρηση στον όροφο. Στη δυτική πλευρά, δύο πρόβολοι από εμφανές σκυρόδεμα αγκαλιάζουν τον βασικό κτιριακό όγκο, ο οποίος χαρακτηρίζεται από κατακόρυφες ξύλινες επιφάνειες. Το αλουμίνιο, το σκυρόδεμα και η ξυλεία συγκροτούν μια περιορισμένη υλική παλέτα στο εξωτερικό.

Συμπαγείς όγκοι και διαφάνεια

Η σύνθεση βασίζεται στην αντίθεση ανάμεσα στη βαρύτητα των στοιχείων από σκυρόδεμα και τον ελαφρύτερο χαρακτήρα του γυαλιού και της ξυλείας.

Οι δυτικοί πρόβολοι εκτείνονται οριζόντια πέρα από τον κύριο όγκο και ενισχύουν τον προσανατολισμό της κατοικίας προς τους υπαίθριους χώρους. Αντίθετα, οι κατακόρυφες ξύλινες επιφάνειες τονίζουν τη συμπαγή κεντρική μάζα.

Ο γυάλινος όγκος του ορόφου εισάγει έναν επιπλέον βαθμό διαφάνειας. Έτσι, οι όψεις δεν αντιμετωπίζονται ως ομοιόμορφες επιφάνειες. Εναλλάσσονται ανάμεσα στο συμπαγές, το διαφανές και το ανάγλυφο.

Η σχέση αυτή μεταβάλλει την αντίληψη του κτιρίου ανάλογα με τη θέση του παρατηρητή. Παράλληλα, διακρίνει τα περισσότερο προστατευμένα τμήματα από εκείνα που ανοίγονται προς το τοπίο.

Χώροι διημέρευσης σε διάταξη Γ

Στο εσωτερικό, οι βασικές λειτουργίες της καθημερινής ζωής οργανώνονται σε ανοιχτή κάτοψη σχήματος Γ.

Το καθιστικό και η τραπεζαρία βρίσκονται στην περιοχή της εισόδου. Διατηρούν άμεση οπτική και λειτουργική σχέση με την αυλή, την πισίνα και τους υπόλοιπους υπαίθριους χώρους.

Στη συνέχεια διαμορφώνονται μια δεύτερη τραπεζαρία, η κουζίνα και ένας ημιυπαίθριος χώρος εστίασης με barbecue. Οι διαφορετικές χρήσεις παραμένουν ευανάγνωστες, αλλά η διαδοχική τους οργάνωση επιτρέπει στην καθημερινή ζωή να εκτείνεται σταδιακά προς τον κήπο.

Η διάταξη αποφεύγει τον αυστηρό διαχωρισμό ανάμεσα στους επιμέρους κοινόχρηστους χώρους. Αντίθετα, δημιουργεί μια συνεχή πορεία με διαφορετικές δυνατότητες συνάθροισης.

Φυτεμένο αίθριο στο κέντρο

Ένα περίκλειστο γυάλινο αίθριο αποτελεί βασικό στοιχείο της κατοικίας.

Στο εσωτερικό του διαμορφώνεται ένας φυτεμένος τοίχος, ο οποίος εκτείνεται προς το κλιμακοστάσιο. Η βλάστηση εισέρχεται έτσι στο κέντρο της κάτοψης και δεν περιορίζεται στην περίμετρο του κτιρίου.

Το αίθριο εξασφαλίζει οπτική επαφή με το φυσικό στοιχείο από διαφορετικά σημεία του εσωτερικού. Ταυτόχρονα, ο περίκλειστος χαρακτήρας του δημιουργεί ένα περισσότερο εσωστρεφές τοπίο μέσα στην ανοιχτή οργάνωση των κοινόχρηστων χώρων.

Η φυτεμένη επιφάνεια αντιπαραβάλλεται με τα ορυκτά υλικά και εισάγει μεταβολές στην υφή, τη σκιά και το χρώμα. Παράλληλα, λειτουργεί ως ήρεμη χωρική παύση ανάμεσα στις πιο ενεργές περιοχές της κατοικίας.

Συνέχεια ανάμεσα στο εσωτερικό και το ύπαιθρο

Ένα μεγάλο διαμπερές γωνιακό άνοιγμα ενισχύει τη σύνδεση των χώρων διημέρευσης με τις υπαίθριες προεκτάσεις τους.

Το δάπεδο από μάρμαρο travertino συνεχίζεται στις βασικές περιοχές της κατοικίας. Η ενιαία επιφάνεια διαμορφώνει ένα ουδέτερο υπόβαθρο και περιορίζει την οπτική διάκριση ανάμεσα στο εσωτερικό και το εξωτερικό.

Γκρι μάρμαρο, εμφανές σκυρόδεμα και ξυλεία συμπληρώνουν την υλική παλέτα. Οι διαφορετικές υφές προσδίδουν βάθος στο συγκρατημένο εσωτερικό, ενώ ο διακριτικός φωτισμός και η λιτή επίπλωση αφήνουν τα αρχιτεκτονικά στοιχεία να παραμένουν κυρίαρχα.

Η κατοικία οργανώνεται τελικά γύρω από έναν ελεγχόμενο διάλογο ανάμεσα στη μάζα και τη διαφάνεια. Το σκυρόδεμα ορίζει και προστατεύει, η ξυλεία εισάγει υφή και θερμότητα, ενώ το γυαλί, το φυτεμένο αίθριο και το συνεχές δάπεδο ενισχύουν τη σύνδεση με τους υπαίθριους χώρους.

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο Τεύχος ek: 290 | Σεπτέμβριος 2024, μηνιαία έκδοση των ek Architectural Publications.

Τρεις ανεξάρτητες κατοικίες αναπτύσσονται πάνω σε δύο αναβαθμίδες στις Λεύκες, διατηρώντας τις ξερολιθιές και τα παλιά ελαιόδεντρα του παριανού τοπίου.

Η κατοικία στις Λεύκες από τους KP Office αποτελείται από ένα συγκρότημα τριών ανεξάρτητων μονάδων, γνωστό ως Pezoules House. Βρίσκεται σε ένα στενό και έντονα επικλινές οικόπεδο, σε έναν από τους πιο παραδοσιακούς οικισμούς της Πάρου.

Το συγκρότημα οφείλει την ονομασία του στη χωροθέτησή του πάνω σε δύο αναβαθμίδες, τις πεζούλες. Απέναντι από το οικόπεδο διατηρούνται ορισμένες από τις σημαντικότερες αναβαθμίδες του νησιού.

Οι αιωνόβιες αυτές κατασκευές συνδέονται με τις παραδοσιακές γεωργικές πρακτικές. Παράλληλα, έχουν διαμορφώσει την ιδιαίτερη φυσιογνωμία του κυκλαδίτικου τοπίου.

Κτιριακοί όγκοι κατά μήκος της κλίσης

Το στενό σχήμα και η απότομη κλίση του οικοπέδου καθόρισαν τη διάταξη των επιμέρους όγκων. Αντί για ένα ενιαίο και συμπαγές κτίριο, το πρόγραμμα κατανέμεται σε μια ακολουθία συνδεδεμένων κατασκευών.

Η σύνθεση ακολουθεί τις δύο υφιστάμενες πεζούλες. Έτσι, οι κατοικίες παραμένουν κοντά στο έδαφος και ανταποκρίνονται στις διαφορετικές στάθμες, χωρίς να απαιτείται μια ομοιόμορφη τεχνητή βάση.

Τα ανοίγματα αποκαλύπτονται σταδιακά κατά την κίνηση. Ορισμένα προσφέρουν πανοραμικές φυγές, ενώ άλλα καδράρουν μεμονωμένα τμήματα των γύρω λόφων.

Το τοπίο δεν παρουσιάζεται, επομένως, ως μια συνεχής εικόνα. Γίνεται αντιληπτό μέσα από διαδοχικά κατώφλια και μεταβολές του προσανατολισμού.

Στην ανάπτυξη του έργου συμμετείχαν ως βασικοί συνεργάτες οι Studio265, μαζί με τους KP Office.

Τρεις ανεξάρτητες κατοικίες

Καθεμία από τις τρεις κατοικίες αναπτύσσεται σε δύο ή τρία επίπεδα. Στο ισόγειο βρίσκονται οι κύριοι χώροι διημέρευσης, οι τραπεζαρίες και τα ημιυπαίθρια καθιστικά.

Οι χώροι ύπνου διαθέτουν ιδιωτικά λουτρά και τοποθετούνται σε περισσότερο προστατευμένες θέσεις. Η οργάνωσή τους δημιουργεί σαφή απόσταση από τις κοινόχρηστες λειτουργίες, χωρίς να διακόπτει τη σχέση με το τοπίο.

Η κλιμακωτή διάταξη εξασφαλίζει έναν βαθμό αυτονομίας σε κάθε μονάδα. Οι ιδιωτικές βεράντες, οι πισίνες και οι υπαίθριοι χώροι παραμένουν διακριτοί, αλλά εντάσσονται στην ίδια σύνθεση.

Η κάτοψη ισογείου και η επιμήκης τομή της έντυπης παρουσίασης αποσαφηνίζουν αυτή την οργάνωση. Η κάτοψη δείχνει τη γραμμική ανάπτυξη, ενώ η τομή εξηγεί την προσαρμογή στις αναβαθμίδες.

Καδραρισμένες φυγές και ημιυπαίθριοι χώροι

Τα στεγασμένα καθιστικά ενσωματώνονται στους βασικούς όγκους. Δεν λειτουργούν ως πρόσθετες, αυτόνομες κατασκευές, αλλά ως βαθιά κατώφλια ανάμεσα στο εσωτερικό, τις πισίνες και το φυσικό έδαφος.

Οι ενδιάμεσοι αυτοί χώροι προστατεύουν την υπαίθρια ζωή από την άμεση ηλιακή ακτινοβολία. Ταυτόχρονα, διατηρούν την οπτική συνέχεια με τις πλαγιές και τον μακρινό ορίζοντα.

Η θέση των ανοιγμάτων ενισχύει την ελεγχόμενη σχέση με το περιβάλλον. Τα παράθυρα και τα περάσματα στρέφουν το βλέμμα προς επιλεγμένα στοιχεία, συνδέοντας την κίνηση με την αντίληψη του τόπου.

Πέτρα από το ίδιο το οικόπεδο

Στους κύριους κτιριακούς όγκους χρησιμοποιούνται σοβατισμένες τοιχοποιίες. Αντίθετα, οι εξωτερικές διαμορφώσεις, τα όρια και τα στοιχεία αντιστήριξης κατασκευάζονται από εμφανή λιθοδομή.

Η πέτρα προήλθε αποκλειστικά από τις εκσκαφές. Η επανάχρησή της ενισχύει την υλική σύνδεση ανάμεσα στη νέα κατασκευή και το φυσικό έδαφος.

Οι υφιστάμενες ξερολιθιές διατηρήθηκαν και ενισχύθηκαν. Όπου είχαν καταρρεύσει, ανακατασκευάστηκαν με τοπική πέτρα, συνεχίζοντας τη δομή των αγροτικών αναβαθμίδων.

Η λιθοδομή επιτελεί, συνεπώς, πολλαπλούς ρόλους. Συγκρατεί το επικλινές έδαφος, οργανώνει τις διαδρομές και συνδέει το συγκρότημα με την τοπική κατασκευαστική τεχνογνωσία.

Σχεδιασμός γύρω από τα ελαιόδεντρα

Οι υπαίθριοι χώροι σχεδιάστηκαν με στόχο την περιορισμένη επέμβαση στο φυσικό έδαφος. Οι κτιριακοί όγκοι και οι διαδρομές τοποθετήθηκαν γύρω από παλιά ελαιόδεντρα που προϋπήρχαν στο οικόπεδο.

Η τοπιακή μελέτη των Outside Landscape Architecture συνεχίζει αυτή την προσέγγιση. Οι κήποι περιλαμβάνουν ελιές, κυπαρίσσια, αμπέλια, βότανα, αρωματικούς θάμνους και ανθοφόρα είδη του μεσογειακού οικοσυστήματος.

Για την κάλυψη των αναγκών άρδευσης, τοποθετήθηκαν δεξαμενές συλλογής ομβρίων. Η φύτευση συνδέεται, επομένως, με συγκεκριμένα συστήματα διαχείρισης του νερού και όχι μόνο με την τελική εικόνα του έργου.

Τοπικές τεχνικές και σύγχρονα στοιχεία

Οι κατοικίες συνδυάζουν αρχές της παραδοσιακής κυκλαδίτικης δόμησης με σύγχρονα κατασκευαστικά στοιχεία. Τα μικρά ανοίγματα και οι τοίχοι πάχους έως 60cm δημιουργούν συμπαγή, προστατευμένα κελύφη.

Πολλά στοιχεία κατασκευάστηκαν στο χέρι από έμπειρους τεχνίτες της περιοχής. Παράλληλα, οι οροφές από εμφανές σκυρόδεμα, τα θερμομονωτικά κουφώματα και τα ανοξείδωτα εξαρτήματα εισάγουν μια σύγχρονη κατασκευαστική γλώσσα.

Το συγκρότημα δεν αναπαράγει μια ιστορική τυπολογία. Αντίθετα, αντλεί από την περιβαλλοντική λογική, τα υλικά και την τοπική τεχνογνωσία, προσαρμόζοντάς τα στις σημερινές ανάγκες.

Το αποτέλεσμα είναι μια ακολουθία κατοικιών ενταγμένων στις πεζούλες. Οι πέτρινοι τοίχοι, οι καδραρισμένες φυγές και οι ημιυπαίθριοι χώροι διαμορφώνουν μια μετρημένη σχέση με το τοπίο.

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ParosVillas Vol.4, ειδική έκδοση των ek Architectural Publications.

Κοντά στην παραλία των Γλυφών, η κατοικία αναπτύσσεται σαν μικρός οικισμός από λευκούς και πέτρινους όγκους, οι οποίοι συνδέονται με προστατευμένες αυλές, εσωτερικές διαδρομές και υπαίθριους χώρους προς τη θάλασσα.

Το κτίριο βρίσκεται στο ήσυχο, νοτιοανατολικό τμήμα της Πάρου, κοντά στην παραλία των Γλυφών. Σχεδιασμένη από το Maria Doxa Architecture Studio, η παραθαλάσσια κατοικία αντικρίζει την ακτή και τον ανοιχτό ορίζοντα.

Το συγκρότημα αναπτύσσεται γραμμικά στο οικόπεδο και παραπέμπει περισσότερο σε μικρό νησιωτικό οικισμό παρά σε ένα ενιαίο κτίριο. Η λευκή κυβιστική κατοικία πλαισιώνεται από τέσσερις μικρότερους πέτρινους όγκους με συμπληρωματικές χρήσεις.

Αυλές, μονοπάτια και προστατευμένοι υπαίθριοι χώροι συνδέουν τα επιμέρους κτίσματα. Παράλληλα, διατηρούν τη διακριτή κλίμακα και τον χαρακτήρα τους.

Προστατευμένη διαδρομή στο συγκρότημα

Η πρόσβαση γίνεται από τον βορρά, μέσα από μια λιθόκτιστη αυλή με ελαιόδεντρα, κυπαρίσσια και αρωματικά φυτά. Ένα μονοπάτι στρωμένο με μάρμαρο διασχίζει τον κήπο και οδηγεί προς την κεντρική είσοδο.

Το ψηλό πέτρινο όριο προστατεύει την άφιξη από τους ισχυρούς ανέμους. Αντί να αποκαλύψει αμέσως την πλευρά προς τη θάλασσα, η πορεία μεταβαίνει σταδιακά από την περίκλειστη βόρεια αυλή προς το ανοιχτό νότιο τοπίο.

Το μονοπάτι συνεχίζεται πέρα από την είσοδο και διατρέχει το μήκος της κατοικίας. Συνδέει το κύριο κτίριο με τον ξενώνα, το εργαστήριο ζωγραφικής και τους μικρότερους κήπους που αναπτύσσονται σε όλη την έκταση.

Δύο πτέρυγες γύρω από την είσοδο

Στο εσωτερικό, η κυρίως κατοικία χωρίζεται σε δύο πτέρυγες. Δεξιά από την είσοδο βρίσκεται ο ενιαίος χώρος διημέρευσης, ο οποίος περιλαμβάνει την κουζίνα, την τραπεζαρία και το καθιστικό.

Μεγάλα συρόμενα υαλοστάσια συνδέουν το εσωτερικό με την κεντρική υπαίθρια διαμόρφωση. Όταν ανοίγουν, δημιουργείται συνέχεια ανάμεσα στο καθιστικό, τη σκιασμένη βεράντα, την πισίνα και τον θαλάσσιο ορίζοντα.

Αριστερά αναπτύσσεται η περισσότερο εσωστρεφής πτέρυγα των υπνοδωματίων. Περιλαμβάνει ένα κύριο υπνοδωμάτιο και δύο en-suite δωμάτια, οργανωμένα γύρω από ένα περίκλειστο φυτεμένο αίθριο.

Ο εσωτερικός κήπος λειτουργεί ως κοινό σημείο αναφοράς για τους χώρους ύπνου. Εισάγει φως και βλάστηση, διατηρώντας παράλληλα την ιδιωτικότητά τους.

Η αντίθεση ανάμεσα στις δύο πτέρυγες είναι σαφής. Οι κοινόχρηστοι χώροι ανοίγονται προς τη θάλασσα, ενώ οι ιδιωτικές λειτουργίες στρέφονται προς ένα προστατευμένο εσωτερικό τοπίο.

Ξενώνας και εργαστήριο ζωγραφικής

Στο δυτικό άκρο του συγκροτήματος βρίσκεται ένας λιθόκτιστος ξενώνας με δύο δωμάτια διπλού ύψους και άμεση πρόσβαση στην κεντρική βεράντα.

Κάθε δωμάτιο διαθέτει στο ισόγειο κουζίνα, λουτρό και μικρό καθιστικό. Οι χώροι ύπνου τοποθετούνται σε πατάρι, δημιουργώντας μια περισσότερο απομονωμένη ζώνη μέσα στο κατακόρυφα οργανωμένο εσωτερικό.

Στο ανατολικό άκρο, ένα μικρό εργαστήριο ζωγραφικής συμπληρώνει τη σύνθεση. Η πρόσβαση γίνεται από το υπαίθριο μονοπάτι που ξεκινά από την αυλή της εισόδου και διατρέχει την κατοικία.

Στο βορειοδυτικό τμήμα εντάσσεται ένας υπόσκαφος όγκος. Φιλοξενεί δύο ακόμη υπνοδωμάτια με λουτρά και κοινόχρηστη κουζίνα. Το φυτεμένο δώμα και οι κλιμακωτές αυλές περιορίζουν την οπτική παρουσία του και τον ενσωματώνουν στο τοπίο.

Υπαίθρια ζωή ανάμεσα στην πέτρα και το νερό

Ανάμεσα στην κυρίως κατοικία και τον ξενώνα αναπτύσσεται ένας μεγάλος προστατευμένος υπαίθριος χώρος. Βλέπει προς τη γραμμική πισίνα και τη θάλασσα και αποτελεί τον βασικό πυρήνα της υπαίθριας ζωής.

Μια πέργκολα και μια συμπαγής πέτρινη πλάτη προστατεύουν τη βεράντα. Εκεί διαμορφώνονται ένα εξωτερικό bar και καθιστικό, ενώ ένα επιβλητικό σταθερό μαρμάρινο τραπέζι τοποθετείται κοντά στην εσωτερική κουζίνα.

Η πισίνα ενισχύει τη γραμμική οργάνωση του έργου. Η υδάτινη επιφάνειά της εκτείνεται οπτικά προς τον ορίζοντα και συνδέει την κύρια κατοικία, τον ξενώνα και τη βεράντα.

Οι υπαίθριοι χώροι δεν συγκεντρώνονται σε ένα μόνο σημείο. Μικρότερες αυλές, κήποι και διαδρομές δημιουργούν διαφορετικούς βαθμούς περίκλεισης, σκιάς και επαφής με το τοπίο.

Αντίθεση λευκού σοβά και τοπικής πέτρας

Η υλική παλέτα αντλεί στοιχεία από τη νησιωτική αρχιτεκτονική, χωρίς να τη μιμείται. Ο λευκός σοβάς κυριαρχεί στην κύρια κατοικία, ενώ η τοπική ανεπίχριστη πέτρα προσδίδει στους μικρότερους όγκους μεγαλύτερο βάρος και έντονη υφή.

Ένα ενιαίο δάπεδο από μεγάλες ανοιχτόχρωμες πλάκες μαρμάρου διατρέχει τους εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους. Η συνέχεια του υλικού αποδυναμώνει το όριο ανάμεσα στα δωμάτια και τις βεράντες.

Αδρά ξύλινα δοκάρια και επενδύσεις από καλάμι τονίζουν επιλεγμένες οροφές. Το γκρίζο χρώμα στις πέργκολες και τα κουφώματα εισάγει μια διακριτική σύγχρονη διάσταση.

Στην επίπλωση επικρατούν το φυσικό ξύλο και τα ανοιχτόχρωμα υφάσματα με ήπιες υφές. Η αντίθεση ανάμεσα στον σοβά, την πέτρα, το μάρμαρο, την ξυλεία και το καλάμι προσδίδει διακριτή ταυτότητα στις επιμέρους ενότητες, διατηρώντας παράλληλα τη συνοχή τους.

Κήποι σε όλη την έκταση

Η διαμόρφωση από τους Outside Landscape Architecture κατανέμεται σε μικρούς κήπους και αυλές σε όλο το έργο.

Τοπικά μεσογειακά αρωματικά φυτά, αγρωστώδη, θάμνοι, καρποφόρα δέντρα και αγριολούλουδα συνδέουν την κατοικία με το υφιστάμενο νησιωτικό τοπίο. Το μεγαλύτερο μέρος του εδάφους παραμένει μαλακό και διαπερατό.

Εκτεθειμένο χώμα, χαλίκι και μονοπάτια από ακανόνιστες πέτρινες πλάκες περιορίζουν την παρουσία των σκληρών επιφανειών. Παράλληλα, υπογραμμίζουν τον ανεπιτήδευτο χαρακτήρα των εξωτερικών διαμορφώσεων.

Το αποτέλεσμα είναι μια παραθαλάσσια κατοικία με διαφορετικές ποιότητες κλίμακας και πολλαπλά σενάρια υπαίθριας ζωής. Η ελεγχόμενη διαφάνεια αποκαλύπτει με απρόβλεπτους τρόπους τη θέα και τη φύση μέσα από λιτές και μετρημένες κτιριακές διαμορφώσεις.

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ParosVillas Vol.4, ειδική έκδοση των ek Architectural Publications.

Ένα ψηλό περιμετρικό τείχος αγκαλιάζει έναν λαξευμένο ορθογωνικό όγκο, διαμορφώνοντας μια προστατευμένη αυλή όπου το φως, η βλάστηση και οι ελεγχόμενες φυγές δημιουργούν μια συνθήκη διαπερατής εσωστρέφειας.

Η Domus Maya βρίσκεται στα νοτιοανατολικά προάστια της Λευκωσίας, σε ένα τυπικό οικόπεδο νεοσύστατης συνοικίας. Οι δύο πλευρές του οικοπέδου παρουσιάζουν διαφορετικές συνθήκες.

Προς τον νότο, διάσπαρτα οικιστικά κτίσματα σχηματίζουν ένα ανομοιογενές αστικό μέτωπο. Αντίθετα, προς τον βορρά, οι γεωργικές εκτάσεις ανοίγονται στον ορίζοντα και προσφέρουν ανεμπόδιστη θέα προς τον τραπεζοειδή λόφο του Άρωνα.

Η πρόταση του Studio Kyriakos Miltiadou ανταποκρίνεται σε αυτή την αντίθεση μέσα από δύο βασικά συνθετικά στοιχεία: ένα σαφές ορθογωνικό πρίσμα και ένα ψηλό τείχος που το περιβάλλει και το αγκαλιάζει.

Ένας συμπαγής όγκος που διαμορφώνεται αφαιρετικά

Ο κύριος όγκος έχει κάτοψη διαστάσεων 12 επί 10m. Ωστόσο, δεν διατηρείται ως ένα άθικτο ορθογωνικό στερεό. Αντίθετα, σμιλεύεται κατά τον οριζόντιο και τον κατακόρυφο άξονα.

Η αφαίρεση τμημάτων από τη συμπαγή μάζα δημιουργεί ένα εσωτερικό κενό. Σε ορισμένα σημεία, ο χώρος αυτός αναπτύσσεται σε διπλό ύψος. Γύρω του οργανώνονται οι επιμέρους λειτουργίες και οι διαδρομές της κατοικίας.

Το κτίριο αναπτύσσεται σε δύο επίπεδα. Στο ισόγειο βρίσκονται το καθιστικό, η κουζίνα, η τραπεζαρία και ένας μικρός ξενώνας. Ο όροφος φιλοξενεί τα υπνοδωμάτια, τους χώρους υγιεινής και τις βοηθητικές χρήσεις.

Το κενό λειτουργεί ως ένας τρισδιάστατος καμβάς στο εσωτερικό. Εισάγει το φως, τον αέρα και τη βλάστηση, ενώ ταυτόχρονα καδράρει την οριζόντια γραμμή του τοπίου. Παράλληλα, διαπραγματεύεται τα όρια ανάμεσα στην ιδιωτική και την κοινωνική ζωή της οικογένειας.

Ένα τείχος απέναντι στο αστικό τοπίο

Το δεύτερο βασικό στοιχείο είναι ένα τείχος ύψους 3,5m, τοποθετημένο σε απόσταση 3m από τον δημόσιο δρόμο. Εκτείνεται σε ολόκληρο το πλάτος του οικοπέδου και δημιουργεί ένα σαφές όριο απέναντι στο ασυνεχές αστικό περιβάλλον.

