Unsentimental regionality

“In our view it is exactly their unsentimental regionality which enables their

work to attain and maintain a high level of resonance and cultural significance”

Kenneth Frampton

«Γνωρίζω εδώ και πολύ καιρό τη δουλειά σας και θαυµάζω τα επιτεύγµατά σας στη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας». Τον ∆εκέµβριο του 1981, ο Kenneth Frampton προτείνει, µε µια επιστολή του, στον ∆ηµήτρη και τη Σουζάνα Αντωνακάκη την έκδοση µιας µονογραφίας για το έργο τους, ενταγµένης στη σειρά µονογραφιών του νεοϋορκέζικου εκδοτικού οίκου Rizzoli, την οποία τότε επιµελείται και η οποία έχει ως κεντρικό άξονα την «κριτική» προσέγγιση της σύγχρονης αρχιτεκτονικής. Θα είναι η αρχή µιας σηµαντικής συνεργασίας, που θα καταλήξει το 1985 στην έκδοση του βιβλίου Atelier 66. The – The architecture of Dimitris and Suzana Antonakakis, της δεύτερης µονογραφίας για το έργο σύγχρονου Έλληνα αρχιτέκτονα που θα εκδοθεί στο εξωτερικό (είχε προηγηθεί η µονογραφία του Ούγγρου ιστορικού Istvan Szilagyi για τον Άρη Kωνσταντινίδη το 1982) και µιας από τις ελάχιστες που θα κυκλοφορήσουν µέχρι σήµερα.

Πέρα από το αυτονόητο ενδιαφέρον της πρωτοβουλίας του Βρετανού ιστορικού και κριτικού, εκείνο που δίνει στην επιστολή αυτή τον χαρακτήρα ντοκουµέντου είναι δύο πράγµατα. Το πρώτο είναι η διατύπωση από τον Frampton ενός συνόλου ειδοποιών χαρακτηριστικών, µε βάση τα οποία αρχιτέκτονες, στων οποίων το έργο εντοπίζεται αυτή η «κριτική» (εννοείται προς το µοντέρνο) διάσταση, συγκροτούν µια διακριτή τάση της διεθνούς αρχιτεκτονικής της δεύτερης µεταπολεµικής περιόδου (1960-1980). Μια τάση, στην οποία πιστεύει ότι πρέπει να ενταχθεί και το έργο των Αντωνακάκη. Παραθέτω:

«[…] Ωστόσο, αυτό που εννοούµε µε τον όρο κριτική εξάσκηση [της αρχιτεκτονικής] (critical practice) είναι ίσως λίγο περισσότερο δύσκολο να εξηγηθεί. Ο έµµεσος και πιθανώς και ο προφανής στόχος αυτής της [εκδοτικής] σειράς λειτουργεί σε γενικές γραµµές ως εξής:

  • Οι λεγόµενοι διεθνείς “star” αρχιτέκτονες είναι είτε θύµατα είτε προϊόντα των media. ∆εν είναι ότι πολλοί από αυτούς στερούνται ταλέντου, αλλά µάλλον ότι η δουλειά τους, κατά κάποιον τρόπο υπονοµεύεται από τη µηντιακή τους επιτυχία.
  • Απέναντι σ’ αυτούς, νιώθουµε ότι θα µπορούσε κάποιος να αντιπαραθέσει έναν αριθµό αρχιτεκτόνων που είναι γνωστοί, αλλά στην πραγµατικότητα δεν έχουν εντελώς καταναλωθεί από τα media.
  • Σε γενικές γραµµές, αυτοί οι αρχιτέκτονες τείνουν να εργάζονται σε µικρότερες χώρες και, πάνω απ’ όλα σε σχέση µε τα κατάλοιπα αυτού που θα µπορούσε δικαιολογηµένα να οριστεί ως µια τοπική (regional) ή ακόµα επαρχιακή (provincial) κουλτούρα.
  • Κατά την άποψή µας, είναι ακριβώς η µη συναισθηµατική τους τοπικότητα (their unsentimental regionality – υπογράµµιση του K.F.) που επιτρέπει στο έργο τους να επιτύχει και να διατηρήσει ένα υψηλό επίπεδο απήχησης και πολιτιστικής σηµασίας.

