Ένα διατηρητέο πρώην σανατόριο μέσα στο ελατοδάσος της Αρκαδίας αποκαθίσταται ως ξενοδοχείο 32 δωματίων, διατηρώντας τη μνημειακή πέτρινη δομή του και εντάσσοντας μια περιορισμένη παλέτα ξυλείας, terrazzo και φυσικής πέτρας.

Το Manna Arcadia στη Βυτίνα, με αρχιτεκτονικό και εσωτερικό σχεδιασμό από τους K-Studio και μελέτη εφαρμογής από τους Monogon, στεγάζεται σε ένα πρώην σανατόριο του 1929 στο Μαίναλο. Το διατηρητέο κτίριο, σε υψόμετρο περίπου 1.200m μέσα στο αρκαδικό δάσος, μετατρέπεται σε ξενοδοχείο 32 δωματίων, διατηρώντας τον αρχιτεκτονικό χαρακτήρα και τα υλικά ίχνη της προηγούμενης χρήσης του.

Το κτίριο είχε αρχικά σχεδιαστεί ως σανατόριο για ασθενείς με φυματίωση, με το ορεινό κλίμα, τον καθαρό αέρα και την απομόνωση να αποτελούν μέρος της θεραπευτικής αντίληψης της εποχής. Μετά την εγκατάλειψή του, τμήματα της κατασκευής και υλικά αφαιρέθηκαν ή επαναχρησιμοποιήθηκαν σε γειτονικά κτίσματα. Η νέα επέμβαση ξεκινά επομένως από τη διατήρηση και συμπλήρωση ενός κελύφους που είχε επιβιώσει αποσπασματικά.

 

Αποκατάσταση του υφιστάμενου κελύφους

Ο σχεδιασμός διατηρεί όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος της αρχικής κατασκευής και χρησιμοποιεί την υπάρχουσα υλικότητα ως αφετηρία για τις νέες επεμβάσεις.

Αντί να αποκατασταθεί το κτίριο σε μια εξιδανικευμένη ιστορική μορφή, παραμένουν εμφανή τα ίχνη του χρόνου, ενώ τα νέα τελειώματα επιλέγονται ώστε να συνυπάρχουν με την αρχική δομή. Φυσικά επιχρίσματα, πέτρα, ξυλεία και terrazzo συγκροτούν μια περιορισμένη παλέτα που διατηρεί τον αυστηρό χαρακτήρα του πρώην σανατορίου.

Τα έντονα φθαρμένα δάπεδα terrazzo αντικαθίστανται με νέες συνθέσεις από αδρανή τοπικής προέλευσης. Στους χώρους εστίασης και spa του κατώτερου επιπέδου χρησιμοποιούνται πέτρινα δάπεδα, ενώ φυσική πέτρα επανέρχεται σε κατώφλια και ποδιές ανοιγμάτων.

Η ξυλεία καστανιάς εισάγει μια θερμότερη υλικότητα απέναντι στις περισσότερο ορυκτές επιφάνειες.

 

Συμπλήρωση της αρχικής δομής

Η επέμβαση επαναφέρει σε χρήση τμήματα του συγκροτήματος που είχαν χαθεί ή παρέμεναν ανενεργά.

Ένας νέος όγκος κατασκευάζεται στο αποτύπωμα παλιού ερειπωμένου βοηθητικού κτίσματος, ενώ η αποκατάσταση της στέγης επιτρέπει τη δημιουργία του επιπέδου της σοφίτας. Οι προσθήκες αυξάνουν τη λειτουργική επιφάνεια χωρίς να εισάγουν μια ανεξάρτητη μορφολογική γλώσσα.

Σε συνολική επιφάνεια περίπου 2.982τ.μ. οργανώνονται 32 δωμάτια, υποδοχή, καθιστικό, bar, εστιατόριο, spa, γυμναστήριο και οι απαραίτητες υποστηρικτικές λειτουργίες.

Οι μεγάλοι κοινόχρηστοι χώροι συνυπάρχουν με μικρότερες, περισσότερο προστατευμένες περιοχές, διατηρώντας τη διαφορετική κλίμακα των υφιστάμενων χώρων.

Ξύλινος κάνναβος στα δωμάτια

Στα δωμάτια, ένας κάνναβος από βουρτσισμένη ξυλεία οργανώνει τις επιμέρους λειτουργίες.

Η γεωμετρία του ορίζει τις περιοχές ύπνου, λουτρού και αποθήκευσης και επαναλαμβάνεται στη χάραξη των δαπέδων από terrazzo και μάρμαρο. Η επίπλωση και οι σταθερές κατασκευές εντάσσονται έτσι σε ένα κοινό σύστημα αντί να αντιμετωπίζονται ως ανεξάρτητα αντικείμενα.

Η περιορισμένη υλική παλέτα διατηρείται και στους ιδιωτικούς χώρους. Η ξυλεία δημιουργεί αντίστιξη με την πέτρα και το terrazzo, ενώ οι ουδέτερες αποχρώσεις συνδέουν τα νέα στοιχεία με το υφιστάμενο κέλυφος.

Ο σχεδιασμός αποφεύγει με αυτόν τον τρόπο την επανάληψη ενός τυποποιημένου ξενοδοχειακού δωματίου και βασίζεται περισσότερο στη σχέση ανάμεσα στην κατασκευή, το υλικό και τη χρήση.

 

Ίχνη του χρόνου και νέες επιφάνειες

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στον τρόπο με τον οποίο τα νέα υλικά συνυπάρχουν με την παλαιωμένη κατασκευή.

Το υφιστάμενο κτίριο δεν αντιμετωπίζεται ως ένα άθικτο ιστορικό αντικείμενο. Οι ατέλειες, οι φθορές και οι διαφοροποιήσεις στις επιφάνειες παραμένουν ευανάγνωστες, ενώ τα νέα υλικά επιλέγονται ώστε να αποκτούν τη δική τους πατίνα με την πάροδο του χρόνου.

Η σχέση αυτή γίνεται ιδιαίτερα σαφής στην αντίθεση ανάμεσα στις αδρές ορυκτές επιφάνειες και τις περισσότερο επεξεργασμένες ξύλινες κατασκευές.

Τα μεταλλικά πλαίσια των ανοιγμάτων εισάγουν ένα ακόμη σύγχρονο στοιχείο μέσα στο βαρύτερο πέτρινο κέλυφος, διατηρώντας παράλληλα το φυσικό φως και τις θεάσεις προς το δάσος.

Κοινόχρηστοι χώροι και απομόνωση

Η προηγούμενη χρήση του κτιρίου δημιουργεί ένα ιδιαίτερο υπόβαθρο για το νέο ξενοδοχειακό πρόγραμμα.

Οι μεγάλοι κοινόχρηστοι χώροι υποστηρίζουν τη συνάντηση και τη συλλογική χρήση, ενώ μικρότερες περιοχές διατηρούν περισσότερο ήσυχο και ιδιωτικό χαρακτήρα.

Το εστιατόριο, το bar και το καθιστικό αξιοποιούν τις μεγαλύτερες αίθουσες, ενώ το spa αναπτύσσεται σε περισσότερο εσωστρεφείς χώρους με εντονότερη παρουσία της πέτρας και χαμηλότερο φωτισμό.

Η εναλλαγή ανάμεσα στη συλλογική χρήση και την απομόνωση συνεχίζει, με διαφορετικούς όρους, μια βασική χωρική συνθήκη του παλιού σανατορίου.

 

Η σχέση με το αρκαδικό τοπίο

Το ελατοδάσος αποτελεί σταθερό μέρος της αρχιτεκτονικής εμπειρίας του Manna.

Η επέμβαση δεν επιχειρεί να ανταγωνιστεί την κλίμακα του τοπίου, αλλά επικεντρώνεται στην αποκατάσταση του υπάρχοντος κτιρίου και στην ενίσχυση της σχέσης του με το φυσικό περιβάλλον. Οι θεάσεις προς το δάσος, τα φυσικά υλικά και η αρχιτεκτονική τοπίου ενισχύουν αυτή τη συνέχεια.

Το Manna Arcadia αποτελεί έτσι ένα έργο επανάχρησης στο οποίο η προηγούμενη ταυτότητα του σανατορίου δεν εξαλείφεται ούτε ανακατασκευάζεται ως ιστορική εικόνα. Οι K-Studio και Monogon διατηρούν τη δομική και υλική παρουσία του κτιρίου και την προσαρμόζουν στη σύγχρονη φιλοξενία μέσα από περιορισμένες προσθήκες και σαφείς υλικούς χειρισμούς.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ek282 | Νοέμβριος 2023, στην ενότητα RESORT

Τέσσερα πρώην βυρσοδεψεία στο παραλιακό μέτωπο των Χανίων μετατρέπονται σε ξενοδοχείο 20 σουιτών, διατηρώντας τον βιομηχανικό τους χαρακτήρα μέσα από μια περιορισμένη παλέτα πέτρας, ξυλείας, μετάλλου και γυαλιού.

Το The Tanneries Hotel & Spa στα Χανιά από την Κωνσταντίνα Σμπόνια στεγάζεται σε τέσσερα συνεχόμενα πρώην βιομηχανικά κτίρια στην ιστορική περιοχή των Ταμπακαριών. Το έργο, συνολικής επιφάνειας 2.500τ.μ., ολοκληρώθηκε το 2021 και μετατρέπει το διατηρητέο συγκρότημα σε ξενοδοχείο, διατηρώντας τη μορφολογία και την υλικότητα των παλιών βυρσοδεψείων.

Αντί να εξαλείψει τα ίχνη της προηγούμενης χρήσης, η επέμβαση αξιοποιεί την υφιστάμενη λιθοδομή, τις αναλογίες των κτιρίων και την άμεση σχέση τους με τη θάλασσα. Οι τέσσερις όγκοι διαβάζονται ως ενιαίο σύνολο, διατηρώντας παράλληλα τις διαφορές που προκύπτουν από την κλίση του εδάφους και την ιστορική τους ανάπτυξη.

 

Τέσσερα βιομηχανικά κτίρια πάνω στη θάλασσα

Το συγκρότημα βρίσκεται στα Ταμπακαριά, την ιστορική περιοχή βυρσοδεψείων ανατολικά του κέντρου των Χανίων, όπου τα βιομηχανικά κτίρια αναπτύχθηκαν σε άμεση επαφή με το παραλιακό μέτωπο.

Ο σχεδιασμός διατηρεί τους τέσσερις υφιστάμενους όγκους αντί να τους αντικαταστήσει με ένα νέο ενιαίο κτίριο. Προς την πόλη, η νότια όψη παραμένει χαμηλότερη και περισσότερο διακριτική, ενώ προς τη θάλασσα το συγκρότημα αναπτύσσεται σε τρεις στάθμες, ακολουθώντας τη φυσική κλίση του εδάφους.

Η διαφοροποίηση αυτή ενισχύει τη διπλή συνθήκη του έργου: περισσότερο προστατευμένο προς τον αστικό ιστό και σταδιακά περισσότερο ανοιχτό προς το νερό.

Η μετάβαση από την πόλη προς τη θάλασσα γίνεται μέρος της ίδιας της εμπειρίας του ξενοδοχείου, καθώς τα μεγάλα ανοίγματα επιτρέπουν τη διατήρηση της οπτικής επαφής με το παραλιακό τοπίο.

 

Διατήρηση του βιομηχανικού χαρακτήρα

Η ανακαίνιση βασίζεται στη διατήρηση βασικών στοιχείων των παλιών βυρσοδεψείων και στην προσαρμογή τους στη νέα χρήση.

Οι υφιστάμενες όψεις, οι στέγες και οι δομικές επιφάνειες παραμένουν ευανάγνωστες, ενώ η πέτρα, το σκυρόδεμα, το μέταλλο και η ξυλεία επανέρχονται στη νέα διαμόρφωση.

Η επέμβαση δεν επιχειρεί να ανακατασκευάσει ένα εξιδανικευμένο ιστορικό εσωτερικό. Αντίθετα, οι νέες κατασκευές διατηρούν περισσότερο ουδέτερη και λιτή παρουσία, ώστε η αρχική υλικότητα να παραμένει εμφανής.

Η φυσική πέτρα προσδίδει βάρος και χαρακτηριστική υφή, η ξυλεία εισάγει θερμότερους τόνους, ενώ το μέταλλο και το γυαλί συγκροτούν ένα περισσότερο ακριβές σύγχρονο επίπεδο.

Μπεζ, μαύρο και γκρι διαμορφώνουν μια περιορισμένη χρωματική παλέτα, η οποία ενοποιεί τους διαφορετικούς χώρους χωρίς να μειώνει την ένταση των υφιστάμενων υλικών.

 

Είκοσι σουίτες μέσα στους υφιστάμενους όγκους

Το συγκρότημα περιλαμβάνει 20 σουίτες, οι οποίες προσαρμόζονται στις διαφορετικές διαστάσεις και γεωμετρίες των παλιών κτιρίων.

Αντί να επαναλαμβάνεται ένας ενιαίος τύπος δωματίου, οι χώροι ακολουθούν τις ιδιαιτερότητες της υφιστάμενης δομής. Η εσωτερική διαμόρφωση παραμένει λιτή, με φυσικά υλικά και κυρίως ουδέτερες αποχρώσεις, ώστε η σχέση με τη θάλασσα να διατηρεί κεντρικό ρόλο.

Τα μεγάλα ανοίγματα εισάγουν φυσικό φως και καδράρουν τη θέα, ενώ η πέτρα, η ξυλεία και το μάρμαρο δημιουργούν συνέχεια ανάμεσα στους χώρους ύπνου, διημέρευσης και λουτρού.

Στα λουτρά, οι μαρμάρινες επιφάνειες διαφοροποιούνται από τον περισσότερο αδρό χαρακτήρα του ιστορικού κελύφους χωρίς να εισάγουν μια ανεξάρτητη σχεδιαστική γλώσσα.

 

Διαπερατότητα ανάμεσα στην πόλη και τη θάλασσα

Βασικό χαρακτηριστικό της επέμβασης είναι η σταδιακή σύνδεση της αστικής με την παραθαλάσσια πλευρά του συγκροτήματος.

Μεγάλα υαλοστάσια διατηρούν τις θεάσεις προς το νερό και επιτρέπουν στη θάλασσα να παραμένει ορατή ακόμη και από τις περιοχές κυκλοφορίας.

Στους κοινόχρηστους χώρους χρησιμοποιούνται διαφορετικοί βαθμοί διαφάνειας. Στο spa και το γυμναστήριο, οι υαλότουβλοι επιτρέπουν τη διάχυση του φωτός και δημιουργούν ταυτόχρονα ένα περισσότερο προστατευμένο όριο.

Η σχέση εσωτερικού και εξωτερικού δεν οργανώνεται επομένως μέσα από έναν απόλυτο διαχωρισμό, αλλά μέσα από διαδοχικά επίπεδα διαφάνειας και ιδιωτικότητας.

 

Κοινόχρηστοι χώροι και ευεξία

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει, πέρα από τις σουίτες, χώρους υποδοχής, εστιατόριο, spa, γυμναστήριο και θερμαινόμενη εσωτερική πισίνα.

Οι κοινόχρηστες λειτουργίες ακολουθούν την ίδια υλική λογική, αποκτώντας όμως επιμέρους χαρακτηριστικά ανάλογα με τη χρήση τους. Το spa ανοίγεται προς τη θέα της θάλασσας, ενώ το εστιατόριο αναπτύσσεται σε άμεση σχέση με το παραλιακό μέτωπο.

Το παλιό βιομηχανικό συγκρότημα λειτουργεί έτσι ως μια ακολουθία διαφορετικών χώρων και όχι ως ένα ομοιογενές ξενοδοχειακό εσωτερικό.

Παρά τη διαφοροποίηση των χρήσεων, η κοινή παλέτα και η επανάληψη των φυσικών υλικών εξασφαλίζουν τη συνοχή του συνόλου.

 

Επανάχρηση στα Ταμπακαριά

Το The Tanneries Hotel & Spa οργανώνεται τελικά γύρω από τη διατήρηση της ταυτότητας των τεσσάρων βιομηχανικών κτιρίων και την προσαρμογή τους σε μια νέα χρήση.

Η πέτρινη κατασκευή, η άμεση σχέση με τη θάλασσα και οι διαφορετικές αναλογίες των υφιστάμενων χώρων παραμένουν εμφανείς, ενώ οι σύγχρονες επεμβάσεις εντάσσουν τις τεχνικές και λειτουργικές απαιτήσεις ενός ξενοδοχείου χωρίς να αποκρύπτουν το αρχικό κέλυφος.

Η Κωνσταντίνα Σμπόνια χρησιμοποιεί μια περιορισμένη υλική παλέτα και τη σχέση ανάμεσα στην πόλη και το νερό για να δώσει νέα χρήση στα πρώην βυρσοδεψεία, διατηρώντας τη βιομηχανική τους παρουσία μέσα στην ιστορική περιοχή των Ταμπακαριών.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ek282 | Νοέμβριος 2023, στην ενότητα CITY.

Ο συνολικός επανασχεδιασμός του Rocabella Mykonos οργανώνει το ξενοδοχείο ως μια ακολουθία προστατευμένων διαδρομών, υπόσκαφων αναφορών και φυτεμένων υπαίθριων χώρων, με πέτρα, ξυλεία και γήινες επιφάνειες να ενοποιούν το υφιστάμενο συγκρότημα.

Ο επανασχεδιασμός του Rocabella Mykonos από τον Ελευθέριο Αμπατζή ξεκίνησε το 2022 ως συνολική αναδιαμόρφωση ενός ξενοδοχειακού συγκροτήματος που αναπτύσσεται από το 2000. Η επέμβαση περιλαμβάνει την ανακατασκευή των εσωτερικών και εξωτερικών χώρων, την προσθήκη νέων δωματίων και λειτουργιών και την αναπροσαρμογή χρήσεων στο υφιστάμενο κέλυφος.

Αφετηρία της νέας ταυτότητας αποτελεί το ίδιο το όνομα του ξενοδοχείου —Rocabella, «όμορφος βράχος» στα ιταλικά— και ο γρανιτένιος βράχος που κυριαρχούσε αρχικά στο σημείο. Τμήμα του χρειάστηκε να ανασκαφεί κατά την κατασκευή, ενώ θραύσματά του παραμένουν διάσπαρτα στους κοινόχρηστους χώρους. Η σχεδιαστική προσέγγιση αξιοποιεί αυτή τη γεωλογική αναφορά, δημιουργώντας χώρους που δίνουν την αίσθηση ότι έχουν λαξευτεί μέσα στο έδαφος.

 

Μια διαδρομή μέσα στο βραχώδες τοπίο

Η χωρική οργάνωση αναπτύσσεται ως ένα δίκτυο μονοπατιών, διαδρόμων και διαφορετικών επιπέδων και όχι ως ένας ενιαίος ξενοδοχειακός όγκος.

Οι διαδρομές συνδέουν χώρους διαφορετικών αναλογιών, βαθμών περίκλεισης και ιδιωτικότητας. Η ακανόνιστη ακολουθία τους παραπέμπει σε ένα σύστημα κοιλοτήτων μέσα στον βράχο, εναλλάσσοντας προστατευμένα εσωτερικά σημεία με ανοίγματα προς το τοπίο.

Η κυκλοφορία γίνεται έτσι μέρος της εμπειρίας του ξενοδοχείου. Στενότερα περάσματα οδηγούν σε βεράντες και κοινόχρηστους χώρους, ενώ οι μεταβολές των επιπέδων δημιουργούν σταδιακές μεταβάσεις από περισσότερο εκτεθειμένες σε περισσότερο προστατευμένες περιοχές.