Η συνεχής επιφάνειά του προσδίδει στην όψη προς τον δρόμο σκόπιμα συγκρατημένο χαρακτήρα. Τρεις στενές κατακόρυφες σχισμές διακόπτουν το συμπαγές όριο και επιτρέπουν επιλεκτικές θεάσεις από και προς το εσωτερικό.

Η κατοικία δεν απομονώνεται πλήρως από τη γειτονιά. Αντίθετα, τα ανοίγματα εισάγουν έναν ελεγχόμενο βαθμό διαπερατότητας. Το φως, η κίνηση και η οπτική επαφή διέρχονται αποσπασματικά μέσα από το προστατευτικό όριο.

Μια έντονη κίτρινη θύρα σηματοδοτεί την είσοδο. Το χρώμα της αντιπαραβάλλεται με τις λευκές σοβατισμένες επιφάνειες και καθιστά ευανάγνωστη τη στιγμή της μετάβασης.

Μια εσωτερική πλατεία γύρω από την ελιά

Πίσω από το τείχος διαμορφώνεται μια κεντρική «πλατεία»: μια περίκλειστη αυλή που υποδέχεται τον επισκέπτη πριν από την είσοδο στην κύρια κατοικία.

Στο κέντρο της δεσπόζει ένα μεταφυτευμένο ελαιόδεντρο. Ένα κυκλικό στοιχείο από εμφανές σκυρόδεμα περιβάλλει τον κορμό και το μετατρέπει σε βασικό σημείο προσανατολισμού.

Η αυλή ανοίγεται προς την κοινωνική ζωή της κατοικίας. Δεν λειτουργεί ως απομονωμένος κήπος, αλλά ως κοινόχρηστο υπαίθριο δωμάτιο που συνδέεται με την είσοδο, τους χώρους διημέρευσης και τις ημιυπαίθριες ζώνες.

Το έντονο μεσογειακό φως αντανακλάται στις λευκές επιφάνειες. Παράλληλα, οι σκιές της φύτευσης μεταβάλλουν κατά τη διάρκεια της ημέρας τον χαρακτήρα των μονολιθικών τοίχων.

Συνέχεια εσωτερικού και εξωτερικού χώρου

Καθιστικές επιφάνειες από εμφανές σκυρόδεμα διατρέχουν τους εσωτερικούς και τους υπαίθριους χώρους. Καθώς περνούν μέσα από τα όρια του κελύφους, αποδυναμώνουν τη διάκριση ανάμεσα στο δωμάτιο, την αυλή και τον κήπο.

Τα συνεχή αυτά στοιχεία δημιουργούν επίσης άτυπους χώρους στάσης και κοινωνικής επαφής. Η καθημερινή ζωή μπορεί, επομένως, να επεκταθεί πέρα από τη συμβατική οργάνωση των κλειστών δωματίων.

Στα σημεία όπου το τείχος συναντά το πρίσμα, σχηματίζονται μικροί ημιυπαίθριοι χώροι. Ένα πλέγμα από ανοξείδωτα μεταλλικά συρματόσχοινα υποστηρίζει την αναρριχώμενη βλάστηση και εισάγει ένα ελαφρύτερο, διαπερατό επίπεδο δίπλα στις συμπαγείς επιφάνειες.

Θυμαριές, γιασεμιά, λεβάντες και βουκαμβίλιες φυτεύονται στους περίκλειστους κήπους. Με την πάροδο του χρόνου, η φύση καλείται να επεκταθεί πάνω στους τοίχους και τα μεταλλικά πλέγματα, περιορίζοντας σταδιακά τη μονολιθική τους παρουσία.

Διαπερατή εσωστρέφεια

Το τείχος και το πρίσμα λειτουργούν τελικά ως μια ενιαία συνθετική χειρονομία. Το πρώτο εξασφαλίζει προστασία και απόσταση από το ανομοιογενές αστικό περιβάλλον. Το δεύτερο διανοίγεται και σμιλεύεται ώστε να υποδεχθεί το φως, το τοπίο και τη βλάστηση.

Από τη συνέργειά τους προκύπτει μια σειρά αντιθέσεων: το κλειστό και το ανοιχτό, το δημόσιο και το ιδιωτικό, το φυσικό και το τεχνητό, η έκθεση και η προφύλαξη.

Η Domus Maya δεν επιλύει τις αντιθέσεις επιλέγοντας αποκλειστικά τη μία συνθήκη. Αντίθετα, αξιοποιεί την αυλή, τα ελεγχόμενα ανοίγματα και τα ημιυπαίθρια κατώφλια για να διατηρήσει μια ισορροπία ανάμεσά τους.

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο Τεύχος ek: 288 | Ιούλιος–Αύγουστος 2024, μηνιαίο τεύχος των ek Architectural Publications.

Στο Puerto Vallarta, στις ακτές του Μεξικού στον Ειρηνικό, η Casa Tao από τους HW Studio οργανώνεται γύρω από τη σκιά, τόσο ως κλιματική ανάγκη όσο και ως χωρική συνθήκη. Η κατοικία των 472 τ.μ. αντλεί στοιχεία από τις μνήμες και τα ενδιαφέροντα των κατοίκων της, μεταφράζοντας τις έννοιες της προστασίας, της ηρεμίας και της περισυλλογής σε μια ακολουθία από περίκλειστες αυλές, ελεγχόμενες φυγές και προστατευμένους εσωτερικούς χώρους.

Το σπίτι βρίσκεται σε μια συνοικία χωρίς μακρινή θέα, απέναντι όμως από μια δενδροφυτεμένη πλατεία που προσφέρει σκιά και δροσιά. Αντί να ανοίγεται μετωπικά προς αυτήν μέσω εκτεταμένων υαλοστασίων, η αρχιτεκτονική διαμορφώνει μια έμμεση σχέση με το περιβάλλον. Τα προσεκτικά τοποθετημένα ανοίγματα επιτρέπουν την αντίληψη της πλατείας, περιορίζοντας παράλληλα την έκθεση στον έντονο παράκτιο ήλιο.

Η σκιά ως τρόπος κατοίκησης

Ο σχεδιασμός επηρεάστηκε εν μέρει από τις προσωπικές διαδρομές των κατοίκων. Μεγαλώνοντας στο Puerto Vallarta, ένας από τους ιδιοκτήτες γνώρισε τη σκιά ως απαραίτητο καταφύγιο από τη ζέστη και την υγρασία του κλίματος του Ειρηνικού. Ένα μεταγενέστερο οικογενειακό ταξίδι στην Ιαπωνία εισήγαγε ένα δεύτερο σύνολο αναφορών: τη χωρική λιτότητα, το κενό, το προσεκτικά φιλτραρισμένο φως και την αίσθηση ηρεμίας.

Οι επιρροές αυτές μεταφράζονται σε μια αρχιτεκτονική έμμεσων σχέσεων. Η κατοικία ούτε αποσύρεται πλήρως από την πόλη ούτε εκτίθεται σε αυτήν. Οι θέες, ο αέρας και το φυσικό φως εισέρχονται ελεγχόμενα μέσα από περιορισμένα ανοίγματα, αυλές και μεταβατικούς χώρους.

Διαμορφώνεται έτσι ένα περιβάλλον που βασίζεται στη σταδιακή εμπειρία του φωτός και της σκιάς.

Ιδιωτικοί χώροι χαμηλά, κοινωνική ζωή ψηλότερα

Το βασικό κτιριολογικό πρόγραμμα οργανώνεται καθ’ ύψος. Τα υπνοδωμάτια, το γκαράζ και οι βοηθητικοί χώροι καταλαμβάνουν τη βάση της κατοικίας, ενώ επάνω τους τοποθετείται ένας ελαφρύτερος όγκος διπλού ύψους που φιλοξενεί τους κύριους χώρους διημέρευσης.

Η ανύψωση των κοινόχρηστων λειτουργιών τις απομακρύνει από τη στάθμη του δρόμου και τις ανοίγει προς τις κορυφές των γύρω δέντρων. Ο αέρας κυκλοφορεί γύρω από τον επάνω όγκο, ενώ οι υπερυψωμένες αυλές διαμορφώνουν προστατευμένους υπαίθριους χώρους με θέα προς τη βλάστηση της πλατείας.

Η διάταξη επιτρέπει στην κατοικία να συνδέεται με την πλατεία χωρίς να χρησιμοποιεί μια συμβατική πανοραμική όψη. Η σχέση γίνεται αντιληπτή αποσπασματικά: μέσα από την κίνηση των κλαδιών, την είσοδο του αέρα και τις μεταβολές του φωτός.

Αυλές και εσωτερική περισυλλογή

Τα υπνοδωμάτια οργανώνονται γύρω από μια αυλή, όπου η περίκλειστη διάταξη προσφέρει ιδιωτικότητα χωρίς να διακόπτει την επαφή με τον αέρα και τον ουρανό. Στην είσοδο, ένας καμπύλος τοίχος κατευθύνει ήπια την κίνηση, ενώ ένα δέντρο σηματοδοτεί τη μετάβαση προς το εσωτερικό.

Η εσωστρεφής οργάνωση δημιουργεί μια ακολουθία χώρων στραμμένων προς τον ουρανό, τη σκιά και τη βλάστηση. Οι αυλές δεν λειτουργούν μόνο ως πηγές φυσικού φωτισμού και αερισμού, αλλά καθορίζουν τον βραδύτερο ρυθμό γύρω από τον οποίο οργανώνεται η καθημερινή ζωή.

Σε όλη την κατοικία, η ιδιωτικότητα επιτυγχάνεται μέσω του βάθους και των έμμεσων οπτικών σχέσεων.

Σκυρόδεμα, λευκότητα και φιλτραρισμένο φως

Η παλέτα των υλικών ενισχύει την αντίθεση ανάμεσα στην ένταση του εξωτερικού κλίματος και την πιο ήρεμη ατμόσφαιρα του εσωτερικού. Οι λευκές επιφάνειες ανταποκρίνονται έντονα στο παράκτιο φως, ενώ το εμφανές σκυρόδεμα το απορροφά και το απαλύνει.

Η υλικότητά του προσδίδει στους εσωτερικούς χώρους μια αίσθηση μονιμότητας, όμως οι μεταβολές του φυσικού φωτός αποτρέπουν τη στατικότητα. Το φως απλώνεται στις επιφάνειες, αποκαλύπτοντας λεπτές διαφορές ανάμεσα στις ανοιχτές αυλές, τα σκιασμένα κατώφλια και τους περισσότερο προστατευμένους χώρους.

Οι αρχιτέκτονες συσχετίζουν αυτή την προσέγγιση με το Εγκώμιο της σκιάς του Junichirō Tanizaki, όπου το σκοτάδι γίνεται αντιληπτό ως μέσο που προσδίδει βάθος στην αντίληψη και όχι απλώς ως απουσία φωτός. Στην Casa Tao, η σκιά αποκτά αντίστοιχα ενεργό ρόλο: αποτελεί κλιματικό εργαλείο, χωρικό φίλτρο και το βασικό στοιχείο μέσα από το οποίο διαμορφώνεται η ατμόσφαιρα της κατοικίας.

Η Casa Tao προτείνει τελικά έναν τρόπο κατοίκησης που βασίζεται στην προσοχή και την παύση. Μέσα από τις υπερυψωμένες αυλές, την εσωστρεφή οργάνωση και τα ελεγχόμενα ανοίγματα, δημιουργείται ένας προστατευμένος εσωτερικός κόσμος που παραμένει συνδεδεμένος με τον αέρα, τη βλάστηση και το κλίμα του Puerto Vallarta.

Η κατοικία βρίσκεται στην Αγκαιριά, στο νοτιοδυτικό τμήμα της Πάρου. Σχεδιασμένη από τον Chris Tessas, οργανώνεται σε τέσσερις διακριτούς κτιριακούς όγκους, οι οποίοι αναπτύσσονται γραμμικά κατά μήκος του οικοπέδου.

Το πρόγραμμα διαχωρίζεται σε μικρότερες ενότητες. Οι δύο κεντρικοί όγκοι στεγάζουν το καθιστικό και την κουζίνα. Αντίστοιχα, στα δύο άκρα τοποθετούνται τα υπνοδωμάτια της οικογένειας και οι ξενώνες.

Αντί για ένα ενιαίο και συμπαγές κτίριο, η σύνθεση διαμορφώνει μια ακολουθία κλειστών χώρων, αιθρίων και προστατευμένων υπαίθριων ζωνών.

Τέσσερις όγκοι και τρία αίθρια

Κάθε όγκος εξυπηρετεί διαφορετική λειτουργία. Ωστόσο, η κατοικία διατηρεί τη συνοχή της μέσα από μια σαφή επιμήκη οργάνωση.

Εσωτερικά αίθρια διαχωρίζουν τους τρεις από τους τέσσερις όγκους. Οι υπαίθριοι αυτοί χώροι εισάγουν φυσικό φως στο κέντρο της κάτοψης και διατηρούν άμεση σχέση ανάμεσα στα δωμάτια και το εξωτερικό.

Παράλληλα, η θέση τους προστατεύει την καθημερινή ζωή από τα βλέμματα. Τα αίθρια δεν γίνονται εύκολα αντιληπτά από την περίμετρο του κτιρίου. Έτσι, η ανοιχτή ζωή της κατοικίας παραμένει σε μεγάλο βαθμό προστατευμένη.

Η συγκεκριμένη διάταξη μειώνει επίσης την αντιληπτή κλίμακα του συνόλου. Από μακριά, η κατοικία διαβάζεται ως μια σειρά μικρότερων κτισμάτων και όχι ως ένας ενιαίος επιμήκης όγκος.

Με αυτόν τον τρόπο, η σύνθεση παραπέμπει στον προσθετικό χαρακτήρα της παραδοσιακής κυκλαδίτικης δόμησης. Μικρές και συμπαγείς ενότητες συνδέονται μεταξύ τους, ακολουθώντας τις ανάγκες της κατοίκησης και τις συνθήκες του τόπου.

Η κοινόχρηστη ζώνη στο κέντρο

Το καθιστικό και η κουζίνα καταλαμβάνουν τις δύο κεντρικές ενότητες. Η θέση τους μετατρέπει το μέσο της σύνθεσης στον βασικό κοινόχρηστο πυρήνα.

Μεγάλα ανοίγματα συνδέουν τους χώρους διημέρευσης με τη βεράντα, την πισίνα και τη στεγασμένη υπαίθρια τραπεζαρία. Σε αντίθεση με τα ελεγχόμενα ανοίγματα των εξωτερικών όψεων, η πλευρά αυτή ανοίγεται περισσότερο προς το τοπίο.

Η πισίνα αναπτύσσεται παράλληλα με την κύρια βεράντα και ενισχύει τη γραμμική κατεύθυνση της κάτοψης. Μια ελαφριά πέργκολα σκιάζει την υπαίθρια τραπεζαρία. Παράλληλα, σχηματίζει ένα ενδιάμεσο κατώφλι ανάμεσα στο εσωτερικό και το ανοιχτό κυκλαδίτικο περιβάλλον.

Στο εσωτερικό, η περιορισμένη υλική παλέτα επιτρέπει στο φυσικό φως να καθορίσει την ατμόσφαιρα. Φεγγίτες φωτίζουν την κουζίνα από ψηλά, ενώ τα στενά ανοίγματα καδράρουν επιλεγμένες όψεις του τοπίου.

Αναλογίες από την τοπική αρχιτεκτονική

Οι αναλογίες των επιμέρους όγκων και τα διακριτικά εξωτερικά ανοίγματα αντλούν αναφορές από τα ιστορικά λιθόκτιστα κελύφη της Πάρου και του Αιγαίου.

Η σύνδεση με την τοπική αρχιτεκτονική εκφράζεται κυρίως μέσα από την κλίμακα και τη χωρική οργάνωση. Δεν βασίζεται στην κυριολεκτική αναπαραγωγή παραδοσιακών λεπτομερειών.

Η κατοικία διατηρεί, επομένως, σύγχρονο χαρακτήρα. Ωστόσο, ο κατακερματισμός της επιτρέπει να ενταχθεί στο τοπίο και να συνομιλήσει με την αρχιτεκτονική παράδοση του νησιού.

Οι επαναλαμβανόμενες επιφάνειες των τοίχων και τα ελεγχόμενα ανοίγματα προσδίδουν στις εξωτερικές όψεις συμπαγή χαρακτήρα. Αντίθετα, τα κρυμμένα αίθρια εισάγουν φως και εξωστρέφεια στο εσωτερικό.

Εξωτερική κλίμακα προς το δώμα

Ο βορειότερος όγκος φιλοξενεί τα υπνοδωμάτια της οικογένειας. Διαχωρίζεται από τα υπόλοιπα μέρη της κατοικίας μέσω μιας εξωτερικής κλίμακας.

Η πλατιά και συμπαγής μορφή της παραπέμπει στις εξωτερικές σκάλες των παραδοσιακών νησιωτικών κατοικιών. Η κλίμακα οδηγεί στο δώμα και εντάσσεται στη συνολική πορεία μέσα στο έργο.

Πέρα από τη λειτουργική της χρήση, προσκαλεί τους κατοίκους να ανέβουν πάνω από τους χαμηλούς όγκους και να παρατηρήσουν το κυκλαδίτικο τοπίο.

Μέσα από τη γραμμική διάταξη, τους κατακερματισμένους όγκους και τα προστατευμένα αίθρια, η Cycladic Layout προτείνει μια σύγχρονη κατοικία που ανήκει στην Πάρο χωρίς να μιμείται άμεσα τις μορφές της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής.

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ParosVillas Vol.4, ειδική έκδοση των ek Architectural Publications.

Η Rhoēs είναι μία υπό ολοκλήρωση κατοικία από τους Sinas Architects στη Σέριφο. Το έργο των 390τ.μ. αναπτύσσεται σε οικόπεδο 4.500τ.μ., μέσα σε ένα ανοιχτό, εκτεθειμένο κυκλαδίτικο τοπίο. Οι ισχυροί άνεμοι, η έντονη ηλιοφάνεια, το επικλινές έδαφος και η θέα αποτελούν ενεργά στοιχεία του σχεδιασμού.

Αντί να αναπαράγει τις αναγνωρίσιμες μορφές της παραδοσιακής νησιωτικής αρχιτεκτονικής, η πρόταση διερευνά τις περιβαλλοντικές συνθήκες που τις διαμόρφωσαν. Στόχος είναι μια σύγχρονη κατοικία σε σαφή σύνδεση με τη Σέριφο, χωρίς την άμεση μίμηση τοπικών μορφολογικών προτύπων.

Αρχιτεκτονική που διαμορφώνεται από το κλίμα

Η κατοικία οργανώνεται ως μια ακολουθία χώρων που διαπραγματεύονται διαφορετικούς βαθμούς έκθεσης στη φύση. Οι τοίχοι ορίζουν προφυλαγμένες ζώνες, ενώ οι αυλές και οι στεγασμένοι ανοιχτοί χώροι επιτρέπουν την υπαίθρια ζωή παρά τις έντονες κλιματικές συνθήκες.

Το τοπίο δεν λειτουργεί ως φόντο για ένα αυτόνομο αρχιτεκτονικό αντικείμενο. Αντίθετα, ο άνεμος, ο ήλιος, το ανάγλυφο και οι οπτικές φυγές καθορίζουν τη θέση και τον χαρακτήρα των χώρων.

Οι προστατευμένες υπαίθριες ενότητες σχηματίζουν ενδιάμεσα κατώφλια ανάμεσα στο εσωτερικό και το ανοιχτό τοπίο. Έτσι, η κατοικία διατηρεί τη σχέση της με το περιβάλλον, προσφέροντας σκιά και προστασία από τον άνεμο.

Μια σταδιακή χωρική ακολουθία

Η κίνηση οργανώνεται ως μετάβαση ανάμεσα σε περισσότερο ανοιχτές ή κλειστές ενότητες. Προστατευμένοι χώροι διαδέχονται αυλές, μικρά ανοίγματα και ευρύτερες φυγές προς το τοπίο.

Η κατοικία δεν αποκαλύπτεται αμέσως στο σύνολό της. Αντίθετα, γίνεται σταδιακά αντιληπτή μέσα από τις μεταβολές στην κλίμακα, το φως και τον προσανατολισμό. Οι αυλές λειτουργούν ως σημεία αναφοράς και επεκτείνουν την καθημερινή ζωή πέρα από τους κλειστούς χώρους.

Η οργάνωση αποδίδει τη βασική αντίθεση του κυκλαδίτικου τοπίου. Οι ανοιχτές και εκτεθειμένες περιοχές συνυπάρχουν με εσοχές, τοίχους και προστατευμένους χώρους που διαμορφώνονται από το έδαφος.

Πέρα από την εικόνα της κυκλαδίτικης αρχιτεκτονικής

Τα σύγχρονα προγράμματα κατοίκησης συχνά απαιτούν μεγαλύτερους χώρους και νέες λειτουργίες, διαφορετικές από εκείνες των παλαιότερων νησιωτικών κατοικιών. Το έργο ανταποκρίνεται σε αυτές τις ανάγκες χωρίς να αντιμετωπίζει το οικόπεδο ως ουδέτερο υπόβαθρο.

Η σύνδεση με την τοπική αρχιτεκτονική αναζητείται στη λογική που τη διαμόρφωσε και όχι στην εξωτερική της εικόνα. Το κλίμα καθορίζει τη σχέση ανάμεσα στις συμπαγείς και τις ανοιχτές επιφάνειες. Αντίστοιχα, η τοπογραφία οργανώνει την κίνηση, ενώ οι προστατευμένες αυλές συνδέουν τις σύγχρονες ανάγκες με τις συνθήκες του νησιού.

Επομένως, η αναφορά στην κυκλαδίτικη αρχιτεκτονική παραμένει δομική και όχι μορφολογική. Η κατοικία δεν επιχειρεί να αναπαραστήσει ένα εξιδανικευμένο παρελθόν. Εφαρμόζει, όμως, μια αντίστοιχη διαδικασία προσαρμογής στις απαιτήσεις της σημερινής ζωής.

Υλική συνέχεια με το τοπίο

Η προτεινόμενη παλέτα περιλαμβάνει φυσική πέτρα, εμφανές σκυρόδεμα, δρυ, γυαλί και αλουμίνιο. Η πέτρα συνδέει το κτίριο με το έδαφος, ενώ το σκυρόδεμα σχηματίζει φέρουσες και καλυπτικές επιφάνειες.

Η δρυς προσδίδει θερμότητα στο εσωτερικό και στους στεγασμένους υπαίθριους χώρους. Το γυαλί διατηρεί την οπτική σχέση με το τοπίο, ενώ το αλουμίνιο δημιουργεί ένα ελάχιστο πλαίσιο για τα ανοίγματα.

Ο συνδυασμός των υλικών εντείνει τη διάκριση ανάμεσα στην προστασία και την έκθεση στη φύση. Τα βαρύτερα στοιχεία σηματοδοτούν τα όρια της κατοικίας. Αντίθετα, οι διαφανείς επιφάνειες ανοίγουν επιλεγμένους χώρους προς το περιβάλλον.

Η Rhoēs βρίσκεται σε στάδιο ανάπτυξης και η ολοκλήρωσή της εκτιμάται για το 2028. Η πρόταση επανεξετάζει τη σύγχρονη κατοίκηση στις Κυκλάδες, επιτρέποντας στη μορφή να προκύψει από το κλίμα, το ανάγλυφο και την καθημερινή χρήση, χωρίς να αναπαράγει ένα προκαθορισμένο τοπικό ύφος.

Η Casa Gruta είναι μια κατοικία 254τ.μ. στη συνοικία Sisal του Βαγιαδολίδ, στο Μεξικό. Σχεδιάστηκε από τους Salvador Román και Adela Mortera ως ένα κατοικήσιμο γλυπτό. Η χωρική της γλώσσα αντλεί αναφορές από τα σπήλαια, τις φυσικές κοιλότητες και τα cenotes της χερσονήσου του Γιουκατάν.

Η αρχιτεκτονική δεν αναπαράγει αυτούς τους γεωλογικούς σχηματισμούς με κυριολεκτικό τρόπο. Αντίθετα, μεταφέρει την ατμόσφαιρά τους σε μια ακολουθία από περάσματα, αίθουσες και ανοίγματα. Οι χώροι άλλοτε στενεύουν και άλλοτε διευρύνονται. Έτσι, η αντίληψη της κλίμακας μεταβάλλεται κατά την κίνηση μέσα στην κατοικία.

Είσοδος στη σπηλιά

Ένα υφιστάμενο δέντρο álamo σηματοδοτεί την είσοδο. Στην τοπική παράδοση, το συγκεκριμένο είδος έχει συνδεθεί με την παρουσία υπόγειων σχηματισμών. Η διατήρησή του αποτελεί, επομένως, φυσικό και συμβολικό σημείο εκκίνησης του έργου.

Από το δέντρο, οι επισκέπτες περνούν σε έναν υπαίθριο προθάλαμο πριν εισέλθουν στην κατοικία. Σύμφωνα με τη σχεδιαστική αφήγηση, η διαδρομή παραπέμπει στην τελετουργική προσέγγιση των cenotes από τους αρχαίους Μάγια. Η είσοδος δεν αντιμετωπίζεται ως μια συμβατική θύρα, αλλά ως σταδιακή μετάβαση.