Πιστεύουµε βαθιά ότι το έργο σας έχει ακριβώς αυτόν τον χαρακτήρα και αναρωτιόµαστε αν θα θέλατε να συνεργαστούµε µαζί σας στην παραγωγή µιας µικρής µονογραφίας για τη δουλειά σας».

Το δεύτερο στοιχείο ενδιαφέροντος της επιστολής είναι ο ίδιος ο προσωρινός κατάλογος των αρχιτεκτόνων, των οποίων το έργο προτείνεται να αποτελέσει αντικείµενο της σειράς και µάλιστα µε τη σειρά µε την οποία θα εκδοθούν οι µονογραφίες. Σε ένα σύνολο 18 προτεινόµενων ονοµάτων, η µονογραφία των Αντωνακάκη προγραµµατίζεται 12η. Πριν από αυτούς διαβάζουµε τα ονόµατα των O.M. Ungers, Kazuo Shinohara, Jorn Utzon, Renzo Piano, Mario Botta, Norman Foster, Alvaro Siza, Barton Meyers, Herman Hertzberger, Rafael Moneo, J.I. Linazasoro και µετά από αυτούς των Henrie Ciriani, B.V. Dhosi, Tadao Ando, Sverre Fehn, Gino Valle και Vittorio Gregotti. Ο κατάλογος είναι εντυπωσιακός, όπως άλλωστε και τα ονόµατα των συγγραφέων που προτείνεται να αναλάβουν τα βασικά κείµενα των µονογραφιών, ανάµεσα σ’ αυτούς o ίδιος ο Frampton, οι Heinrich Klotz, ∆ηµήτρης Πορφύριος, Αλέξανδρος Τζώνης, Joseph Rykwert, κ.ά.

∆ηµοσιεύοντας εδώ για πρώτη φορά την επιστολή Frampton θέλουµε να θυµίσουµε τη διεθνή απήχηση της αρχιτεκτονικής των Αντωνακάκη, που από τη δεκαετία του 1980 και µετά δεν έπαψε να προκαλεί το ενδιαφέρον της κριτικής, κάτι που αποδεικνύει και η οργάνωση εκθέσεων του έργου τους σε πανεπιστήµια του εξωτερικού (Τ.U. Delft, 1981, AA Λονδίνο και Η.Α.Κ. Heiligeen, Βιέννη, 1982, Τ.U. Zurich, 1988, Γενεύη, 1989), πολύ πριν την πρώτη αντίστοιχη έκθεσή τους στην Αθήνα, στο Γαλλικό Ινστιτούτο, το 1994. Να τονίσουµε ότι η αρχιτεκτονική τους προβληµατική αποτελεί µέρος της διεθνούς αρχιτεκτονικής σκέψης µετά τον δεύτερο πόλεµο και διατυπώνεται παράλληλα µε εκείνη σηµαντικών συναδέλφων τους στην Ευρώπη, την Αµερική και την Ασία, διατηρώντας ωστόσο µια απόλυτη συντακτική και υφολογική αυτονοµία. Μια προβληµατική ανήσυχη που, αν και διατηρεί τις πρωταρχικές κοινωνικές, πολιτικές, πνευµατικές και ανθρωπολογικές της ρίζες, όµως εξελίσσεται σχεδιαστικά, διερευνά διαφορετικά πεδία έκφρασης, δεν λιµνάζει.

Η σειρά των έξι κατοικιών στην Κρήτη, που επιλέξαµε ως το corpus έργων αυτού του τόµου, φιλοδοξεί να αναδείξει αυτήν ακριβώς την εικόνα.

Κείμενο:

Παναγιώτης Τσακόπουλος

ΘΕΡΜΟΜΟΝΩΣΗ ΘΕΡΜΟΠΡΟΣΟΨΗ

Read Also...

Submit a Project

  •  
     
     
    Click Here
    Would you like to have your project published on ek-mag? Let us know about it in the form below!
  • Please upload a .pdf or .doc file with a brief description of your project as well as some photos of your project to a third party file sharing service such as Dropbox or Wetransfer and provide us the link
  • SUBMIT
  • This field is for validation purposes and should be left unchanged.