 

Διαφορετικά δωμάτια, κοινή σχεδιαστική γλώσσα

Τα δωμάτια διαφοροποιούνται μεταξύ τους, ακολουθώντας την ιδέα ότι καθένα αποτελεί μια διαφορετική κοιλότητα του «όμορφου βράχου».

Η διάταξη και οι αναλογίες μεταβάλλονται ανάλογα με τη θέση και τον προσανατολισμό τους. Παράλληλα, οι χώροι προστατεύονται από τον έντονο ήλιο και τον άνεμο, διατηρώντας ανεμπόδιστες θεάσεις προς τη θάλασσα, το λιμάνι της Μυκόνου, τη Δήλο και τη Ρήνεια.

Πίσω από το λευκό κυκλαδίτικο κέλυφος, οι εσωτερικοί χώροι αποκτούν θερμότερη και περισσότερο αδρή υλικότητα. Η ξυλεία και η πέτρα συνδυάζονται με τσιμεντοκονία σε γήινες αποχρώσεις, η οποία καλύπτει ομοιογενώς τις εσωτερικές επιφάνειες και επανέρχεται στους κοινόχρηστους χώρους.

 

Πέτρα, ξυλεία και γήινες επιφάνειες

Η επιλογή των υλικών ενισχύει τη σχέση της αρχιτεκτονικής με το βραχώδες τοπίο.

Οι πέτρινες επιφάνειες διατηρούν έντονη υφή, ενώ η ξυλεία εισάγει θερμότερους τόνους. Η συνεχής τσιμεντοκονία περιορίζει τις οπτικές διακοπές και συνδέει τις διαφορετικές περιοχές σε επίπεδο υλικότητας.

Η ταυτότητα του εσωτερικού δεν βασίζεται σε μια διακοσμητική απόδοση της κυκλαδίτικης αρχιτεκτονικής. Διαμορφώνεται κυρίως μέσα από τη μάζα, την υφή, τη σκιά και μια περιορισμένη παλέτα φυσικών υλικών.

Η περισσότερο γήινη εικόνα του εσωτερικού δημιουργεί παράλληλα αντίστιξη με το φωτεινό λευκό των εξωτερικών όγκων.

 

Rocabella Villa

Πέρα από την αναδιαμόρφωση των υφιστάμενων δωματίων, στο πρόγραμμα προστίθεται η Rocabella Villa, μια ανεξάρτητη κατοικία με ιδιωτική πισίνα.

Η villa εντάσσεται λειτουργικά στο συγκρότημα και έχει άμεση πρόσβαση στους κοινόχρηστους χώρους του ξενοδοχείου, διατηρώντας ταυτόχρονα μεγαλύτερο βαθμό ιδιωτικότητας και απομόνωσης.

Η σχέση αυτή ανάμεσα στις κοινές παροχές και την ιδιωτική κατοίκηση ακολουθεί τη συνολική λογική του έργου, όπου η έκθεση, η προστασία και η κοινωνική επαφή μεταβάλλονται σταδιακά μέσα στο συγκρότημα.

 

Φύτευση και επανένταξη στο τοπίο

Η φύτευση αποτελεί καθοριστικό μέρος του επανασχεδιασμού.

Διαμορφώνονται φυτεμένα δώματα και νέες ζώνες φύτευσης περιμετρικά του ξενοδοχείου, ενώ σημαντικό μέρος των προηγουμένως κενών χώρων φυτεύεται με γηγενή κακτοειδή.

Η βλάστηση περιορίζει οπτικά την παρουσία των δομημένων επιφανειών και επαναφέρει φυτεμένες περιοχές μέσα στο πυκνά διαμορφωμένο συγκρότημα.

Δεν αντιμετωπίζεται επομένως ως πρόσθετο διακοσμητικό στοιχείο, αλλά ως μέρος της συνολικής αρχιτεκτονικής αναδιοργάνωσης και της σχέσης του ξενοδοχείου με το άνυδρο κυκλαδίτικο τοπίο.

 

Ενοποίηση του συγκροτήματος

Κύριος στόχος της επέμβασης είναι η αισθητική ενοποίηση ενός ξενοδοχείου που είχε δεχθεί διαδοχικές προσθήκες και μετατροπές από την αρχική του κατασκευή.

Αντί τα δωμάτια, οι κοινόχρηστοι χώροι και οι εξωτερικές περιοχές να αντιμετωπίζονται ως ανεξάρτητες παρεμβάσεις, εισάγεται ένα κοινό χωρικό και υλικό λεξιλόγιο σε όλο το συγκρότημα.

Οι προστατευμένες διαδρομές, οι χώροι που παραπέμπουν σε κοιλότητες του βράχου, η φύτευση και οι γήινες επιφάνειες ανταποκρίνονται παράλληλα στις κλιματικές συνθήκες της Μυκόνου, περιορίζοντας την έκθεση στον ήλιο και τον άνεμο.

Το Rocabella Mykonos οργανώνεται έτσι γύρω από διαδοχικές μεταβάσεις ανάμεσα στην περίκλειση και την εξωστρέφεια, την κοινή χρήση και την ιδιωτικότητα, το δομημένο και το φυσικό τοπίο.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ek299 | Ιούλιος–Αύγουστος 2025, στην ενότητα INTERIORS.

Μια διατηρητέα κατοικία του 19ου αιώνα στα Βαπόρια της Σύρου μετατρέπεται σε ξενοδοχείο πέντε αστέρων μέσα από την αποκατάσταση της λιθοδομής, των οροφογραφιών και των μαρμάρινων επιφανειών, ενώ οι παλιές στέρνες αποκτούν νέα χρήση ως χώροι ευεξίας.

Το Argini Hotel Syros, με εσωτερικό σχεδιασμό από τους Costas Gagos Architecture & Design και TREE COMPANY, στεγάζεται σε μια διατηρητέα νεοκλασική κατοικία στα Βαπόρια της Ερμούπολης. Το κτίριο, με καταβολές στον 19ο αιώνα ως οικία του Γρηγόρη Πάικου, μέλους της Φιλικής Εταιρείας, αποκαταστάθηκε και μετατράπηκε σε ξενοδοχείο πέντε αστέρων, διατηρώντας σημαντικά στοιχεία της ιστορικής του δομής.

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει επτά δωμάτια και τέσσερις σουίτες, εστιατόριο, bar με θέα στο Αιγαίο και χώρο ευεξίας με χαμάμ, jacuzzi και εσωτερική πισίνα. Η επέμβαση οργανώνεται γύρω από τη σχέση της υφιστάμενης λιθοδομής με τον αποκατεστημένο διάκοσμο και τις νέες λειτουργίες φιλοξενίας.

 

Διατήρηση της υφιστάμενης λιθοδομής

Η αρχική λιθοδομή παραμένει βασικό στοιχείο της αρχιτεκτονικής ταυτότητας του ξενοδοχείου.

Οι πέτρινοι τοίχοι, που σε ορισμένα σημεία φτάνουν σε πάχος το 1,20m, διατηρούνται εμφανείς, ώστε η κατασκευή και η κλίμακα της ιστορικής κατοικίας να παραμένουν ευανάγνωστες. Η φυσική πέτρα συνδυάζεται με μάρμαρο στους κοινόχρηστους χώρους, τις περιοχές κυκλοφορίας και τα δωμάτια.

Αντί να εφαρμοστεί μια ενιαία σύγχρονη στρώση πάνω στο υπάρχον κτίριο, διατηρούνται οι διαφοροποιήσεις στην υφή, τα υλικά και τον διάκοσμο. Οι νέες επεμβάσεις εντάσσονται σε αυτό το πλαίσιο χωρίς να αποκρύπτουν την αρχική κατασκευή.

 

Το μάρμαρο ως στοιχείο συνέχειας

Το μάρμαρο επανέρχεται στους διαφορετικούς χώρους και λειτουργεί ως κοινό υλικό της νέας διαμόρφωσης.

Στους κοινόχρηστους χώρους, τα γεωμετρικά μαρμάρινα δάπεδα αντλούν αναφορές από τον αρχικό χαρακτήρα της κατοικίας, χωρίς να επιχειρούν την πιστή αναπαραγωγή του. Η ίδια λογική συνεχίζεται στους διαδρόμους και τις αίθουσες, δημιουργώντας συνέχεια ανάμεσα στις διαφορετικές περιοχές.

Στα λουτρά χρησιμοποιούνται διαφορετικά μάρμαρα, όπως λευκό Διονύσου, πράσινο Τήνου και γκρίζο Grigio Carnico. Οι μεταβολές στην απόχρωση και τα νερά του υλικού διαφοροποιούν τους επιμέρους χώρους, διατηρώντας παράλληλα μια κοινή υλική γλώσσα.

 

Αποκατάσταση των οροφογραφιών

Ένα από τα περισσότερο απαιτητικά μέρη της επέμβασης ήταν η αποκατάσταση των ζωγραφικών διακοσμήσεων στις οροφές των δωματίων και των σουιτών.

Οι οροφογραφίες και οι τοιχογραφίες, φιλοτεχνημένες από Ιταλούς και ντόπιους καλλιτέχνες, περιλαμβάνουν λαογραφικά στοιχεία, μορφές που σχετίζονται με την Ελληνική Επανάσταση και αναγεννησιακά μοτίβα.

Η σύγχρονη επίπλωση και ο φωτισμός διατηρούν περισσότερο ήπια παρουσία γύρω από αυτές τις επιφάνειες, επιτρέποντας στις αρχικές αναλογίες, τα μεγάλα ύψη και τον ζωγραφικό διάκοσμο να παραμένουν κυρίαρχα στοιχεία των χώρων.

Η αντίθεση ανάμεσα στον αποκατεστημένο διάκοσμο και τις λιτότερες νέες επεμβάσεις αποφεύγει την ανακατασκευή ενός γενικευμένου «ιστορικού» εσωτερικού.

 

Κοινόχρηστοι χώροι και εσωτερικό αίθριο

Οι κοινόχρηστες λειτουργίες αναπτύσσονται σε μια ακολουθία χώρων όπου τα ιστορικά στοιχεία συνυπάρχουν με τις νέες χρήσεις.

Η εμφανής πέτρα, τα ξύλινα δάπεδα, οι μαρμάρινες επιφάνειες και τα υφιστάμενα ανοίγματα παραμένουν ευανάγνωστα, ενώ η νέα επίπλωση και ο φωτισμός υποστηρίζουν τη λειτουργία του ξενοδοχείου χωρίς να υπερισχύουν του αρχικού κελύφους.

Το εσωτερικό αίθριο επεκτείνει τις κοινόχρηστες λειτουργίες σε έναν προστατευμένο υπαίθριο χώρο, ο οποίος ορίζεται από τις εμφανείς λιθοδομές των υφιστάμενων όψεων.

 

Χώροι ευεξίας στις παλιές στέρνες

Οι παλιές στέρνες του κτιρίου μετατρέπονται σε χώρους χαλάρωσης και ευεξίας.

Η υφιστάμενη θολωτή γεωμετρία φιλοξενεί το χαμάμ και την εσωτερική θερμαινόμενη πισίνα με jacuzzi. Πέτρα και μάρμαρο συνδυάζονται με διάχυτο φωτισμό, αναδεικνύοντας τον κλειστό χαρακτήρα και τις καμπύλες των υφιστάμενων χώρων.

Η αλλαγή χρήσης αξιοποιεί επομένως τα χαρακτηριστικά των παλιών βοηθητικών χώρων αντί να τα αποκρύπτει. Το βάρος της κατασκευής, η θολωτή οροφή και η υλικότητα της πέτρας παραμένουν μέρος της νέας εμπειρίας.

 

Σύγχρονη φιλοξενία μέσα σε μια ιστορική δομή

Το Argini Hotel Syros οργανώνεται γύρω από τη συνύπαρξη των διατηρημένων αρχιτεκτονικών στοιχείων με τις νέες λειτουργίες.

Η λιθοδομή, οι οροφογραφίες και τα γεωμετρικά μαρμάρινα δάπεδα διατηρούν τη σύνδεση με την ιστορία της κατοικίας, ενώ τα δωμάτια, το εστιατόριο, το bar και οι χώροι ευεξίας προσαρμόζουν το κτίριο στη νέα του χρήση.

Η αποκατάσταση αντιμετωπίζεται ως διαδικασία επιλεκτικής διατήρησης και προσαρμογής. Ο ιστορικός χαρακτήρας παραμένει ορατός στα υλικά, τον διάκοσμο και τις αναλογίες, ενώ οι σύγχρονες επεμβάσεις εντάσσονται χωρίς να επιχειρούν να μιμηθούν την αρχική αρχιτεκτονική.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ek292 | Νοέμβριος 2024, στην ενότητα CITY.

Καρυδιά, φυσική πέτρα και παλαιωμένο δρύινο παρκέ χαρακτηρίζουν την ανακαίνιση μιας μεζονέτας 141τ.μ. κάτω από τις στέγες του Παρισιού, όπου μια σπειροειδής σκάλα και ανακλαστικές επιφάνειες ενισχύουν τη διάχυση του φυσικού φωτός στα δύο επίπεδα.

Το Stairway to Heaven στο Παρίσι από τη Véronique Cotrel είναι μια μεζονέτα 141τ.μ. στον τελευταίο όροφο ενός αρχοντικού του 17ου αιώνα, στην καρδιά της συνοικίας Marais. Το εσωτερικό επανασχεδιάστηκε συνολικά, με πλήρη καθαίρεση των υφιστάμενων χωρισμάτων και αναδιοργάνωση του κύριου επιπέδου, ενώ δύο επιπλέον υπνοδωμάτια εντάχθηκαν στον ημιώροφο.

Μια master σουίτα και μια ανοιχτή κουζίνα συμπληρώνουν το νέο πρόγραμμα. Η καρυδιά και η πέτρα επανεμφανίζονται στους διαφορετικούς χώρους και συγκροτούν μια ενιαία υλική παλέτα με έμφαση στις αντιθέσεις υφής και φωτεινότητας.

 

 

Αναδιοργάνωση σε δύο επίπεδα

Η επέμβαση βασίζεται στην πλήρη αναδιάρθρωση της αρχικής κάτοψης.

Ο κύριος όροφος ανοίγεται και επαναπροσδιορίζεται λειτουργικά, ενώ ο ημιώροφος αξιοποιείται για τη δημιουργία δύο επιπλέον υπνοδωματίων. Η νέα οργάνωση αντιμετωπίζει τα δύο επίπεδα ως μέρη ενός ενιαίου εσωτερικού, αξιοποιώντας την ιδιαίτερη γεωμετρία κάτω από την επικλινή στέγη.

Η ανοιχτή κουζίνα εντάσσεται στους χώρους διημέρευσης, ενώ η κύρια σουίτα οργανώνεται στο αναδιαμορφωμένο βασικό επίπεδο.

Αντί για την εισαγωγή πολλών διαφορετικών τελειωμάτων, ο σχεδιασμός βασίζεται στην επανάληψη μιας περιορισμένης ομάδας υλικών.

 

Καρυδιά και πέτρα

Η καρυδιά διατρέχει τους διαφορετικούς χώρους της κατοικίας και αποτελεί ένα από τα βασικά στοιχεία της σύνθεσης.

Η σκούρα, θερμή επιφάνειά της δημιουργεί αντίστιξη με τον ορυκτό χαρακτήρα της πέτρας, αναδεικνύοντας τη διαφορετική υφή των δύο υλικών. Η συνύπαρξή τους παραπέμπει διακριτικά στο πνεύμα των interiors της δεκαετίας του 1970, χωρίς να αναπαράγει κυριολεκτικά τη γλώσσα της περιόδου.

Η ίδια υλική παλέτα επανέρχεται στους χώρους διημέρευσης, την κουζίνα και τις ιδιωτικές περιοχές, δημιουργώντας συνέχεια ανάμεσα στις διαφορετικές λειτουργίες.

 

Η σπειροειδής σκάλα ως κεντρικό στοιχείο

Μια λευκή σπειροειδής σκάλα αποτελεί βασικό στοιχείο του κύριου χώρου.

Η σκάλα συνδέει το βασικό επίπεδο με τον ημιώροφο, ενώ η βάση της επενδύεται με μάρμαρο Serpeggiante Grey. Η συμπαγής πέτρινη βάση λειτουργεί ως αντίβαρο στην περισσότερο ελαφριά παρουσία της λευκής σπειροειδούς κατασκευής.

Η καμπύλη γεωμετρία της εισάγει μια διαφορετική γραμμή μέσα στο εσωτερικό, απέναντι στις περισσότερο γραμμικές επιφάνειες της καρυδιάς, του δαπέδου και της επίπλωσης.

Η σκάλα δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως στοιχείο κυκλοφορίας, αλλά συμμετέχει ενεργά στη σύνθεση του καθιστικού και ενισχύει την οπτική σύνδεση των δύο επιπέδων.

 

Ενίσχυση του φυσικού φωτός

Βασική πρόκληση του σχεδιασμού ήταν η καλύτερη διάχυση του φυσικού φωτός στο σύνολο της κατοικίας.

Τα παράθυρα που προεξέχουν από την επικλινή στέγη διαθέτουν σχετικά βαθιές πλευρικές επιφάνειες. Οι επιφάνειες αυτές επενδύονται με καθρέφτες, αντανακλώντας το φως προς το εσωτερικό και διευρύνοντας οπτικά τον χώρο.

Μέσα από τις ανακλάσεις, στοιχεία της εξωτερικής βλάστησης μεταφέρονται επίσης οπτικά στο εσωτερικό, διευρύνοντας το πεδίο γύρω από τα ανοίγματα.

Ο χειρισμός αξιοποιεί έτσι την ίδια τη γεωμετρία των παραθύρων ως μέρος της στρατηγικής φυσικού φωτισμού.

 

Φως και ιδιωτικότητα στον ημιώροφο

Το φυσικό φως μεταφέρεται και στα υπνοδωμάτια του ημιώροφου.

Για να διατηρηθεί η ιδιωτικότητα χωρίς να διακοπεί η διάχυση του φωτός, οι διαχωριστικές επιφάνειες ενσωματώνουν φεγγίτες από ριγωτό γυαλί. Η ημιδιαφανής υφή επιτρέπει τη διέλευση του φωτός περιορίζοντας παράλληλα τις άμεσες θεάσεις μεταξύ των χώρων.

Το γυαλί λειτουργεί έτσι ως ενδιάμεσο στοιχείο ανάμεσα στη διαφάνεια και την περίκλειση και αντιπαραβάλλεται με τις περισσότερο συμπαγείς επιφάνειες καρυδιάς και πέτρας.

 

Παλαιωμένο δρύινο παρκέ

Το δάπεδο καλύπτεται με παλαιωμένο ανοιχτόχρωμο δρύινο παρκέ από μακριές και λεπτές σανίδες.

Η φωτεινότερη απόχρωση της δρυός δημιουργεί αντίθεση με τη σκούρα καρυδιά και ενισχύει τη φωτεινότητα του διαμερίσματος. Παράλληλα, η συνεχής διάστρωση του δαπέδου συνδέει σε επίπεδο υλικότητας τις διαφορετικές περιοχές της κατοικίας.

Η καρυδιά, η πέτρα, το γυαλί και η ανοιχτόχρωμη δρυς συγκροτούν τελικά μια περιορισμένη αλλά έντονα διαφοροποιημένη παλέτα. Οι μεταξύ τους αντιθέσεις επιτρέπουν στις μεταβολές του φυσικού φωτός κάτω από τη στέγη να αποτελέσουν ενεργό μέρος της εμπειρίας του εσωτερικού.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στην ετήσια έκδοση Apartments 2024 των ek Architectural Publications.