Στη συνέχεια, πιο σκοτεινά και περίκλειστα περάσματα οδηγούν προς φωτεινότερους χώρους και αυλές. Οι μεταβολές στις αναλογίες δημιουργούν έναν ρυθμό συμπίεσης και εκτόνωσης. Παράλληλα, τα ελεγχόμενα ανοίγματα εισάγουν το φως με διαφορετική ένταση.

Ακολουθία από αίθουσες και ανοίγματα

Η εσωτερική οργάνωση αντλεί έμπνευση από τις υπόγειες κοιλότητες. Εκεί, στενές σήραγγες συνδέουν μεγαλύτερες αίθουσες και απρόσμενα ανοίγματα. Η Casa Gruta μεταφέρει την ίδια αρχή στην καθημερινή κατοίκηση.

Κάθε χώρος έχει διαφορετικό χαρακτήρα, αλλά παραμένει μέρος μιας συνεχούς πορείας. Η κατοικία δεν αποκαλύπτεται από ένα μοναδικό σημείο. Οι τοίχοι, τα κατώφλια και οι μεταβολές του φωτός προσφέρουν αποσπασματικές εικόνες των επόμενων χώρων.

Οι υπαίθριες αυλές διακόπτουν την περίκλειστη σύνθεση. Εισάγουν φύτευση, αέρα και φυσικό φως στο εσωτερικό της. Επιπλέον, λειτουργούν ως προεκτάσεις των δωματίων, χωρίς να αναιρούν την προστατευμένη ατμόσφαιρα της κατοικίας.

Ύλη, φως και χρόνος

Η περιορισμένη υλική παλέτα προέρχεται από τα χρώματα και τις υφές του τοπίου του Γιουκατάν. Οι γήινες επιφάνειες δημιουργούν την εντύπωση ότι η κατοικία έχει λαξευτεί σε μια ενιαία μάζα. Έτσι, οι διαφορετικοί χώροι διατηρούν κοινή υλική ταυτότητα.

Το φως λειτουργεί ως ενεργό συστατικό της σύνθεσης. Κατά τη διάρκεια της ημέρας κινείται πάνω στους τοίχους, αποκαλύπτει τις υφές τους και αλλάζει την αντιληπτή διάσταση των χώρων. Αντίστοιχα, οι σκιές τονίζουν τις γωνίες, τα περάσματα και τις καμπύλες μεταβάσεις.

Ο σχεδιασμός λαμβάνει επίσης υπόψη τη φυσική γήρανση των επιφανειών. Δεν επιδιώκει ένα αμετάβλητο και απολύτως καθαρό τελείωμα. Αντίθετα, επιτρέπει στον καιρό, τη βλάστηση και την καθημερινή χρήση να αφήσουν σταδιακά τα ίχνη τους.

Η Casa Gruta αξιοποιεί τελικά την εικόνα της σπηλιάς για να επανεξετάσει την ανοιχτή τυπολογία της τροπικής κατοικίας. Οι προστατευμένοι εσωτερικοί χώροι, οι ελεγχόμενες αυλές και οι μεταβαλλόμενες αναλογίες διαμορφώνουν ένα καταφύγιο που παραμένει συνδεδεμένο με το κλίμα και τη βλάστηση του Βαγιαδολίδ.

Η Fallen Tower από τους Kipseli Architects είναι μια εξοχική κατοικία στη Μεσσηνιακή Μάνη. Ο σχεδιασμός επανερμηνεύει τους οχυρωμένους πέτρινους πύργους της περιοχής. Παραδοσιακά, οι συγκεκριμένες κατασκευές αναπτύσσονταν κατακόρυφα και λειτουργούσαν ως χώροι άμυνας και απομόνωσης.

Αντί να αναπαράγει αυτή τη γνώριμη μορφή, το έργο μετατοπίζει τον πύργο στο οριζόντιο επίπεδο. Έτσι, δημιουργείται ένας επιμήκης κορμός που οργανώνει την καθημερινή ζωή και ενισχύει τη σχέση της κατοικίας με το τοπίο.

Ένας πύργος που εκτείνεται στο οικόπεδο

Ο κύριος όγκος φιλοξενεί το καθιστικό, την κουζίνα και την τραπεζαρία σε μια συνεχή γραμμική ακολουθία. Η είσοδος βρίσκεται στο ένα άκρο του, ενώ από εκεί, η κίνηση μέσα στην κατοικία καταλήγει σε έναν ημιυπαίθριο χώρο που καδράρει τη θάλασσα.

Η επιμήκης πορεία προσδίδει σαφή κατεύθυνση στο εσωτερικό. Παράλληλα, μετατρέπει τον παραδοσιακό πύργο από κλειστή κατακόρυφη δομή σε ανοιχτό πλαίσιο συλλογικής ζωής.

Η οριζόντια μορφή διατηρεί τη μνημειακότητά της. Ωστόσο, αποκτά διαφορετικό νόημα. Αντί να δηλώνει τον διαχωρισμό από το περιβάλλον, εκτείνεται πάνω στο οικόπεδο και συνδέει το εσωτερικό με την αυλή και τον μακρινό ορίζοντα.

Οι ιδιωτικοί χώροι ως αποσπάσματα

Τα υπνοδωμάτια, τα λουτρά και οι αποθηκευτικοί χώροι προβάλλουν από τον βασικό κορμό ως μικρότερα χωρικά αποσπάσματα. Η αποκλίνουσα διάταξή τους διασπά την αυστηρή γεωμετρία του κύριου όγκου. Ταυτόχρονα, δημιουργεί μια πιο σύνθετη σχέση με το έδαφος.

Στα κενά ανάμεσα στις ιδιωτικές πτέρυγες σχηματίζεται ένας προστατευμένος υπαίθριος πυρήνας. Η εσωτερική αυλή στρέφεται προς τη δύση και λειτουργεί ως κοινόχρηστος υπαίθριος χώρος. Περιβάλλεται από το κτίριο, αλλά παραμένει οπτικά συνδεδεμένη με το ευρύτερο τοπίο.

Οι κατόψεις ισογείου και ορόφου αποσαφηνίζουν αυτή την οργάνωση. Ο επιμήκης κοινόχρηστος κορμός ορίζει τη μία πλευρά της σύνθεσης. Αντίθετα, οι μικρότεροι όγκοι αναπτύσσονται γύρω από την αυλή και ανταποκρίνονται ανεξάρτητα στις συνθήκες του οικοπέδου.

Συνέχεια ανάμεσα στο εσωτερικό και το ύπαιθρο

Η φωτογραφική παρουσίαση αποτυπώνει μια σύνθεση από πέτρινες επιφάνειες, ανοιχτόχρωμους επιχρισμένους όγκους και μεταλλικές πέργκολες. Το βασικό πέτρινο στοιχείο προσδίδει βάρος στην κατοικία. Ωστόσο, οι επιμέρους πτέρυγες και οι στεγασμένοι υπαίθριοι χώροι διασπούν τη συνολική μάζα.

Τα μεγάλα ανοίγματα συνδέουν τους χώρους διημέρευσης με τις βεράντες, την πισίνα και τη θέα προς τη θάλασσα. Στο εσωτερικό, η γραμμική κουζίνα ενισχύει την κατεύθυνση του κύριου όγκου. Παράλληλα, το καθιστικό ανοίγεται προς το νερό και τον ημιυπαίθριο στην απόληξή του.

Τα υπνοδωμάτια έχουν περισσότερο κλειστό χαρακτήρα. Ωστόσο, τα ελεγχόμενα ανοίγματα διατηρούν τη σχέση τους με το περιβάλλον και εισάγουν φυσικό φως τους ιδιωτικές ζώνες.

Μέσα από τη μετάβαση από την κατακόρυφη στην οριζόντια ανάπτυξη, ο πύργος επαναπροσδιορίζεται ως δομή σύνδεσης. Δεν απομονώνει πλέον τους κατοίκους από το περιβάλλον. Αντίθετα, συνδέει κοινόχρηστους και ιδιωτικούς χώρους μέσα από μια ανοιχτή ακολουθία κίνησης, τοπίου και υπαίθριας ζωής.

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο Maison de Campagne 2025, ετήσια έκδοση των ek Architectural Publications.

Η εξοχική κατοικία βρίσκεται σε μια βραχώδη πλαγιά της Κέρκυρας. Σχεδιάστηκε από τους Tony Wynbourne, Γεώργιο Αποστολόπουλο και Μάκη Γισδάκη. Οργανωμένο σε άξονα ανατολής-δύσης, το κτίριο ανοίγεται προς την ανεμπόδιστη θέα 180 μοιρών στη θάλασσα και το γύρω τοπίο.

Η αρχιτεκτονική σύνθεση ακολουθεί το ανάγλυφο και ενσωματώνει φυσικά στοιχεία του οικοπέδου. Ένα διατηρημένο ελαιόδεντρο κατέχει κεντρική θέση, ενώ ο φυσικός βράχος παραμένει εμφανής στο κατώτερο επίπεδο. Η τοπική πέτρα και τα μεγάλα υαλοστάσια διαμορφώνουν μια ισορροπία ανάμεσα στο συμπαγές και το διαφανές.

Ακολουθώντας το φυσικό ανάγλυφο

Η κατοικία αναπτύσσεται σε ισόγειο, κατώτερο επίπεδο και πατάρι. Η διάταξη επιτρέπει στο κτίριο να προσαρμόζεται στις μεταβολές της πλαγιάς. Παράλληλα, διατηρεί σταθερή τη σχέση των εσωτερικών χώρων με το ύπαιθρο.

Στο ισόγειο, η κάτοψη χωρίζεται σε δύο βασικές ζώνες. Το κύριο υπνοδωμάτιο βρίσκεται στη δυτική πλευρά. Η κουζίνα, το καθιστικό και η τραπεζαρία καταλαμβάνουν το ανατολικό τμήμα. Μεγάλα ανοίγματα συνδέουν τους χώρους με τις εξωτερικές διαμορφώσεις και καδράρουν τη θέα προς τη θάλασσα.

Στο κατώτερο επίπεδο διαμορφώνονται τέσσερα ακόμη υπνοδωμάτια με ιδιωτικά λουτρά, καθώς και μια μικρή κουζίνα. Στο πίσω μέρος, ο φυσικός βράχος ενσωματώνεται σε έναν ήσυχο χώρο ανάπαυσης με χαρακτήρα σπηλιάς. Αντί να αποκρύψει το έδαφος, ο σχεδιασμός μεταφέρει την αδρή υφή του στο εσωτερικό.

Ο κοινός προσανατολισμός προς τη θέα συνδέει τις διαφορετικές στάθμες. Ωστόσο, η κατανομή των χρήσεων εξασφαλίζει έναν βαθμό αυτονομίας ανάμεσα στους χώρους ύπνου και διημέρευσης.

Δύο πισίνες σε διαφορετικές στάθμες

Οι δύο πισίνες εντάσσονται σε διαφορετικά σημεία της πλαγιάς. Στο ανώτερο επίπεδο, μια θερμαινόμενη πισίνα αποτελεί άμεση προέκταση του κύριου υπνοδωματίου. Η θέση της δίπλα στον φυσικό βράχο δημιουργεί μια πιο ιδιωτική σχέση με το τοπίο.

Η κύρια πισίνα βρίσκεται σε χαμηλότερο άνδηρο. Η μακριά και ήρεμη επιφάνειά της ευθυγραμμίζεται οπτικά με τον ορίζοντα. Έτσι, ενισχύεται η σύνδεση της κατοικίας με τη θάλασσα.

Η διαφορετική θέση και κλίμακα προσδίδουν διακριτό ρόλο σε κάθε πισίνα. Η ανώτερη συνδέεται με την ιδιωτική ζώνη, ενώ η χαμηλότερη αποτελεί μέρος των κοινόχρηστων υπαίθριων χώρων.

Τοπική πέτρα και λιτοί εσωτερικοί χώροι

Οι εξωτερικές επιφάνειες επενδύονται με πέτρα τοπικής προέλευσης, διαμορφωμένη στο χέρι από ντόπιους τεχνίτες. Η ακανόνιστη υφή της συνδέει την αρχιτεκτονική με τη βραχώδη πλαγιά. Παράλληλα, παραπέμπει στον υλικό χαρακτήρα της παραδοσιακής κερκυραϊκής δόμησης.

Τα μεγάλα υαλοστάσια και οι προσεγμένες κατασκευαστικές λεπτομέρειες δημιουργούν μια σύγχρονη αντίθεση προς το βάρος της πέτρας. Η εναλλαγή συμπαγών και διαφανών επιφανειών διατηρεί το τοπίο ορατό από τους κύριους χώρους.

Στο εσωτερικό, ο σχεδιασμός παραμένει σκόπιμα συγκρατημένος. Ουδέτερα υλικά, λιτές γραμμές και διακριτικές ξυλουργικές κατασκευές δημιουργούν ένα ήρεμο υπόβαθρο για τη θέα. Αντί να ανταγωνίζεται το περιβάλλον, η εσωτερική διαμόρφωση στρέφει την προσοχή προς τη θάλασσα, τον φυσικό βράχο και τις μεταβολές του φωτός.

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ek magazine 298 | Ιούνιος 2025, μηνιαίο τεύχος των ek Architectural Publications.

Μια σύνθεση από χαμηλούς διακριτούς όγκους και αίθρια οργανώνεται γύρω από ώριμα ελαιόδεντρα στη δυτική ακτή της Κέρκυρας.

Η Casa Ruina είναι μια κατοικία 477τ.μ. στο Κορτιράκι, στη δυτική ακτή της Κέρκυρας. Σχεδιασμένη από τους Thetacon, αναπτύσσεται ως μια χαμηλή σύνθεση με αποσπασματικούς όγκους ανάμεσα σε ώριμα ελαιόδεντρα. Η υπάρχουσα βλάστηση, το επικλινές έδαφος και η παρουσία ενός ερειπίου καθόρισαν τον σχεδιασμό. Παράλληλα, η σύγχρονη χωρική οργάνωση συνδυάζεται με αναφορές στην κερκυραϊκή οικοδομική παράδοση.

Αρχιτεκτονική ανάμεσα στις ελιές

Το ύψος της κατοικίας διατηρείται σκόπιμα περιορισμένο. Έτσι, η κατακόρυφη παρουσία των ελαιόδεντρων εξακολουθεί να κυριαρχεί στο τοπίο. Αντί για έναν ενιαίο συμπαγή όγκο, το κτίριο διαχωρίζεται σύμφωνα με τις επιμέρους χρήσεις. Με αυτόν τον τρόπο διατηρούνται τα μεγαλύτερα δέντρα και δημιουργείται μια ακολουθία υπαίθριων χώρων.

Παρά τις μεταβολές της τοπογραφίας, η κύρια κατοικία οργανώνεται σε ένα επίπεδο. Η είσοδος γίνεται μέσω ενός διαμορφωμένου αιθρίου. Ο χώρος αυτός λειτουργεί ως πρώτο κατώφλι ανάμεσα στον ελαιώνα και το εσωτερικό.

Η κουζίνα τοποθετείται στη μία πλευρά και οι χώροι διημέρευσης στην άλλη. Τα κύρια υπνοδωμάτια βρίσκονται στο πιο απομακρυσμένο τμήμα.

Τα αίθρια ως χωρική δομή

Τα αίθρια συνδέουν τους επιμέρους όγκους και διαμορφώνουν μια σταδιακή μετάβαση από τους κοινόχρηστους προς τους ιδιωτικούς χώρους. Παράλληλα, δημιουργούν οπτικές φυγές μέσα στην κατοικία και προς το γύρω τοπίο. Έτσι, η κατακερματισμένη κάτοψη διατηρεί αίσθηση συνέχειας και εξωστρέφειας.

Στο πιο απότομο τμήμα του οικοπέδου εντάσσεται ένας υπόγειος ξενώνας. Η εσωτερική κατακόρυφη επικοινωνία οδηγεί στα πρόσθετα υπνοδωμάτια και στους βοηθητικούς χώρους. Η λύση αξιοποιεί τη φυσική κλίση χωρίς να αυξάνει το αντιληπτό ύψος της κύριας σύνθεσης.

Σε χαμηλότερη στάθμη, μια γραμμική πισίνα ακολουθεί την κατεύθυνση του εδάφους. Το επίμηκες σχήμα της ενισχύει τη συνέχεια ανάμεσα στην αρχιτεκτονική, το κατηφορικό τοπίο και τη θέα προς τη θάλασσα.

Υλικά με τοπικές αναφορές

Η υλική παλέτα ενισχύει την ένταξη του έργου στο περιβάλλον. Η ανοιχτόχρωμη πέτρα σε γήινους τόνους αποτελεί το βασικό υλικό. Ξύλινες πέργκολες με στοιχεία από πλεκτή λυγαριά φιλτράρουν το φως, ενώ το κερκυραϊκό τούβλο προσθέτει μια ακόμη τοπική αναφορά.

Ο συνδυασμός τους διαμορφώνει μια συγκρατημένη ισορροπία ανάμεσα στη σύγχρονη κατασκευή και την αρχιτεκτονική ταυτότητα του νησιού.

Σε ένα επικλινές, βραχώδες οικόπεδο 4.070 τ.μ. με θέα προς την παραλία του Καλαθά, η κατοικία από τους iN2 Architects εντάσσεται διακριτικά στο φυσικό ανάγλυφο. Το έργο σχεδιάστηκε για δέκα άτομα. Έτσι, συνδυάζει άνετους κοινόχρηστους χώρους με σαφώς διαχωρισμένες περιοχές ιδιωτικότητας.

Το κτίριο τοποθετείται σε ένα από τα δύο φυσικά πλατώματα της πλαγιάς, όπου η κλίση είναι ηπιότερη. Η γραμμική, ισόγεια διάταξη ακολουθεί τη γεωμετρία του οικοπέδου και τη θέα προς τη θάλασσα.

Παράλληλα, διατηρήθηκε όσο το δυνατόν περισσότερο η φυσική βλάστηση. Το χαρακτηριστικό αλμυρίκι στην είσοδο εντάχθηκε επίσης στη σύνθεση.

Είσοδος μέσα από τον βράχο

Η πρόσβαση αξιοποιεί μια υφιστάμενη τομή στο βουνό. Από εκεί, μια στενή σχισμή οδηγεί σε έναν μακρύ υπαίθριο διάδρομο που λειτουργεί ως φωταγωγός.

Η διαδρομή καθυστερεί την πλήρη αποκάλυψη της θάλασσας. Στο τέλος της, ο κεντρικός χώρος υποδοχής χωρίζει την κατοικία σε δύο βασικές ζώνες: τους κοινόχρηστους χώρους στα ανατολικά και τα υπνοδωμάτια στα δυτικά.

Σε αυτό το σημείο, η θέα ανοίγεται ξαφνικά προς το νησάκι του Καλαθά. Επιπλέον, τα αναδιπλούμενα υαλοστάσια καταργούν το όριο ανάμεσα στο εσωτερικό και τον υπαίθριο χώρο.

Μια γραμμική κάτοψη στραμμένη στη θάλασσα

Στην ανατολική πλευρά, το καθιστικό, η τραπεζαρία και η κουζίνα οργανώνονται σε έναν ενιαίο χώρο. Μια συρόμενη τζαμαρία μήκους 14 μ. ανοίγει ολόκληρη τη ζώνη διημέρευσης προς τη βεράντα και τη θέα.

Έτσι, ο χώρος γίνεται η ζωντανή καρδιά της κατοικίας. Η ανοιχτή διάταξη υποστηρίζει την κοινή ζωή, ενώ η θάλασσα παραμένει συνεχώς παρούσα.

Στη δυτική πτέρυγα βρίσκονται πέντε υπνοδωμάτια με ιδιωτικά λουτρά. Ένα ρυθμικό μοτίβο από πλήρη και κενά δημιουργεί κατακόρυφες σχισμές. Αυτές εξασφαλίζουν ιδιωτικότητα, επιτρέπουν την είσοδο του φωτός και πλαισιώνουν τη θέα.

Η ανάπτυξη σε ένα επίπεδο προσφέρει επίσης σαφή κυκλοφορία και πλήρη προσβασιμότητα. Οι βοηθητικές λειτουργίες μεταφέρονται στο υπόγειο, ώστε η κύρια στάθμη να παραμένει αφιερωμένη στην καθημερινή ζωή και τη σχέση με το τοπίο.

Το σκυρόδεμα ως δομή και φόντο

Το εμφανές σκυρόδεμα αποτελεί το βασικό υλικό και εκφραστικό μέσο του έργου. Η φυσική απόχρωσή του συγγενεύει με το βραχώδες έδαφος. Επομένως, περιορίζονται οι οπτικές αντιθέσεις ανάμεσα στο κτίριο και την πλαγιά.

Στο εσωτερικό, το ίδιο υλικό λειτουργεί ως ουδέτερο φόντο για τα έργα της εικαστικού Daniella Rubinovitz, η οποία ζει και εργάζεται στην Ολλανδία. Η κατοικία γίνεται, παράλληλα, ένα ήρεμο περιβάλλον για την τέχνη.

Τα δάπεδα από πατητή τσιμεντοκονία συνεχίζουν τη λιτή υλική γλώσσα. Αντίθετα, το ξύλο και το μέταλλο προσθέτουν θερμότητα και διαφοροποιούν τις επιφάνειες.

Η σχέση με το έδαφος συνεχίζεται και στον περιβάλλοντα χώρο. Μέρος των βράχων που αφαιρέθηκαν κατά την εκσκαφή επαναχρησιμοποιήθηκε στη διαμόρφωση του τοπίου.

Φως, σκιά και ανοιχτός ορίζοντας

Τα μεγάλα ανοίγματα φέρνουν φυσικό φως βαθιά στο εσωτερικό. Ταυτόχρονα, μια πέργκολα με λυγαριά φιλτράρει τον έντονο ήλιο και επεκτείνει τη ζωή προς τον υπαίθριο χώρο.

Η αρχιτεκτονική βασίζεται σε διαδοχικές αντιθέσεις. Η στενή είσοδος οδηγεί στον ανοιχτό ορίζοντα. Το βαρύ σκυρόδεμα συναντά το φιλτραρισμένο φως. Οι κοινόχρηστοι χώροι εναλλάσσονται με τα περισσότερο προστατευμένα υπνοδωμάτια.

Ωστόσο, το κτίριο παραμένει διακριτικό παρά το μέγεθός του. Το φυτεμένο δώμα, η γραμμική μορφή και οι γήινες αποχρώσεις μειώνουν την παρουσία του στην πλαγιά. Αντίθετα, η κύρια όψη ανοίγεται σχεδόν πλήρως προς τη θάλασσα.

Το κτίριο λειτουργεί τελικά ως ένα ήρεμο αρχιτεκτονικό πλαίσιο για το τοπίο και την τέχνη. Η υπόσκαφη μορφή, η σκηνοθετημένη είσοδος και η επιμήκης ανοιχτή όψη εντάσσουν το φως, τον βράχο και τον ορίζοντα στην καθημερινή εμπειρία της κατοικίας.

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο Maison de Campagne 2025, ετήσια έκδοση των ek Architectural Publications.

Η Keras Cliff House από τους Tzagkarakis + Associates βρίσκεται έξω από τον οικισμό της Αγίας Γαλήνης, στο Ρέθυμνο. Η κατοικία καταλαμβάνει ένα φυσικό πλάτωμα ανάμεσα σε έναν απόκρημνο γκρεμό και τα γύρω βουνά. Από εκεί, ανοίγεται ανεμπόδιστη η θέα προς το Νότιο Κρητικό Πέλαγος και τα ακατοίκητα νησιά Παξιμάδια.

Η σύνθεση αντλεί έμπνευση από τα «κέρατα καθοσιώσεως», ένα χαρακτηριστικό σύμβολο της μινωικής Κρήτης. Ωστόσο, το μοτίβο δεν αναπαράγεται ως διακόσμηση. Η γεωμετρία του λειτουργεί ως εργαλείο για τη διαμόρφωση δύο καμπύλων πτερύγων, οι οποίες ακολουθούν τη μορφολογία του οικοπέδου και στρέφονται προς τη θάλασσα.

Προστατευμένη είσοδος και αποκάλυψη της θέας

Η είσοδος χωροθετείται στη βόρεια πλευρά της κατοικίας. Μια αιωρούμενη πλάκα σκυροδέματος προβάλλει πάνω από ένα χαμηλό τοιχίο. Έτσι, σχηματίζει ένα στεγασμένο κατώφλι και εισάγει τη βασική γεωμετρική αναφορά του έργου.

Ένας συνεχής τοίχος από τοπική πέτρα καθορίζει το βόρειο όριο. Στενά κατακόρυφα ανοίγματα διακόπτουν τη συμπαγή επιφάνειά του. Παρέχουν ιδιωτικότητα, ενώ παράλληλα επιτρέπουν ελεγχόμενες φυγές προς το τοπίο.

Η προσέγγιση αυτή καθυστερεί την αποκάλυψη της κύριας θέας. Μετά την είσοδο, το πέτρινο όριο υποχωρεί μπροστά σε ένα μεγάλο άνοιγμα προς τη θάλασσα και τα Παξιμάδια. Η μετάβαση από την προστατευμένη βόρεια πλευρά προς την ανοιχτή νότια όψη οργανώνεται ως ακολουθία από κατώφλια.

Δύο καμπύλες πτέρυγες

Η κατοικία χωρίζεται σε δύο βασικούς όγκους. Η δυτική πτέρυγα φιλοξενεί τους χώρους διημέρευσης, οι οποίοι συνδέονται άμεσα με τις στεγασμένες βεράντες και τις υπαίθριες διαμορφώσεις. Τα μεγάλα ανοίγματα επιτρέπουν στην κουζίνα, την τραπεζαρία και το καθιστικό να λειτουργούν ως μια συνεχής ζώνη προς τη θάλασσα.