Σε ένα εξαιρετικά στενό οικόπεδο στο Πόρτο, ένα κτίριο κατοικιών οργανώνει έντεκα διαμερίσματα γύρω από ένα κεντρικό κλιμακοστάσιο, με διαφορετικές τυπολογίες και μια όψη από σκυρόδεμα που χαρακτηρίζεται από μεγάλα τόξα και φυτεμένα μπαλκόνια.

Το Boavista 339 στο Πόρτο από τους Paulo Merlini architects είναι ένα κτίριο κατοικιών 650τ.μ., που ολοκληρώθηκε το 2023 στη Rua de Agramonte. Το οικόπεδο έχει επιφάνεια μόλις 88τ.μ., με πρόσωπο 5,50m προς τον δρόμο και πίσω όψη που περιορίζεται στα 2,00m. Σε αυτή την ιδιαίτερα στενή γεωμετρία οργανώνονται διαμερίσματα studio και ενός υπνοδωματίου.

Η ιδιομορφία του οικοπέδου καθορίζει την κυκλοφορία, τις τυπολογίες και τη σχέση των κατοικιών με το φυσικό φως. Το κλιμακοστάσιο τοποθετείται στον κεντρικό πυρήνα, απελευθερώνοντας τις δύο όψεις, ενώ η εναλλαγή διαμερισμάτων ενός και δύο επιπέδων επιτρέπει την καλύτερη αξιοποίηση της διαθέσιμης επιφάνειας.

 

Κεντρικό κλιμακοστάσιο σε ένα στενό οικόπεδο

Το κοινόχρηστο κλιμακοστάσιο τοποθετείται στο κέντρο του κτιρίου, ακολουθώντας μια λογική οργάνωσης που συναντάται στα στενά αστικά οικόπεδα του Πόρτο.

Με την απομάκρυνση της κυκλοφορίας από την περίμετρο, οι δύο όψεις παραμένουν διαθέσιμες για ανοίγματα και το φυσικό φως εισχωρεί βαθύτερα στα διαμερίσματα.

Παράλληλα, περιορίζεται η επιφάνεια που απαιτείται για εξωτερικούς διαδρόμους και αυξάνεται η ωφέλιμη επιφάνεια των κατοικιών. Η συμπαγής αυτή οργάνωση επιτρέπει την ανάπτυξη έντεκα ανεξάρτητων διαμερισμάτων με διαφορετικές εσωτερικές διατάξεις.

Στο ισόγειο εντάσσεται επίσης ένας μικρός εμπορικός χώρος, ο οποίος επεκτείνεται προς ένα αίθριο στην πίσω πλευρά του κτιρίου.

 

Κατοικίες ενός και δύο επιπέδων

Οι περιορισμένες διαστάσεις του οικοπέδου οδηγούν σε μια σύνθετη οργάνωση καθ’ ύψος αντί για την απλή επανάληψη ενός τυπικού ορόφου.

Στα ανώτερα επίπεδα συνδυάζονται διαμερίσματα ενός και δύο επιπέδων, επιτρέποντας την προσαρμογή διαφορετικών τυπολογιών στον διαθέσιμο κτιριακό όγκο.

Παρά τη διαφοροποίηση των κατοικιών, τα επιμέρους κατασκευαστικά στοιχεία τυποποιούνται όπου είναι δυνατόν. Με αυτόν τον τρόπο, η ποικιλία των διατάξεων συνδυάζεται με μια περισσότερο ορθολογική κατασκευή.

Η τομή αποκτά επομένως ιδιαίτερη σημασία. Σε ένα οικόπεδο με ελάχιστο διαθέσιμο πλάτος, η πυκνότητα επιτυγχάνεται μέσα από κατακόρυφες συνδέσεις και αλληλοσυμπληρούμενες τυπολογίες.

 

Τόξα από σκυρόδεμα οργανώνουν τις όψεις

Λόγω των περιορισμένων επιφανειών των διαμερισμάτων, οι όψεις ανοίγονται σε μεγάλο βαθμό ώστε να ενισχυθούν το φυσικό φως και η αίσθηση ευρυχωρίας.

Μεγάλα τόξα από σκυρόδεμα συνδέουν οπτικά τα επιμέρους ανοίγματα και αποτελούν το βασικό μορφολογικό στοιχείο της όψης. Αντί τα παράθυρα να αντιμετωπίζονται ως ανεξάρτητες διατρήσεις, εντάσσονται σε μια συνεχή σύνθεση που υπογραμμίζει την κατακόρυφη ανάπτυξη του κτιρίου.

Η καμπύλη γεωμετρία μετριάζει παράλληλα τον συμπαγή χαρακτήρα του σκυροδέματος. Σύμφωνα με τους αρχιτέκτονες, το τόξο επιλέγεται τόσο ως συνθετικό στοιχείο όσο και για τη σχέση της γεωμετρίας του με την κλίμακα του ανθρώπινου σώματος.

Στην κύρια όψη, τα τόξα πλαισιώνουν τα ανοίγματα προς μικρά μπαλκόνια βάθους περίπου 0,60m, μια διάσταση και τυπολογία που συναντάται συχνά στις κατοικίες του Πόρτο.

 

Ιδιωτικότητα και φύτευση προς τον δρόμο

Τα μεγάλα ανοίγματα συνοδεύονται από μια επιπλέον ζώνη προστασίας της ιδιωτικότητας.

Ζαρντινιέρες ύψους περίπου 0,80m τοποθετούνται κατά μήκος της όψης και περιορίζουν τις άμεσες θεάσεις από τον δρόμο προς το εσωτερικό των κατοικιών.

Η φύτευση εντάσσεται έτσι στη σύνθεση της όψης και δημιουργεί μια ενδιάμεση ζώνη ανάμεσα στον ιδιωτικό χώρο και την πόλη. Παράλληλα, η φυσική υλικότητα της βλάστησης δημιουργεί αντίστιξη με το εμφανές σκυρόδεμα.

Η πρόσοψη αποκτά διαδοχικά επίπεδα: εσωτερικός χώρος, υαλοστάσιο, φυτεμένο όριο, τόξο από σκυρόδεμα και, τέλος, δρόμος.

 

Μια σύγχρονη ανάγνωση της κατοικίας του Πόρτο

Παρά την ιδιαίτερη μορφή της όψης, το Boavista 339 βασίζεται σε γνώριμες αρχές της αστικής κατοικίας του Πόρτο.

Το στενό οικόπεδο, το κεντρικό κλιμακοστάσιο, τα μικρού βάθους μπαλκόνια και η κατακόρυφη οργάνωση των διαμερισμάτων επανερμηνεύονται μέσα από μια σύγχρονη κατασκευή από σκυρόδεμα.

Οι PAULO MERLINI architects αξιοποιούν τη δύσκολη γεωμετρία του οικοπέδου για να συγκροτήσουν ένα πυκνό αλλά διαφοροποιημένο κτίριο έντεκα κατοικιών.

Το έργο ισορροπεί τελικά ανάμεσα στην οικονομία της κάτοψης και τη σαφή αρχιτεκτονική ταυτότητα: η συμπαγής εσωτερική οργάνωση συνδυάζεται με μια ανοιχτή όψη, όπου τα τόξα, η φύτευση και τα μπαλκόνια διαμορφώνουν τη μετάβαση ανάμεσα στην κατοικία και την πόλη.

Ένα τυπικό αθηναϊκό διαμέρισμα στο Παγκράτι αναδιοργανώνεται με έμφαση στο φυσικό φως και την οπτική συνέχεια, συνδυάζοντας έναν ενιαίο χώρο διημέρευσης με το αποκατεστημένο ξύλινο παρκέ και μια συνεχή ξύλινη επένδυση που ενσωματώνει δευτερεύουσες λειτουργίες.

Το διαμέρισμα στο Παγκράτι από τους Narration Architects επαναδιατυπώνει την τυπική διάταξη μιας αθηναϊκής κατοικίας μέσα από περιορισμένες αλλά ουσιαστικές επεμβάσεις. Περιττά εσωτερικά χωρίσματα και ο σκοτεινός διάδρομος αφαιρούνται, επιτρέποντας στο φυσικό φως να εισχωρήσει βαθύτερα στο εσωτερικό και δημιουργώντας μεγαλύτερη συνέχεια ανάμεσα στους κύριους χώρους.

Η ανακαίνιση δεν επιχειρεί να εξαλείψει τον προϋπάρχοντα χαρακτήρα του διαμερίσματος. Το ξύλινο δάπεδο σε μοτίβο ψαροκόκαλου αποκαθίσταται και επεκτείνεται στους ενοποιημένους χώρους, ενώ ενσωματωμένες κατασκευές και ξύλινες επενδύσεις οργανώνουν την αποθήκευση, την κυκλοφορία και τις δευτερεύουσες λειτουργίες.

 

Ενοποίηση των χώρων διημέρευσης

Η νέα οργάνωση της κάτοψης βασίζεται στην άρση του αρχικού κατακερματισμού.

Ο σκοτεινός διάδρομος και τα περιττά χωρίσματα καταργούνται και στη θέση τους δημιουργείται μια ανοιχτή ακολουθία χώρων, όπου η κουζίνα, η τραπεζαρία και το καθιστικό διατηρούν άμεση οπτική σχέση μεταξύ τους.

Το φυσικό φως διαχέεται πλέον σε μεγαλύτερο τμήμα του διαμερίσματος, ενώ η κυκλοφορία ενσωματώνεται στους χώρους καθημερινής χρήσης αντί να οργανώνεται σε μια ανεξάρτητη ζώνη.

Οι διαφορετικές λειτουργίες ορίζονται μέσα από την επίπλωση, τις υλικότητες και τις σταθερές κατασκευές, χωρίς να απαιτούνται νέα χωρίσματα.

 

Η κουζίνα ως κοινωνικός πυρήνας

Η κουζίνα αποκτά κεντρικό ρόλο στη νέα διαμόρφωση.

Τοποθετείται σε άμεση σχέση με το καθιστικό και αντιμετωπίζεται ως χώρος συνάντησης και όχι ως απομονωμένη λειτουργική περιοχή. Η κεντρική νησίδα εξυπηρετεί το φαγητό και την καθημερινή συγκέντρωση, ανταποκρινόμενη στην επιθυμία των ιδιοκτητών για έναν ανοιχτό χώρο φιλοξενίας.

Η θέση της ενισχύει τη συνέχεια της κάτοψης και επιτρέπει σε δραστηριότητες που παραδοσιακά κατανέμονται σε διαφορετικούς χώρους να συνυπάρχουν σε ένα ενιαίο περιβάλλον.

Η κουζίνα λειτουργεί έτσι ταυτόχρονα ως χώρος προετοιμασίας, τραπεζαρία και σημείο κοινωνικής επαφής.

 

Ένας ξύλινος όγκος ενσωματώνει τις δευτερεύουσες λειτουργίες

Βασική σχεδιαστική κίνηση αποτελεί η πλήρης ενσωμάτωση του λουτρού πίσω από μια συνεχή ξύλινη επένδυση.

Η πρόσβαση πραγματοποιείται μέσα από μια κρυφή πόρτα, με αποτέλεσμα η είσοδος και οι βοηθητικές λειτουργίες να εντάσσονται σε έναν καθαρό ξύλινο όγκο.

Αντί η αποθήκευση και οι δευτερεύοντες χώροι να εμφανίζονται ως ανεξάρτητα στοιχεία, συγκεντρώνονται σε μια ενιαία αρχιτεκτονική επιφάνεια.

Η ξύλινη επένδυση αποκτά έτσι πολλαπλό ρόλο: λειτουργεί ως όριο, ενσωματώνει τις απαιτούμενες χρήσεις και παράλληλα προσδίδει θερμότερη υλικότητα στον χώρο διημέρευσης.

 

Διατήρηση του δαπέδου σε ψαροκόκαλο

Το αρχικό ξύλινο δάπεδο σε μοτίβο ψαροκόκαλου αποτελεί βασικό στοιχείο σύνδεσης με την προηγούμενη μορφή του διαμερίσματος.

Αντί να αντικατασταθεί, αποκαθίσταται και επεκτείνεται στους χώρους που προκύπτουν από τη νέα ενοποίηση της κάτοψης. Με αυτόν τον τρόπο, διαφορετικές περιοχές που προηγουμένως χωρίζονταν από τοίχους και διαδρόμους συνδέονται σε επίπεδο υλικότητας.

Το παρκέ δεν αντιμετωπίζεται επομένως απλώς ως στοιχείο προς διατήρηση, αλλά συμμετέχει ενεργά στη νέα οργάνωση του εσωτερικού.

Η υφή και η θερμή απόχρωση της ξυλείας δημιουργούν παράλληλα αντίστιξη με τις καθαρότερες επιφάνειες των νέων κατασκευών.

 

 

Χαμηλές κατασκευές και οπτική συνέχεια

Στο καθιστικό, οι οριζόντιες γραμμές και τα χαμηλά έπιπλα διατηρούν ανεμπόδιστες θεάσεις και ενισχύουν την αίσθηση ευρυχωρίας.

Η ίδια λογική εφαρμόζεται στο υπνοδωμάτιο, όπου μια χαμηλή κατασκευή πίσω από το κρεβάτι ολοκληρώνεται με ένα λεπτό ξύλινο ράφι. Ενσωματωμένες εσοχές αντικαθιστούν τα συμβατικά κομοδίνα, εντάσσοντας τις καθημερινές λειτουργίες στη συνολική διαμόρφωση.

Τα χαμηλά στοιχεία περιορίζουν τα οπτικά εμπόδια και επιτρέπουν στις αναλογίες των χώρων να παραμένουν ευανάγνωστες.

Φυσικά υλικά, ουδέτερες αποχρώσεις και μελετημένος φωτισμός ολοκληρώνουν το εσωτερικό, χωρίς οι νέες επεμβάσεις να επιβαρύνουν την αρχική δομή της κατοικίας.

 

Από τον κατακερματισμό στη συνέχεια

Η ανακαίνιση βασίζεται τελικά στη μείωση των ανεξάρτητων χωρικών στοιχείων.

Τα χωρίσματα αφαιρούνται όπου ο διαχωρισμός δεν είναι απαραίτητος, ενώ η αποθήκευση, η πρόσβαση στους δευτερεύοντες χώρους και η επίπλωση συγκεντρώνονται σε ενιαίες αρχιτεκτονικές κατασκευές.

Οι Narration Architects χρησιμοποιούν το αποκατεστημένο ξύλινο δάπεδο, τη συνεχή ξύλινη επένδυση και την ανοιχτή σχέση της κουζίνας με το καθιστικό για να διαμορφώσουν ένα σύγχρονο οικιακό εσωτερικό, χωρίς να εξαλείφουν τον προϋπάρχοντα χαρακτήρα του διαμερίσματος.

Το αποτέλεσμα οργανώνεται γύρω από το φυσικό φως, την οπτική συνέχεια και μια περιορισμένη υλική παλέτα, μετατρέποντας την αρχικά κατακερματισμένη κάτοψη σε έναν πιο ενιαίο χώρο κατοίκησης.

Το εταιρικό πορτοκαλί, οι εμφανείς ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις και οι θερμότερες επιφάνειες ξυλείας οργανώνουν τα κεντρικά γραφεία της M-STAT στην Αθήνα, συνδέοντας την τεχνολογική ταυτότητα της εταιρείας με διαφορετικές συνθήκες εργασίας και συνάντησης.

Το M-Stat Headquarters στην Αθήνα από τους Minos Digenis Arquitectos διαμορφώνει έναν ενιαίο χώρο 600τ.μ. ως έδρα της εταιρείας τεχνολογίας M-STAT. Δύο βασικές ιδέες καθορίζουν την ταυτότητα του εσωτερικού: η επαναλαμβανόμενη χρήση του εταιρικού πορτοκαλί χρώματος και η διατήρηση των ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων σε εμφανή θέση, ως αναφορά στην τεχνολογική δραστηριότητα της εταιρείας.

Αντί οι τεχνικές υποδομές να αποκρύπτονται πάνω από μια συμβατική ψευδοροφή, καλώδια, αεραγωγοί και σωληνώσεις εντάσσονται στην αρχιτεκτονική σύνθεση. Η πορτοκαλί απόχρωσή τους μεταφέρει την εταιρική ταυτότητα σε ολόκληρο τον χώρο και μετατρέπει ένα καθαρά λειτουργικό σύστημα σε βασικό στοιχείο του σχεδιασμού.

 

Οι εγκαταστάσεις ως μέρος του εσωτερικού

Οι εμφανείς εγκαταστάσεις αναπτύσσονται κάτω από μια χαμηλή ζώνη οροφής σε ύψος περίπου 2,50m, δημιουργώντας ένα συνεχές οριζόντιο επίπεδο πάνω από τους χώρους εργασίας.

Η απόδοσή τους με πορτοκαλί χρώμα συνδέει τις δύο βασικές έννοιες του έργου: την εταιρική ταυτότητα και την εμφανή παρουσία της τεχνολογίας. Η οροφή παύει έτσι να λειτουργεί ως ουδέτερο υπόβαθρο και αποκτά ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση του εσωτερικού.

Οι υπόλοιπες επιφάνειες διατηρούν περισσότερο ουδέτερο χαρακτήρα, ώστε το δίκτυο των τεχνικών στοιχείων να παραμένει ευανάγνωστο και να λειτουργεί ως κοινό νήμα ανάμεσα στις διαφορετικές περιοχές.

 

Διαφορετικές συνθήκες εργασίας

Το λειτουργικό πρόγραμμα συνδυάζει θέσεις εργασίας και αίθουσες συσκέψεων με χώρους που διαφοροποιούνται ανάλογα με τον τρόπο χρήσης τους.

Η οργάνωση δεν περιορίζεται στη συμβατική εναλλαγή γραφείων και κλειστών αιθουσών. Ενσωματώνονται άτυπα σημεία συνάντησης και περιοχές για διάλειμμα και κοινωνική επαφή.

Ένας χώρος αναψυχής με τραπέζι πινγκ πονγκ εισάγει μια περισσότερο ανεπίσημη χρήση, ενώ η ανοιχτή κουζίνα λειτουργεί ως κοινός χώρος όπου οι εργαζόμενοι μπορούν να συναντώνται κατά τη διάρκεια του πρωινού ή του μεσημεριανού διαλείμματος.

Οι διαφορετικές αυτές περιοχές διευρύνουν την καθημερινή λειτουργία των γραφείων, προσφέροντας συνθήκες για συγκεντρωμένη εργασία, συνεργασία και άτυπη επικοινωνία.

 

Ένα θερμότερο εργασιακό περιβάλλον

Παράλληλα με την τεχνική έκφραση των εμφανών εγκαταστάσεων, ο σχεδιασμός εισάγει υλικά και στοιχεία που παραπέμπουν σε ένα περισσότερο οικείο περιβάλλον.

Η ξυλεία λειτουργεί ως θερμότερη αντίστιξη στον βιομηχανικό χαρακτήρα της οροφής. Η φυσική υφή της εξισορροπεί την ένταση του πορτοκαλί και την παρουσία των τεχνικών στοιχείων.

Η φύτευση αποτελεί ένα ακόμη επίπεδο της σύνθεσης και εντάσσεται στους κοινόχρηστους χώρους, ενισχύοντας τον περισσότερο ανεπίσημο χαρακτήρα τους.

Διαμορφώνονται έτσι δύο παράλληλες συνθήκες: στο επάνω επίπεδο κυριαρχεί το εμφανές δίκτυο της τεχνικής υποδομής, ενώ στο επίπεδο της καθημερινής χρήσης η ξυλεία, η φύτευση και οι κοινόχρηστες λειτουργίες δημιουργούν ένα θερμότερο εργασιακό περιβάλλον.