Στην ανατολική πτέρυγα βρίσκονται τέσσερα υπνοδωμάτια με ιδιωτικά λουτρά. Οργανώνονται κατά μήκος ενός επιμήκους διαδρόμου. Στην απόληξή του, ένα μικρό καθιστικό καδράρει τη θέα προς τα Παξιμάδια και δημιουργεί έναν πιο ήσυχο χώρο μακριά από τις κοινόχρηστες λειτουργίες.

Στη συνάντηση των δύο πτερύγων, ένας κεντρικός φεγγίτης εισάγει φυσικό φως από ψηλά. Ο χώρος παραπέμπει στην εσωτερική αυλή της παραδοσιακής κρητικής κατοικίας. Παράλληλα, λειτουργεί ως κόμβος προσανατολισμού προς όλα τα τμήματα του κτιρίου.

Η κάτοψη και η εγκάρσια τομή αποτυπώνουν τον τρόπο με τον οποίο η καμπύλη γεωμετρία ακολουθεί τις υψομετρικές καμπύλες. Αναδεικνύουν επίσης τη στενή σχέση των εσωτερικών χώρων με τις στεγασμένες υπαίθριες ζώνες.

Πέτρα, σκυρόδεμα και ξύλο

Η παλέτα των υλικών συνομιλεί με τον αδρό χαρακτήρα της νότιας Κρήτης. Φέροντα τοιχία από τοπική πέτρα δημιουργούν προστατευτικά όρια. Αντίστοιχα, οι επιφάνειες από ανεπίχριστο οπλισμένο σκυρόδεμα καλύπτουν τόσο τους εσωτερικούς όσο και τους υπαίθριους χώρους.

Οι πλάκες σκυροδέματος προεκτείνονται πέρα από τα υαλοστάσια. Με αυτόν τον τρόπο σχηματίζουν βαθιά στέγαστρα, πέργκολες και εσοχές με φύτευση. Τα στοιχεία αυτά προσφέρουν σκίαση και ενισχύουν τη συνέχεια ανάμεσα στο εσωτερικό και τις βεράντες.

Το ξύλο εισάγει μια θερμότερη και πιο λεπτοδουλεμένη υφή. Ειδικά σχεδιασμένα συρόμενα σκίαστρα προστατεύουν τα υπνοδωμάτια και φιλτράρουν το φως μέσα από τα οριζόντια ανοίγματά τους. Η σταθερή χρήση πέτρας, σκυροδέματος και ξύλου στο εσωτερικό και το εξωτερικό διαμορφώνει μια ενιαία υλική εμπειρία.

Για την κατασκευή χρησιμοποιήθηκαν σχεδόν αποκλειστικά τοπικά συνεργεία. Η συμβολή τους αποτυπώνεται κυρίως στην πέτρινη τοιχοποιία, στο σκυρόδεμα με εμφανή ξυλότυπο και στα ειδικά ξύλινα στοιχεία.

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο Maison de Campagne 2025, ετήσια έκδοση των ek Architectural Publications.

Στο παραθεριστικό συγκρότημα Somanou, στα Κουφονήσια, δύο ισόγειες εξοχικές κατοικίες από τους GFRA Architecture αναπτύσσονται σε ένα τοπίο με ανεμπόδιστη θέα προς το Αιγαίο και έναν γειτονικό παραδοσιακό κυκλαδίτικο οικισμό.

Βασική σχεδιαστική αρχή ήταν η οργάνωση των λειτουργιών σε στενή επαφή με το τοπίο, χωρίς να αλλοιώνεται η φυσική μορφολογία του οικοπέδου. Αντί το κτιριολογικό πρόγραμμα να συγκεντρωθεί σε μεγάλους ενιαίους όγκους, το συγκρότημα διασπάται σε μικρότερες μονάδες. Ανάμεσά τους δημιουργούνται προστατευμένες αυλές και ημιυπαίθριοι χώροι, μεταφέροντας στη σύγχρονη κατοίκηση την κλίμακα και την οικειότητα μιας κυκλαδίτικης γειτονιάς.

Ένας μικρός οικισμός μέσα στο τοπίο

Η πρόσβαση γίνεται από την ανατολική πλευρά του οικοπέδου, όπου ένας κοινός χώρος στάθμευσης εξυπηρετεί τις δύο κατοικίες. Από εκεί, δύο διακριτά μονοπάτια οδηγούν στις αντίστοιχες εισόδους, ενισχύοντας εξαρχής τη λειτουργική τους αυτονομία.

Η είσοδος σε κάθε κατοικία πραγματοποιείται μέσω ενός χαμηλού, διακριτικού όγκου που λειτουργεί ως διάδρομος διανομής προς τους κύριους και βοηθητικούς χώρους. Ο ενιαίος χώρος καθιστικού, τραπεζαρίας και κουζίνας τοποθετείται στην κύρια όψη και προεξέχει ελαφρά σε σχέση με τους υπόλοιπους όγκους, δηλώνοντας τον κεντρικό του ρόλο στη σύνθεση.

Τα κύρια υπνοδωμάτια στρέφονται επίσης προς την πρόσοψη, αξιοποιώντας τη θέα προς το Αιγαίο. Ανάμεσα στους βασικούς όγκους δημιουργείται μία ιδιωτική αυλή για κάθε κατοικία, ως προστατευμένος πυρήνας ηρεμίας και ιδιωτικότητας.

Τα επιπλέον υπνοδωμάτια τοποθετούνται στο πίσω μέρος, όπου η μεγαλύτερη απομόνωση ενισχύεται από την ανεξάρτητη πρόσβαση σε μικρές, προστατευμένες αυλές. Η οργάνωση του συγκροτήματος εναλλάσσει έτσι τις ανοιχτές φυγές προς το τοπίο με περίκλειστους υπαίθριους χώρους, αντί να αντιμετωπίζει τη θέα ως ένα ενιαίο πανόραμα.

Αυλές ανάμεσα στους όγκους

Η διάσπαση του συγκροτήματος επιτρέπει στους ενδιάμεσους χώρους να αποκτήσουν εξίσου σημαντικό ρόλο με τα ίδια τα κτίρια. Οι αυλές, τα μονοπάτια και τα σκιασμένα κατώφλια οργανώνουν την κίνηση, ενώ η μετάβαση από τους κοινόχρηστους προς τους περισσότερο ιδιωτικούς χώρους γίνεται σταδιακά.

Η διάταξη αντλεί από τη χωρική λογική των κυκλαδίτικων οικισμών χωρίς να αναπαράγει άμεσα τις μορφές τους. Η εμπειρία βασίζεται σε μια ακολουθία από επιμέρους όγκους, στενά περάσματα και προστατευμένους χώρους, όπου η αρχιτεκτονική προσφέρει καταφύγιο από τον ήλιο και τον άνεμο.

Κοινή και ιδιωτική υπαίθρια ζωή

Οι κύριοι υπαίθριοι χώροι αναπτύσσονται στην μπροστινή πλευρά των κατοικιών, με θέα προς τη θάλασσα. Κάθε κατοικία διαθέτει πισίνα, χώρο υδρομασάζ και άνετα υπαίθρια καθιστικά.

Παράλληλα, ένας κοινός χώρος με υπαίθρια τραπεζαρία και bbq δημιουργεί ένα σημείο συνάντησης ανάμεσα στις κατά τα άλλα ανεξάρτητες κατοικίες. Η κοινή ζωή συνδυάζεται με μικρότερες, περισσότερο προστατευμένες αυλές και χώρους καθιστικού που συνδέονται με τα επιμέρους δωμάτια.

Η υπαίθρια κατοίκηση οργανώνεται έτσι σε διαφορετικούς βαθμούς ιδιωτικότητας. Οι ανοιχτοί χώροι με θέα προς το Αιγαίο συνυπάρχουν με περίκλειστες αυλές, σκιασμένες περιοχές και προστατευμένα σημεία ανάμεσα στους όγκους.

Υλικά σε διάλογο με τις Κυκλάδες

Ο σχεδιασμός του τοπίου ακολουθεί την ίδια λογική ήπιας ένταξης. Μεσογειακά είδη εμπλουτίζουν την υπάρχουσα βλάστηση μέσα από περιορισμένες παρεμβάσεις, ενώ οι τοπικοί βράχοι διατηρούνται ως ενεργά στοιχεία της σύνθεσης.

Οι όψεις καλύπτονται με επίχρισμα σε ανοιχτές γαιώδεις αποχρώσεις, αντλώντας από τη φυσική παλέτα των Κυκλάδων. Το ξύλο, η πέτρα, το μάρμαρο και τα καλάμια διαμορφώνουν μια απτική υλικότητα που συνδέει τη νέα αρχιτεκτονική με το νησιωτικό τοπίο.

Αντί να βασιστεί στη συμβατική λευκή εικόνα της κυκλαδίτικης αρχιτεκτονικής, το έργο χρησιμοποιεί το χρώμα, την υφή και τα φυσικά υλικά για να διαμορφώσει μια πιο ήρεμη σχέση με το έδαφος. Τα πέτρινα τοιχία και η φύτευση επεκτείνουν τα κτίρια προς τον περιβάλλοντα χώρο, ενώ οι πέργκολες από καλάμια φιλτράρουν τον έντονο ήλιο και δημιουργούν μεταβαλλόμενα μοτίβα σκιάς.

Στο Somanou, οι δύο εξοχικές κατοικίες και ο ανακαινισμένο κτίσμα συγκροτούν ένα μικρό αρχιτεκτονικό σύνολο, όπου τα κτίρια και οι υπαίθριοι χώροι συνδέονται στενά. Μέσα από τη διάσπαση του προγράμματος, τη δημιουργία προστατευμένων αυλών και τη λιτή χρήση φυσικών υλικών, το έργο επανερμηνεύει την κλίμακα ενός κυκλαδίτικου οικισμού, διατηρώντας παράλληλα την αυτονομία κάθε κατοικίας.

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο Maison de Campagne 2025 των ek Architectural Publications και επιλέχθηκε για το εξώφυλλο.

Στη νοτιοδυτική ακτή της Μυκόνου, η κατοικία Εν Κυανώ από τους Δημήτρη Σακελλαρίου και Μιχάλη Σεϊτανίδη διαμορφώνεται σε άμεση σχέση με το βαθύ γαλάζιο του Αιγαίου και τη συνεχή παρουσία του τοπίου. Η ονομασία της παραπέμπει στο έντονο χρώμα της θάλασσας και του ουρανού, που μεταβάλλεται διαρκώς κάτω από το φως.

Η αρχιτεκτονική σύνθεση επιδιώκει τη συνέχεια ανάμεσα στο εσωτερικό και τον υπαίθριο χώρο μέσα από μια ακολουθία αλληλένδετων περιοχών. Αντί να αποκαλύπτεται μεμιάς, η κατοικία γίνεται αντιληπτή σταδιακά, μέσα από μεταβάσεις ανάμεσα σε διαφορετικές στάθμες, σκιασμένους και ανοιχτούς χώρους, φυτεμένες επιφάνειες και σκληρά δάπεδα.

Μια σύνθεση σε δύο επίπεδα

Η κατοικία αναπτύσσεται σε δύο επίπεδα, με διαφορετικούς βαθμούς εξωστρέφειας και ιδιωτικότητας. Στο ψηλότερο βρίσκονται οι κύριοι χώροι καθιστικού, τραπεζαρίας και κουζίνας, τόσο στο εσωτερικό όσο και στον υπαίθριο χώρο, μαζί με δύο κύρια υπνοδωμάτια.

Στο χαμηλότερο επίπεδο τοποθετούνται τέσσερις υπόσκαφες σουίτες, το γυμναστήριο και οι απαραίτητοι βοηθητικοί χώροι, οι οποίοι συνδέονται μέσω ανεξάρτητου διαδρόμου κυκλοφορίας. Η διάταξη εντάσσει τις περισσότερο ιδιωτικές λειτουργίες στο έδαφος, αφήνοντας την κοινή ζωή να αναπτυχθεί στο πιο ανοιχτό επάνω επίπεδο.

Δημιουργούνται έτσι διαδοχικές μεταβάσεις ανάμεσα στο πάνω και το κάτω, το εσωτερικό και το εξωτερικό, το στεγασμένο και το υπαίθριο. Η φύτευση και οι σκληρές επιφάνειες οργανώνουν περαιτέρω την κίνηση, επιτρέποντας στη σύνθεση να αποκαλύπτεται σταδιακά.

Η πέργκολα ως κοινός τόπος

Μια μεγάλη πέργκολα, ανάλαφρη παρά την έκτασή της, αναπτύσσεται μπροστά από τους κύριους χώρους διημέρευσης και συνδέει τους δύο κτιριακούς όγκους κατά μήκος της πισίνας υπερχείλισης.

Η επέμβαση μετατρέπει την αυλή στον κεντρικό χώρο της καθημερινής ζωής. Προστατευμένη από τον έντονο μυκονιάτικο ήλιο, φιλοξενεί το φαγητό, τη χαλάρωση και τις κοινωνικές συναθροίσεις, διατηρώντας παράλληλα ανοιχτή τη σχέση με τον ορίζοντα.

Η πισίνα ενισχύει τη γραμμική οργάνωση της κατοικίας και επεκτείνει την αρχιτεκτονική προς το Αιγαίο. Παράλληλα, μικρότερες ιδιωτικές αυλές που συνδέονται με τα δωμάτια προσφέρουν περισσότερο προστατευμένους υπαίθριους χώρους.

Το έργο ισορροπεί έτσι ανάμεσα σε δύο συνθήκες: έναν κεντρικό χώρο σχεδιασμένο για τη συνύπαρξη και μια σειρά από ήσυχες περιοχές ιδιωτικότητας.

Σύγχρονη κατοίκηση και κυκλαδίτικες αναφορές

Ο σχεδιασμός συνδέει μια σύγχρονη χωρική γλώσσα με τον αρχιτεκτονικό χαρακτήρα του νησιού. Αντί να αναπαράγει άμεσα τις μορφές της τοπικής παράδοσης, αντλεί από τις βασικές αρχές της μέσα από απλούς όγκους, προστατευμένους υπαίθριους χώρους και μια περιορισμένη παλέτα υλικών.

Ο σχεδιασμός των εσωτερικών χώρων από τους Lambs and Lions, StudioMacBride και Annabell Kutucu ακολουθεί την ίδια κατεύθυνση, με χώρους που υποστηρίζουν τόσο τη συνύπαρξη όσο και την ιδιωτικότητα.

Η συνεργασία με τοπικούς τεχνίτες για ειδικές κατασκευές επιτρέπει στην τοπική τεχνογνωσία να συνυπάρξει με τις σύγχρονες κατασκευαστικές απαιτήσεις. Διαμορφώνεται έτσι μια ήπια σύγχρονη γλώσσα, που στηρίζεται στην απτική ποιότητα του τόπου.

Φυσικά υλικά και η ομορφιά της ατέλειας

Τα φυσικά υλικά ενισχύουν τη σχέση της κατοικίας με το περιβάλλον. Το ασβεστοκονίαμα συνδυάζεται με την τοπική πέτρα των κτιριακών όγκων, ενώ το ξύλο και η αμμοβολημένη τραβερτίνη εισάγουν διαφορετικές υφές.

Η παλέτα αποφεύγει την απόλυτα ομοιόμορφη και στιλπνή εικόνα. Οι επιφάνειες διατηρούν την ικανότητα να καταγράφουν το φως, τη χρήση και τον χρόνο, υποστηρίζοντας μια προσέγγιση που βασίζεται στη λιτότητα, την αδρή απλότητα και την ομορφιά της ατέλειας.

Μέσα από τη σχέση των δύο επιπέδων, τη μεγάλη σκιασμένη πέργκολα και την εναλλαγή κοινόχρηστων και ιδιωτικών υπαίθριων χώρων, το Εν Κυανώ τοποθετεί την καθημερινή ζωή σε συνεχή επαφή με το τοπίο. Η αρχιτεκτονική γίνεται ένα πλαίσιο για την εμπειρία του μεταβαλλόμενου φωτός της Μυκόνου και του απέραντου γαλάζιου του Αιγαίου.

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στην ειδική έκδοση MykonosVillas Vol.5 των ek Architectural Publications.

Με φόντο το βραχώδες τοπίο της νότιας Κρήτης, το Archway Enclosure από τους Entopos Architects μεταμορφώνει ένα υφιστάμενο κτίσμα σε εξοχική κατοικία με άμεση πρόσβαση στη θάλασσα. Η επέμβαση διατηρεί το αρχικό αποτύπωμα του κτιρίου, αναδιαμορφώνοντας τη σχέση ανάμεσα στο εσωτερικό, τον υπαίθριο χώρο και το τοπίο.

Το οικόπεδο των 1.800 τ.μ. παραμένει σε μεγάλο βαθμό αδόμητο, με το ιστορικό φρούριο του Φραγκοκάστελλου να αποτελεί το βασικό σημείο αναφοράς στο ευρύτερο τοπίο. Το συγκεκριμένο περιβάλλον επηρεάζει μια αρχιτεκτονική που εναλλάσσεται ανάμεσα στην προστασία και την εξωστρέφεια: η κατοικία ανοίγεται επιλεκτικά προς τη θάλασσα, αντλώντας παράλληλα στοιχεία από τον αμυντικό χαρακτήρα της τοπικής αρχιτεκτονικής.

Καμάρες ανάμεσα στο εσωτερικό και το τοπίο

Μέσα στο αρχικό περίγραμμα του κτιρίου, οι παλαιοί χώροι του καθιστικού και της κουζίνας αναδιαμορφώθηκαν, ώστε να δημιουργηθούν δύο ανεξάρτητα δωμάτια με ανεμπόδιστη θέα προς το πέλαγος.

Η μετάβαση από το εσωτερικό προς τον υπαίθριο χώρο οργανώνεται μέσα από μια ακολουθία από καμάρες, οι οποίες αποτελούν το βασικό μορφολογικό στοιχείο των όψεων. Η καμάρα δεν λειτουργεί ως διακοσμητική αναφορά, αλλά ρυθμίζει την κίνηση και καδράρει διαδοχικές εικόνες του τοπίου.

Η λογική αυτή γίνεται ιδιαίτερα εμφανής στα σημεία όπου οι προστατευμένοι χώροι ανοίγονται προς την ακτή. Η γεωμετρία των ανοιγμάτων διαμορφώνει μια σταδιακή μετάβαση από το περίκλειστο εσωτερικό προς το εκτεθειμένο παραθαλάσσιο τοπίο.

Αναφορές στη φρουριακή αρχιτεκτονική

Η βόρεια πλευρά της κατοικίας αποκτά έναν περισσότερο εσωστρεφή χαρακτήρα. Τα μικρά ανοίγματα παραπέμπουν σε πολεμίστρες, ενώ οι κεκλιμένες επιφάνειες των τοίχων αντλούν αναφορές από το ενετικό scarpo, τη χαρακτηριστική κεκλιμένη βάση των οχυρώσεων.

Τα στοιχεία αυτά διαμορφώνουν μια σαφή αντίθεση ανάμεσα στους δύο βασικούς προσανατολισμούς της κατοικίας. Προς τον βορρά, η αρχιτεκτονική γίνεται βαρύτερη και περισσότερο κλειστή, ενώ προς τον νότο και τη θάλασσα ανοίγεται μέσα από καμάρες, σκιασμένους χώρους και καδραρισμένες θέες.

Μια διάτρητη, αναρτώμενη πέργκολα ολοκληρώνει τη νότια όψη, φιλτράροντας την έντονη ηλιακή ακτινοβολία χωρίς να διακόπτει την οπτική σχέση με την ακτή.

Οι συνοδευτικές κατασκευές ως μέρος της σύνθεσης

Οι υφιστάμενες κατασκευές εκατέρωθεν του κύριου κτιρίου εντάχθηκαν στον συνολικό σχεδιασμό.

Στα δυτικά, ένας χώρος 15 τ.μ. μετατράπηκε σε ανεξάρτητη μονάδα φιλοξενίας με ιδιωτικό λουτρό. Δύο νέοι τοίχοι με τοξωτά περάσματα ενισχύουν την ιδιωτικότητα και διαμορφώνουν μια σταδιακή σύνδεση με το γύρω τοπίο.

Στα ανατολικά, τα παλαιά παραπήγματα ενός αυτοσχέδιου χώρου ψησίματος μετατράπηκαν σε αποθήκη και υπαίθρια κουζίνα με bbq. Μια υδατοστεγής πέργκολα καλύπτει το γειτονικό καθιστικό, συνενώνοντας τις διαφορετικές χρήσεις.

Ο υπαίθριος χώρος διημέρευσης συνεχίζεται κατά μήκος της βόρειας περίφραξης. Και εδώ, μια καμάρα πλαισιωμένη από διάτρητα τούβλα κατευθύνει τη θέα προς τη θάλασσα, επαναφέροντας το βασικό αρχιτεκτονικό στοιχείο του έργου στην κλίμακα του τοπίου.

Νερό, φύτευση και υφιστάμενο ανάγλυφο

Ο σχεδιασμός του περιβάλλοντος χώρου αποτελεί οργανικό τμήμα της επέμβασης. Στο ανατολικό άκρο του οικοπέδου, το παλιό πηγάδι διατηρήθηκε και εντάχθηκε σε μια νέα υδάτινη ζώνη με πισίνα και υδρομασάζ.

Χαμηλά πέτρινα τοιχία, με μέγιστο ύψος 45 εκ., ακολουθούν καμπύλες πορείες και διαχωρίζουν διακριτικά τις περισσότερο ιδιωτικές περιοχές χωρίς να δημιουργούν σκληρά όρια.

Η φύτευση οργανώνεται σε διαφορετικά ύψη, ενισχύοντας την αίσθηση απομόνωσης και εμπλουτίζοντας την υπάρχουσα βλάστηση. Νησίδες με ενδημικά κρητικά αρωματικά φυτά και βότανα ενδυναμώνουν τη σχέση της κατοικίας με το τοπικό περιβάλλον.

Η παλέτα των υλικών ανταποκρίνεται στις απαιτητικές παραθαλάσσιες συνθήκες. Τα δάπεδα επιστρώνονται με μάρμαρο και τοπική πέτρα, ενώ ξυλεία υψηλής αντοχής χρησιμοποιείται στα κουφώματα και τις πέργκολες. Μαζί με τις καμάρες, τα πέτρινα τοιχία και τη διαβαθμισμένη φύτευση, τα υλικά διαμορφώνουν μια κατοικία που αντλεί από τον χαρακτήρα του τόπου χωρίς να αναπαράγει άμεσα τις παραδοσιακές του μορφές.

Το έργο περιλαμβάνεται σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στην ετήσια έκδοση Maison de Campagne 2025.

Στο Haras del Bosque, μια οικιστική ανάπτυξη και φυσικό καταφύγιο στη νοτιοανατολική Πουέμπλα του Μεξικού, η Casa AE διαμορφώνεται μέσα στην πυκνή βλάστηση. Το τοπίο καθορίζει τη σχέση της κατοικίας με το περιβάλλον και δημιουργεί μια αίσθηση προστασίας.

Προς τον δρόμο, το κτίριο διατηρεί μια οριζόντια, λιτή και διακριτική παρουσία, προστατεύοντας την ιδιωτικότητα του εσωτερικού. Μετά την είσοδο, όμως, η κλίμακα αλλάζει. Ένας κεντρικός διάδρομος οργανώνει το έργο και κατευθύνει την κίνηση προς μια ακολουθία από αυλές, κενά, γέφυρες και πλατφόρμες.

Κλιμακωτοί όγκοι στην πλαγιά

Η κατοικία διασπάται σε κλιμακωτούς όγκους που προσαρμόζονται στην τοπογραφία και ανοίγονται προς τον γειτονικό λόφο και το δάσος από πεύκα και βελανιδιές. Η διάταξη συνδέει άμεσα την αρχιτεκτονική με τη θέα, αποδυναμώνοντας σταδιακά το όριο ανάμεσα στο εσωτερικό και το εξωτερικό.

Οι μεταβολές των επιπέδων γίνονται μέρος της καθημερινής κίνησης μέσα στην κατοικία. Οι διαδρομές ανοίγονται επανειλημμένα προς το δάσος και το ανάγλυφο, διατηρώντας το τοπίο ορατό από διαφορετικά ύψη.

Η συνέχεια ανάμεσα στους τοίχους και τις κεκλιμένες στέγες εξασφαλίζει καθαρή ανάγνωση της ογκοπλασίας, επανερμηνεύοντας την αρχετυπική μορφή της κατοικίας με σύγχρονη αρχιτεκτονική γλώσσα.

Φυσικό φως μέσα από την τομή

Γραμμικοί φεγγίτες ξεκινούν από τους τοίχους και συνεχίζονται στις οροφές, εισάγοντας το φυσικό φως βαθιά στο εσωτερικό και μεταβάλλοντας την ατμόσφαιρα στη διάρκεια της ημέρας. Ακόμη και οι πιο κλειστοί χώροι διατηρούν τη σχέση τους με το εξωτερικό μέσα από τις εναλλαγές φωτός και σκιάς.

Η κατοικία δεν οργανώνεται επομένως μόνο γύρω από τη θέα. Το φως εισέρχεται από ψηλά και ανάμεσα στους όγκους, επιτρέποντας στις μεταβολές του εξωτερικού περιβάλλοντος να γίνονται αισθητές ακόμη και στις πιο προστατευμένες περιοχές του εσωτερικού.

Βάρος και ελαφρότητα

Η κατασκευαστική οργάνωση βασίζεται στην αντίθεση ανάμεσα στο βάρος και την ελαφρότητα. Το ισόγειο διαμορφώνει μια συμπαγή βάση από σκυρόδεμα, εμφανή τοιχοποιία και τσιμεντοειδή επιχρίσματα, λειτουργώντας παράλληλα ως αντιστήριξη της πλαγιάς.