 

Η εταιρική ταυτότητα ως αρχιτεκτονικό στοιχείο

Το χρώμα δεν εφαρμόζεται ως μια πρόσθετη γραφιστική χειρονομία, αλλά ενσωματώνεται στις ίδιες τις υποδομές του χώρου.

Η πορτοκαλί απόδοση των καλωδίων, των αεραγωγών και των σωληνώσεων συνδέει άμεσα την εταιρική ταυτότητα της M-STAT με τον τεχνολογικό εξοπλισμό που υποστηρίζει τη λειτουργία των γραφείων.

Με αυτόν τον τρόπο, η αναγνωρίσιμη εικόνα της εταιρείας δεν εξαρτάται από την επανάληψη λογοτύπων ή άλλων διακοσμητικών στοιχείων, αλλά ενσωματώνεται στην ίδια την κατασκευή του εσωτερικού.

Οι Minos Digenis Arquitectos χρησιμοποιούν τον ενιαίο χώρο, τις εμφανείς εγκαταστάσεις, την ξυλεία και τις διαφορετικές περιοχές συνάντησης για να διαμορφώσουν ένα σύγχρονο εργασιακό περιβάλλον, όπου η τεχνολογική ταυτότητα συνδυάζεται με περισσότερο ανεπίσημες μορφές καθημερινής εργασίας.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ek290 | Σεπτέμβριος 2024.

Δύο ισότιμες κατοικίες στο επικλινές τοπίο του Μπούρου συνδυάζουν την αυτονομία με μια κοινή αρχιτεκτονική ταυτότητα, μέσα από βαθιά ανοίγματα, έναν σχεδιασμένο ενδιάμεσο χώρο και σαφή προσανατολισμό προς τη θάλασσα.

 

Το Seametry Villas στον Μπούρο Καρύστου από τους MRV Architects αποτελείται από δύο ισότιμες κατοικίες, οι οποίες οργανώνονται ως ανεξάρτητοι όγκοι μέσα σε μια ενιαία σύνθεση. Ο σχεδιασμός αξιοποιεί την κλίση του εδάφους, τον ανοιχτό ορίζοντα και τις ιδιαίτερες συνθήκες του τόπου, ισορροπώντας ανάμεσα στην αυτονομία κάθε κατοικίας και τη συνοχή του συνόλου.

Αντί για έναν ενιαίο κτιριακό όγκο που διαιρείται σε δύο μονάδες, επιλέγονται δύο σαφώς διακριτές κατοικίες ίσης κλίμακας, αναλογίας και λειτουργικής αξίας. Η μεταξύ τους σχέση διαμορφώνεται μέσα από την απόσταση, τον προσανατολισμό και μια κοινή βάση που συνδέει την αρχιτεκτονική με την τοπογραφία.

 

 

Δύο ισότιμοι και αυτόνομοι όγκοι

Οι δύο κατοικίες αντιμετωπίζονται ως ισότιμα στοιχεία της σύνθεσης, χωρίς σχέση κύριου και δευτερεύοντος.

Καθεμία διατηρεί την αυτονομία και την ιδιωτικότητά της, ενώ οι κοινές αναλογίες και η αρχιτεκτονική γλώσσα δημιουργούν σαφή σχέση μεταξύ τους.

Ο χώρος που τις χωρίζει δεν αντιμετωπίζεται ως υπόλειμμα. Αντίθετα, αποτελεί συνειδητά σχεδιασμένο μέρος της σύνθεσης: ένα πέρασμα, όριο και ταυτόχρονα ζώνη άφιξης και προσανατολισμού.

Η ισορροπία του συνόλου δεν προκύπτει επομένως μέσα από μια αυστηρή συμμετρία, αλλά από τη σχέση των δύο αυτόνομων όγκων με το κενό που διαμορφώνεται ανάμεσά τους.

 

Προσανατολισμός προς τη θάλασσα

Οι δύο κατοικίες στρέφονται προς τον ανοιχτό ορίζοντα και τη θάλασσα.

Τα ανοίγματα διαμορφώνονται ως βαθιά σκιασμένα πλαίσια, προστατεύοντας τους εσωτερικούς χώρους από την ένταση του μεσογειακού φωτός και καδράροντας παράλληλα τις θεάσεις προς το τοπίο.

Η γεωμετρία παραμένει λιτή και οι χειρισμοί περιορισμένοι. Έτσι, η σχέση με το ανάγλυφο, το φυσικό φως και τον ορίζοντα αποκτά μεγαλύτερη σημασία από επιμέρους μορφολογικές κινήσεις.

Το βάθος των ανοιγμάτων δημιουργεί επίσης μια σταδιακή μετάβαση ανάμεσα στο εσωτερικό και το ύπαιθρο, ενισχύοντας τη σύνδεση των χώρων κατοίκησης με τη θέα.

 

 

Κοινή βάση πάνω στο επικλινές έδαφος

Η κοινή βάση της σύνθεσης ακολουθεί τη φυσική κλίση του οικοπέδου.

Οι στάθμες οργανώνονται σε σχέση με το ανάγλυφο, επιτρέποντας στους δύο όγκους να εντάσσονται στο επικλινές έδαφος χωρίς να διαμορφώνεται μια ανεξάρτητη οριζόντια πλατφόρμα.

Η σχέση αυτή περιορίζει την αυτονομία των κτιρίων ως μεμονωμένων αντικειμένων και ενισχύει την αντίληψή τους ως μέρη ενός κοινού αρχιτεκτονικού συνόλου.

Παράλληλα, η τοποθέτησή τους διατηρεί την ανοιχτότητα του οικοπέδου. Ο ορίζοντας, ο αέρας και το φυσικό φως παραμένουν βασικά στοιχεία της καθημερινής εμπειρίας της κατοίκησης.

 

Ιδιωτικότητα και κοινή αρχιτεκτονική ταυτότητα

Το Seametry Villas οργανώνεται τελικά γύρω από την ισορροπία ανάμεσα στην αυτονομία και την εγγύτητα.

Οι δύο κατοικίες ακολουθούν κοινές αρχιτεκτονικές αρχές χωρίς να μετατρέπονται σε ένα ενιαίο κτίριο. Ο ενδιάμεσος χώρος εξασφαλίζει απόσταση και προσανατολισμό, ενώ η κοινή βάση και η συνεπής γεωμετρία συνδέουν τους δύο όγκους.

Οι MRV Architects χρησιμοποιούν λίγους και σαφείς χειρισμούς —δύο αυτόνομους όγκους, ένα σχεδιασμένο κενό, βαθιά ανοίγματα και μια βάση προσαρμοσμένη στο ανάγλυφο— για να διαμορφώσουν μια σύγχρονη εκδοχή εξοχικής κατοίκησης.

Η αρχιτεκτονική παραμένει μετρημένη απέναντι στο τοπίο, στρέφοντας την εμπειρία της κατοικίας προς τη θάλασσα, το φυσικό φως και τον ανοιχτό ορίζοντα.

Terrazzo, ξυλεία, χάλυβας και γυαλί συγκροτούν την περιορισμένη υλική παλέτα ενός οροφοδιαμερίσματος 350τ.μ. στο Τελ Αβίβ, όπου οι μεταβολές του φυσικού φωτός αναδεικνύουν τις διαφορετικές επιφάνειες.

Το ρετιρέ στο Τελ Αβίβ από τους Pitsou Kedem Architects βρίσκεται στην κορυφή ενός πύργου στο κέντρο της πόλης, πάνω σε έναν δρόμο που συνδέει μια πολυσύχναστη αγορά με τη θάλασσα. Το εσωτερικό των 350τ.μ. οργανώνεται γύρω από μια περιορισμένη παλέτα terrazzo, ξυλείας, χάλυβα και γυαλιού, με το φυσικό φως να μεταβάλλει την αντίληψη των υλικών κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Αντί για την εισαγωγή πολλών διαφορετικών τελειωμάτων, ο σχεδιασμός βασίζεται στην επανάληψη. Τα ίδια υλικά εμφανίζονται σε δάπεδα, τοίχους, σταθερές κατασκευές και στοιχεία κυκλοφορίας, δημιουργώντας μια ενιαία γλώσσα με διαφοροποιήσεις στην υφή, την αντανάκλαση και τη σκιά.

 

Το terrazzo ως συνεχής επιφάνεια

Το ανοιχτόχρωμο terrazzo αποτελεί το βασικό υλικό του διαμερίσματος.

Το μίγμα λευκού σκυροδέματος με γκρίζα θραύσματα πέτρας παραπέμπει σε ένα γνώριμο υλικό της οικιακής αρχιτεκτονικής του Τελ Αβίβ, όπου χρησιμοποιήθηκε ευρέως κατά τη μοντερνιστική περίοδο της δεκαετίας του 1950.

Στο οροφοδιαμέρισμα, το terrazzo καλύπτει το δάπεδο και συνεχίζεται κατακόρυφα στους βασικούς τοίχους που περιβάλλουν τον πυρήνα του πύργου. Η επανάληψή του συνδέει τις οριζόντιες και κατακόρυφες επιφάνειες και προσδίδει ενότητα στον κεντρικό χώρο.

Η ανοιχτή του απόχρωση αντανακλά το φυσικό φως, ενώ τα γκρίζα θραύσματα μεταβάλλονται οπτικά ανάλογα με την ώρα της ημέρας. Έτσι, η επιφάνεια λειτουργεί ως ουδέτερο υπόβαθρο χωρίς να γίνεται ομοιόμορφη.

 

Η ξυλεία ως θερμότερη αντίστιξη

Απέναντι στον ορυκτό χαρακτήρα του terrazzo, ο καπλαμάς φυσικής ξυλείας εισάγει μια θερμότερη υλικότητα.

Οι φυσικές αποχρώσεις και τα νερά της ξυλείας αναδεικνύονται από το φως και δημιουργούν αντίθεση με τις ανοιχτόχρωμες επιφάνειες του δαπέδου και των τοίχων.

Η σχέση των δύο υλικών βασίζεται στην αντίθεση: το terrazzo προσδίδει συνέχεια και φωτεινότητα, ενώ η ξυλεία εισάγει βάθος και θερμότητα χωρίς να διακόπτει τη συνοχή του εσωτερικού.

 

Λευκή χαλύβδινη βιβλιοθήκη

Στον κεντρικό χώρο, μια ειδικά σχεδιασμένη βιβλιοθήκη από λευκό βαμμένο χάλυβα αποτελεί βασικό στοιχείο της σύνθεσης.

Η λεπτή γεωμετρία της συνδυάζει αποθήκευση, χωρική οργάνωση και τεχνική λειτουργία. Η πίσω επιφάνειά της επενδύεται με terrazzo, συνδέοντάς την με τον κεντρικό πυρήνα του διαμερίσματος.

Παράλληλα, στο εσωτερικό της ενσωματώνεται η μονάδα κλιματισμού, ώστε ο τεχνικός εξοπλισμός να μην διακόπτει την καθαρότητα των επιφανειών.

Ο λευκός χάλυβας αποκτά πιο ελαφριά παρουσία απέναντι στο terrazzo, ενώ οι λεπτές ακμές της κατασκευής δημιουργούν μεταβαλλόμενες σκιές κατά τη διάρκεια της ημέρας.

 

Η λευκή σκάλα προς το δώμα

Κυρίαρχο στοιχείο του διαμερίσματος είναι επίσης η λευκή χαλύβδινη σκάλα που οδηγεί στη βεράντα του δώματος.

Η σκάλα βρίσκεται κάτω από φεγγίτη και δίπλα σε γυάλινο τοίχο, με αποτέλεσμα το φυσικό φως να μεταβάλλει συνεχώς την εικόνα της. Μεταλλικές λωρίδες φιλτράρουν το φως και δημιουργούν εναλλαγές σκιάς πάνω στη σκάλα και τις γύρω επιφάνειες.

Πέρα από τη λειτουργία της ως στοιχείο κυκλοφορίας, η σκάλα καταγράφει τις αλλαγές του φωτός μέσα στην ημέρα. Η λευκή της επιφάνεια τη συνδέει οπτικά με τη χαλύβδινη βιβλιοθήκη, ενώ το γυαλί διαφοροποιεί την περιοχή της από τον περισσότερο συμπαγή κεντρικό πυρήνα.

 

Μάρμαρο Carrara στα λουτρά

Στα λουτρά, το terrazzo αντικαθίσταται από φυσικό μάρμαρο Carrara.

Η γκρι και λευκή χρωματική παλέτα διατηρείται, ώστε οι περισσότερο ιδιωτικοί χώροι να διαφοροποιούνται υλικά χωρίς να αποκτούν ανεξάρτητη σχεδιαστική γλώσσα.

Τα νερά του μαρμάρου εισάγουν μεγαλύτερη μεταβολή στις επιφάνειες, παραμένοντας όμως σε συνέχεια με τους ανοιχτούς τόνους που χαρακτηρίζουν συνολικά το διαμέρισμα.

 

Υλικό και φως ως ενιαία γλώσσα

Το εσωτερικό οργανώνεται τελικά γύρω από τη συνεχή σχέση ανάμεσα στο terrazzo, την ξυλεία, τον χάλυβα και το γυαλί.

Το terrazzo ενοποιεί τις βασικές επιφάνειες, η ξυλεία εισάγει θερμότητα, ο λευκός χάλυβας διαμορφώνει σταθερές κατασκευές και στοιχεία κυκλοφορίας, ενώ το γυαλί επιτρέπει στο φυσικό φως να εισέρχεται βαθύτερα στον χώρο.

Οι Pitsou Kedem Architects χρησιμοποιούν έτσι μια περιορισμένη υλική παλέτα για να δημιουργήσουν ένα συνεκτικό οικιακό εσωτερικό, όπου οι μεταβολές του φωτός και της σκιάς αποτελούν μέρος της καθημερινής εμπειρίας του χώρου.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο Apartments 2025, ετήσια έκδοση των ek Architectural Publications.

Ένα συνεχές λευκό κέλυφος, στοιχεία σε απόχρωση μέντας και αιωρούμενες κατασκευές από δρυ οργανώνουν την ανακαίνιση μιας μεζονέτας στο Κουκάκι γύρω από το φως, το χρώμα και μια περιορισμένη υλική παλέτα.

Το Casa Menta στο Κουκάκι από τους Space is around us αποτελεί την ανακαίνιση μιας μεζονέτας, με αφετηρία το φως, τα χρώματα και την ατμόσφαιρα του μεσογειακού τοπίου.

Η επέμβαση μετατρέπει ένα συμβατικό εσωτερικό της δεκαετίας του 2000 σε ένα πιο καθαρό και σύγχρονο περιβάλλον κατοίκησης. Αντί για την προσθήκη πολλών υλικών και διακοσμητικών στοιχείων, ο σχεδιασμός βασίζεται στην αφαίρεση. Ένα συνεχές λευκό αρχιτεκτονικό κέλυφος λειτουργεί ως υπόβαθρο για το χρώμα, την επίπλωση και τις καθημερινές λειτουργίες.

 

Κοινόχρηστοι και ιδιωτικοί χώροι σε δύο επίπεδα

Η λειτουργική οργάνωση ακολουθεί τη διάρθρωση της μεζονέτας.

Στο επίπεδο της εισόδου διατηρούνται οι κοινόχρηστοι χώροι, ενώ στον όροφο οργανώνονται οι ιδιωτικές λειτουργίες. Ο αρχικά ενιαίος χώρος του πρώτου επιπέδου διαμορφώνεται σε τρεις διακριτές αλλά οπτικά συνδεδεμένες ζώνες: κουζίνα, τραπεζαρία και καθιστικό.

Η διαφοροποίηση δεν βασίζεται σε νέα χωρίσματα. Η επίπλωση, το χρώμα και οι σταθερές κατασκευές ορίζουν τις επιμέρους λειτουργίες, διατηρώντας παράλληλα τη συνέχεια του χώρου.

Έτσι, οι χώροι διημέρευσης παραμένουν ανοιχτοί και ευέλικτοι, ενώ το επάνω επίπεδο αποκτά περισσότερο ιδιωτικό χαρακτήρα.

 

Το λευκό κέλυφος ως υπόβαθρο

Οι λευκές επιφάνειες συγκροτούν τη βασική αρχιτεκτονική γλώσσα της κατοικίας.

Με αναφορά στις ασβεστωμένες επιφάνειες της μεσογειακής αρχιτεκτονικής, οι τοίχοι και οι οροφές δημιουργούν ένα συνεχές υπόβαθρο που αντανακλά το φυσικό φως και ενισχύει την αίσθηση ευρυχωρίας στα δύο επίπεδα.

Η προσέγγιση δεν επιχειρεί να αναπαράγει ένα τυπικό «μεσογειακό» εσωτερικό. Αντίθετα, το λευκό λειτουργεί ως ουδέτερος καμβάς πάνω στον οποίο αποκτούν μεγαλύτερη σαφήνεια το χρώμα, οι υφές και οι λειτουργίες.

Η περιορισμένη αυτή επεξεργασία μειώνει επίσης την οπτική ένταση του υφιστάμενου χώρου και αναδεικνύει επιλεγμένα σταθερά στοιχεία.

 

Διατήρηση και ανανέωση των υφιστάμενων υλικών

Μέρος της επέμβασης βασίζεται στην ανανέωση και όχι στην πλήρη αντικατάσταση των υλικών που προϋπήρχαν.

Η τσιμεντοκονία στους κοινόχρηστους χώρους και τη σκάλα ανανεώνεται με ένα συνεχές ανοιχτό γκρι τελείωμα, δημιουργώντας ένα ουδέτερο δάπεδο στο επίπεδο διημέρευσης.

Αντίθετα, το αρχικό ξύλινο παρκέ στα υπνοδωμάτια συντηρείται. Η θερμότερη υλικότητα της ξυλείας διαφοροποιεί τους ιδιωτικούς χώρους από τις περισσότερο ορυκτές επιφάνειες του κάτω επιπέδου.

Η συνύπαρξη των δύο υλικών επιτρέπει στο υπάρχον εσωτερικό να παραμένει μέρος της νέας κατοικίας χωρίς να καθορίζει αποκλειστικά την εικόνα της.

 

Αιωρούμενα στοιχεία και ενσωματωμένη επίπλωση

Μια σειρά από ελαφρές κατασκευές εισάγει λειτουργία και χρώμα μέσα στο λευκό κέλυφος.

Η κουζίνα σε απόχρωση μέντας αποτελεί έναν από τους βασικούς όγκους στο επίπεδο εισόδου. Στο καθιστικό, το αιωρούμενο έπιπλο από καπλαμά δρυ ενισχύει την αίσθηση ελαφρότητας, ενώ οι αποθηκευτικοί χώροι και οι σταθερές κατασκευές ενσωματώνονται στην αρχιτεκτονική.

Η λευκή σκάλα αντιμετωπίζεται ως γλυπτικό στοιχείο μέσα στη μεζονέτα. Η συνεχής μορφή της ενισχύει την οπτική σύνδεση ανάμεσα στα δύο επίπεδα και ακολουθεί την περιορισμένη υλική γλώσσα της κατοικίας.

Τα επιμέρους στοιχεία οργανώνουν έτσι την καθημερινή χρήση χωρίς να επιβαρύνουν οπτικά τον χώρο.

 

Η μέντα ως επαναλαμβανόμενο χρώμα

Το χρώμα κατέχει κεντρικό ρόλο στη σύνθεση.

Η παλέτα αντλεί αναφορές από τη θάλασσα, την ελιά, την ανοιχτόχρωμη πέτρα και τις απαλές παστέλ αποχρώσεις του μεσογειακού τοπίου.

Μέσα στο κυρίως λευκό και ανοιχτό γκρι περιβάλλον, η απόχρωση της μέντας επανεμφανίζεται σε διαφορετικά σημεία και δημιουργεί οπτική συνέχεια ανάμεσα στους χώρους.