Πάνω από αυτή τη βάση, ο όροφος αποκτά ελαφρύτερο χαρακτήρα, με μεταλλικό σκελετό και περίβλημα από σκούρα μεταλλικά panels. Τα δύο επίπεδα διαφοροποιούνται έτσι τόσο κατασκευαστικά όσο και ως προς την υλικότητά τους.

Η κίνηση μετατρέπει την πλαγιά σε ενεργό μέρος της κατοίκησης. Η καθημερινή διαδρομή προϋποθέτει άνοδο, πορεία και στάσεις σε διαφορετικά ύψη, μετατρέποντας την κίνηση σε ευκαιρία παρατήρησης του τοπίου μέσα από την προστασία της αρχιτεκτονικής.

Σκαρφαλωμένη στην κορυφή ενός λόφου, η Pride Rock Villa συνδυάζει την απλότητα της μεσογειακής ζωής με εκλεπτυσμένα φινιρίσματα και υψηλή κατασκευαστική ακρίβεια. Η κατοικία απολαμβάνει αμφιθεατρική θέα 270° προς το Καλό Λιβάδι, τα Διβούνια και τον Καλαφάτη, ενώ στο βάθος αποκαλύπτονται σταδιακά η νησίδα Χταπόδι και η Νάξος.

Οι σύγχρονες αρχιτεκτονικές γραμμές συνυπάρχουν με στοιχεία που αντλούν αναφορές από την τοπική οικοδομική παράδοση, διαμορφώνοντας μια στενή σχέση με το φυσικό τοπίο και τη διαρκή παρουσία του νερού. Η χειροποίητη επεξεργασία των φινιρισμάτων συνδυάζεται με σύγχρονες τεχνολογίες, δημιουργώντας ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από καθαρότητα, άνεση και ηρεμία.

Ένας ορίζοντας 270 μοιρών

Ο σχεδιασμός βασίστηκε σε τέσσερις κύριους άξονες: τον προσανατολισμό των κτιριακών όγκων προς τις σημαντικότερες θέες, την παρακολούθηση της πορείας του ήλιου για τη μεγιστοποίηση του φυσικού φωτισμού, την προστασία από τους ισχυρούς βόρειους ανέμους και την αβίαστη μετάβαση ανάμεσα στους εσωτερικούς και τους υπαίθριους χώρους.

Η βραχώδης τοπογραφία αποτέλεσε βασικό συνθετικό παράγοντα. Τα χαρακτηριστικά του εδάφους δεν αντιμετωπίστηκαν απλώς ως φόντο, αλλά καθόρισαν τους κύριους άξονες του κτιρίου και τις οπτικές φυγές προς το τοπίο. Τα υπαίθρια καθιστικά χωροθετήθηκαν σε προστατευμένα σημεία, ώστε η πανοραμική θέα να μπορεί να αξιοποιείται ακόμη και όταν επικρατούν ισχυροί άνεμοι.

Δύο πτέρυγες σε διάλογο με το τοπίο

Η κατοικία διακρίνεται σε δύο πτέρυγες, καθεμία από τις οποίες συνδέεται με μια τριγωνική πισίνα. Η μία στρέφεται προς τον Καλαφάτη και η άλλη προς το Καλό Λιβάδι, ενισχύοντας τη σχέση του κτιρίου με τις δύο κύριες κατευθύνσεις του οικοπέδου.

Η πρώτη πτέρυγα είναι λευκή και κυβιστική. Στο ισόγειο φιλοξενεί μια ενιαία ζώνη διημέρευσης με άμεση πρόσβαση στους υπαίθριους χώρους, ενώ στον όροφο τοποθετείται το κύριο υπνοδωμάτιο, με ανεμπόδιστη θέα προς τη θάλασσα.

Η δεύτερη πτέρυγα είναι επενδεδυμένη με πέτρα και εντάσσεται εν μέρει στο έδαφος κάτω από ένα φυτεμένο δώμα. Περιλαμβάνει τρία ensuite υπνοδωμάτια, στα οποία ο διαμπερής φυσικός αερισμός και ο φωτισμός εξασφαλίζονται μέσω μιας βυθισμένης πίσω αυλής. Η αντίθεση ανάμεσα στις δύο πτέρυγες επιτρέπει στην κατοικία να εναλλάσσεται ανάμεσα σε μια περισσότερο εξωστρεφή παρουσία και μια ήπια ενσωμάτωση στην πλαγιά.

Ο βράχος ως χωρικός πυρήνας

Στο κέντρο του οικοπέδου, ένας υπάρχων βράχος διατηρήθηκε και ενσωματώθηκε στην αρχιτεκτονική διαρρύθμιση. Μια εσωτερική αυλή αναπτύσσεται γύρω του, εντάσσοντας ένα τμήμα του αρχικού τοπίου στην καθημερινή εμπειρία της κατοικίας. Από την κορυφή του βράχου αποκαλύπτεται το ευρύτερο πανόραμα του Αιγαίου.

Η ίδια λογική διατρέχει ολόκληρο το έργο: τα φυσικά χαρακτηριστικά του οικοπέδου δεν αποκρύπτονται, αλλά αξιοποιούνται για να οργανώσουν την κίνηση, τις θέες και τις χωρικές σχέσεις. Η αρχιτεκτονική, το νερό και το ανάγλυφο συνδέονται σε μια σύνθεση που συνδυάζει τις λειτουργικές απαιτήσεις μιας εξοχικής κατοικίας με τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της τοποθεσίας.

Το έργο είχε την πρώτη έντυπη δημοσίευση στο MykonosVillas Vol.5, ειδική έκδοση του ek magazine.

Προκατασκευασμένο σκυρόδεμα ως αρχιτεκτονική ταυτότητα

Στο Chave της Arouca, στην Πορτογαλία, τα G–5 Houses από τους Summary σχεδιάζονται ως ένα συγκρότημα κατοικιών πλήρως προκατασκευασμένο από οπλισμένο σκυρόδεμα. Αρθρωτά panels διαμορφώνουν όλα τα βασικά στοιχεία του κτιρίου, από τις όψεις και τις στέγες έως τα εσωτερικά χωρίσματα, επιταχύνοντας την κατασκευή και προσδίδοντας στο έργο σαφή αρχιτεκτονική ταυτότητα.

Η προκατασκευή δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως τεχνική, αλλά ως αφετηρία της χωρικής οργάνωσης, της υλικότητας και της κατασκευαστικής λογικής του έργου. Η επανάληψη και η τυποποίηση των στοιχείων παράγει ένα κτίριο απλό, ευανάγνωστο και ισχυρά προσδιορισμένο από το κατασκευαστικό του σύστημα.

Πέντε κατοικίες, μία κοινή οργάνωση

Το συγκρότημα περιλαμβάνει πέντε κατοικίες: τρεις διώροφες ως πλήρως προκατασκευασμένες ενότητες και δύο ισόγειες. Στο ισόγειο, οι κατοικίες μοιράζονται μια κανονική ορθογωνική κάτοψη, με κάθε μονάδα να διαθέτει δύο ελεύθερες όψεις.

Πάνω σε αυτή τη βάση, τρεις ανεξάρτητοι όγκοι τοποθετούνται ακανόνιστα επάνω στη μεγάλη πλάκα του δώματος. Τα ενδιάμεσα κενά μετατρέπονται σε υπαίθριες βεράντες, προσβάσιμες από εξωτερική σκάλα στην ανατολική πλευρά του κτιρίου. Από εκεί, οι βεράντες ανοίγονται προς τη θέα της Serra da Freita.

Άμεση πρόσβαση και περιορισμένη κυκλοφορία

Κάθε κατοικία διαθέτει ανεξάρτητη πρόσβαση από τον δρόμο, η οποία οδηγεί αρχικά σε έναν προστατευμένο υπαίθριο χώρο. Από αυτό το κατώφλι, η κύρια είσοδος ανοίγει απευθείας στο καθιστικό, περιορίζοντας την κυκλοφορία και καταργώντας την ανάγκη για ενδιάμεσους χώρους όπως τα χωλ.

Η κάτοψη οργανώνεται με έμφαση στην αποδοτικότητα και την άμεση χρήση. Η είσοδος είναι σύντομη, το καθιστικό λειτουργεί ως σημείο διανομής και οι κατοικίες αποφεύγουν την περιττή ιεράρχηση των χώρων. Αυτή η οικονομία κίνησης ενισχύει τη συνολική λογική κατασκευαστικής σαφήνειας του έργου.

Αρθρωτά panels ως φορέας και πλήρωση

Τα εσωτερικά χωρίσματα κατασκευάζονται από προκατασκευασμένα panels σκυροδέματος, τα οποία λειτουργούν ταυτόχρονα ως στοιχεία πλήρωσης και ως φορέας πλευρικής ακαμψίας. Με αυτόν τον τρόπο καταργείται η ανάγκη για πρόσθετη τοιχοποιία και το σκυρόδεμα γίνεται το κυρίαρχο υλικό τόσο στο εξωτερικό όσο και στο εσωτερικό του κτιρίου.

Η διαδικασία παραγωγής δίνει σε κάθε panel μία λεία και μία αδρή πλευρά. Ο σχεδιασμός αξιοποιεί στρατηγικά αυτή τη συνθήκη: οι λείες επιφάνειες παραμένουν εμφανείς όπου είναι δυνατόν, ενώ οι πιο αδρές κρύβονται πίσω από σταθερά στοιχεία, εξοπλισμό κουζίνας ή άλλες ενσωματωμένες κατασκευές.

Φως, αερισμός και καθημερινή άνεση

Ο ανατολικός-δυτικός προσανατολισμός των κατοικιών εξασφαλίζει φυσικό φωτισμό και διαμπερή αερισμό. Έτσι, οι κατοικίες μπορούν να διατηρούν συνθήκες άνεσης χωρίς μηχανικά συστήματα ψύξης ή αερισμού.

Η περιβαλλοντική απόδοση επιτυγχάνεται μέσα από απλά μέσα: προσανατολισμό, ελεύθερες όψεις, άμεσα ανοίγματα και τη θερμική μάζα του σκυροδέματος. Το αποτέλεσμα είναι ένα συμπαγές συγκρότημα κατοικιών όπου το κατασκευαστικό σύστημα, η χωρική αποδοτικότητα και η παθητική άνεση λειτουργούν σε άμεση σχέση.

Μια καθαρή κατασκευαστική λογική

Το G–5 Houses δείχνει πώς η προκατασκευή μπορεί να παραγάγει περισσότερα από ταχύτητα και αποδοτικότητα. Εδώ, δίνει μορφή σε μια ολοκληρωμένη αρχιτεκτονική γλώσσα, από τη συνολική οργάνωση των πέντε κατοικιών έως την υλική παρουσία των panels σκυροδέματος στο εσωτερικό.

Μέσα από το αρθρωτό σύστημα, τη συμπαγή κάτοψη και τις υπαίθριες βεράντες με θέα στο τοπίο, το έργο προτείνει ένα πραγματιστικό αλλά διακριτό μοντέλο συλλογικής κατοίκησης: ορθολογικό στην κατασκευή του, ακριβές στη χωρική του οργάνωση και ανοιχτό προς τον γύρω τόπο.

Γεωμετρική καθαρότητα και ένταξη στο τοπίο

Στο Loulé της Πορτογαλίας, το PCG House από τους Visioarq Arquitectos σχεδιάζεται ως μια κατοικία που συνδυάζει τη μορφολογική καθαρότητα, τη λειτουργική αποδοτικότητα και την ένταξη στο τοπίο. Το έργο συγκροτείται μέσα από μια αφαιρετική ογκοπλασία, με διακριτούς όγκους που αρθρώνονται με συνοχή και ισορροπία.

Η αρχιτεκτονική γλώσσα βασίζεται σε καθαρές, ουσιώδεις μορφές. Τα μεγάλα υαλοστάσια δημιουργούν άμεση σχέση ανάμεσα στο εσωτερικό και το εξωτερικό, επιτρέποντας στο φυσικό φως να εισέρχεται γενναιόδωρα στους χώρους διημέρευσης και καθιστώντας το γύρω τοπίο μέρος της καθημερινής κατοίκησης.

Νοτιοδυτικός προσανατολισμός και φυσική άνεση

Οι κοινωνικοί χώροι στρέφονται προς τον νότο και τη δύση, αποκτώντας κεντρικό ρόλο στη στρατηγική εξωστρέφειας του έργου. Τα μεγάλα ανοίγματα καδράρουν το τοπίο, ενώ παράλληλα επιτρέπουν τον διαμπερή αερισμό, στοιχείο καθοριστικό για τον θερμικό έλεγχο κατά τους θερινούς μήνες.

Η άνεση και η ενεργειακή αποδοτικότητα δεν επιτυγχάνονται μόνο μέσω τεχνολογίας, αλλά και μέσα από τον προσεκτικό σχεδιασμό του προσανατολισμού, της χωροθέτησης και των ανοιγμάτων. Η κατοικία αξιοποιεί τη σχέση της με τον ήλιο, τον άνεμο και το ανάγλυφο ως μέρος της περιβαλλοντικής της στρατηγικής.

Οριζοντιότητα και τοπογραφία

Η κατοικία βασίζεται σε μια έντονη αίσθηση οριζοντιότητας. Η χειρονομία αυτή μειώνει το οπτικό αποτύπωμα του κτιρίου στο έδαφος και ενισχύει την ένταξή του στην υπάρχουσα τοπογραφία.

Κάθε όγκος αντιστοιχεί σε διαφορετική λειτουργία, όμως η κοινή πλαστικότητα των μορφών εξασφαλίζει ενότητα και ισορροπία. Οι διακριτικοί πρόβολοι και οι εσοχές των όψεων δημιουργούν ένα μεταβαλλόμενο παιχνίδι φωτός και σκιάς στη διάρκεια της ημέρας, εμπλουτίζοντας τη χωρική και αισθητηριακή εμπειρία της κατοικίας.

Πισίνα, βεράντες και υπαίθρια ζωή

Η σχέση με το εξωτερικό αποτελεί βασική αρχή του έργου. Προς τον νότο και τη δύση, μια πισίνα υπερχείλισης εκτείνεται προς τον ορίζοντα, αποδυναμώνοντας οπτικά το όριο ανάμεσα στην αρχιτεκτονική και το τοπίο.

Στον όροφο, η ανατολική όψη υποχωρεί σε σχέση με το ισόγειο, δημιουργώντας μια προστατευμένη βεράντα, θωρακισμένη από έναν τοίχο που εξασφαλίζει ιδιωτικότητα από τον γειτονικό δρόμο. Προς τη δύση, σκιασμένες βεράντες με πέργκολες προσκαλούν σε παρατεταμένη χρήση των υπαίθριων χώρων, ενισχύοντας έναν τρόπο κατοίκησης που βασίζεται στην εξωστρέφεια και την εγγύτητα με τη φύση.

Ρευστό εσωτερικό και καθημερινή ευελιξία

Οι εσωτερικοί χώροι επικοινωνούν ρευστά μεταξύ τους και με τους εξωτερικούς χώρους. Η οργάνωση αυτή υποστηρίζει ευελιξία χρήσης και ενισχύει την αίσθηση συνέχειας ανάμεσα στην κατοικία, τις βεράντες, την πισίνα και το τοπίο.

Η κάτοψη διαμορφώνεται γύρω από την καθημερινή άνεση, την καθαρή κίνηση και την εμπειρία του φυσικού φωτός. Η διαφάνεια δεν λειτουργεί μόνο ως μορφολογικό χαρακτηριστικό, αλλά ως τρόπος οργάνωσης της κατοίκησης γύρω από τη θέα, το κλίμα και τον εξωτερικό χώρο.

Ακρίβεια και ευαισθησία στον τόπο

Το PCG House συνδυάζει τον γεωμετρικό έλεγχο με την ευαισθησία απέναντι στον τόπο. Η καθαρότητα της ογκοπλασίας, η διακριτική ένταξη στο τοπίο και η δυνατότητα παροχής περιβαλλοντικής ποιότητας και άνεσης διαμορφώνουν μια κατοικία οπτικά ελεγχόμενη και ταυτόχρονα βαθιά συνδεδεμένη με την εμπειρία της κατοίκησης.

Το έργο δεν βασίζεται στην υπερβολή. Αντίθετα, χρησιμοποιεί την αναλογία, τον προσανατολισμό, το φως, τη σκιά και τη συνέχεια με το ύπαιθρο για να δημιουργήσει μια ήρεμη και αποδοτική σύγχρονη κατοικία.

Ανακαίνιση διαμερίσματος σε πολυκατοικία της δεκαετίας του 1970

Το έργο αφορά την ανακαίνιση ενός διαμερίσματος 85,00 τ.μ., στον πρώτο όροφο πολυκατοικίας της δεκαετίας του 1970, στη Νεάπολη Νίκαιας. Βασικό ζητούμενο του ιδιοκτήτη ήταν η όσο το δυνατόν μικρότερη επέμβαση στο υφιστάμενο διαμέρισμα, σε συνδυασμό με τη δημιουργία επαρκών αποθηκευτικών χώρων.

Ο σχεδιασμός βασίστηκε στη διαμόρφωση μιας ανοιχτής κάτοψης, η οποία ενοποιεί τους χώρους διημέρευσης, ενισχύει την αίσθηση διαμπερότητας και επιτρέπει στο φυσικό φως να διαχέεται σε όλο το διαμέρισμα. Η κατοικία επαναοργανώνεται έτσι μέσα από περιορισμένες αλλά στοχευμένες κινήσεις, που μεταβάλλουν ουσιαστικά τον τρόπο χρήσης του χώρου.

Ένας ενιαίος χώρος διημέρευσης

Η βασική παρέμβαση αφορά την καθαίρεση της τοιχοποιίας που διαχώριζε το σαλόνι και την τραπεζαρία από τον διάδρομο και την κουζίνα. Με αυτόν τον τρόπο, οι έως τότε αποκομμένοι χώροι συγχωνεύονται σε μια πιο συνδεδεμένη και λειτουργική διάταξη, ενώ το φυσικό φως φτάνει ακόμη και στον διάδρομο, στο κέντρο της κάτοψης.

Η καθαίρεση αποκάλυψε τα βασικά φέροντα στοιχεία του κτιρίου, όπως το υποστύλωμα που βρίσκεται στο κέντρο του ενιαίου χώρου και τη δοκό που διατρέχει κατά μήκος το διαμέρισμα, από την είσοδο έως το υπνοδωμάτιο. Αντί να αποκρυφθούν, τα στοιχεία αυτά εντάσσονται στη νέα οργάνωση και συμβάλλουν στη σαφήνεια της κάτοψης.

Βιβλιοθήκη-φίλτρο ανάμεσα στις ζώνες

Το διαμέρισμα οργανώνεται σε τρεις διακριτές ζώνες: την είσοδο και τους χώρους διημέρευσης, τον μεταβατικό χώρο προς την ιδιωτική ζώνη με το λουτρό, την αποθήκη και τον διάδρομο, και τέλος το υπνοδωμάτιο με το βοηθητικό δωμάτιο-γραφείο.

Κεντρικό ρόλο στη νέα διάταξη αναλαμβάνει μια βιβλιοθήκη, τοποθετημένη κάτω από τη δοκό. Λειτουργεί ως διαχωριστικό έπιπλο και οριοθετεί τους χώρους διημέρευσης από τους ιδιωτικούς, χωρίς να δημιουργεί πλήρη αποκοπή. Η πλάτη της από ραβδωτό υαλοπίνακα επιτρέπει τη διάχυση του φυσικού φωτός προς τον διάδρομο, περιορίζοντας ταυτόχρονα την άμεση οπτική επαφή. Το υλικό λειτουργεί και ως αναφορά στην αισθητική του αρχικού διαμερίσματος της δεκαετίας του 1970.

Η κουζίνα ως χώρος συνάντησης

Η κουζίνα αντιμετωπίζεται ως αναπόσπαστο τμήμα της ανοιχτής κάτοψης. Συνδέεται άμεσα με την τραπεζαρία και το καθιστικό και αναπτύσσεται στον άξονα βορρά-νότου, λειτουργώντας ως ζωτικό μέρος του ενιαίου χώρου διημέρευσης.

Η βοηθητική νησίδα προσφέρει επιπλέον επιφάνεια εργασίας, αλλά και τη δυνατότητα η κουζίνα να λειτουργεί ως χώρος συνάθροισης. Με αυτόν τον τρόπο, ο καθαρά λειτουργικός της χαρακτήρας διευρύνεται και εντάσσεται στην καθημερινή κοινωνική ζωή του διαμερίσματος.

Αποθηκευτικοί χώροι μέσα από περιορισμένες επεμβάσεις

Η νέα οργάνωση του διαμερίσματος ανταποκρίνεται στο αρχικό ζητούμενο για αυξημένη λειτουργικότητα και επαρκείς αποθηκευτικούς χώρους, χωρίς εκτεταμένες κατασκευαστικές παρεμβάσεις. Στην είσοδο σχεδιάζεται εντοιχισμένη ντουλάπα, τμήμα του λουτρού αξιοποιείται για τη δημιουργία αποθήκης, ενώ το κάτω μέρος της βιβλιοθήκης λειτουργεί ως πρόσθετος αποθηκευτικός χώρος.

Οι λύσεις αυτές ενισχύουν την καθημερινή ευχρηστία του διαμερίσματος, χωρίς να επιβαρύνουν την κάτοψη ή να αναιρούν την αίσθηση συνέχειας του ενιαίου χώρου.

Γήινη παλέτα και αναφορές στη δεκαετία του 1970

Η υλικότητα κινείται σε ήπιους, γήινους τόνους, συνδυάζοντας το γκρι των δομικών στοιχείων με θερμές υπόλευκες αποχρώσεις και φυσικό ξύλο. Πιο έντονες χρωματικές αναφορές εμφανίζονται στην κουζίνα και στο υπνοδωμάτιο, όπου κυριαρχεί το πράσινο, καθώς και στο λουτρό, όπου επιλέγεται το μπλε.

Στα υπνοδωμάτια διατηρήθηκε το υφιστάμενο δάπεδο, έπειτα από συντήρηση, ενώ στον ενιαίο χώρο διημέρευσης τοποθετήθηκαν κεραμικά πλακίδια μεγάλων διαστάσεων, ενισχύοντας την αίσθηση συνέχειας και ενοποίησης.

Έπιπλα, αντικείμενα και προσωπική ταυτότητα

Ορισμένα έπιπλα σχεδιάστηκαν ειδικά για το διαμέρισμα, ενώ η δανέζικη πολυθρόνα από τη συλλογή του ιδιοκτήτη, τα φωτιστικά, τα έργα τέχνης και τα χειροποίητα διακοσμητικά αντικείμενα με καμπύλες μορφές συμβάλλουν στη διαμόρφωση της ιδιαίτερης ταυτότητας του χώρου.

Μέσα από τη σύνθεση γεωμετρικών μορφών, τη χρήση φυσικών υλικών και την υιοθέτηση σύγχρονων σχεδιαστικών γραμμών, το διαμέρισμα επιτυγχάνει μια ισορροπημένη συνύπαρξη του παλαιού με το σύγχρονο. Επαναπροσδιορίζεται ως ένας ευέλικτος και εργονομικός χώρος κατοίκησης, με σαφή αρχιτεκτονική ταυτότητα και λειτουργική οργάνωση.

Μια μικρή κατοικία ανάμεσα στο δάσος και το ποτάμι

Στο Plain της Washington, στην άκρη του Εθνικού Δρυμού Okanogan-Wenatchee, το Wenatchee River Cabin από τους Wittman Estes σχεδιάστηκε ως μια μικρή κατοικία για ζωή κοντά στη φύση. Ο ιδιοκτήτης είχε αποκτήσει το οικόπεδο, σχεδόν 2.000,00 τ.μ., ως βάση για εξορμήσεις στο τοπίο. Για δέκα χρόνια κατασκήνωνε εκεί, συχνά με φίλους, γνωρίζοντας σταδιακά τον τόπο και την ευρύτερη περιοχή.

Το έργο ξεκίνησε ως καταφύγιο Σαββατοκύριακου, όμως η χρήση του άλλαξε κατά τη διάρκεια της μελέτης και της κατασκευής. Καθώς η εξ αποστάσεως εργασία έγινε μέρος της καθημερινότητας, ο ιδιοκτήτης άρχισε να περνά όλο και περισσότερο χρόνο στο οικόπεδο και τελικά επέλεξε να κατοικήσει εκεί μόνιμα μετά την ολοκλήρωση της κατοικίας.

Λιτή κατοίκηση, περισσότερες εμπειρίες

Με επιφάνεια μόλις 69,31 τ.μ., η μονόχωρη κατοικία είναι συνειδητά περιορισμένη. Η μικρή της κλίμακα προκύπτει τόσο από τους περιορισμούς του οικοπέδου όσο και από την επιθυμία για έναν απλούστερο τρόπο ζωής, όπου η καθημερινότητα ορίζεται λιγότερο από τα αντικείμενα και περισσότερο από τις εμπειρίες.

Η συμμετοχή του ιδιοκτήτη στην κατασκευή αποτέλεσε βασική προϋπόθεση του έργου. Αυτό ενίσχυσε την ανάγκη για μια καθαρή και λιτή αρχιτεκτονική λύση, με ανθεκτικά υλικά και απλές κατασκευαστικές χειρονομίες. Σκυρόδεμα, χάλυβας, κέδρος και περιορισμένα εσωτερικά τελειώματα προσδίδουν στην κατοικία αίσθηση διάρκειας, αφήνοντας τη φύση, το φως και τα έργα τέχνης να έχουν τον πρωταγωνιστικό ρόλο.

Υπερύψωση πάνω από την πλημμυρική ζώνη

Επειδή η κατοικία βρίσκεται μέσα στην πλημμυρική ζώνη του ποταμού, ο κύριος όροφος ανυψώνεται κατά 3,05 μ. από το έδαφος και στηρίζεται σε έξι υποστυλώματα από σκυρόδεμα. Η στρατηγική αυτή προστατεύει το κτίριο από τις εποχικές πλημμύρες, περιορίζοντας παράλληλα το αποτύπωμά του στο οικόπεδο.

Ο υπερυψωμένος όγκος δημιουργεί επίσης έναν στεγασμένο χώρο στο ισόγειο. Εκεί οργανώνεται η στάθμευση, αλλά και ένας χώρος εργασίας όπου ο ιδιοκτήτης μπορεί να συντηρεί το vintage Bronco του, προστατευμένος από τη βροχή και το χιόνι. Έτσι, ο περιορισμός της πλημμυρικής ζώνης γίνεται μέρος της καθημερινής χρήσης και του χαρακτήρα της κατοικίας.

Τρία επίπεδα και ένα μεγάλο υαλοστάσιο

Η κατοικία οργανώνεται σε τρία επίπεδα. Το ισόγειο φιλοξενεί τον στεγασμένο χώρο στάθμευσης και εργασίας· το μεσαίο επίπεδο περιλαμβάνει τον ενιαίο χώρο καθιστικού, τραπεζαρίας και κουζίνας, μαζί με ένα πλήρες λουτρό· ενώ το ανώτερο επίπεδο περιλαμβάνει το υπνοδωμάτιο, το γραφείο, ένα WC και ένα πατάρι με έξοδο σε χαλύβδινο deck σε πρόβολο.

Ένα ενιαίο υαλοστάσιο, διαστάσεων 6,10 x 7,32 μ., κατευθύνει τις κύριες οπτικές προς τον ποταμό Wenatchee, ενώ προστατεύει την ιδιωτικότητα απέναντι στα γειτονικά οικόπεδα. Στο υπνοδωμάτιο, ένα εσωτερικό άνοιγμα βλέπει προς το καθιστικό και τον ποταμό πέρα από αυτό, δημιουργώντας κατακόρυφη σύνδεση μέσα στο συμπαγές εσωτερικό.

Χαλύβδινα στοιχεία κατασκευασμένα από τον ιδιοκτήτη

Η υλικότητα της κατοικίας συνδέεται άμεσα με τις δεξιότητες του ιδιοκτήτη. Ως έμπειρος μεταλλουργός, κατασκεύασε ο ίδιος αρκετά στοιχεία, όπως τους πάγκους και την πλάτη της κουζίνας από ακατέργαστο χάλυβα, το τραπέζι από λευκή ξυλεία και χάλυβα, καθώς και τα στηθαία από χαλύβδινο σωλήνα και διάτρητο μεταλλικό πλέγμα.

Τα στοιχεία αυτά προσδίδουν στο εσωτερικό μια άμεση, χειροποίητη ποιότητα. Παράλληλα, ενισχύουν τη λογική της κατοικίας ως ανθεκτικής κατασκευής, διαμορφωμένης από την προσωπική εργασία, τις καιρικές συνθήκες και τη μακροχρόνια χρήση.

Λιτό εσωτερικό για τη φύση, το φως και την τέχνη

Ο κύριος χώρος διημέρευσης οργανώνεται κάτω από ένα πατάρι με πλαίσιο από έλατο, με μια ξυλόσομπα να δημιουργεί έναν μικρό πυρήνα θερμότητας. Τα εσωτερικά τελειώματα παραμένουν εσκεμμένα λιτά, σχηματίζοντας ένα ήσυχο φόντο για το γύρω τοπίο, το μεταβαλλόμενο φως και τα έργα τέχνης του ιδιοκτήτη.

Η βιωσιμότητα προσεγγίζεται μέσα από τη μικρή κλίμακα, την ανθεκτικότητα και τα αποδοτικά συστήματα. Η κατοικία χρησιμοποιεί αντλία θερμότητας αέρα για θέρμανση και ψύξη, ενώ η ξυλόσομπα λειτουργεί ως κύρια πηγή θέρμανσης. Οι επενδύσεις και οι κάτω όψεις από τοπικό κέδρο ενισχύουν τη σχέση του κτιρίου με την υλικότητα της περιοχής.

Από καταφύγιο Σαββατοκύριακου σε μόνιμη κατοικία

Αυτό που αρχικά σχεδιάστηκε ως κατοικία Σαββατοκύριακου ενός υπνοδωματίου έχει εξελιχθεί σε μόνιμη κατοικία. Η μικρή κλίμακα, η υπερυψωμένη κατασκευή και η ανθεκτική υλική παλέτα υποστηρίζουν έναν τρόπο ζωής στενά συνδεδεμένο με τον ποταμό, το δάσος και τις μεταβαλλόμενες συνθήκες του Pacific Northwest.

Το Wenatchee River Cabin δείχνει πώς η αρχιτεκτονική μικρής κλίμακας μπορεί να παράγει μια μεγαλύτερη σχέση με τον έξω κόσμο. Είναι μια κατοικία που διαμορφώνεται από τη λιτότητα, την ανθεκτικότητα και την ήρεμη επιθυμία να ζει κανείς με λιγότερα, αλλά σε πιο άμεση σχέση  μαζί τους.

Μια κατοικία γύρω από το κενό

Στη Morelia του Michoacán στο Μεξικό, η Casa Kehai από τους HW Studio είναι ένα μικρό κτίριο 95,00 τ.μ., σχεδιασμένο από τον αρχιτέκτονα Rogelio Vallejo Bores ως προσωπική του κατοικία. Το έργο περιγράφεται ως «η κατοικία του αρχιτέκτονα»: η κατοικία εκείνου που έχει συνηθίσει να δίνει μορφή στα όνειρα των άλλων και εδώ στρέφεται προς μια πιο αμείλικτη ερώτηση -πώς μπορεί κανείς να χτίσει μια ζωή σε συνέπεια με τις λέξεις που έχει υπερασπιστεί για χρόνια.

Η κατοικία διαμορφώθηκε με περιορισμένο προϋπολογισμό, αλλά και μέσα από μια μακρά προσωπική πορεία προς το Zen, το dharma και την Ιαπωνία. Η βαθύτερη ιδέα της δεν είναι η παραγωγή ενός αντικειμένου, αλλά η δημιουργία ενός κενού: μιας κεντρικής παρουσίας ικανής να περιέχει ζωή, κίνηση, σιωπή και σκέψη.

Ένα κλειστό κουτί που προστατεύει έναν κήπο

Εξωτερικά, η κατοικία εμφανίζεται ως ένα ήσυχο, κλειστό κουτί μέσα στο αστικό τοπίο. Η σχεδόν ερμητική της παρουσία αποκαλύπτει ελάχιστα από όσα συμβαίνουν στο εσωτερικό. Μόλις όμως περάσει κανείς το κατώφλι, η περίκλειστη αυτή αίσθηση αποκτά άλλο νόημα: το κουτί δεν απομονώνει, αλλά προστατεύει.

Στο κέντρο του βρίσκεται ένας βραχόκηπος. Δεν αγγίζεται άμεσα, αλλά οργανώνει ολόκληρη την κατοικία. Όπως στους κήπους των ναών του Kyoto, οι πέτρες δεν τοποθετούνται για να αναπαραστήσουν κάτι, αλλά για να προκαλέσουν μια κατάσταση προσοχής. Πάνω στο γκρι χαλίκι αιωρούνται δύο ξύλινες πλατφόρμες, ως χώροι ανάπαυλας: όχι απλώς δάπεδα, αλλά επιφάνειες για στάση, παρατήρηση και απλή παρουσία.

Ο κήπος ως χωρική τάξη

Ο κήπος δεν διακοσμεί. Οργανώνει. Γύρω του, οι χώροι της κατοίκησης τοποθετούνται σαν δορυφόροι γύρω από τη σιωπή, διατηρώντας ο καθένας τον δικό του ρόλο και παραμένοντας ταυτόχρονα συνδεδεμένοι με το κεντρικό κενό.

Από τη μία πλευρά, η κουζίνα και η τραπεζαρία αναπτύσσονται σε διπλό ύψος. Πάνω τους, ένας όγκος συλλέγει τον καπνό της φωτιάς, εισάγοντας όχι μόνο τη μνήμη, αλλά και μια πρακτική αναζήτηση της ανθεκτικότητας: την πιθανότητα ότι κάποια μέρα η πόλη μπορεί να μην παρέχει όλα όσα χρειάζονται. Από την άλλη πλευρά, το καθιστικό γίνεται χώρος περισυλλογής, όπου μεγάλες πέτρες στέκονται σαν νησιά σε μια σιωπηλή θάλασσα.

Μια κατοικία που συμφιλιώνει με τη βροχή

Ανάμεσα στο καθιστικό και την τραπεζαρία δεν υπάρχει στεγασμένος διάδρομος. Για να περάσει κανείς από τον έναν χώρο στον άλλο όταν βρέχει, είτε θα βραχεί είτε θα περιμένει να περάσει η βροχή. Η απόφαση αυτή συμπυκνώνει το πιο ριζικό καθημερινό δίδαγμα της κατοικίας: εδώ η αρχιτεκτονική δεν προστατεύει από τον κόσμο, αλλά συμφιλιώνει τον κάτοικο μαζί του.

Η κατοικία δεν επιχειρεί να ακυρώσει τον καιρό, τον χρόνο ή τη δυσκολία. Αντίθετα, τα αφήνει να εισχωρήσουν ήπια στη ζωή, μετατρέποντας την κίνηση μέσα στο σπίτι σε συνειδητή πράξη.

Shōji, φως και σκιά

Οι πόρτες shōji, κατασκευασμένες από ριζόχαρτο, δεν λειτουργούν απλώς ως αισθητική αναφορά. Είναι το πραγματικό φίλτρο ανάμεσα στο εσωτερικό και το εξωτερικό. Το φως, περνώντας μέσα από αυτές, χάνει τη σκληρότητά του και γίνεται πιο ήπιο, πιο αργό, πιο ατμοσφαιρικό.

Σε αυτή την κατοικία, η σκιά δεν είναι απουσία φωτός. Είναι η πιο λεπτή μορφή του. Το φως της ημέρας δεν εισέρχεται απότομα· διαχέεται, δημιουργώντας ένα εσωτερικό που ορίζεται από ήπιες μεταβάσεις και όχι από οπτική υπερβολή.

Τρία παράθυρα και μια εσωτερική ζωή

Το πρόγραμμα είναι λιτό. Δεν υπάρχουν περιττοί διάδρομοι ούτε μεγάλες χειρονομίες. Η κατοικία στερείται σχεδόν πλήρως το γυαλί, ανοίγοντας μόνο μέσα από τρία μικρά παράθυρα προς ό,τι θεωρείται πραγματικά άξιο θέασης: ένα βουνό, ένα γειτονικό πεύκο και το δέντρο που φυτεύεται στο κέντρο του κήπου.

Το υπνοδωμάτιο τοποθετείται ψηλά, ως ελάχιστος ιδιωτικός χώρος. Ένα μοναδικό κυκλικό παράθυρο ανοίγεται προς το φύλλωμα του κεντρικού δέντρου. Γίνεται το «μάτι» της κατοικίας, ένα σημείο περισυλλογής και όχι επίδειξης.

Καθοδική είσοδος

Η είσοδος δεν υψώνεται· χαμηλώνει. Ο κάτοικος εισέρχεται κατεβαίνοντας, σαν να υποκλίνεται μπροστά σε κάτι ιερό. Η σκάλα φτάνει ως το σημείο όπου ο φυσικός βράχος προσφέρει σταθερότητα, περιορίζοντας το κόστος θεμελίωσης, όμως η χειρονομία είναι και πνευματική.

Για να κατοικήσει κανείς αυτό το σπίτι, πρέπει να αφήσει έξω ένα μέρος της αλαζονείας του και να εισέλθει με ταπεινότητα. Σαν να περνά ένα αόρατο torii, η είσοδος μετατρέπεται σε ήσυχη τελετουργία.

Η σιωπή ως αρχιτεκτονική

Στην ιαπωνική σκέψη, αξία έχουν συχνά το ατελές, το ανολοκλήρωτο και το εφήμερο. Η Casa Kehai ακολουθεί αυτή τη στάση. Δεν σχεδιάστηκε για να εντυπωσιάζει, αλλά για να διαρκεί μέσα στη σιωπή.

Με περιορισμένα μέσα, προσεκτικές χωρικές αποφάσεις και ένα κεντρικό κενό που οργανώνει την καθημερινή ζωή, η κατοικία γίνεται άσκηση πάνω στο πόσα λίγα χρειάζεται η αρχιτεκτονική για να αποκτήσει νόημα. Φέρει το ελαφρύ βάρος μιας ειλικρινούς ζωής.

Μια κατοικία οργανωμένη γύρω από την πισίνα

Στην Καισάρεια του Ισραήλ, ο αρχιτέκτονας Raz Melamed σχεδιάζει την E30 – Κατοικία στην Καισάρεια ως μια οικογενειακή κατοικία όπου η πισίνα γίνεται το χωρικό και οπτικό κέντρο του έργου. Αντί να αντιμετωπίζεται ως συμπληρωματικό στοιχείο της κατοικίας, η πισίνα αντιστρέφει τη συνηθισμένη ιεραρχία: το κτίριο οργανώνεται γύρω από αυτήν, επιτρέποντας στον υπαίθριο χώρο αναψυχής να καθορίσει τον ρυθμό της καθημερινής ζωής.

Το έργο ανατέθηκε από ένα ζευγάρι γύρω στα 50, αρχικά ως κατοικία Σαββατοκύριακου για τη φιλοξενία των παιδιών και των εγγονιών τους. Στη συνέχεια, το πρόγραμμα εξελίχθηκε σε μόνιμη κατοικία, με πολλαπλές σουίτες υπνοδωματίων, μεγάλους κοινόχρηστους χώρους και έμφαση στη σχέση ανάμεσα στο εσωτερικό, τον κήπο και την πισίνα.

Μια συνεχής μαύρη χαλύβδινη δοκός

Το βασικό αρχιτεκτονικό στοιχείο της κατοικίας είναι μια εκτεθειμένη μαύρη χαλύβδινη δοκός, ύψους 44,00 εκ. Αντί να κρυφτεί, η δοκός εκφράζεται ως συνεχής γραμμή που οργανώνει την κάτοψη, διαχωρίζει τα επίπεδα και οριοθετεί τους κύριους χώρους διημέρευσης.

Στο εσωτερικό, η δοκός λειτουργεί ως γέφυρα, συνδέοντας τη σκάλα με την πτέρυγα των υπνοδωματίων. Στο διώροφο καθιστικό, τέμνει οριζόντια το υαλοστάσιο της όψης, διατηρώντας ανεμπόδιστη τη θέα προς τον ουρανό και ενισχύοντας τη γραμμικότητα του κτιρίου. Προς τον κήπο, το ίδιο στοιχείο επεκτείνεται προς τα έξω, στηρίζοντας μια πέργκολα σε πρόβολο, η οποία σκιάζει τον υπαίθριο χώρο καθιστικού χωρίς υποστυλώματα και διατηρεί καθαρή τη θέα προς την πισίνα.

Όψη προς τον δρόμο και διαβαθμισμένη ιδιωτικότητα

Η όψη της εισόδου διαμορφώνεται με λευκό σοβά, οριζόντιες χαράξεις και κατακόρυφες ξύλινες περσίδες. Η αντίθεση ανάμεσα στον λευκό όγκο και το σκούρο ξύλο προσδίδει στην κατοικία μια λιτή αλλά σαφώς αναγνωρίσιμη παρουσία προς τον δρόμο.

Τα ξύλινα στοιχεία έχουν και λειτουργικό ρόλο. Αποκρύπτουν τη σκάλα από το εξωτερικό, επιτρέποντας παράλληλα τον φυσικό αερισμό. Η όψη λειτουργεί έτσι ταυτόχρονα ως φίλτρο, κατώφλι και εργαλείο περιβαλλοντικής απόδοσης.

Διώροφος χώρος διημέρευσης

Οι κύριοι κοινόχρηστοι χώροι οργανώνονται ως ακολουθία τραπεζαρίας και καθιστικού, κάτω από διώροφο ύψος. Η ανοιχτή κάτοψη ορίζεται από τη μαύρη χαλύβδινη δοκό στο επάνω επίπεδο, τα μεγάλα υαλοστάσια προς τον κήπο και μια λιτή παλέτα από ξύλο, μαύρο μέταλλο και ουδέτερους τόνους.

Ο φωτισμός δουλεύεται σε επίπεδα. Τα αναρτημένα γραμμικά φωτιστικά ανταποκρίνονται στην κλίμακα του χώρου, ενώ τα χωνευτά φωτιστικά εξυπηρετούν την καθημερινή λειτουργία. Μαζί, προσδίδουν μέτρο και καθαρότητα στον μεγάλο εσωτερικό όγκο.

Η κουζίνα ως ψηλό ξύλινο επίπεδο

Η κουζίνα οργανώνεται σε παράλληλη διάταξη, με μεγάλη νησίδα και λευκούς πάγκους από Corian. Πίσω της, μια ψηλή ξύλινη όψη κρύβει αποθηκευτικούς χώρους και μηχανολογικές εγκαταστάσεις, φτάνοντας σε όλο το ύψος του διώροφου χώρου.

Το ξύλινο αυτό επίπεδο τέμνεται από τη μαύρη χαλύβδινη δοκό, μετατρέποντας έναν λειτουργικό τοίχο σε βασική οπτική αναφορά του εσωτερικού. Η κουζίνα λειτουργεί έτσι όχι μόνο ως χώρος προετοιμασίας, αλλά και ως μέρος της αρχιτεκτονικής σύνθεσης της ζώνης διημέρευσης.

Σουίτες, υπόγειο και όροφος

Η κύρια σουίτα στο ισόγειο ανοίγεται άμεσα προς την πισίνα και συμπληρώνεται με ξύλινο δάπεδο. Το λουτρό της συνδυάζει επιφάνειες από travertino με τοίχους από μαύρο γρανίτη, μαύρα εξαρτήματα και λευκά στοιχεία από Corian, συνεχίζοντας την ελεγχόμενη παλέτα του έργου με φωτεινές επιφάνειες, σκούρες εντάσεις και φυσική πέτρα.

Επιπλέον υπνοδωμάτια και χώροι αναψυχής χωροθετούνται στο υπόγειο και στον όροφο. Home cinema και δωμάτιο παιχνιδιών εμπλουτίζουν την οικογενειακή ζωή, ενώ αιωρούμενα μαύρα χαλύβδινα σκαλοπάτια και μια γέφυρα με γυάλινο στηθαίο συνδέουν τα διαφορετικά επίπεδα, διατηρώντας την οπτική συνέχεια του εσωτερικού.

Κήπος, travertino και υπαίθρια ζωή

Οι εξωτερικοί χώροι περιλαμβάνουν διαφορετικές ζώνες καθιστικού, υπαίθρια κουζίνα και πισίνα επενδυμένη με τtravertino, συνεπίπεδη με τον κήπο. Η ίδια διάστρωση με travertino συνεχίζεται από το εσωτερικό προς το εξωτερικό, ενισχύοντας τη συνέχεια ανάμεσα στους χώρους διημέρευσης και τον κήπο.

Η φύτευση παραμένει περιορισμένη, επιτρέποντας στην πισίνα, την πέργκολα και τη γραμμική δομή της κατοικίας να κυριαρχούν στο οικόπεδο. Το αποτέλεσμα είναι μια κατοικία όπου η αρχιτεκτονική δεν πλαισιώνει απλώς την υπαίθρια ζωή, αλλά διαμορφώνεται μέσα από αυτήν.

Ένα περίκλειστο τοπίο στο κέντρο της κατοικίας

Στο Austin του Texas, το Tarrytown Residence από τους Alterstudio Architecture εισάγει μια σύγχρονη αρχιτεκτονική γλώσσα σε μια γειτονιά κατά βάση παραδοσιακή, με μεταπολεμικό χαρακτήρα. Η κατοικία οργανώνεται γύρω από ένα ιδιωτικό τοπίο, ανάμεσα σε έναν περίκλειστο κήπο προς τον δρόμο και μια κεντρική αυλή στο εσωτερικό του οικοπέδου.

Ο εξωτερικός χώρος δεν αντιμετωπίζεται ως δευτερεύουσα συνθήκη, αλλά ως κεντρικό στοιχείο της καθημερινής ζωής. Το εσωτερικό ανοίγεται προς το τοπίο, κάτω από ένα συνεχές επίπεδο οροφής, με ειδικά υαλοστάσια συναρμολογημένα επί τόπου, σχεδιασμένα ώστε να περιορίζεται στο ελάχιστο η παρουσία του πλαισίου.

Ανάμεσα στον κήπο, την αυλή και το εσωτερικό

Η κατοικία σχεδιάζεται ως ακολουθία από κατώφλια. Η είσοδος γίνεται κάτω από το καμπύλο κλαδί μιας γειτονικής βελανιδιάς, μέσα από μια προσεκτικά σκηνοθετημένη διαδρομή.

Σε όλη την κάτοψη, οι αρχιτέκτονες επιδιώκουν μια λεπτή ισορροπία: από τη μία πλευρά, κάθε χώρος διατηρεί τη διακριτή του ταυτότητα· από την άλλη, η κατοικία παραμένει ενιαία και συνεχής. Περιορισμένες οπτικές φυγές προς τους επόμενους χώρους, εναλλαγές θέας και απρόσμενες στιγμές στη στροφή της διαδρομής προσδίδουν στην κατοικία μια πολυεπίπεδη ποιότητα, όπου η κίνηση γίνεται μέρος της αρχιτεκτονικής εμπειρίας.

Φως από ψηλά

Στο κέντρο της κατοικίας, ένα απρόσμενο υπερυψωμένο άνοιγμα φέρνει το εσωτερικό σε επαφή με τον ουρανό. Η χειρονομία αυτή ισορροπεί τον φυσικό φωτισμό στο βαθύτερο σημείο της κάτοψης, καδράροντας παράλληλα τη θέα προς την κορυφή των δέντρων.

Σε ένα κτίριο που οργανώνεται κυρίως μέσα από την οριζόντια συνέχεια, αυτή η κατακόρυφη τομή λειτουργεί ως ήπιο χωρικό γεγονός. Προσδίδει στο κέντρο της κατοικίας ύψος, ατμόσφαιρα και προσανατολισμό, επιτρέποντας στο φυσικό φως να λειτουργήσει ως βασικό υλικό του έργου.

Κατακόρυφες εντάσεις σε μια οριζόντια κατοικία

Παρότι η κατοικία οργανώνεται κυρίως οριζόντια, δύο χώροι εισάγουν ένταση καθ’ ύψος: η διώροφη βιβλιοθήκη και ένας αντίστοιχης κλίμακας προστατευμένος ημιυπαίθριος χώρος. Μαζί, εμπλουτίζουν την τομή του σπιτιού και δημιουργούν στιγμές απρόσμενου χωρικού βάθους.

Μια γέφυρα με γυάλινο δάπεδο, που ξεκινά από το loft του γραφείου, επιτρέπει την πρόσβαση στα ψηλότερα ράφια της βιβλιοθήκης και καταλήγει σε μικρό εξώστη προς τον προστατευμένο ημιυπαίθριο χώρο. Το στοιχείο αυτό συνδυάζει κίνηση, κατασκευή και θέα, μετατρέποντας μια λειτουργική σύνδεση σε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημεία της κατοικίας.

Αφαιρετικοί όγκοι και ελεγχόμενη ιδιωτικότητα

Η κατοικία πλαισιώνεται από δύο αφαιρετικούς όγκους, επενδυμένους με μαύρη πλίνθο μεγάλου μήκους και κέδρο βαμμένο σε μαύρη απόχρωση. Οι όγκοι αυτοί ολοκληρώνουν τη σύνθεση, ενώ προστατεύουν το εσωτερικό από τον δρόμο και από πιθανή μελλοντική ανάπτυξη στα γειτονικά οικόπεδα.

Σε ένα σχετικά πυκνό προαστιακό περιβάλλον, το σπίτι δημιουργεί έναν προσεκτικά προστατευμένο ιδιωτικό θύλακα. Η ιδιωτικότητα δεν επιτυγχάνεται μόνο μέσα από την εσωστρέφεια, αλλά μέσα από την ακριβή τοποθέτηση τοίχων, υαλοστασίων, αυλών και αδιαφανών επιφανειών.

Η κατασκευή ως ατμόσφαιρα

Η κατασκευή και η λεπτομέρεια παίζουν καθοριστικό ρόλο στον χαρακτήρα της κατοικίας, χωρίς όμως να προβάλλονται αυτάρεσκα. Η αρχιτεκτονική λειτουργεί ως ουδέτερος καμβάς για το φως και τη σκιά, τη φυσική υλικότητα και την παρουσία του κήπου.

Το ειδικά σχεδιασμένο σύστημα υαλοστασίων περιορίζει την παρουσία των πλαισίων, ενώ μεταλλικά στοιχεία -όπως ειδικά μεταλλικά υποστυλώματα, μεταλλικές μετόπες και τελειώματα, γυάλινο δάπεδο και μεταλλική γέφυρα, καθώς και ο διώροφος προστατευμένος ημιυπαίθριος χώρος- προσδίδουν ακρίβεια και βάθος. Μαζί με τη μαύρη πλίνθο, τον βαμμένο κέδρο, τα ειδικά σχεδιασμένα ξύλινα έπιπλα και τις κατασκευές αποθήκευσης, διαμορφώνουν ένα ελεγχόμενο αλλά πλούσιο σε υφές οικιακό περιβάλλον.