Η παρουσία της είναι εντονότερη στην κουζίνα, ενώ βαθύτεροι τόνοι του πράσινου συγκεντρώνονται στο μπάνιο. Εκεί, το ντους με τα πράσινα πλακίδια διαμορφώνεται ως περισσότερο συμπαγές στοιχείο και εισάγει μεγαλύτερη χρωματική ένταση.

 

Ελαφρότητα στην καθημερινή χρήση

Η αποθήκευση, η κυκλοφορία και η επίπλωση αντιμετωπίζονται ως μέρος της αρχιτεκτονικής σύνθεσης.

Πολλές καθημερινές λειτουργίες ενσωματώνονται σε αιωρούμενα ή οπτικά ελαφρά στοιχεία, αντί να προστίθενται ως ανεξάρτητα έπιπλα. Με αυτόν τον τρόπο, οι κύριοι χώροι παραμένουν καθαροί και η κίνηση ανάμεσα στις διαφορετικές ζώνες γίνεται ανεμπόδιστα.

Το λευκό κέλυφος διατηρεί σκόπιμα ήρεμη παρουσία. Η ξυλεία, το ανοιχτό γκρι δάπεδο και οι πράσινες αποχρώσεις συγκροτούν μια περιορισμένη παλέτα, ενώ το φυσικό φως μεταβάλλει την ατμόσφαιρα κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Το Casa Menta συνδυάζει τελικά τη λειτουργική αναδιοργάνωση με μια λογική αφαίρεσης. Μέσα από το χρώμα, τα αιωρούμενα στοιχεία και την επιλεκτική διατήρηση των υφιστάμενων υλικών, οι Space is around us διαμορφώνουν ένα σύγχρονο οικιακό εσωτερικό με σαφήνεια και διακριτικές αναφορές στο μεσογειακό τοπίο.

Ένας συμπαγής λευκός όγκος ανοίγεται σταδιακά προς το τοπίο του Ειρηνικού μέσα από ένα κυκλικό αίθριο, έναν καμπύλο τοίχο από σκυρόδεμα και μια στέγη που οργανώνει τη σκιά και τις θεάσεις.

 

Η Casa Malonic στο Zihuatanejo από τους HW Studio είναι μια κατοικία 497τ.μ. στην Punta Garrobo της πολιτείας Guerrero, που ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 2026. Περιτριγυρισμένη από τροπική βλάστηση και με θέα προς τη θάλασσα, οργανώνεται μέσα από μια σταδιακή μετάβαση από την περίκλειση προς την εξωστρέφεια, χρησιμοποιώντας περιορισμένα αρχιτεκτονικά στοιχεία για τη διαχείριση της ιδιωτικότητας, της κίνησης και της σχέσης με το τοπίο.

Αντί να αντιμετωπίζεται ως αυτόνομο αντικείμενο μέσα στο οικόπεδο, η κατοικία συγκροτεί μια ακολουθία ανάμεσα στον δρόμο, το αίθριο, το εσωτερικό και τον ορίζοντα. Μια συνεχής στέγαση προσφέρει σκιά, ενώ οι τοίχοι και τα κενά κατευθύνουν σταδιακά την κίνηση και τις θεάσεις προς τη βλάστηση και τον Ειρηνικό.

 

Κατοίκηση κάτω από τη σκιά

Αφετηρία του σχεδιασμού αποτελεί η enramada, ένα στοιχειώδες στέγαστρο που προσφέρει προστασία κάτω από μια σκιασμένη επιφάνεια, χωρίς να μεταφέρεται ως κυριολεκτική αναφορά στην παραδοσιακή αρχιτεκτονική.

Το έδαφος, η στέγαση και η σκιά γίνονται τα βασικά στοιχεία του έργου. Η αρχιτεκτονική προστατεύει από τον ήλιο και τη βροχή, επιτρέποντας παράλληλα στο φυσικό τοπίο να παραμένει διαρκώς παρόν γύρω από τους χώρους κατοίκησης.

Η λογική αυτή καθορίζει και τον τρόπο με τον οποίο η κατοικία σχετίζεται με τον ορίζοντα. Η θέα δεν αντιμετωπίζεται ως ένα μεμονωμένο κάδρο μέσα από ένα άνοιγμα, αλλά ως βασική συνθήκη γύρω από την οποία οργανώνεται ο χώρος.

 

Προστατευμένη όψη προς τον δρόμο

Από τον δρόμο, η Casa Malonic εμφανίζεται ως ένας συγκρατημένος λευκός όγκος, συνοδευόμενος από έναν καμπύλο τοίχο από σκυρόδεμα.

Ο τοίχος ακολουθεί την πορεία του δρόμου και δημιουργεί το πρώτο όριο ανάμεσα στη δημόσια πρόσβαση και την ιδιωτική κατοικία. Η βλάστηση, οι βράχοι και η φυσική τοπογραφία ενισχύουν αυτή την προστατευμένη συνθήκη και περιορίζουν τις άμεσες οπτικές φυγές προς το εσωτερικό.

Η είσοδος δεν αποκαλύπτει επομένως άμεσα το σύνολο του οικοπέδου. Η αντίληψη του τοπίου εξελίσσεται σταδιακά μέσα από την κίνηση.

Η αντίθεση ανάμεσα στην περίκλειση και την εξωστρέφεια αποτελεί έναν από τους βασικούς μηχανισμούς οργάνωσης της κατοικίας.

 

Το κυκλικό αίθριο ως κενό

Η διαδρομή οδηγεί σε ένα κυκλικό αίθριο που ορίζεται από λευκούς τοίχους.

Στο σημείο αυτό μεταβάλλεται η σχέση με το περιβάλλον. Οι κορυφές των δέντρων, ο ουρανός και το φυσικό φως εμφανίζονται πάνω από το περίγραμμα των τοίχων, ενώ το μεγάλο κυκλικό κενό αφαιρεί ένα τμήμα από τον συμπαγή κτιριακό όγκο.

Το αίθριο λειτουργεί ταυτόχρονα ως υπαίθριος χώρος, πηγή φυσικού φωτισμού και περιοχή μετάβασης. Ο τοίχος παύει να λειτουργεί αποκλειστικά ως όριο και μετατρέπεται σε στοιχείο που καδράρει επιλεγμένες όψεις του τοπίου.

Η γεωμετρία του οργανώνει επίσης μια σαφή ακολουθία: από τον δρόμο προς την προστατευμένη κατοικία, από εκεί προς το αίθριο και, τελικά, προς τον ανοιχτό ορίζοντα.

 

Από την περίκλειση προς τον ορίζοντα

Πέρα από το αίθριο, το κτίριο χάνει σταδιακά τον συμπαγή χαρακτήρα που εμφανίζει προς τον δρόμο.

Η αρχιτεκτονική γίνεται περισσότερο ανοιχτή, μέχρι η στέγαση να αναδειχθεί ως το βασικό στοιχείο που ορίζει τον κατοικήσιμο χώρο. Αντί για ένα συνεχές κέλυφος, δημιουργείται μια μεγάλη σκιασμένη περιοχή σε άμεση οπτική σχέση με το φυσικό περιβάλλον.

Η οργάνωση βασίζεται σε λίγες σαφείς κινήσεις: περίκλειση, κίνηση, αφαίρεση και άνοιγμα.

Τα συμπαγή στοιχεία εξασφαλίζουν ιδιωτικότητα, ενώ τα κενά εισάγουν φως, βλάστηση και μακρινές θεάσεις. Η σχέση ανάμεσα στη μάζα και το κενό αποκτά έτσι μεγαλύτερη σημασία από την αυτονομία των επιμέρους χώρων.

 

Υλική συνέχεια με το τοπίο

Η διαμόρφωση του δαπέδου ενισχύει τη σχέση της κατοικίας με τον τόπο.

Το χρώμα και η υφή του παραπέμπουν στην άμμο της παραλίας, δημιουργώντας μια αντίστοιχη υλική αίσθηση κάτω από τη σκιά της στέγασης. Η επιλογή δεν επιχειρεί να αναπαραστήσει κυριολεκτικά το φυσικό περιβάλλον, αλλά να δημιουργήσει συνέχεια μέσα από το χρώμα, την υφή και τη φυσική εμπειρία του χώρου.

Οι λευκές επιφάνειες λειτουργούν ως αντίστιξη. Το χρώμα τους αντλεί αναφορά από τα λευκά άνθη των εννέα δέντρων Cacalosúchil που περιβάλλουν την κατοικία, δημιουργώντας μια ακόμη σύνδεση ανάμεσα στον κτιριακό όγκο και την υφιστάμενη φύτευση.

Η υλική παλέτα παραμένει σκόπιμα περιορισμένη. Το δάπεδο, οι λευκοί τοίχοι, το σκυρόδεμα και η βλάστηση αποτελούν τα κύρια στοιχεία, επιτρέποντας στις μεταβολές του φωτός και της σκιάς να παραμένουν ευανάγνωστες κατά τη διάρκεια της ημέρας.

 

Ισορροπία ανάμεσα στη μάζα και το κενό

Η Casa Malonic οργανώνεται μέσα από τη σταδιακή μετατροπή ενός προστατευμένου κτιριακού όγκου σε μια περισσότερο ανοιχτή σχέση με το τοπίο.

Ο καμπύλος τοίχος κατευθύνει την προσέγγιση, το κυκλικό αίθριο αφαιρεί μέρος της συμπαγούς μάζας και η μεγάλη στέγαση δημιουργεί μια σκιασμένη περιοχή προς τη θάλασσα. Κάθε στοιχείο αναλαμβάνει έναν συγκεκριμένο χωρικό ρόλο χωρίς να προστίθεται περιττή μορφολογική πολυπλοκότητα.

Οι HW Studio χρησιμοποιούν αυτή την ακολουθία για να εξισορροπήσουν την ιδιωτικότητα με την εξωστρέφεια. Η κατοικία παραμένει περισσότερο κλειστή προς τον δρόμο, γίνεται διαπερατή γύρω από το αίθριο και τελικά ανοίγεται προς τον ορίζοντα.

Το τοπίο δεν λειτουργεί επομένως ως υπόβαθρο της αρχιτεκτονικής, αλλά ως η βασική συνθήκη γύρω από την οποία οργανώνεται η κατοίκηση.

Ένα σχολικό συγκρότημα από ξυλεία εντάσσεται στο φυσικό τοπίο της Ουρουγουάης, καταργώντας τα συμβατικά όρια ανάμεσα στην αίθουσα και το πάρκο μέσα από διαφορετικές χωρικές συνθήκες μάθησης, υπαίθριες διαδρομές και άμεση επαφή με τη φύση.

 

Το The Garzón School στην Ουρουγουάη από τους Rosan Bosch Studio οργανώνεται ως ένα τοπίο μάθησης, όπου η αρχιτεκτονική, ο εσωτερικός σχεδιασμός και το φυσικό περιβάλλον λειτουργούν ως ενιαίο σύνολο.

Το συγκρότημα αναπτύσσεται σε έκταση περίπου 38ha, ανάμεσα σε δάσος ευκαλύπτων, λιβάδια και μια λίμνη. Αντί για τη συμβατική οργάνωση αιθουσών κατά μήκος κλειστών διαδρόμων, μικρότεροι κτιριακοί όγκοι, διαδρομές, πλατείες, φύτευση και υπαίθριοι χώροι συγκροτούν ένα δίκτυο που επιτρέπει στη μαθησιακή διαδικασία να μεταφέρεται από το εσωτερικό στο ύπαιθρο.

Βασική αρχή του έργου είναι ότι το σχολείο και το πάρκο δεν αποτελούν δύο διαφορετικά περιβάλλοντα. Το φυσικό τοπίο εντάσσεται στην καθημερινή λειτουργία του σχολείου και γίνεται μέρος της εκπαιδευτικής διαδικασίας.

 

Το τοπίο ως χώρος μάθησης

Η οργάνωση του campus έχει ως αφετηρία το φυσικό περιβάλλον.

Οι διαδρομές κινούνται μέσα στη φύτευση και συνδέουν μια σειρά μικρότερων κτιρίων, αντί να συγκεντρώνουν το σύνολο του προγράμματος σε έναν ενιαίο όγκο. Η διάταξη δημιουργεί την αίσθηση ενός μικρού οικισμού μέσα στο τοπίο.

Οι υπαίθριοι χώροι αποκτούν διαφορετικές κλίμακες και χρήσεις. Ορισμένοι υποστηρίζουν τη συνάθροιση και το παιχνίδι, ενώ άλλοι δημιουργούν περισσότερο προστατευμένες συνθήκες για μικρότερες ομάδες ή ατομική εργασία.

Οι μεταβάσεις ανάμεσα στους κλειστούς χώρους, τις στεγασμένες περιοχές και το ανοιχτό τοπίο είναι σταδιακές. Η εκπαιδευτική δραστηριότητα μπορεί έτσι να προσαρμόζεται στη χρήση, τις καιρικές συνθήκες, το μέγεθος της ομάδας ή τον απαιτούμενο βαθμό συγκέντρωσης.

Το τοπίο δεν λειτουργεί ως διακοσμητικό περίγραμμα της αρχιτεκτονικής, αλλά συμμετέχει άμεσα στην κυκλοφορία, την κοινωνική επαφή και την καθημερινή ζωή του σχολείου.

 

Έξι διαφορετικοί «κόσμοι μάθησης»

Η χωρική οργάνωση βασίζεται σε έξι σχεδιαστικές αρχές των Rosan Bosch Studio, οι οποίες ονομάζονται Learning Worlds: Mountain Top, Cave, Campfire, Watering Hole, Hands-on και Movement.

Καθεμία αντιστοιχεί σε διαφορετικό τρόπο μάθησης και όχι σε έναν συμβατικό τύπο αίθουσας.

Το Mountain Top υποστηρίζει την παρουσίαση και την επικοινωνία προς μια ομάδα. Το Cave προσφέρει μικρότερους χώρους για συγκέντρωση, απομόνωση και ατομική εργασία. Το Campfire οργανώνεται γύρω από την αφήγηση, τον διάλογο και την κοινή προσοχή, ενώ το Watering Hole ενθαρρύνει την άτυπη ανταλλαγή και τη μάθηση μεταξύ των μαθητών.

Οι περιοχές Hands-on προορίζονται για κατασκευή, πειραματισμό και πρακτική επίλυση προβλημάτων, ενώ το Movement εντάσσει τη σωματική δραστηριότητα και το παιχνίδι στη μαθησιακή διαδικασία.

Αντί μια λειτουργία να αντιστοιχεί μόνιμα σε μία αίθουσα, οι διαφορετικές χωρικές συνθήκες επιτρέπουν σε μαθητές και εκπαιδευτικούς να μετακινούνται ανάμεσα στη συλλογική και την ατομική εργασία, τη συγκέντρωση και την εξερεύνηση, τη δομημένη διδασκαλία και την άτυπη αλληλεπίδραση.

 

Ένας μικρός οικισμός από ξυλεία

Το campus κατασκευάζεται εξ ολοκλήρου από ξυλεία βιώσιμης προέλευσης, ενώ οι εξωτερικές επιφάνειες εφαρμόζουν την παραδοσιακή ιαπωνική τεχνική Shou Sugi Ban, κατά την οποία απανθρακώνεται η εξωτερική στρώση της ξυλείας.

Οι σκούρες όψεις δημιουργούν αντίθεση με τη φύτευση, διατηρώντας ταυτόχρονα την υφή και τον φυσικό χαρακτήρα του υλικού. Η κοινή επεξεργασία προσδίδει ενιαία αρχιτεκτονική ταυτότητα στους διαφορετικούς κτιριακούς όγκους.

Πλατείες από οπτόπλινθους εισάγουν μια δεύτερη υλικότητα, με αναφορές στην τοπική αρχιτεκτονική της Ουρουγουάης. Η γηγενής φύτευση εισχωρεί ανάμεσα στα κτίρια και ενισχύει τη συνέχεια με το ευρύτερο τοπίο.

Η ξυλεία, οι οπτόπλινθοι και η φύτευση συγκροτούν έτσι μια περιορισμένη υλική παλέτα που συνδέει την αρχιτεκτονική με τα φυσικά και πολιτισμικά χαρακτηριστικά του τόπου.

 

Μάθηση ανάμεσα στο εσωτερικό και το ύπαιθρο

Η αρχιτεκτονική δημιουργεί επανειλημμένα ενδιάμεσες συνθήκες αντί για απόλυτα όρια.

Οι στεγασμένοι χώροι επιτρέπουν στις δραστηριότητες να επεκτείνονται έξω από τις κλειστές αίθουσες. Οι διαδρομές δεν λειτουργούν μόνο ως στοιχεία κυκλοφορίας, αλλά και ως χώροι συνάντησης, παρατήρησης και άτυπης μάθησης.

Οι πλατείες υποστηρίζουν μεγαλύτερες συγκεντρώσεις, ενώ η φύτευση διαμορφώνει μικρότερες περιοχές με διαφορετικούς βαθμούς περίκλεισης.

Η ποικιλία αυτή προσφέρει στους μαθητές διαφορετικές επιλογές ως προς τον τρόπο και τον τόπο εργασίας. Το σχολείο λειτουργεί επομένως περισσότερο ως ένα διασυνδεδεμένο σύστημα περιβαλλόντων μάθησης παρά ως μια ακολουθία προκαθορισμένων αιθουσών.

 

Η φυσική εμπειρία στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης

Το έργο αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία τα ψηφιακά εργαλεία και η τεχνητή νοημοσύνη επηρεάζουν ολοένα περισσότερο τον τρόπο πρόσβασης και ανταλλαγής της γνώσης.

Το The Garzón School δεν αντιμετωπίζει ανταγωνιστικά την τεχνολογία. Δίνει όμως έμφαση σε μορφές μάθησης που εξαρτώνται από τη φυσική παρουσία: την κίνηση, την άμεση επικοινωνία, την εμπειρία των υλικών, την παρατήρηση και τη σχέση με το φυσικό περιβάλλον.

Οι μαθητές μπορούν να κατασκευάζουν, να πειραματίζονται, να παίζουν, να συνεργάζονται και να παρατηρούν τις μεταβολές του τοπίου στο πλαίσιο της καθημερινής σχολικής ζωής.

Ο φυσικός χώρος λειτουργεί έτσι ως ενεργό συμπλήρωμα των ψηφιακών μορφών μάθησης και προσφέρει εμπειρίες που δεν περιορίζονται στη μετάδοση πληροφοριών.

 

Η αρχιτεκτονική ως εκπαιδευτική υποδομή

Στο The Garzón School, η αρχιτεκτονική δεν αντιμετωπίζεται απλώς ως κέλυφος ενός προκαθορισμένου εκπαιδευτικού προγράμματος.

Η σχέση με το τοπίο, η ποικιλία των χωρικών συνθηκών και η απουσία αυστηρών ορίων ανάμεσα στη μάθηση και την κυκλοφορία δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου μπορούν να συνυπάρχουν διαφορετικές δραστηριότητες.

Οι Rosan Bosch Studio αντιμετωπίζουν το masterplan, την αρχιτεκτονική τοπίου, τα κτίρια και τους εσωτερικούς χώρους ως αλληλένδετα μέρη του ίδιου εκπαιδευτικού συστήματος.

Το αποτέλεσμα αντικαθιστά την επανάληψη της συμβατικής σχολικής αίθουσας με ένα ποικιλόμορφο σύνολο χώρων για συγκέντρωση, επικοινωνία, πειραματισμό, κίνηση και συλλογική δραστηριότητα. Η αρχιτεκτονική γίνεται μέρος της παιδαγωγικής υποδομής, ενώ το φυσικό τοπίο συμμετέχει στην καθημερινή εμπειρία της μάθησης.

Μια κατοικία του 1893 στη Marvila της Λισαβόνας ανακαινίζεται και επεκτείνεται μέσα από μεγάλα κενά, αδρές εσωτερικές επιφάνειες και ένα γαλάζιο φυσικό επίχρισμα που ενοποιεί το παλιό με το νέο.

Το Blue House στη Λισαβόνα από τους extrastudio είναι το πρώτο από τρία έργα κατοικίας που το γραφείο ονομάζει casas poveras. Η σειρά διαμορφώθηκε σε μια περίοδο αβεβαιότητας, με στόχο τον περιορισμό του σχεδιασμού στα απολύτως απαραίτητα χωρίς να μειώνεται η κλίμακα των χώρων. Στο Blue House, η προσέγγιση αυτή οδηγεί σε μια κατοικία 251τ.μ., όπου το υφιστάμενο κτίριο, η νέα επέκταση και τα υλικά συνυπάρχουν χωρίς να αποκρύπτονται οι ατέλειες ή τα ίχνη της κατασκευής.

Η κατοικία βρίσκεται στη Marvila, μια περιοχή της Λισαβόνας που μετασχηματίστηκε από αγροτική ζώνη σε βασική βιομηχανική περιοχή της πόλης και, αργότερα, σε τόπο συγκέντρωσης εργαστηρίων και πολιτιστικών χρήσεων. Αντί να εξαλείψει τον λιτό χαρακτήρα του αρχικού κτίσματος, ο σχεδιασμός τον αντιμετωπίζει ως καταγραφή της προηγούμενης καθημερινής ζωής και τον εντάσσει στη νέα αρχιτεκτονική.

 

Διατήρηση της κατοικίας του 1893

Το έργο ανακαινίζει και επεκτείνει μια ισόγεια κατοικία του 1893, διατηρώντας πλήρως τον υφιστάμενο φέροντα οργανισμό.

Αρχιτεκτονικά στοιχεία των αρχικών όψεων αφαιρέθηκαν, αποκαταστάθηκαν και επανατοποθετήθηκαν στις νέες. Οι παλιές και οι νέες επιφάνειες αποκτούν το ίδιο τελείωμα, αποφεύγοντας μια συμβατική οπτική διάκριση ανάμεσα στην αποκατάσταση και την προσθήκη.

Οι διαφορετικές χρονικές φάσεις παραμένουν ευανάγνωστες κυρίως μέσα από τη μεταβολή του περιγράμματος και την υφή των υλικών. Οι ατέλειες της αρχικής κατασκευής δεν εξαλείφονται, αλλά διατηρούνται ως ίχνη της προηγούμενης ζωής του κτιρίου.

 

Δύο μεγάλα χωρικά κενά

Δύο βασικές κινήσεις οργανώνουν τη νέα κατοικία.

Προς τον δρόμο, μια αφαίρεση σε όλο το πλάτος της όψης δημιουργεί ένα αίθριο διπλού ύψους. Το κενό εξασφαλίζει σκίαση και ιδιωτικότητα στα υπνοδωμάτια, ενώ λειτουργεί ως ενδιάμεσος χώρος ανάμεσα στο εσωτερικό και τον δρόμο.

Στην απέναντι πλευρά, ένας εσωτερικός χώρος τριπλού ύψους στρέφεται προς τον κήπο και αποκαλύπτει ολόκληρη την κατακόρυφη διάσταση της επέκτασης. Οι δύο χειρισμοί δημιουργούν διαφορετικές συνθήκες: ένα προστατευμένο αίθριο προς την πόλη και έναν μεγάλο εσωτερικό χώρο προς τον ιδιωτικό κήπο.

Στην πίσω όψη, μια κατακόρυφη σχισμή φωτός προκύπτει από έναν πολεοδομικό περιορισμό που τέμνει διαγώνια τη μία γωνία του κτιρίου. Αντί να υποβαθμιστεί, η συνθήκη εντάσσεται στη σύνθεση. Για λίγα λεπτά προς το τέλος της ημέρας, μια στενή δέσμη φυσικού φωτός εισέρχεται στο εσωτερικό και μετακινείται πάνω στις επιφάνειες.

 

Το γκαράζ μέσα στον χώρο διημέρευσης

Μία από τις βασικές απαιτήσεις των ιδιοκτητών ήταν η κατοικία να αποκτήσει έναν ανοιχτό χαρακτήρα τύπου loft και το γκαράζ να ενσωματωθεί πλήρως στον χώρο διημέρευσης.

Με αυτόν τον τρόπο, η εργασία σε αυτοκίνητα ή μοτοσικλέτες μπορεί να πραγματοποιείται χωρίς να αποκόπτεται από την καθημερινή οικογενειακή ζωή.

Ο σχεδιασμός δεν αντιμετωπίζει επομένως το γκαράζ ως βοηθητικό και απομονωμένο δωμάτιο. Η μεγάλη κλίμακα του κύριου χώρου επιτρέπει σε διαφορετικές δραστηριότητες να συνυπάρχουν σε ένα ενιαίο περιβάλλον, διευρύνοντας την έννοια του οικιακού χώρου.

 

Υλικά που αποφασίζονται στο εργοτάξιο

Μετά τον καθορισμό της βασικής αρχιτεκτονικής ιδέας, οι επιλογές των τελειωμάτων, των υφών και των χρωμάτων παρέμειναν σκόπιμα ανοιχτές.

Πολλές αποφάσεις ελήφθησαν στο εργοτάξιο μέσα από τη συνεργασία των αρχιτεκτόνων, των τεχνιτών και των ιδιοκτητών. Η ίδια η κατασκευαστική διαδικασία μετατρέπεται έτσι σε μέρος του σχεδιασμού.

Οι τεχνικές εφαρμογής και οι ιδιαιτερότητες της χειρωνακτικής εργασίας παραμένουν ευανάγνωστες στο τελικό αποτέλεσμα. Οι επιφάνειες δεν επιδιώκουν μια τυποποιημένη ομοιομορφία, αλλά διατηρούν διαφορές στην υφή και στο τελείωμα.

 

Αλουμίνιο και αδρό γκρι επίχρισμα

Ολόκληρο το ισόγειο καλύπτεται με φύλλα αλουμινίου που βουρτσίστηκαν στο χέρι από έναν από τους τεχνίτες του έργου.

Η απαλή και φωτεινή μεταλλική επιφάνεια αντιπαραβάλλεται με την περισσότερο αδρή υλικότητα των τοίχων.

Στο εσωτερικό, οι τοίχοι παραμένουν σχεδόν ανεπίχριστοι, καλυμμένοι μόνο με μια γκρι βασική στρώση σοβά που προέκυψε ως οικονομική λύση κατά την κατασκευή. Το ενιαίο γκρι τελείωμα συνδέει οπτικά τα διαφορετικά στοιχεία και παραπέμπει διακριτικά στο βιομηχανικό παρελθόν της Marvila.

 

Το γαλάζιο επίχρισμα ως ενιαία επιφάνεια

Το χαρακτηριστικό μπλε χρώμα της κατοικίας προέρχεται από το ίδιο το υφιστάμενο κτίριο.

Ένα επίχρισμα ασβέστη με χρωστική ultramarine blue καλύπτει ολόκληρο τον εξωτερικό όγκο και ενοποιεί οπτικά την αρχική κατασκευή με τη νέα επέκταση.

Λόγω της αστάθειας της χρωστικής, κάθε όψη έπρεπε να ολοκληρωθεί μέσα σε μία ημέρα, χωρίς αρμούς ή μεταγενέστερες διορθώσεις. Η διαδικασία αυτή αφήνει μικρές διαφοροποιήσεις στην τελική επιφάνεια και καθιστά την εφαρμογή μέρος της αρχιτεκτονικής έκφρασης.

Το μπλε δεν χρησιμοποιείται για να υπογραμμίσει τη νέα προσθήκη. Αντίθετα, δημιουργεί μια ενιαία στρώση που δυσκολεύει την άμεση διάκριση μεταξύ παλιού και νέου. Το περίγραμμα και οι υφές του κτιρίου αποκαλύπτουν τελικά τις διαφορετικές χρονικές φάσεις.

 

Η κατασκευή ως μέρος του σχεδιασμού

Το Blue House διαμορφώνεται μέσα από τη συνύπαρξη διατήρησης, επέκτασης και αποφάσεων που προκύπτουν κατά την κατασκευή.

Ο αρχικός φορέας παραμένει, ενώ μεγάλα χωρικά κενά επαναπροσδιορίζουν τη σχέση του σπιτιού με τον δρόμο, τον κήπο και το φυσικό φως. Το βουρτσισμένο αλουμίνιο, ο γκρι σοβάς και το χρωματισμένο επίχρισμα ασβέστη δημιουργούν επιφάνειες των οποίων ο χαρακτήρας εξαρτάται άμεσα από τον τρόπο εφαρμογής τους.

Οι extrastudio αποφεύγουν έτσι έναν απόλυτο διαχωρισμό ανάμεσα στο ιστορικό κέλυφος και τη σύγχρονη επέμβαση. Το παλιό και το νέο ενοποιούνται μέσα από το χρώμα και την κατασκευή, παραμένοντας ταυτόχρονα διακριτά στη μορφή, την υφή και τα ίχνη του αρχικού κτιρίου.

Οι ανάγλυφες οροφές, το καθαρό ύψος πέντε μέτρων και μια ξύλινη σκάλα ηλικίας περίπου ενός αιώνα αποτελούν το υπόβαθρο για την ανακαίνιση ενός διαμερίσματος της δεκαετίας του 1920 στην Κυψέλη.

 

Το The Upper House στην Αθήνα από τους A&O Architects και Saint of Athens καταλαμβάνει τον πρώτο όροφο ενός κτιρίου της δεκαετίας του 1920 στην Κυψέλη. Το διαμέρισμα των 220τ.μ. διατηρεί χαρακτηριστικά της εκλεκτικιστικής οικιακής αρχιτεκτονικής που αναπτύχθηκε στην Αθήνα στις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα, όπως οροφές ύψους πέντε μέτρων, περίτεχνες γύψινες διακοσμήσεις και μια ιδιαίτερα άνετη χωρική οργάνωση.

Η κατοικία είχε αρχικά κατασκευαστεί για την οικογένεια ενός Έλληνα βιομηχάνου. Η νέα επέμβαση προσαρμόζει το εσωτερικό στις σημερινές απαιτήσεις χωρίς να αναιρεί τα βασικά χαρακτηριστικά του.

Τα διατηρημένα αρχιτεκτονικά στοιχεία συνυπάρχουν με νέες λειτουργίες, ειδικές κατασκευές, σύγχρονη επίπλωση και τεχνικό εξοπλισμό.

 

 

Διατήρηση της αρχικής χωρικής οργάνωσης

Η υφιστάμενη κάτοψη βασίζεται σε μεγάλους χώρους που συνδέονται μέσα από μεγάλα ανοίγματα και επιτρέπουν την άνετη κυκλοφορία σε ολόκληρη την κατοικία.

Αντί να αντικατασταθεί η διάταξη από ένα ριζικά διαφορετικό σύστημα, η ανακαίνιση αξιοποιεί τις υπάρχουσες αναλογίες και τις σχέσεις ανάμεσα στα δωμάτια.

Δύο χώροι υποδοχής επανασχεδιάζονται ως καθιστικά, ενώ στο πρόγραμμα εντάσσονται νέα τραπεζαρία, κύριο υπνοδωμάτιο με ιδιωτικό λουτρό, ξενώνας και WC επισκεπτών.

Βιβλιοθήκη, κουζίνα και pantry συμπληρώνουν τις λειτουργίες. Οι επιμέρους περιοχές παραμένουν σαφείς, αλλά η αρχική κυκλοφορία τις συνδέει σε μια συνεχή ακολουθία.

Ιδιαίτερη θέση διατηρεί η αρχική ξύλινη σκάλα. Η προσεκτική αποκατάστασή της αφήνει ευανάγνωστη την ηλικία και την προηγούμενη ζωή του διαμερίσματος.

 

Ο υφιστάμενος διάκοσμος ως μέρος του νέου εσωτερικού

Οι αρχικές γύψινες διακοσμήσεις αντιμετωπίζονται ως ενεργό στοιχείο του σχεδιασμού και όχι ως απομονωμένο ιστορικό κατάλοιπο.

Τα ανάγλυφα μοτίβα των οροφών διατηρούνται μέσα σε μια περισσότερο συγκρατημένη χρωματική παλέτα, ώστε να παραμένουν ευανάγνωστα το βάθος, η κλίμακα και η λεπτομέρειά τους.

Το μεγάλο ύψος των δωματίων ενισχύει την παρουσία τους και μεταβάλλει τις αναλογίες της νέας επίπλωσης και του φωτισμού.

Η επέμβαση δεν επιχειρεί, επομένως, να εξουδετερώσει τον εκλεκτικιστικό χαρακτήρα του διαμερίσματος. Τα σύγχρονα στοιχεία τοποθετούνται μέσα στο υφιστάμενο πλαίσιο, δημιουργώντας ελεγχόμενες αντιθέσεις ανάμεσα στον ιστορικό διάκοσμο και τις νέες προσθήκες.

 

 

Ειδικές κατασκευές και διαφορετικές ταυτότητες

Οι custom-made κατασκευές αποκτούν σημαντικό ρόλο στο εσωτερικό.

Ειδικά σχεδιασμένη ντουλάπα, ξύλινες επενδύσεις και ιαπωνική ταπετσαρία προσδίδουν διαφορετική ταυτότητα στα επιμέρους δωμάτια, χωρίς να διακόπτουν τη συνοχή της κατοικίας.

Ορισμένα από τα νέα στοιχεία αντιμετωπίζονται ως μέρος των αρχιτεκτονικών επιφανειών, ενώ άλλα λειτουργούν ως αυτόνομα έπιπλα και αντικείμενα.

Έπιπλα ιδιαίτερου σχεδιασμού, φωτιστικά, σύγχρονοι ανεμιστήρες οροφής, έργα τέχνης και προσωπικά αντικείμενα των κατοίκων συνυπάρχουν με την αρχική αρχιτεκτονική. Έτσι, κάθε δωμάτιο αποκτά ξεχωριστό χαρακτήρα, ενώ παράλληλα διατηρείται η αίσθηση ενός εσωτερικού που έχει συγκεντρώσει διαφορετικές χρονικές στρώσεις.

Ο σχεδιασμός δεν επιδιώκει την απόλυτη ομοιομορφία. Επιτρέπει διαφοροποιήσεις σε χρώμα, υλικά και επίπλωση ανάμεσα στις επιμέρους περιοχές.

 

Ξύλινο δάπεδο και ελληνικό μάρμαρο

Η υλική παλέτα συνδέει τους χώρους και ταυτόχρονα διατηρεί την αντίθεση ανάμεσα στο αποκατεστημένο κέλυφος και τις νέες επεμβάσεις.

Το ξύλινο δάπεδο σε διάταξη chevron διατρέχει τους κύριους χώρους και διαμορφώνει ένα συνεχές γεωμετρικό υπόβαθρο. Ελληνικό μάρμαρο χρησιμοποιείται επιλεκτικά, ιδιαίτερα στα λουτρά και σε επιφάνειες όπου απαιτείται περισσότερο ορυκτός χαρακτήρας.

Η ξυλεία επανέρχεται τόσο στην αρχική σκάλα όσο και στις νέες ειδικές κατασκευές. Με αυτόν τον τρόπο, διαφορετικές χρονικές φάσεις του εσωτερικού αποκτούν μια κοινή υλική αναφορά χωρίς να συγχέονται μεταξύ τους.

Ξυλεία, μάρμαρο, βαμμένες επιφάνειες, ταπετσαρίες και γύψινος διάκοσμος δημιουργούν τελικά ένα εσωτερικό που βασίζεται στην ποικιλία των υφών και όχι σε ένα ενιαίο τελείωμα.

 

 

Σύγχρονα συστήματα μέσα στο ιστορικό κέλυφος

Η ανακαίνιση ενσωματώνει σύγχρονες τεχνολογίες στην υφιστάμενη κατασκευή.

Συστήματα Internet of Things, καθώς και νέες εγκαταστάσεις θέρμανσης και ψύξης, υποστηρίζουν την καθημερινή λειτουργία της κατοικίας χωρίς να αποκτούν κυρίαρχη παρουσία στο εσωτερικό.

Η τεχνική αναβάθμιση λειτουργεί συμπληρωματικά προς την αποκατάσταση. Η σύγχρονη άνεση εισάγεται μέσα στο υπάρχον χωρικό πλαίσιο χωρίς να γίνεται αφορμή για την εξάλειψή του.

 

Μια νέα στρώση στο εσωτερικό της δεκαετίας του 1920

Το The Upper House οργανώνεται τελικά γύρω από τη συνύπαρξη διαφορετικών χρονικών περιόδων.

Οι αρχικές αναλογίες, η ξύλινη σκάλα και οι γύψινες διακοσμήσεις διατηρούν την ταυτότητα της κατοικίας. Οι νέες ξυλουργικές κατασκευές, οι ταπετσαρίες, η επίπλωση, ο φωτισμός και τα τεχνικά συστήματα προσθέτουν ένα σύγχρονο επίπεδο.

Οι A&O Architects και Saint of Athens αντιμετωπίζουν έτσι την ανακαίνιση όχι ως ανακατασκευή ενός ιστορικού εσωτερικού, αλλά ως συνέχεια της εξέλιξής του. Το υπάρχον κέλυφος παραμένει ευανάγνωστο και υποδέχεται μια νέα συνθήκη κατοίκησης.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο Apartments 2025, ετήσια έκδοση των ek Architectural Publications.

Μια συμπαγής κυβική κατοικία στο Κανόνι οργανώνεται μέσα από εσοχές, αίθρια και επιλεκτικά ανοίγματα, διαβαθμίζοντας τη σχέση ανάμεσα στην ιδιωτικότητα, τη φύτευση και τον ετερογενή ιστό της Κέρκυρας.

Το The Habitus Project από τους Thymi Architects βρίσκεται στο Κανόνι της Κέρκυρας, σε μια περιοχή μετάβασης μεταξύ αστικού και προαστιακού ιστού. Η ετερογενής δόμηση της γειτονιάς δεν προσφέρει ένα ενιαίο μορφολογικό πρότυπο προς αναπαραγωγή. Αντίθετα, ο σχεδιασμός εστιάζει στον τρόπο με τον οποίο η κατοικία φιλτράρει τη σχέση της με το άμεσο περιβάλλον.

Η κατοικία συγκροτείται ως ένας συμπαγής όγκος, όπου τα ανοίγματα και τα κενά αποκτούν πρωτεύοντα ρόλο. Η επαφή με τη γειτονιά δεν βασίζεται στην άμεση οπτική έκθεση, αλλά σε ελεγχόμενες θεάσεις, διαφορετικά βάθη και διαδοχικές μεταβάσεις μεταξύ εσωτερικού και υπαίθριου χώρου.

 

Αφαίρεση από τον συμπαγή όγκο

Η αρχιτεκτονική σύνθεση προκύπτει μέσα από μια διαδικασία αφαίρεσης από έναν αρχικό κυβικό όγκο. Εσοχές, κενά και ανοίγματα διαμορφώνουν την τελική μορφή και οργανώνουν τις σχέσεις μεταξύ των χώρων.

Τα ανοίγματα διαφοροποιούνται ανάλογα με τον προσανατολισμό, τη χρήση και τον επιθυμητό βαθμό έκθεσης. Άλλοτε λειτουργούν ως βαθιά καδραρίσματα προς τη γειτονιά και το τοπίο και άλλοτε ως στενότερες κατακόρυφες τομές που εισάγουν ελεγχόμενο φυσικό φως. Σε επιλεγμένα σημεία διευρύνονται, ενισχύοντας τη συνέχεια μεταξύ εσωτερικού και εξωτερικού χώρου.