Κρυμμένο χρώμα και υλικό βάθος

Πίσω από το λιτό εξωτερικό και την πειθαρχημένη λεπτομέρεια, το εσωτερικό περιλαμβάνει απρόσμενες στιγμές χρώματος και υφής. Εμφανίζονται πίσω από πόρτες, στο βάθος βιβλιοθηκών και σε προσεκτικά επιλεγμένες επιφάνειες, προσδίδοντας στην κατοικία μια χωρική πυκνότητα που αποκαλύπτεται σταδιακά.

Το Tarrytown Residence δεν είναι μόνο μια κατοικία από πλήρη και κενά. Είναι ένα σπίτι που διαμορφώνεται μέσα από αντιθέσεις: ανάμεσα στο δημόσιο και το ιδιωτικό, τη σκιά και το φως, την οριζόντια συνέχεια και την κατακόρυφη ένταση, την ακρίβεια και την ανακάλυψη.

Μια κατοικία στο δασώδες τοπίο της Canela

Μέσα σε συγκρότημα κατοικιών στην Canela, στην ορεινή περιοχή του Rio Grande do Sul στη Βραζιλία, η Κατοικία στην Canela από το γραφείο 0E1 Arquitetos διερευνά τη σχέση ανάμεσα στην αρχιτεκτονική, την κατασκευαστική τεχνική και το τοπίο. Περιτριγυρισμένη από φυσικά δάση και χαμηλούς λόφους, η κατοικία τοποθετείται σε επικλινές οικόπεδο 500,00 τ.μ., με υψομετρική διαφορά περίπου 10,00 μ. από την είσοδο έως το επιλεγμένο σημείο δόμησης και περίπου 15,00 μ. στο σύνολο του οικοπέδου.

Η έντονη κλίση αποτέλεσε βασική αφετηρία του σχεδιασμού. Αντί το ανάγλυφο και η βλάστηση να αντιμετωπιστούν ως περιορισμοί, οργάνωσαν την τοποθέτηση, την πρόσβαση και την κατασκευαστική λογική της κατοικίας.

Συμπαγές καταφύγιο με ευέλικτη χρήση

Το έργο ανατέθηκε από μια οικογένεια με έντονο ενδιαφέρον για την αρχιτεκτονική, η οποία συμμετείχε ενεργά στις συζητήσεις και στις αποφάσεις σε όλη τη διάρκεια της μελέτης. Η κατοικία σχεδιάστηκε τόσο ως καταφύγιο του Σαββατοκύριακου όσο και ως χώρος βραχυχρόνιας μίσθωσης, με ένα συμπαγές και αυτάρκες πρόγραμμα ικανό να φιλοξενεί άνετα έως δύο ζευγάρια.

Σε περίπου 120,00 τ.μ. δομημένης επιφάνειας, το ζητούμενο ήταν η ανεξαρτησία των υπνοδωματίων, χωρίς να υποβαθμίζεται η ποιότητα των κοινόχρηστων χώρων. Το αποτέλεσμα είναι μια μικρή, σφιχτά δουλεμένη κατοικία, όπου κάθε τετραγωνικό μέτρο συνδέεται με σαφή λειτουργική και ατμοσφαιρική πρόθεση.

Ανάλυση του οικοπέδου και ελάχιστη επέμβαση

Πριν από την έναρξη του σχεδιασμού, μια διεπιστημονική ομάδα βιολόγων και τοπογράφων πραγματοποίησε αναλυτική αποτύπωση του οικοπέδου. Η βλάστηση χαρτογραφήθηκε, τα δέντρα καταγράφηκαν και τα είδη ταξινομήθηκαν ως ενδημικά ή ξενικά, επιτρέποντας στους αρχιτέκτονες να κατανοήσουν με ακρίβεια το δασώδες περιβάλλον.

Η κατοικία τοποθετήθηκε στο μοναδικό υφιστάμενο ξέφωτο του οικοπέδου, ώστε να περιοριστεί η απομάκρυνση δέντρων και να αποφευχθούν εκτεταμένες εκσκαφές. Με αυτόν τον τρόπο, το γύρω οικοσύστημα διατηρείται και το δάσος γίνεται ενεργό μέρος της εμπειρίας κατοίκησης.

Τετράγωνη κάτοψη και οργάνωση γύρω από το καθιστικό

Η κατοικία οργανώνεται σε τετράγωνη κάτοψη 10,80 x 10,80 μ. Μέσα σε αυτή την κανονική γεωμετρία, οι χώροι αναπτύσσονται δυναμικά, σε διάταξη που θυμίζει σπείρα. Το καθιστικό βρίσκεται στο κέντρο και λειτουργεί ως ο βασικός πυρήνας οργάνωσης.

Από τον κεντρικό αυτό χώρο αναπτύσσονται οι βοηθητικές λειτουργίες και οι ιδιωτικές ζώνες. Δύο ανεξάρτητες σουίτες, κουζίνα, χώρος υπηρεσίας, barbecue area και βεράντες συνδέονται με το καθιστικό, διαμορφώνοντας μια σαφή ισορροπία ανάμεσα στη δημόσια χρήση και την ιδιωτικότητα.

Ελαφρύς μεταλλικός σκελετός ως κατασκευαστική στρατηγική

Η επιλογή συστήματος ελαφρού μεταλλικού σκελετού ανταποκρίνεται άμεσα στους περιορισμούς του οικοπέδου και στον πειραματικό χαρακτήρα του έργου. Ελαφρύ και γρήγορο στη συναρμολόγηση, το σύστημα απέφυγε την ανάγκη χρήσης μπετονιέρας στο εργοτάξιο και περιόρισε την επιβάρυνση του εδάφους και της βλάστησης.

Μια πλάκα εξομάλυνσης λειτουργεί ως βάση για τον μεταλλικό σκελετό, μειώνοντας τα απόβλητα, διατηρώντας καθαρό το εργοτάξιο και επιτρέποντας τον ακριβή έλεγχο της κατασκευής. Πέρα από την τεχνική του λειτουργία, ο μεταλλικός σκελετός επηρέασε και την αρχιτεκτονική γλώσσα της κατοικίας, επιτρέποντας μεγαλύτερα ανοίγματα, καθαρές συναρμογές και σαφή σχέση του όγκου με το τοπίο.

Βιομηχανικά υλικά σε οικιακή κλίμακα

Αντί ο μεταλλικός σκελετός να καλυφθεί ώστε να μιμηθεί μια συμβατική κατασκευή τοιχοποιίας, η κατοικία αποδέχεται τη βιομηχανική του λογική. Οι εξωτερικοί τοίχοι και η στέγη επενδύονται με τραπεζοειδή sandwich panels, υλικό που συνήθως συναντάται σε βιομηχανικά κτίρια, εδώ όμως εφαρμόζεται στην κλίμακα μιας κατοικίας.

Τα panels προσφέρουν θερμική και ακουστική απόδοση, απαιτούν περιορισμένη συντήρηση και ενοποιούν οπτικά το κτίριο. Η τοποθέτησή τους απαίτησε εξειδικευμένα συνεργεία, ώστε να εξασφαλιστούν κατασκευαστική ακρίβεια και καθαρό τελείωμα. Εξωτερικά, η σκουρόχρωμη επένδυση περιορίζει το οπτικό αποτύπωμα της κατοικίας, επιτρέποντάς της να αναδύεται διακριτικά μέσα από τα δέντρα.

Φεγγίτης, ανοίγματα και θέα στο δάσος

Η ασύμμετρη στέγη καταλήγει στο υψηλότερο σημείο της σε έναν φεγγίτη, δημιουργώντας τη μοναδική άμεση θέα προς τον ουρανό μέσα από το πυκνό δάσος. Το άνοιγμα αυτό φέρνει σταθερό φυσικό φως στο εσωτερικό, ενισχύει την αντίληψη του χώρου και δημιουργεί μεταβαλλόμενα παιχνίδια φωτός και σκιάς στη διάρκεια της ημέρας.

Τα μεγάλα ανοίγματα από το δάπεδο έως την οροφή, ύψους 2,40 μ., εξασφαλίζουν άφθονο φυσικό φως και αερισμό, μετατρέποντας το γύρω δάσος σε συνεχή παρουσία μέσα στην κατοικία. Τα κουφώματα υποχωρούν ελαφρά από την όψη, δημιουργώντας διαδοχικά επίπεδα και κάδρα θέας που προσδίδουν βάθος στο κέλυφος.

Πρόσβαση μέσα από το ανάγλυφο

Η πρόσβαση στην κατοικία εντάσσεται προσεκτικά στην κλίση του εδάφους. Μια σκάλα 64 σκαλοπατιών ελίσσεται μέσα στο οικόπεδο, αποφεύγοντας δέντρα και ρίζες. Κάθε σκαλοπάτι έχει διαστάσεις 1,20 x 0,30 μ., με ενδιάμεσα πλατύσκαλα 1,20 x 1,20 μ.

Η σκάλα προσαρμόστηκε κατά την κατασκευή σε σχέση με το ανάγλυφο. Τα σκαλοπάτια στηρίζονται κεντρικά, δημιουργώντας μικρούς προβόλους που, σε συνδυασμό με τη φύτευση, δίνουν την αίσθηση μιας ελαφριάς, σχεδόν αιωρούμενης διαδρομής μέσα στο δάσος.

Εσωτερικές ζώνες, ξύλο και σχιστόλιθος

Στο εσωτερικό, η αρχιτεκτονική οργανώνεται οπτικά σε δύο ζώνες. Έως το ύψος των 2,40 μ., οι τοίχοι παραμένουν λευκοί και συνεχίζονται στις πόρτες και στα ανοίγματα προς τις βεράντες. Πάνω από αυτό το επίπεδο, επενδύσεις από ξύλο Tauari ακολουθούν την κλίση της στέγης, ενώ μαύρες μεταλλικές λεπτομέρειες σηματοδοτούν τις αλλαγές των υλικών και επανεμφανίζονται στα σοβατεπί.

Το δάπεδο από σχιστόλιθο ενισχύει τη συνοχή της υλικής παλέτας. Αρχικά διαθέσιμος σε πλάκες 0,40 x 0,40 μ., ο σχιστόλιθος κόπηκε σε τεμάχια 0,10 x 0,40 μ., σχηματίζοντας μοτίβο που παραπέμπει σε παρκέ. Με τον χρόνο, το υλικό αποκτά μια πρασινωπή πατίνα, ενσωματώνοντας την επίδραση του κλίματος και της υγρασίας στον χαρακτήρα της κατοικίας.

Καθιστικό, κουζίνα και αυτόνομες σουίτες

Το καθιστικό, υπερυψωμένο περίπου 2,00 μ. από το έδαφος, συνδέεται με βεράντα και μια κρυφή σκάλα που οδηγεί στον κήπο. Μια ξυλόσομπα προσφέρει θερμική άνεση στο ψυχρότερο ορεινό κλίμα και λειτουργεί ως σημείο αναφοράς του κεντρικού χώρου. Από εδώ, το γύρω τοπίο ξεδιπλώνεται σαν εικόνα που αλλάζει συνεχώς.

Η κουζίνα στρέφεται προς την πλευρά της πρόσβασης και διατηρεί άμεση οπτική και λειτουργική σχέση με τη σκάλα και τον πίσω χώρο barbecue. Οι πάγκοι από βασάλτη συνδυάζονται με ντουλάπια σε εναλλαγές λευκού και ξύλου, σε συνέχεια με την υλική λογική του εσωτερικού.

Οι σουίτες σχεδιάζονται ως αυτόνομες ενότητες. Στο κύριο υπνοδωμάτιο, το κεφαλάρι από ξύλινες περσίδες ενσωματώνει μια λειτουργική εσοχή, ενώ η πόρτα του λουτρού κρύβεται στο ίδιο επίπεδο, ενισχύοντας την οπτική συνέχεια. Τα μεγάλα ανοίγματα του λουτρού βλέπουν στο δάσος, προσφέροντας γενναιόδωρη θέα χωρίς να αναιρούν την ιδιωτικότητα.

Ένα εργαστήριο κατοίκησης και κατασκευής

Η κατοικία στην Canela ξεκίνησε το 2021 και ολοκληρώθηκε το 2024, λειτουργώντας ως ένα είδος αρχιτεκτονικού εργαστηρίου. Η δομημένη επιφάνεια των 120,00 τ.μ. αντιστοιχεί στο ελάχιστο επιτρεπόμενο μέγεθος του συγκροτήματος κατοικιών και επιτεύχθηκε χωρίς απομάκρυνση δέντρων, μέσα από τη μείωση των πλευρικών αποστάσεων.

Η κατασκευή ακολούθησε ένα αποδοτικό χρονοδιάγραμμα: περίπου δύο μήνες για τις θεμελιώσεις, δύο εβδομάδες για τη συναρμολόγηση του μεταλλικού φορέα και επιπλέον μήνες για τα κλεισίματα και τα εσωτερικά τελειώματα. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, το έργο δείχνει πώς σύγχρονα κατασκευαστικά συστήματα και υλικά, σπάνια σε οικιακή κλίμακα, μπορούν να απαντήσουν σε αυστηρές συνθήκες ένταξης στο τοπίο.

Το αποτέλεσμα είναι ένα σφιχτά δουλεμένο καταφύγιο, που συνδυάζει κατασκευαστική ακρίβεια και αρχιτεκτονική ευαισθησία, προσφέροντας μια εμπειρία κατοίκησης βαθιά ενταγμένη στο φυσικό περιβάλλον.

Μια πολυκατοικία με καμπύλη γεωμετρία στην Αθήνα

Στα βόρεια προάστια της Αθήνας, το Chiven από τους The Hive Architects διαμορφώνεται ως μια πολυκατοικία που ισορροπεί ανάμεσα στην αρχιτεκτονική ακρίβεια και τη ρευστότητα της μορφής. Μέσα από καθαρές γεωμετρίες και καμπύλες επιφάνειες που μοιάζουν να διαμορφώνονται από τον άνεμο και το φως, το έργο αναπτύσσεται ως μια δυναμική σύνθεση όγκων, αποφεύγοντας τη στατικότητα και επιδιώκοντας τη συνεχή κίνηση του βλέμματος.

Το κτίριο, συνολικής επιφάνειας 770,00 τ.μ., αναμένεται να ολοκληρωθεί το 2028. Η αρχιτεκτονική του γλώσσα ορίζεται από έντονες οριζόντιες χαράξεις και απαλά καμπύλα περιβλήματα, τα οποία αγκαλιάζουν τους εσωτερικούς χώρους και διαμορφώνουν τόσο την όψη όσο και την εμπειρία κατοίκησης.

Οριζόντιες στρώσεις και καμπύλα περιβλήματα

Η βασική αρχιτεκτονική χειρονομία εκφράζεται μέσα από διαδοχικές οριζόντιες στρώσεις και καμπύλες απολήξεις που μαλακώνουν τον όγκο του κτιρίου. Οι καμπύλες δεν λειτουργούν ως διακοσμητικό στοιχείο, αλλά ως χωρικά εργαλεία: οργανώνουν την κίνηση, κατευθύνουν τη θέα και δημιουργούν ένα διαρκές παιχνίδι φωτός και σκιάς στις όψεις.

Καθώς ο ήλιος μετακινείται στη διάρκεια της ημέρας, οι επιφάνειες του κτιρίου ανταποκρίνονται μέσα από αντανακλάσεις, σκιάσεις και μεταβολές βάθους. Το αποτέλεσμα είναι μια σύνθεση κατοίκησης που αλλάζει σταδιακά με τον χρόνο, προσδίδοντας αίσθηση κίνησης σε έναν κατά τα άλλα συμπαγή αστικό όγκο.

Συνέχεια ανάμεσα σε εσωτερικό και εξωτερικό

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη σχέση εσωτερικού και εξωτερικού χώρου. Τα διαφανή στηθαία μειώνουν την αίσθηση ορίου, επιτρέποντας στο φως να εισχωρεί βαθύτερα στο κτίριο και ενισχύοντας την οπτική συνέχεια ανάμεσα στους χώρους κατοίκησης, τους εξώστες και το γύρω περιβάλλον.

Οι μεγάλοι εξώστες επεκτείνουν τα διαμερίσματα προς τα έξω, προσφέροντας άνετους υπαίθριους χώρους. Το κτίριο οργανώνεται ως μια καθ’ ύψος ακολουθία ιδιωτικών και ημιυπαίθριων ζωνών, όπου κάθε επίπεδο διατηρεί την αυτονομία του, συμμετέχοντας παράλληλα στη συνολική συνέχεια της σύνθεσης.

Νερό, φως και βιοκλιματικός χαρακτήρας

Οι υπερυψωμένες πισίνες και τα υδάτινα στοιχεία λειτουργούν ως καθρέφτες του ουρανού, ενισχύοντας την αίσθηση αιώρησης, ηρεμίας και ελαφρότητας. Το νερό αποτελεί βασικό συνθετικό εργαλείο, συμβάλλοντας στην ατμόσφαιρα του έργου και εντείνοντας τον βιοκλιματικό του χαρακτήρα.

Η σχέση ανάμεσα στο νερό, το φως και τις καμπύλες επιφάνειες προσδίδει στο κτίριο μια πιο ήπια παρουσία. Αντί να βασίζεται στη μάζα και την αδιαφάνεια, το έργο δουλεύει με αντανακλάσεις, φιλτραρισμένο φως και προσεκτικά διαμορφωμένα όρια ανάμεσα στον εσωτερικό και τον εξωτερικό χώρο.

Γήινη υλικότητα και φυτεμένοι εξώστες

Η υλικότητα του έργου κινείται σε μια διακριτική παλέτα γήινων αποχρώσεων, όπου ανάγλυφες επιφάνειες συνδιαλέγονται με λείες υφές. Η ελεγχόμενη αυτή υλική γλώσσα υποστηρίζει την καθαρότητα της μορφής, προσδίδοντας βάθος και θερμότητα στην καμπύλη γεωμετρία του κτιρίου.

Η έμφαση στη λεπτομέρεια είναι εμφανής στις καμπύλες απολήξεις των πλακών, στη συνέχεια των οριζόντιων γραμμών και στην ενσωμάτωση της φύτευσης. Το πράσινο μαλακώνει τη γεωμετρία και εισάγει την ιδέα υπερυψωμένων κήπων στους επάνω ορόφους, φέρνοντας φυσικά στοιχεία στην κατακόρυφη ανάπτυξη της πολυκατοικίας.

Δώμα ως υπερυψωμένος χώρος χαλάρωσης

Η σύνθεση αναπτύσσεται καθ’ ύψος, μέσα από διαδοχικά επίπεδα που εξασφαλίζουν ιδιωτικότητα, χωρίς να διακόπτουν την οπτική συνέχεια. Στην κορυφή, το κτίριο ολοκληρώνεται με ένα ευρύχωρο δώμα, σχεδιασμένο ως υπερυψωμένος χώρος χαλάρωσης.

Τα ανοίγματα φιλτράρουν το φως και δημιουργούν εστιασμένες οπτικές φυγές, μετατρέποντας το δώμα σε προστατευμένο υπαίθριο χώρο. Με αυτόν τον τρόπο, η έννοια της κατοίκησης επεκτείνεται πέρα από το ίδιο το διαμέρισμα, προτείνοντας μια πολυεπίπεδη εμπειρία καθημερινής ζωής.

Σύγχρονη αστική κατοίκηση

Το Chiven επαναπροσεγγίζει τη σύγχρονη πολυκατοικία μέσα από μια ισορροπία λιτότητας, τεχνολογίας και φυσικών στοιχείων. Το έργο δεν επιδιώκει να επιβληθεί στο περιβάλλον του, αλλά να συνομιλήσει μαζί του μέσα από τη μορφή, το φως, το νερό και τη φύτευση.

Το αποτέλεσμα είναι μια πρόταση κατοίκησης ταυτόχρονα αισθητηριακή και λειτουργική: ένα κτίριο που διαμορφώνεται από την κίνηση, τη συγκρατημένη υλικότητα και την αναζήτηση ενός πιο ρευστού τρόπου ζωής στην πόλη.

Μια ξύλινη όψη μέσα σε πυκνή βλάστηση

Χτισμένη σε μια περιοχή του Σάο Πάολο με πυκνή, υψηλή βλάστηση, η κατοικία MLL Residence από το γραφείο Dado Castello Branco Arquitetura αποκαλύπτει από την πρώτη στιγμή τον οργανικό της χαρακτήρα μέσα από την ξύλινη όψη της. Η κατοικία σχεδιάζεται σε στενή σχέση με το τοπίο, συνδέοντας την αρχιτεκτονική, τη φύτευση και την καθημερινή οικογενειακή ζωή σε μια ενιαία εμπειρία κατοίκησης.

Το σπίτι δεν προβάλλεται ως απομονωμένο αντικείμενο μέσα στο οικόπεδο. Αντίθετα, πλαισιώνεται από δέντρα, σκιασμένες διαδρομές και μεγάλα ξύλινα στοιχεία, τα οποία απαλύνουν την παρουσία του κτισμένου όγκου και διαμορφώνουν μια ήρεμη μετάβαση ανάμεσα στην κατοικία και τον κήπο.

Το τοπίο ως προέκταση της κατοίκησης

Καθοριστικό στοιχείο του έργου είναι ο τρόπος με τον οποίο οι διαδρομές του τοπίου, σχεδιασμένες από την Isabel Duprat, μοιάζουν να συνεχίζονται φυσικά προς το εσωτερικό. Η συνέχεια αυτή συνδέει άμεσα την κατοικία με το γειτονικό ακίνητο, το οποίο ανήκει στον αδελφό του ιδιοκτήτη.

Η χειρονομία αυτή αντανακλά μια ουσιαστική πλευρά της οικογενειακής ζωής: την καθημερινή συνήθεια των κοινών γευμάτων. Το τοπίο δεν λειτουργεί, επομένως, ως απλό διακοσμητικό πλαίσιο, αλλά ως ενεργό μέρος της κατοικίας, υποστηρίζοντας την κίνηση, τη συνάντηση και τις καθημερινές τελετουργίες.

Μια κατοικία γύρω από την οικογενειακή εγγύτητα

Η σχέση ανάμεσα στα δύο γειτονικά ακίνητα προσδίδει στο έργο μια ιδιαίτερη κοινωνική διάσταση. Οι διαδρομές δεν οργανώνουν απλώς την κίνηση μέσα στον κήπο· ενισχύουν τον δεσμό ανάμεσα σε δύο κατοικίες και στα μέλη της οικογένειας που ζουν σε αυτές.

Ένα πλατύ στέγαστρο προστατεύει τη διαδρομή προς τη δεύτερη κατοικία, δημιουργώντας ένα σκιασμένο πέρασμα μέσα στη βλάστηση. Το στοιχείο αυτό μετατρέπει την καθημερινή κίνηση ανάμεσα στα δύο σπίτια σε εμπειρία εγγύτητας, προστασίας και συνέχειας.

Τροπική φύτευση και κοινωνική ζωή

Στον χώρο κοινωνικής ζωής, ένας εντυπωσιακός τοίχος από Monstera deliciosa σχηματίζει ένα πυκνό πράσινο φόντο. Το φυτό, ενδημικό της Κεντρικής Αμερικής και ιδιαίτερα αγαπητό στη Βραζιλία, προσθέτει βάθος, υφή και ένταση στην ατμόσφαιρα του εσωτερικού.

Η ζωντανή αυτή επιφάνεια ενισχύει τη βασική πρόθεση του έργου: η βλάστηση να συμμετέχει ενεργά στη χωρική εμπειρία της κατοικίας. Το πράσινο δεν παραμένει έξω από την αρχιτεκτονική, αλλά γίνεται μέρος του τρόπου με τον οποίο το σπίτι γίνεται αντιληπτό, χρησιμοποιείται και κατοικείται.

Μεγάλα ανοίγματα, ξύλινα γείσα και αίσθηση ευρυχωρίας

Η κατοικία χαρακτηρίζεται από μεγάλα ανοίγματα, γενναιόδωρα ξύλινα γείσα και καθαρό ύψος 3,50 μ., στοιχεία που ενισχύουν την αίσθηση ευρυχωρίας. Χάρη σε αυτά, το σπίτι παραμένει ταυτόχρονα προστατευμένο και ανοιχτό, στεγασμένο αλλά σε άμεση επαφή με τη γύρω βλάστηση.

Μέσα από τη θερμότητα των υλικών, τη συνέχεια με το τοπίο και την έμφαση στην οικογενειακή συνύπαρξη, το MLL Residence διαμορφώνει ένα ήρεμο και γενναιόδωρο περιβάλλον κατοίκησης. Το έργο μετατρέπει την κατοικία σε έναν χώρο όπου η αρχιτεκτονική και η φύση υποστηρίζουν έναν κοινό τρόπο ζωής.

Αρχιτεκτονικές χειρονομίες

Σε μια ήσυχη γειτονιά του Παλαιού Φαλήρου, μια μικρής κλίμακας μονοκατοικία της δεκαετίας του 1950 επαναπροσεγγίζεται μέσα από μια σειρά λιτών και ακριβών αρχιτεκτονικών χειρονομιών. Η μελέτη επιδιώκει να διατηρήσει την οικιακή ταυτότητα και τη χωρική μνήμη του υφιστάμενου κελύφους, προσαρμόζοντάς το παράλληλα στις ανάγκες της σύγχρονης καθημερινότητας.