Στην κύρια όψη, η υποχώρηση του ισογείου δημιουργεί ένα προστατευμένο κατώφλι εισόδου και προσδίδει βάθος. Στον όροφο, η αφαίρεση ενός ακόμη τμήματος του όγκου σχηματίζει εσωτερικό αίθριο, εντάσσοντας το φυσικό φως, τη φύτευση και τον υπαίθριο χώρο μέσα στην κατοικία.

Η λιτή μορφή διαμορφώνεται έτσι κυρίως από τη σκιά, το βάθος και την εναλλαγή συμπαγών και κενών στοιχείων.

 

Οι φυτεμένες ζώνες ως μέρος της σύνθεσης

Οι υποχρεωτικές αποστάσεις από τα όρια του οικοπέδου δεν αντιμετωπίζονται ως υπολειμματικοί χώροι.

Αντίθετα, εντάσσονται ενεργά στη σύνθεση ως φυτεμένες ζώνες και δημιουργούν ένα πρώτο επίπεδο απόστασης από τον δρόμο και τα γειτονικά κτίρια. Η φύτευση, τα όρια και τα ανοίγματα λειτουργούν συνδυαστικά, επιτρέποντας την επαφή με το περιβάλλον χωρίς να αναιρείται η ιδιωτικότητα.

Με αυτόν τον τρόπο, η κατοικία διατηρεί έναν βαθμό εσωστρέφειας χωρίς να αποκόπτεται από τη γειτονιά. Το περιβάλλον παραμένει παρόν, αλλά εμφανίζεται επιλεκτικά μέσα από τα ανοίγματα και τη φύτευση.

 

Χώροι διημέρευσης σε σχέση με τον κήπο

Η κατοικία αναπτύσσεται σε τρία επίπεδα. Οι κύριοι χώροι οργανώνονται στο ισόγειο και στον όροφο, ενώ οι βοηθητικές λειτουργίες τοποθετούνται στο υπόγειο.

Στο ισόγειο, η κουζίνα, η τραπεζαρία και το καθιστικό συγκροτούν έναν ενιαίο χώρο σε άμεση σχέση με τον κήπο. Παρά την οπτική συνέχεια, οι επιμέρους λειτουργίες διατηρούν την αυτονομία τους μέσα από τη διάταξη των σταθερών στοιχείων και την υλικότητα.

Η σκάλα βρίσκεται στον πυρήνα της σύνθεσης. Δεν λειτουργεί μόνο ως μέσο κυκλοφορίας, αλλά συμμετέχει στην οργάνωση του εσωτερικού και αναπτύσσει οπτικές σχέσεις καθ’ ύψος.

Έτσι, η χωρική συνέχεια δεν περιορίζεται στη σύνδεση με τον κήπο, αλλά επεκτείνεται και ανάμεσα στα διαφορετικά επίπεδα.

 

Εσωτερικό αίθριο στην ιδιωτική ζώνη

Στον όροφο, το κεντρικό υπνοδωμάτιο και οι βοηθητικές λειτουργίες οργανώνονται γύρω από το εσωτερικό αίθριο.

Το αίθριο λειτουργεί ταυτόχρονα ως πηγή φυσικού φωτισμού, φυτεμένος υπαίθριος χώρος και στοιχείο ιδιωτικότητας. Αντί οι ιδιωτικοί χώροι να ανοίγονται άμεσα προς τα γειτονικά κτίρια, αποκτούν ένα προστατευμένο εξωτερικό περιβάλλον στο εσωτερικό του κτιριακού όγκου.

Η εσωστρέφεια αυτή συνδυάζεται με επιλεγμένες φυγές προς το ευρύτερο περιβάλλον. Η κατοικία μεταβάλλεται συνεχώς ανάμεσα στην εξωστρέφεια και την περίκλειση, ανάλογα με τη θέση και τη λειτουργία κάθε ανοίγματος.

 

Περιορισμένη υλική παλέτα

Η επιλογή των υλικών ακολουθεί την ίδια λογική λιτότητας και σαφήνειας που χαρακτηρίζει τη χωρική οργάνωση.

Ξύλινες επενδύσεις και ενσωματωμένα στοιχεία αποθήκευσης ορίζουν διαφορετικές ζώνες στο εσωτερικό και δημιουργούν συνέχεια μεταξύ των χώρων. Τα σκούρα μεταλλικά πλαίσια των κουφωμάτων τονίζουν τη γεωμετρία και το βάθος των ανοιγμάτων, ενισχύοντας την αντίθεση με τη συμπαγή μάζα του κτιρίου.

Η πατητή τσιμεντοκονία δημιουργεί συνεχείς επιφάνειες, ενώ το μάρμαρο χρησιμοποιείται επιλεκτικά σε δάπεδα, βαθμίδες και λεπτομέρειες.

Η περιορισμένη χρωματική και υλική παλέτα λειτουργεί ως ήρεμο υπόβαθρο για τις μεταβολές του φυσικού φωτός και της σκιάς κατά τη διάρκεια της ημέρας.

 

Καδράροντας τον προαστιακό ιστό

Το The Habitus Project ανταποκρίνεται στην ετερογένεια του περιβάλλοντος χωρίς να υιοθετεί μορφολογικά στοιχεία από τα γειτονικά κτίρια.

Η αρχιτεκτονική λειτουργεί ως μέσο διαχείρισης αυτής της σχέσης. Κενά, όρια, φύτευση και ανοίγματα καθορίζουν τι παραμένει ορατό, τι προστατεύεται και πώς γίνεται αντιληπτή η μετάβαση από το ιδιωτικό εσωτερικό προς τη γειτονιά.

Η σχέση με το περιβάλλον παραμένει επιλεκτική και διαβαθμίζεται ανάμεσα στην εξωστρέφεια και την ιδιωτικότητα. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, η γειτονιά, η φύτευση και οι μεταβολές του φυσικού φωτός εντάσσονται στην καθημερινή εμπειρία της κατοίκησης.

Καμπύλες επιφάνειες, ευέλικτες αίθουσες σεμιναρίων και εμφανείς εγκαταστάσεις οργανώνουν έναν επιπλέον όροφο των γραφείων της Baseblue στον Πειραιά για εταιρικές εκδηλώσεις, συναντήσεις και εκπαίδευση προσωπικού.

Τα γραφεία της Baseblue στον Πειραιά από τους R.C.TECH καταλαμβάνουν έναν επιπλέον όροφο στα υφιστάμενα κεντρικά της ναυτιλιακής εταιρείας. Η επέμβαση, που ολοκληρώθηκε το 2023, διαμορφώνει χώρους για εταιρικές εκδηλώσεις, επιμορφωτικά σεμινάρια, συναντήσεις και περισσότερο άτυπες μορφές συνεργασίας.

Ο σχεδιασμός αντλεί αναφορές από τη χωρική ατμόσφαιρα της ταινίας 2001: A Space Odyssey του Stanley Kubrick. Η αναφορά δεν μεταφέρεται μέσα από κυριολεκτικές εικόνες, αλλά μέσω συνεχών επιφανειών, χρωματικών αντιθέσεων και καμπύλων στοιχείων που οργανώνουν την κίνηση και ενισχύουν την αίσθηση ελαφρότητας.

 

 

Κεντρική ζώνη με συνέχεια οροφής και δαπέδου

Η κύρια περιοχή του ορόφου ορίζεται από μια γυαλιστερή λευκή ψευδοροφή. Η γεωμετρία της αντιστοιχεί σε διαφορετική απόχρωση του δαπέδου, δημιουργώντας μια ευανάγνωστη κεντρική ζώνη χωρίς πρόσθετα χωρίσματα.

Στην είσοδο, ένα μεγάλο λευκό τραπέζι λειτουργεί ταυτόχρονα ως υποδοχή και κοινόχρηστη επιφάνεια εργασίας. Δίπλα του, ένας καμπύλος μπλε μεταλλικός τοίχος ακολουθεί τη γεωμετρία του και διαχωρίζει οπτικά τον χώρο συγκέντρωσης από τις αίθουσες σεμιναρίων.

Στην απέναντι πλευρά, δύο καμπύλοι καναπέδες σχηματίζουν ένα κυκλικό καθιστικό. Η διάταξη δημιουργεί μια περισσότερο άτυπη περιοχή συζήτησης και επαναφέρει τη γεωμετρία των καμπύλων επιφανειών.

 

Ευελιξία στην εκπαίδευση

Η δυνατότητα μεταβολής αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της αίθουσας σεμιναρίων. Πτυσσόμενα κινητά πανέλα επιτρέπουν τη διαίρεσή της σε δύο αυτόνομους χώρους ή την ενοποίησή της σε μία μεγαλύτερη αίθουσα.

Ανάλογη ευελιξία ακολουθεί η επίπλωση. Η διάταξη των τραπεζιών μπορεί να μεταβάλλεται ανάλογα με τον αριθμό των συμμετεχόντων και τον χαρακτήρα κάθε δραστηριότητας.

Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στην ακουστική απόδοση. Διάτρητη ψευδοροφή από γυψοσανίδα και ειδικά σχεδιασμένες ξύλινες επενδύσεις ενσωματώνονται στον χώρο, αντιμετωπίζοντας τις τεχνικές απαιτήσεις ως μέρος της συνολικής αρχιτεκτονικής σύνθεσης.

 

 

Δρυς και εμφανής κατασκευή

Στην αίθουσα συναντήσεων, η υλικότητα διαφοροποιείται. Μία από τις επιφάνειες επενδύεται με δρυ, ενώ στην οροφή η υφιστάμενη πλάκα Zoellner παραμένει εμφανής.

Η σχέση ανάμεσα στις νέες επενδύσεις και την υπάρχουσα κατασκευή επεκτείνεται και στους υπόλοιπους χώρους. Τμήματα των Η/Μ εγκαταστάσεων διατηρούνται εμφανή, εντάσσοντας την τεχνική υποδομή στην εικόνα του εσωτερικού.

Η επιλογή αποφεύγει την πλήρη απόκρυψη του υφιστάμενου κελύφους πίσω από μια ενιαία ψευδοροφή. Ο αρχικός φορέας και οι νέες παρεμβάσεις παραμένουν έτσι διακριτά και ευανάγνωστα.

 

Επιμήκεις αρχιτεκτονικές επιφάνειες

Τα οριζόντια και κατακόρυφα στοιχεία αποκτούν σκόπιμα μεγαλύτερη κλίμακα από εκείνη ενός συμβατικού επίπλου ή χωρίσματος. Η λευκή οροφή, ο μπλε μεταλλικός τοίχος, οι επιφάνειες εργασίας και οι ξύλινες επενδύσεις γίνονται αντιληπτές ως συνεχείς αρχιτεκτονικές επιφάνειες.

Οι επιμήκεις αναλογίες τους, σε συνδυασμό με την εμφανή κατασκευή και τις εγκαταστάσεις, περιορίζουν την αίσθηση ενός συμβατικού περίκλειστου γραφείου. Τα επιμέρους στοιχεία μοιάζουν να αποδεσμεύονται μεταξύ τους, δημιουργώντας ένα περισσότερο ανάλαφρο εσωτερικό.

Το μπλε μέταλλο, οι λευκές επιφάνειες, η φυσική δρυς και η υφιστάμενη κατασκευή συγκροτούν μια περιορισμένη παλέτα, μέσα από την οποία οι διαφορετικές λειτουργίες παραμένουν σαφείς.

 

 

Χώρος εργασίας πέρα από το ατομικό γραφείο

Το πρόγραμμα δεν περιορίζεται στην ατομική εργασία. Δίνει έμφαση στην εκπαίδευση, τη συνάντηση και τη συλλογική δραστηριότητα.

Αίθουσες σεμιναρίων, meeting rooms, κοινόχρηστες επιφάνειες εργασίας και άτυπα καθιστικά συνυπάρχουν στον ίδιο όροφο. Τα κινητά στοιχεία επιτρέπουν στις μεταξύ τους σχέσεις να μεταβάλλονται ανάλογα με τις ανάγκες.

Τα γραφεία Baseblue λειτουργούν έτσι ως μια ευέλικτη επέκταση των κεντρικών εγκαταστάσεων της εταιρείας. Με περιορισμένο αριθμό αρχιτεκτονικών χειρισμών —καμπύλες επιφάνειες, χρώμα, εμφανή κατασκευή και κινητά χωρίσματα— δημιουργούνται διαφορετικές συνθήκες εργασίας χωρίς κατακερματισμό του εσωτερικού.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο Τεύχος ek: 290 | Σεπτέμβριος 2024, μηνιαία έκδοση των ek Architectural Publications.

Τα υφιστάμενα μωσαϊκά δάπεδα και οι ανάγλυφες οροφές αποτελούν την αφετηρία για την ανακαίνιση ενός διαμερίσματος 200τ.μ. στη Βαρκελώνη, όπου το χρώμα, οι ειδικές ξυλουργικές κατασκευές και η νέα χωρική οργάνωση συνδέουν τον ιστορικό χαρακτήρα με τη σύγχρονη κατοίκηση.

 

Το διαμέρισμα στο Paseo San Juan από τους YLAB Architects βρίσκεται σε κτίριο του 19ου αιώνα στο κέντρο της Βαρκελώνης. Η κατοικία των 200τ.μ., η οποία βρισκόταν σε κακή κατάσταση, αναδιαμορφώθηκε για ένα ζευγάρι από την Αυστραλία που επιθυμούσε να δημιουργήσει τη μόνιμη ευρωπαϊκή του βάση και, παράλληλα, έναν άνετο χώρο φιλοξενίας για συγγενείς και φίλους.

Η επέμβαση συνδυάζει τις σύγχρονες απαιτήσεις κατοίκησης με τη διατήρηση των ιδιαίτερων αρχιτεκτονικών στοιχείων. Τα περίτεχνα μωσαϊκά δάπεδα και οι αρχικές ανάγλυφες οροφές παραμένουν βασικά χαρακτηριστικά του εσωτερικού, ενώ η κάτοψη, οι ειδικές κατασκευές, τα τελειώματα και οι τεχνικές υποδομές προσαρμόζονται στο νέο πρόγραμμα.

 

 

Δύο διακριτές περιοχές κατοίκησης

Η νέα διαρρύθμιση οργανώνει την κατοικία σε δύο βασικές ζώνες, οι οποίες διαχωρίζονται από το χολ της εισόδου.

Η μεγαλύτερη περιλαμβάνει τους χώρους διημέρευσης και φιλοξενίας, επιτρέποντας στην καθημερινή ζωή και τις κοινωνικές λειτουργίες να αναπτύσσονται σε μια περισσότερο ανοιχτή ακολουθία χώρων.

Η μικρότερη λειτουργεί ως ιδιωτική σουίτα και προσφέρει στους ιδιοκτήτες μια περισσότερο απομονωμένη περιοχή της κατοικίας.

Ο διαχωρισμός δημιουργεί σαφή διάκριση ανάμεσα στη συλλογική και την ιδιωτική ζωή, χωρίς να κατακερματίζει το διαμέρισμα σε απομονωμένα δωμάτια. Το χολ μετατρέπεται σε σημείο μετάβασης, επιτρέποντας στις δύο περιοχές να λειτουργούν με έναν βαθμό αυτονομίας.

 

Το υφιστάμενο μωσαϊκό ως αφετηρία του χρώματος

Κεντρικό σημείο αναφοράς για τη νέα χρωματική παλέτα αποτελεί το αρχικό μωσαϊκό δάπεδο.

Τα χρώματα και τα μοτίβα μεταβάλλονται από δωμάτιο σε δωμάτιο, δημιουργώντας μια ακολουθία διαφορετικών επιφανειών που αποτελούσαν ήδη μέρος της ταυτότητας του διαμερίσματος.

Αντί να περιορίσουν αυτή την ποικιλία, οι YLAB Architects την αξιοποιούν ως βάση για την επιλογή των νέων τελειωμάτων. Οι τοίχοι αποκτούν απαλές, συμπληρωματικές αποχρώσεις που συνομιλούν με τα υφιστάμενα δάπεδα χωρίς να τα ανταγωνίζονται.

Ένα συνεχές σκούρο καφέ φινίρισμα διατρέχει την κατοικία μέσα από σοβατεπί, πλαίσια και ειδικές ξυλουργικές κατασκευές. Η γραμμή αυτή προσδίδει ενότητα στο σύνολο και τονίζει τις μεταβάσεις ανάμεσα στα διαφορετικά δωμάτια.

 

 

Φως στους περισσότερο κλειστούς χώρους

Η υφιστάμενη κάτοψη περιλαμβάνει μικρότερους εσωτερικούς χώρους με περιορισμένη πρόσβαση στο φυσικό φως.

Στρατηγικά τοποθετημένος φωτισμός και ανακλαστικές επιφάνειες ενισχύουν την αίσθηση βάθους και φωτεινότητας. Αντί για ριζική μεταβολή της ιστορικής διάταξης, οι συνθήκες βελτιώνονται μέσα από ελεγχόμενες παρεμβάσεις στις επιφάνειες και τον φωτισμό.

Παράλληλα, τα αρχικά κουφώματα αντικαταστάθηκαν από σύγχρονα στοιχεία υψηλής απόδοσης, ώστε να ενισχυθούν η θερμική και η ακουστική μόνωση.

Η τεχνική αναβάθμιση εντάσσεται διακριτικά στην ανακαίνιση, υποστηρίζοντας τις σημερινές απαιτήσεις εσωτερικής άνεσης χωρίς να κυριαρχεί στην εικόνα του διαμερίσματος.

 

Ειδικές κατασκευές και υφιστάμενη αρχιτεκτονική

Οι ειδικές ξυλουργικές κατασκευές αποτελούν ένα νέο λειτουργικό επίπεδο μέσα στο διατηρημένο αρχιτεκτονικό πλαίσιο.

Οι αποχρώσεις τους συνδέονται με τα χρώματα που προϋπήρχαν στο εσωτερικό, ενώ ο σχεδιασμός τους επιτρέπει να συνυπάρχουν με τις αρχικές οροφές, τα μωσαϊκά δάπεδα και τα ανοίγματα.

Ανάλογη λογική ακολουθεί και η επίπλωση κατά παραγγελία. Τα επιμέρους στοιχεία ανταποκρίνονται στην ατμόσφαιρα και τη χρωματική ταυτότητα κάθε δωματίου, διατηρώντας παράλληλα τη συνοχή του συνόλου.

Η επέμβαση εξελίσσεται έτσι μέσα από την προσθήκη και τον συντονισμό νέων στοιχείων και όχι μέσα από την πλήρη αντικατάσταση του υφιστάμενου εσωτερικού.

 

 

Ενιαίος χώρος διημέρευσης

Η κύρια κοινόχρηστη περιοχή οργανώνεται ως ανοιχτή ακολουθία καθιστικού, κουζίνας και τραπεζαρίας.

Η νησίδα της κουζίνας ορίζει τη λειτουργία του μαγειρέματος χωρίς να την απομονώνει από τον υπόλοιπο χώρο. Στο καθιστικό, δύο αντικριστοί καναπέδες οργανώνονται γύρω από ένα κυκλικό μάλλινο χαλί, δημιουργώντας μια σαφή περιοχή συνάθροισης μέσα στην ανοιχτή κάτοψη.

Η γειτονική τραπεζαρία ανοίγεται προς έναν εξώστη με μωσαϊκό δάπεδο, το οποίο συνεχίζει την υλική γλώσσα του εσωτερικού και ενισχύει τη μετάβαση προς τον υπαίθριο χώρο.