Χωρική αναδιοργάνωση

Η αρχική διάταξη της κατοικίας διατηρείται σε μεγάλο βαθμό, με επιλεκτικές επεμβάσεις που ενισχύουν τη λειτουργικότητα και τη ροή των χώρων. Κεντρικό στοιχείο της σύνθεσης αποτελεί η αναδιαμόρφωση της κουζίνας, η οποία από ένας απομονωμένος και κλειστός χώρος μετατρέπεται σε έναν ανοιχτό πυρήνα καθημερινής ζωής. Η νέα της ανάπτυξη προς την είσοδο ενισχύει τη χωρική συνέχεια του εσωτερικού, ενώ η σχέση της με το καθιστικό οργανώνεται μέσω της πλαισίωσης του υφιστάμενου ανοίγματος, επιτρέποντας οπτική σύνδεση χωρίς να αναιρείται πλήρως ο διαχωρισμός των λειτουργιών.

Επανένταξη στοιχείων

Η παρέμβαση δεν επιχειρεί να αποκόψει την κατοικία από το παρελθόν της, αλλά να ενσωματώσει δημιουργικά ίχνη και στοιχεία της προηγούμενης ζωής της. Οι διακοσμητικές γύψινες κορνίζες της οροφής διατηρούνται ως φορείς μνήμης, ενώ ο νεροχύτης της αρχικής κουζίνας αποκαθίσταται και επαναχρησιμοποιείται στο λουτρό, αποκτώντας νέα λειτουργία μέσα σε διαφορετικό χωρικό πλαίσιο. Η κατοικία μετατρέπεται έτσι σε ένα πεδίο συνέχειας, όπου το παλιό και το νέο συνυπάρχουν χωρίς νοσταλγική αναπαράσταση.

Παλέτα υλικών

Η παλέτα των υλικών ακολουθεί μια ήρεμη και απτική λογική, βασισμένη σε φυσικές υφές, γήινους τόνους και καθαρές γεωμετρίες. Το ξύλο λειτουργεί ως βασικός φορέας θερμότητας και συνέχειας στο εσωτερικό, ενώ ο ανοξείδωτος πάγκος της κουζίνας εισάγει μια διακριτική σύγχρονη ένταση μέσα στη συνολική ηπιότητα της σύνθεσης. Στο λουτρό, η σχέση ανάμεσα στο εκλεπτυσμένο και το αδρό ενισχύεται μέσα από υλικά που παραπέμπουν στο εμφανές σκυρόδεμα και σε πιο τραχιές επιφάνειες δαπέδου, εντείνοντας τη φυσικότητα της εμπειρίας του χώρου.

Το έργο προσεγγίζει την ιδέα μιας “αστικής εξοχικής κατοικίας”: ενός οικείου περιβάλλοντος όπου η απλότητα, η ειλικρίνεια των υλικών και η καθαρότητα της αρχιτεκτονικής οργάνωσης συνυπάρχουν με μια διακριτική αίσθηση νοσταλγίας. Χωρίς να αναπαράγει το παρελθόν, το έργο επιχειρεί να μεταφέρει τα ίχνη του στο παρόν, επιτρέποντας στην κατοικία να εξελίσσεται διατηρώντας τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της.

Κατοικία από καμπύλες

Η κατοικία αναπτύσσεται σε έναν εσωτερικό χώρο 240m², διαμορφωμένο μέσα από απαλές γεωμετρίες, φυσικό φως και υλική συνοχή. Σχεδιασμένο ως ένα ήρεμο οικιακό περιβάλλον, το έργο οργανώνεται μέσα από ρευστές μεταβάσεις και μια διακριτική χρωματική παλέτα, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα που μεταβάλλεται ανεπαίσθητα κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Η ιδιοκτήτρια της κατοικίας, συνιδρύτρια γνωστού fashion brand, επιθυμούσε ένα περιβάλλον που να αντανακλά τον τρόπο ζωής της και τις μνήμες από τα ταξίδια της στη Μεσόγειο. Αναφορές στη φύση, στα ήπια τοπία και στη νοτιοευρωπαϊκή αρχιτεκτονική διαμόρφωσαν έναν εσωτερικό κόσμο που χαρακτηρίζεται από ρέουσες γραμμές, συγκρατημένους τόνους και προσεκτικά επιλεγμένα φυσικά υλικά.

Οι καμπύλες αποτελούν το βασικό συνθετικό στοιχείο του έργου, εμφανιζόμενες σε αρχιτεκτονικές χειρονομίες, ενσωματωμένα έπιπλα, εσοχές παραθύρων, πάγκους και λεπτομέρειες κατασκευής. Περισσότερο από μια αισθητική επιλογή, οι στρογγυλεμένες μορφές λειτουργούν ως μηχανισμός διάχυσης του φωτός, απαλύνοντας την αντίληψη του χώρου και δημιουργώντας μια αίσθηση ηρεμίας και συνέχειας.

Χωρική οργάνωση

Η επίτευξη αυτής της αίσθησης ρευστότητας προϋπέθεσε μια εκτεταμένη αναδιοργάνωση της κατοικίας, που περιλάμβανε την ανακατασκευή της σκάλας, το άνοιγμα των κοινόχρηστων χώρων και την απομάκρυνση των έντονων γωνιών. Στο κέντρο της σύνθεσης δεσπόζει μια γλυπτική σκάλα, σχεδιασμένη ως ένας συνεχής όγκος που αναδύεται μέσα στον χώρο. Η ασύμμετρη μορφή της, τα στρογγυλεμένα ξύλινα πατήματα και το καμπύλο κιγκλίδωμα αναδεικνύουν την ακρίβεια της κατασκευής, ενώ παράλληλα συνδέουν λειτουργικά τις γειτονικές ζώνες, όπως το γραφείο και τον χώρο παιχνιδιού.

Ο κύριος χώρος διημέρευσης οργανώνεται γύρω από ένα ευρύχωρο καθιστικό και μια ανοιχτή κουζίνα με κρυφούς αποθηκευτικούς χώρους. Το τζάκι ενσωματώνεται σε μια μακριά πολυλειτουργική κατασκευή που λειτουργεί ταυτόχρονα ως καθιστικό στοιχείο, ενώ οι καμπύλες βιβλιοθήκες, οι διακριτικές γύψινες λεπτομέρειες στην οροφή, οι θερμοί τόνοι του ξύλου και οι λευκές επιφάνειες ενισχύουν τον ήπιο μινιμαλιστικό χαρακτήρα του έργου.

Παλέτα υλικών

Τα λουτρά αντιμετωπίζονται ως ιδιωτικοί χώροι χαλάρωσης, εμπνευσμένοι από spa interiors και τη μεσογειακή αίσθηση ευεξίας. Οι μονολιθικές ζώνες λουτρού, οι εσοχές, οι ελεύθερες μπανιέρες και οι walk-in ντουζιέρες πλαισιώνονται από απαλές γεωμετρίες και χειροποίητα γυαλιστερά πλακίδια, των οποίων οι ανεπαίσθητες ατέλειες δημιουργούν ένα διακριτικό παιχνίδι φωτός και σκιάς.

Οι στρογγυλεμένοι πάγκοι με ενσωματωμένους νιπτήρες, οι κρυφές αποθηκεύσεις, τα γραμμικά σιφώνια και οι ενσωματωμένες λεπτομέρειες ενισχύουν την καθαρότητα της σύνθεσης, διατηρώντας παράλληλα την πρακτικότητα της καθημερινής χρήσης. Ξύλο, λινό, πέτρα και microcement συνθέτουν μια απτική υλικότητα, ενοποιημένη μέσα από αποχρώσεις του λευκού και του γκρι.

Το έργο ξεχωρίζει για τη μορφολογική του συνέπεια και τη διακριτική του ένταση. Αντί να επιβάλλεται, ο εσωτερικός χώρος αποκτά χαρακτήρα μέσα από την ακρίβεια, την ηρεμία και τη συνέχεια, δημιουργώντας μια κατοικία που λειτουργεί ως καταφύγιο καθημερινής επιστροφής.

Ενδιάμεση αρχιτεκτονική

Η “Polikatikia” βρίσκεται στο νησί της Καρπάθου και αποτελείται από έξι οικογενειακές κατοικίες. Το έργο αντιμετωπίζει την κατοίκηση στο νησιωτικό περιβάλλον όχι ως μια αυστηρά τυπολογική άσκηση, αλλά ως ένα σύνθετο πεδίο όπου η μορφολογία, η τοπογραφία και η καθημερινή εμπειρία του μεσογειακού κλίματος συνδιαμορφώνουν ένα ενιαίο αρχιτεκτονικό σύστημα.

Ένταξη στο τοπίο

Η διάταξη των έξι κατοικιών οργανώνεται μέσα από ένα σύνολο επάλληλων όγκων που μετατοπίζονται και περιστρέφονται διακριτικά, ανατρέποντας την αυστηρή ορθοκανονικότητα της συμβατικής πολυκατοικίας. Η σύνθεση παραπέμπει σε έναν αρχικά συμπαγή όγκο, ο οποίος μοιάζει σταδιακά να αποσπάται, να διαρρηγνύεται και να τεμαχίζεται σε επιμέρους χωρικά στοιχεία.

Οι γεωμετρικές αυτές μετατοπίσεις λειτουργούν όχι μόνο μορφολογικά αλλά και περιβαλλοντικά, δημιουργώντας ενδιάμεσα κενά, ζώνες σκίασης, φυσικό φωτισμό, υπαίθριες επεκτάσεις και οπτικές φυγές προς το τοπίο. Το κλιμακοστάσιο τοποθετείται ακριβώς μέσα σε αυτό το “ενδιάμεσο” κενό που προκύπτει από τη μετατόπιση των όγκων, μετατρέποντας τον μεταβατικό χώρο σε βασικό κατακόρυφο συνδετικό ιστό του συγκροτήματος.

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Η αρχιτεκτονική επιδιώκει να ενισχύσει τη σχέση εσωτερικού και εξωτερικού χώρου, ακολουθώντας τις αρχές της μεσογειακής κατοίκησης. Τα μεγάλα ανοίγματα και η οριζόντια ανάπτυξη των βασικών όγκων επιτρέπουν στους χώρους διημέρευσης να επεκτείνονται προς το τοπίο, δημιουργώντας μια αίσθηση χωρικής συνέχειας με το φως, τον αέρα και τη θέα προς τη θάλασσα.

Οι μεταβατικοί υπαίθριοι χώροι λειτουργούν ως ενδιάμεσες κλιματικές ζώνες, προσφέροντας σκίαση, προστασία από τους ανέμους και διαφορετικές ποιότητες κατοίκησης κατά τη διάρκεια της ημέρας. Μέσα από αυτή τη συνθετική λογική, η κατοικία δεν αντιμετωπίζεται ως απομονωμένο αντικείμενο αλλά ως μέρος μιας συνεχούς εμπειρίας του τόπου και του κλίματος.

Λειτουργική οργάνωση

Η εσωτερική οργάνωση κάθε διαμερίσματος βασίζεται σε τρεις διακριτές λειτουργικές ζώνες. Στο κέντρο τοποθετείται η “μπαταρία” των βοηθητικών και υγρών χώρων, η οποία φωτίζεται και αερίζεται φυσικά μέσω φωταγωγών, ενισχύοντας τις συνθήκες άνεσης και ενεργειακής απόδοσης.

Προς τον βορρά οργανώνονται οι χώροι διημέρευσης: το καθιστικό, η τραπεζαρία και η κουζίνα – με άμεσο προσανατολισμό προς τη θέα και το θαλάσσιο τοπίο. Αντίστοιχα, τα υπνοδωμάτια τοποθετούνται στη νότια πλευρά, προστατευμένα από τους έντονους ανέμους και στραμμένα προς το φυσικό φως.

Η συνολική σύνθεση επιδιώκει να μεταφράσει τις ιδιαιτερότητες της νησιωτικής κατοίκησης σε μια σύγχρονη αρχιτεκτονική γλώσσα, όπου το κτίριο, το κλίμα και το τοπίο λειτουργούν ως αλληλένδετα στοιχεία μιας ενιαίας χωρικής εμπειρίας.

Ενσωμάτωση στο τοπίο

Το έργο βρίσκεται σε οικιστική ανάπτυξη στα προάστια του Σάο Πάολο και σχεδιάζεται ως μια κατοικία όπου η αρχιτεκτονική, το τοπίο και η καθημερινή ζωή λειτουργούν ως μια ενιαία χωρική εμπειρία. Η σύνθεση ανταποκρίνεται σε ένα οικόπεδο που πλαισιώνεται από γήπεδο γκολφ και μια τεχνητή λιμνοθάλασσα, εγκαθιδρύοντας έναν προσεκτικό διάλογο ανάμεσα στη δομημένη μορφή και το φυσικό περιβάλλον.

Αντί να δίνει έμφαση στη μνημειακότητα, η σχεδιαστική στρατηγική επιδιώκει να διασπάσει και να αποδυναμώσει οπτικά την κλίμακα της κατοικίας. Η κατοικία αναπτύσσεται κυρίως σε ένα ενιαίο οριζόντιο επίπεδο, ενώ οι τεχνικοί και βοηθητικοί χώροι, καθώς και οι χώροι αναψυχής, ενσωματώνονται διακριτικά σε ένα χαμηλότερο επίπεδο. Μέσα από αυτή τη χωρική οργάνωση, η αρχιτεκτονική παραμένει οπτικά ενταγμένη στο τοπίο, ενισχύοντας μια αίσθηση συνέχειας με το έδαφος αντί να επιβάλλεται σε αυτό.

Χωρική οργάνωση

Η κατοικία οργανώνεται γύρω από μια κεντρική φυτεμένη αυλή με βλάστηση χαρακτηριστική του Ατλαντικού Δάσους της Βραζιλίας, μετατρέποντας τη φύση σε ενεργό χωρικό πυρήνα και όχι σε ένα απλό περιφερειακό στοιχείο. Ο εσωτερικός αυτός κήπος διαμεσολαβεί την κυκλοφορία, το φυσικό φως και τη χωρική συνέχεια σε όλο το σπίτι, ενισχύοντας παράλληλα την αίσθηση ιδιωτικότητας και απομόνωσης που χαρακτηρίζει την κατοίκηση.

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει τέσσερα υπνοδωμάτια, εκτεταμένους χώρους διημέρευσης και χώρους ψυχαγωγίας, οργανωμένους γύρω από προσεκτικά καδραρισμένες θέες προς το τοπίο. Η χωρική σύνθεση δίνει προτεραιότητα στη ρευστότητα και τη διαφάνεια, επιτρέποντας τη συνεχή αλληλεπίδραση ανάμεσα στους εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους.

Μια γενναιόδωρη στεγασμένη υπαίθρια γκαλερί καταλαμβάνει το πιο προνομιακό σημείο του οικοπέδου, με άμεση θέα προς τη λιμνοθάλασσα και το γήπεδο γκολφ. Σε ανταπόκριση προς το βραζιλιάνικο κλίμα και την έντονη κουλτούρα υπαίθριας διαβίωσης, ο ημιυπαίθριος αυτός χώρος λειτουργεί ως η κοινωνική “καρδιά” της κατοικίας. Κεκλιμένα διαχωριστικά στοιχεία από σκυρόδεμα φιλτράρουν τον δυτικό ήλιο, περιορίζοντας την υπερθέρμανση κατά τις απογευματινές ώρες, χωρίς να εμποδίζουν τη θέα και τον φυσικό αερισμό.

Παλέτα υλικών

Η υλική λιτότητα και η γεωμετρική καθαρότητα ορίζουν τη συνθετική γλώσσα του έργου. Επιφάνειες από εμφανές σκυρόδεμα, ελεγχόμενες αναλογίες και επιμήκεις οριζόντιες γραμμές συγκροτούν μια ήρεμη και συνεκτική αρχιτεκτονική ταυτότητα, ενώ η εναλλαγή συμπαγών όγκων και κενών δημιουργεί συνεχώς μεταβαλλόμενες συνθήκες φωτός και σκιάς.

Η υπερυψωμένη πισίνα εκτείνεται άμεσα από το επίπεδο των κύριων χώρων διαβίωσης, ενοποιούμενη οπτικά με τη γειτονική λιμνοθάλασσα μέσω της αντανάκλασης. Η υπερχείλισή της δημιουργεί ένα καταρρακτώδες υδάτινο στοιχείο προς το χαμηλότερο επίπεδο, μετατρέποντας την πισίνα σε ένα γλυπτικό αλλά και λειτουργικό αρχιτεκτονικό στοιχείο της σύνθεσης.

Τα υπνοδωμάτια, τοποθετημένα προς τον εμπρόσθιο κήπο, συγκροτούν μια πιο ήσυχη ζώνη κατοίκησης, όπου η φύτευση λειτουργεί ταυτόχρονα ως φίλτρο ιδιωτικότητας και περιβαλλοντικός διαμεσολαβητής. Μεγάλα ανοίγματα ενισχύουν τη σχέση των κατοίκων με τη φύση, διατηρώντας παράλληλα έναν ελεγχόμενο βαθμό ιδιωτικότητας από τον δρόμο.

Κατασκευή

Καθοριστική παράμετρος του έργου υπήρξε η συνεργασία ανάμεσα στον αρχιτέκτονα, τους ιδιοκτήτες και την κατασκευαστική ομάδα. Η επιτυχής υλοποίηση της κατοικίας βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό στη δέσμευση των ιδιοκτητών να διατηρηθεί η ακεραιότητα της αρχικής αρχιτεκτονικής πρόθεσης καθ’ όλη τη διάρκεια της κατασκευής.

Παρά τη γεωγραφική απόσταση, ο συντονισμός ανάμεσα στο αρχιτεκτονικό γραφείο και την κατασκευαστική ομάδα παρέμεινε συνεχής και ουσιαστικά συνεργατικός. Η σταθερή αυτή ανταλλαγή επέτρεψε στο έργο να διατηρήσει τη συνοχή του από τη σύλληψη έως την ολοκλήρωση, οδηγώντας σε ένα αποτέλεσμα που αποδίδει με ακρίβεια την ατμόσφαιρα και τη συνθετική πρόθεση της αρχικής ιδέας.

Αλληλένδετες επεμβάσεις

Το έργο αποτελείται από δύο αλληλένδετες επεμβάσεις: την αποκατάσταση μιας κρητικής λιθόκτιστης κατοικίας της δεκαετίας του 1920 και την προσθήκη μιας σύγχρονης κατακόρυφης επέκτασης, οι οποίες μαζί συγκροτούν μια ενιαία οικογενειακή κατοικία. Το υφιστάμενο κτίσμα, που αρχικά ανεγέρθηκε ως μέρος προσφυγικών οικισμών των αρχών του 20ού αιώνα, αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα λαϊκής οικιστικής αρχιτεκτονικής, επαναδιατυπωμένο σήμερα μέσα από μια σύγχρονη αρχιτεκτονική γλώσσα που επιτρέπει στο κτίριο να επανακτήσει την παρουσία και την αυτονομία του μέσα στον αστικό ιστό.

Στρατηγική αποκατάστασης

Αντί να αποκρύψει τα ίχνη της αρχικής κατοικίας, η επέμβαση αντιμετωπίζει το υφιστάμενο λιθόκτιστο κέλυφος ως φορέα μνήμης και χωρικής ταυτότητας. Στοιχεία της ιστορικής κατοικίας διατηρούνται και ενσωματώνονται στη νέα αρχιτεκτονική σύνθεση, κυρίως στο ισόγειο επίπεδο όπου οργανώνονται οι κοινόχρηστες λειτουργίες της κατοικίας. Λεπτομέρειες ηλικίας άνω του ενός αιώνα παραμένουν ορατές στο εσωτερικό, συμβάλλοντας στη δημιουργία μιας ατμόσφαιρας που ισορροπεί ανάμεσα στην οικειότητα, τη διαχρονικότητα και μια διακριτική νοσταλγία.

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Η νέα επέκταση υλοποιείται μέσω ενός ελαφρού μεταλλικού φέροντος οργανισμού, σε συνδυασμό με ξύλινη στέγη και έναν επιπλέον χώρο παταριού. Η σχεδιαστική προσέγγιση επιδιώκει να διαμορφώσει έναν συνεκτικό αρχιτεκτονικό διάλογο ανάμεσα στη στιβαρότητα της υφιστάμενης λιθοδομής και την ελαφρότητα της σύγχρονης προσθήκης. Καθαρές γεωμετρίες, ημιδιαφανείς επιφάνειες, γενναιόδωρα ύψη και μια συγκρατημένη υλικότητα συνθέτουν ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από χωρική σαφήνεια και συνέχεια.

Χωρική οργάνωση

Στα ανώτερα επίπεδα, όπου αναπτύσσονται οι ιδιωτικοί χώροι ύπνου, η αρχιτεκτονική σύνθεση διερευνά εναλλαγές υψών και τομών, εισάγοντας χωρική πολυπλοκότητα και στιγμές εσωτερικής εξωστρέφειας. Οι μεταβαλλόμενοι εσωτερικοί όγκοι δημιουργούν μια αίσθηση ελαφρότητας και αισιοδοξίας, ενισχύοντας τη βιωματική ποιότητα της καθημερινής κατοίκησης. Το αποτέλεσμα είναι μια κατοικία όπου η αποκατάσταση και η σύγχρονη προσθήκη συνυπάρχουν χωρίς ιεραρχίες, συγκροτώντας μια ενιαία αρχιτεκτονική αφήγηση που εδράζεται εξίσου στη μνήμη και τον μετασχηματισμό.

Αιωρούμενη μάζα

Η κατοικία βρίσκεται σε μια ήσυχη τοποθεσία και αναπτύσσεται σε δύο ορόφους, έναν πάνω από το έδαφος και έναν υπόγειο. Με ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της το επιβλητικό μαύρο μπετόν, η σύνθεση διαρθρώνεται σε τρεις όγκους, ισορροπώντας ανάμεσα στο κλειστό και το ανοιχτό. Ο διαφανής κεντρικός όγκος είναι η καρδιά του κτιρίου, με το τοπίο να συμβάλλει καθοριστικά στην εμπειρία διαβίωσης.

Φιλοσοφία σχεδιασμού

Το υπόγειο αγκαλιάζει μία μεγάλη βυθισμένη αυλή που γίνεται ο βασικός υπαίθριος χώρος συγκέντρωσης, ενώ ο κεντρικός διαφανής όγκος, με ύψος πάνω από 5m, απολαμβάνει την πανοραμική θέα της περιοχής. Στις πλευρές του, δύο επιμήκη, παράλληλα πρίσματα εκτείνονται κατά μήκος του οικοπέδου, μοιάζοντας με ελεύθερα δοκάρια από μπετόν που προεξέχουν κάτω από τα διαφορετικά επίπεδα της στέγης.

Μια γέφυρα από ανακλαστικό ανοξείδωτο χάλυβα περνά κάθετα πάνω από τη βυθισμένη αυλή, οδηγώντας προς την κεντρική είσοδο της κατοικίας. Η διαδρομή διασχίζει μια ρηχή επιφάνεια νερού, αποκαλύπτοντας τους ιδιωτικούς χώρους που δεν είναι ορατοί από τον δρόμο. Η πορεία αποκτά έντονο προοπτικό βάθος ανάμεσα στα δύο παράλληλα πρίσματα που οριοθετούν τον απολύτως διαφανή κεντρικό πυρήνα, δημιουργώντας έτσι μία ισχυρή οπτική σύνδεση.

Λειτουργική οργάνωση

Το επίπεδο πάνω από το έδαφος φιλοξενεί τους κύριους χώρους διημέρευσης με μεγάλο καθιστικό, κουζίνα και τραπεζαρία, καθώς και τα ιδιωτικά δωμάτια της οικογένειας. Η master σουίτα διαθέτει walk-in closet, λουτρό με ντουσιέρα που περιβάλλεται από επιφάνεια νερού και χώρο ύπνου με ανοιχτή θέα προς τον κήπο. Μια σκάλα με ελεύθερα πατήματα από σκουρόχρωμη φυσική πέτρα οδηγεί στο χαμηλότερο επίπεδο, όπου περιλαμβάνονται χώροι ευεξίας και ψυχαγωγίας με εσωτερική πισίνα, γυμναστήριο, spa, home cinema αλλά και μία περιοχή φιλοξενίας δίπλα σε bar και κελάρι. Στον ίδιο όροφο βρίσκονται οι βοηθητικοί χώροι, με laundry και δωμάτια προσωπικού.

Στο βάθος του οικοπέδου, ο κήπος οργανώνεται με πισίνα, υπαίθρια κουζίνα και χώρους καθιστικού που μπορούν να φιλοξενήσουν πλήθος διαφορετικών κοινωνικών εκδηλώσεων, αλλά και πιο ιδιωτικές στιγμές χαλάρωσης.

Παλέτα υλικών

Ο σχεδιασμός ξεχωρίζει για τις καθαρές, μοντέρνες γραμμές του, με όψεις από μαύρο μπετόν, επενδύσεις με ινοπλισμένο τσιμέντο και μεγάλες γυάλινες επιφάνειες. Το δάπεδο, που διαστρώνεται με γυαλιστερό μαύρο μάρμαρο το οποίο διακόπτεται από ακανόνιστες γκρίζες νευρώσεις, συμπληρώνεται με σκουρόχρωμες μπρούντζινες λεπτομέρειες.

Η αντιθετική σχέση ανάμεσα στο μπετόν, τις αλλαγές επιπέδου στις στέγες και τη διαφάνεια συντείνει στη δημιουργία μιας αίσθησης αιώρησης, η οποία προσδίδει στο σύνολο του έργου τον μοναδικό του χαρακτήρα.