Οι διαφορετικές λειτουργίες ορίζονται επομένως μέσα από την επίπλωση, τις επιφάνειες και το χρώμα και όχι μέσα από νέα χωρίσματα.

 

Η ιδιωτική περιοχή

Στην άλλη πλευρά του χολ, η ιδιωτική σουίτα αποκτά περισσότερο εσωστρεφή χαρακτήρα.

Το κρεβάτι πλαισιώνεται από ένα μεγάλο επενδεδυμένο προσκέφαλο με κρυφό φωτισμό, δημιουργώντας πιο ήπιες συνθήκες φωτισμού. Σε μικρή απόσταση διαμορφώνεται γωνιά ανάγνωσης με πολυθρόνα και μαρμάρινο βοηθητικό τραπέζι.

Η μικρότερη κλίμακα και ο περισσότερο ελεγχόμενος φωτισμός διαφοροποιούν την ιδιωτική περιοχή από τους φωτεινότερους χώρους διημέρευσης, χωρίς να εγκαταλείπεται η κοινή υλική και χρωματική γλώσσα.

Η διαφορετική ατμόσφαιρα προκύπτει κυρίως από τη χρήση, το φως και την επίπλωση και όχι από την εφαρμογή ενός ανεξάρτητου σχεδιαστικού λεξιλογίου.

 

 

Η ιστορία ως ενεργό στοιχείο του εσωτερικού

Στο διαμέρισμα του Paseo San Juan, τα υφιστάμενα μωσαϊκά δάπεδα και οι ανάγλυφες οροφές δεν αντιμετωπίζονται ως μεμονωμένα ιστορικά κατάλοιπα.

Αποτελούν ενεργά στοιχεία του νέου σχεδιασμού. Οι χρωματικές επιλογές προκύπτουν από τις αρχικές επιφάνειες, οι νέες ειδικές κατασκευές οργανώνονται σε σχέση με αυτές, ενώ ο σύγχρονος φωτισμός και τα ανακλαστικά υλικά ανταποκρίνονται στις ιδιαίτερες συνθήκες της υπάρχουσας κάτοψης.

Μέσα από αυτή την προσέγγιση, οι YLAB Architects ισορροπούν ανάμεσα στη διατήρηση και την προσαρμογή. Η ιστορική ταυτότητα του διαμερίσματος παραμένει ευανάγνωστη, ενώ οι χώροι αποκτούν τις συνθήκες άνεσης, ιδιωτικότητας και φιλοξενίας που απαιτεί η σύγχρονη κατοίκηση.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο Apartments 2025, ετήσια έκδοση των ek Architectural Publications.

Μια παλιά οικογενειακή κατοικία στον πυκνό ιστό των Φηρών μετατρέπεται σε ξενοδοχείο πέντε σουιτών, όπου οι αποκατεστημένες κυκλαδίτικες μορφές, τα φυσικά υλικά και η φύτευση μεταφέρουν τις αρχές της vegan φιλοξενίας στην αρχιτεκτονική.

Το Ethos Vegan Suites στη Σαντορίνη από τους Kapsimalis Architects στεγάζεται σε μια παλιά διώροφη οικογενειακή κατοικία στο κέντρο των Φηρών. Το κτίριο κατασκευάστηκε αρχικά μετά τον σεισμό του 1956 και επεκτάθηκε καθ’ ύψος τη δεκαετία του 1980.

Η επέμβαση το μετατρέπει σε ένα μικρό ξενοδοχείο πέντε ανεξάρτητων σουιτών. Στο ισόγειο οργανώνονται δύο μονάδες μαζί με έναν μικρό χώρο υποδοχής και κουζίνας, ενώ στον όροφο βρίσκονται τρεις ακόμη σουίτες.

Κάθε μονάδα περιλαμβάνει χώρο ύπνου και καθιστικού, μικρή κουζίνα και λουτρό. Ιδιωτικές αυλές, εξώστες και βεράντες με μικρές πισίνες επεκτείνουν την κατοίκηση προς το ύπαιθρο.

 

 

Επανασχεδιασμός του υφιστάμενου κελύφους

Ο σχεδιασμός διατηρεί τη χαρακτηριστική γεωμετρία του αρχικού κτιρίου, ενώ απλοποιεί μεταγενέστερες προσθήκες και προσαρμόζει την κατασκευή στη νέα χρήση.

Οι βασικές μορφές αποκαθίστανται και γίνονται περισσότερο ευανάγνωστες, διατηρώντας τη σχέση τους με τον συμπαγή λευκό ιστό των Φηρών. Επιλεγμένα στηθαία, διακοσμητικές κορνίζες και τμήματα της περίφραξης αφαιρούνται ή αντικαθίστανται.

Λεπτά λευκά μεταλλικά κιγκλιδώματα, συμπαγή στοιχεία και διάτρητα κεραμικά πετάσματα εισάγουν μια νέα αρχιτεκτονική στρώση.

Τα πετάσματα δημιουργούν διαφορετικούς βαθμούς ιδιωτικότητας γύρω από τις σουίτες και τις διαδρομές. Παράλληλα, επιτρέπουν στο φυσικό φως και τον αέρα να διεισδύουν στους ενδιάμεσους χώρους.

Η επέμβαση δεν επιχειρεί, επομένως, να αναπαράγει ένα ιστορικό κυκλαδίτικο εσωτερικό. Αξιοποιεί το υφιστάμενο κέλυφος και εισάγει σύγχρονα στοιχεία που ανταποκρίνονται στη νέα λειτουργία φιλοξενίας.

 

Πέντε σουίτες και υπαίθριοι χώροι

Από τον πεζόδρομο, η είσοδος οδηγεί σε έναν κοινόχρηστο ημιυπαίθριο χώρο. Η περιοχή αυτή λειτουργεί ως σημείο άφιξης και συνάντησης πριν από τη μετάβαση στις επιμέρους σουίτες.

Στο ισόγειο, κάθε μονάδα συνδέεται με ιδιωτική αυλή, μικρή πισίνα και χώρο καθιστικού. Στον όροφο, οι σουίτες ανοίγονται σε εξώστες ή βεράντες με θέα προς την ανατολική πλευρά του νησιού και το Αιγαίο.

Ένα τμήμα του δώματος φυτεύεται με αρωματικά βότανα και τοπικά λαχανικά. Η παραγωγή συνδέεται με τη λειτουργία του ξενοδοχείου και την παρασκευή vegan εδεσμάτων και ποτών.

Έτσι, η βασική ιδέα του έργου επεκτείνεται πέρα από τον εσωτερικό σχεδιασμό και εντάσσεται στην καθημερινή λειτουργία του κτιρίου.

 

 

Οι αρχές της vegan φιλοξενίας στον σχεδιασμό

Κεντρικό ζητούμενο ήταν η μετάφραση της vegan φιλοσοφίας σε συγκεκριμένες αρχιτεκτονικές και υλικές επιλογές.

Αποφεύγονται υλικά και αντικείμενα ζωικής προέλευσης. Αντίστοιχα, επιλέγονται φυσικά και ανακυκλώσιμα υλικά, όπως κεραμικά, άργιλος, πέτρα, δρυς, κονιάματα, βαμβάκι, κάνναβη και λινό.

Η τοπική κατασκευαστική τεχνογνωσία και οι ειδικές κατασκευές αποτελούν επίσης μέρος της προσέγγισης. Τα χτιστά και ενσωματωμένα στοιχεία περιορίζουν την ανάγκη πρόσθετης επίπλωσης.

Παράλληλα, η φύτευση, το νερό, το φυσικό φως και ο αερισμός συμμετέχουν στη διαμόρφωση της ατμόσφαιρας. Η vegan ταυτότητα εκφράζεται, επομένως, μέσα από τα υλικά, την κατασκευή και τη λειτουργία και όχι ως εφαρμοσμένο διακοσμητικό θέμα.

 

Κεραμικές επιφάνειες και φυσικές υφές

Η υλική παλέτα βασίζεται σε γήινες αποχρώσεις και σε επιφάνειες με χαρακτηριστικές υφές.

Στους υπαίθριους χώρους, μικρά τετράγωνα κεραμικά πλακίδια σε κεραμιδί απόχρωση τοποθετούνται με εμφανείς αρμούς από φυσικό μπεζ κονίαμα. Η επανάληψή τους δημιουργεί έναν διακριτό κάνναβο στα δάπεδα.

Οι εξωτερικοί τοίχοι και τα διάτρητα κεραμικά στοιχεία διατηρούνται σε υπόλευκη απόχρωση, συνδέοντας το νέο σύνολο με το χρώμα του οικισμού.

Στο εσωτερικό, μεγάλα τετράγωνα πλακίδια ενσωματώνουν μικρά κεραμικά υπολείμματα και ψηφίδες. Οι τοίχοι και οι οροφές επενδύονται με αδρά επιχρίσματα που περιλαμβάνουν φυσικά συστατικά, ενώ στις δύο ισόγειες σουίτες το λείο λευκό επίχρισμα αναδεικνύει τις θολωτές οροφές.

Στα λουτρά κυριαρχούν ανοιχτόχρωμες τσιμεντοκονίες. Κίτρινα και πράσινα γυάλινα χωρίσματα δημιουργούν ημιδιαφανή όρια γύρω από τα ντους και εισάγουν ελεγχόμενες χρωματικές μεταβολές.

 

 

Δρυς, terracotta και ανακυκλωμένα αδρανή

Η φυσική δρυς χρησιμοποιείται στις ντουλάπες, τα ράφια και τις ειδικές ξυλουργικές κατασκευές, εισάγοντας θερμότητα στα δωμάτια.

Λεπτά ορθογώνια πλακίδια terracotta επενδύουν επιλεγμένες επιφάνειες. Παράλληλα, κεραμικά claustra χρησιμοποιούνται και στο εσωτερικό ως βάσεις για γραφεία ή ως διαπερατά στοιχεία που αποκρύπτουν τον τεχνικό εξοπλισμό.

Οι πάγκοι στις μικρές κουζίνες και τα λουτρά συνδυάζουν επίχρισμα με ανακυκλωμένη πέτρα ή έγχρωμο ανακυκλωμένο γυαλί. Τα αδρανή παραμένουν εμφανή και προσδίδουν ιδιαίτερη υφή στις επιφάνειες.

Καθρέφτες σε μπρονζέ απόχρωση, μαύρα μεταλλικά στοιχεία και ειδικά σχεδιασμένα τραπέζια από τραβερτίνη συμπληρώνουν την παλέτα. Τα φωτιστικά από άργιλο, έγχρωμο γυαλί, ξυλεία και μέταλλο συνεχίζουν την ίδια λογική.

Το εσωτερικό δεν επιδιώκει μια απολύτως ομοιογενή επιφάνεια. Αντίθετα, συνδυάζει διαφορετικές υφές, πυκνότητες και βαθμούς διαφάνειας.

 

Φιλοξενία μέσα στον πυκνό ιστό των Φηρών

Το έργο επαναχρησιμοποιεί ένα υφιστάμενο κτίριο για να δημιουργήσει μια μικρής κλίμακας μονάδα φιλοξενίας στο κέντρο ενός ιδιαίτερα πυκνού κυκλαδίτικου οικισμού.

Η αρχιτεκτονική του ταυτότητα προκύπτει από τη συνύπαρξη του αποκατεστημένου κελύφους, των διάτρητων κεραμικών στοιχείων, της φύτευσης, των φυσικών υλικών και των ιδιωτικών υπαίθριων χώρων.

Το Ethos Vegan Suites μεταφέρει τελικά τη φιλοσοφία λειτουργίας του στην ίδια την αρχιτεκτονική. Η επιλογή των υλικών, το φυσικό φως, ο αερισμός και η φύτευση αποτελούν βασικά στοιχεία της εμπειρίας φιλοξενίας.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο Τεύχος ek: 270 | Σεπτέμβριος 2022, μηνιαία έκδοση των ek Architectural Publications.

Ένα δάπεδο με μοτίβο σκακιέρας απλώνεται στους κοινόχρηστους χώρους ενός διαμερίσματος 200τ.μ., λειτουργώντας ως εικαστικό διακοσμητικό στοιχείο και κάνναβος οργάνωσης της οικογενειακής ζωής.

Το διαμέρισμα Brooklin στο Σάο Πάολο από τους Küster Brizola Arquitetos αναδεικνύει το παραδοσιακό μοτίβο της σκακιέρας ως βασικό στοιχείο ενός σύγχρονου οικιακού εσωτερικού.

Η κατοικία των 200τ.μ. σχεδιάστηκε για ένα ζευγάρι με δύο παιδιά, με έμφαση στην καθημερινή οικογενειακή ζωή, τη φιλοξενία και τη δημιουργία προσωπικών αναμνήσεων.

Αντί να αντιμετωπίσουν το καρό μοτίβο ως  απλή διακοσμητική λεπτομέρεια, οι αρχιτέκτονες το επεκτείνουν σχεδόν σε ολόκληρο τον χώρο διημέρευσης. Έτσι, η γεωμετρία του οργανώνει τη σχέση ανάμεσα στο καθιστικό, τους χώρους παιχνιδιού, την τραπεζαρία και την κουζίνα.

 

Κάνναβος σκακιέρας στους κοινόχρηστους χώρους

Το γεωμετρικό δάπεδο αποτελεί το πιο αναγνωρίσιμο στοιχείο του διαμερίσματος. Ωστόσο, ο ρόλος του δεν περιορίζεται στην εικόνα.

Η επανάληψη του μοτίβου σε μεγάλη κλίμακα μειώνει την οπτική του ένταση. Η επιφάνεια γίνεται αντιληπτή σαν ένα συνεχές «χαλί» που συνδέει τις διαφορετικές λειτουργίες.

Παράλληλα, η γεωμετρία του δαπέδου ευθυγραμμίζεται με τις ειδικές ξυλουργικές κατασκευές και τους πέτρινους πάγκους. Με αυτόν τον τρόπο, δημιουργείται ένας κάνναβος που οργανώνει συνολικά το εσωτερικό.

Η ισχυρή παρουσία του δαπέδου καθόρισε την επιλογή των υπόλοιπων υλικών. Οι ανοιχτόχρωμες επιφάνειες λειτουργούν ως ήρεμο υπόβαθρο, ενώ οι μπλε πινελιές εισάγουν μια πιο δροσερή ατμόσφαιρα.

 

Η δρυς ως υλικό που διατρέχει το διαμέρισμα

Οι ειδικές κατασκευές από αμερικανική δρυ εμφανίζονται σε όλη την κατοικία και συνδέουν σε επίπεδο υλικότητας τις διαφορετικές περιοχές.

Η θερμή απόχρωση της ξυλείας εξισορροπεί το γεωμετρικό δάπεδο και τις αρχιτεκτονικές επιφάνειες. Παράλληλα, η ξυλουργική ενσωματώνει κεραμικά αντικείμενα από το οικογενειακό εργαστήριο αγγειοπλαστικής των κατοίκων.

Τα στοιχεία αυτά εισάγουν μια προσωπική ιστορία στο νέο εσωτερικό. Δεν αντιμετωπίζονται ως ανεξάρτητη διακόσμηση, αλλά εντάσσονται στα ράφια και τους αποθηκευτικούς χώρους.

Έτσι, το νέο περιβάλλον συνδέεται με αντικείμενα και δραστηριότητες που προϋπήρχαν της κατοικίας.

 

 

Όρια χωρίς απομόνωση

Η διατήρηση της χωρικής συνέχειας αποτέλεσε βασικό ζητούμενο του σχεδιασμού. Μια πολυλειτουργική ραφιέρα οργανώνει την κυκλοφορία και διαχωρίζει διακριτικά το καθιστικό από τους δύο χώρους παιχνιδιού.

Ιδιαίτερα χαρακτηριστική είναι η διαμόρφωση του playroom. Στην αρχική πρόταση του κατασκευαστή, το δωμάτιο αυτό προοριζόταν για κλειστό home office.

Οι αρχιτέκτονες αντικατέστησαν τον συμπαγή τοίχο με ένα λεπτό μεταλλικό διαχωριστικό. Έτσι, εξασφαλίζεται η απαραίτητη ιδιωτικότητα χωρίς να χάνεται η οπτική σχέση με τον κοινόχρηστο χώρο.

Οι διαφορετικές λειτουργίες παραμένουν, επομένως, ευανάγνωστες. Ταυτόχρονα, τα όρια γίνονται περισσότερο διαπερατά και το διαμέρισμα διατηρεί την αίσθηση ενός ενιαίου περιβάλλοντος.

 

Αντικείμενα με ιστορία

Η επίπλωση περιλαμβάνει αντικείμενα με ιστορική και συναισθηματική αξία.

Στον χώρο ψυχαγωγίας, ένα ιταλικό τραπέζι από pietra dura ηλικίας περίπου ενός αιώνα αποτελεί βασικό σημείο αναφοράς. Το αντικείμενο προέρχεται από τη Φλωρεντία και εισάγει μια διαφορετική χρονικότητα στο σύγχρονο εσωτερικό.

Μαζί με τα κεραμικά της οικογένειας, το τραπέζι ενισχύει μια βασική ιδέα του έργου: η νέα αρχιτεκτονική λειτουργεί ως πλαίσιο για αντικείμενα που μεταφέρουν προσωπική μνήμη.

Το διαμέρισμα δεν διαμορφώνεται, συνεπώς, ως αφηρημένη σύνθεση ανεξάρτητη από τους κατοίκους. Η ταυτότητά του προκύπτει από τη συνύπαρξη της γεωμετρικής ακρίβειας, των ειδικών κατασκευών και των αντικειμένων που έχουν συλλεχθεί με την πάροδο του χρόνου.

 

 

Κουζίνα και βεράντα ως κοινός πυρήνας

Η ενοποίηση της βεράντας με την κουζίνα δημιουργεί έναν μεγάλο και συνεχή χώρο για το μαγείρεμα, το φαγητό και τις οικογενειακές συγκεντρώσεις.

Στο κέντρο της σύνθεσης, η νησίδα από πέτρα Paraná Cromos λειτουργεί ως βασικό σταθερό στοιχείο. Οι λοξοτμημένες ακμές της επαναλαμβάνονται στο καθημερινό τραπέζι φαγητού, δημιουργώντας μια μορφολογική σύνδεση ανάμεσα στα δύο αντικείμενα.

Κεραμικά πλακίδια εισάγουν πράσινες αποχρώσεις στην κουζίνα. Σε συνδυασμό με την αμερικανική δρυ, διευρύνουν την παλέτα του έργου με μπλε, πράσινους και τερακότα τόνους.

Η κουζίνα δεν αντιμετωπίζεται ως απομονωμένος βοηθητικός χώρος. Η σύνδεσή της με τη βεράντα τη μετατρέπει σε βασικό πυρήνα της κοινωνικής ζωής του διαμερίσματος.

 

Γεωμετρία, άνεση και ταυτότητα

Σε όλη την κατοικία, η γεωμετρική ακρίβεια εξισορροπείται από υλικά με χαρακτηριστικές υφές και αντικείμενα που συνδέονται με την ιστορία των κατοίκων.

Το δάπεδο ορίζει τον κάνναβο. Η δρυς εισάγει θερμότητα και συνέχεια. Η πέτρα και τα κεραμικά προσθέτουν χρώμα και υφή, ενώ τα διαπερατά χωρίσματα διατηρούν τις οπτικές σχέσεις ανάμεσα στις λειτουργίες.

Το έργο μετατρέπει τελικά ένα γνώριμο διακοσμητικό μοτίβο σε χωρικό εργαλείο. Μέσα από την επέκταση της σκακιέρας στους κοινόχρηστους χώρους και τον συντονισμό της με την αρχιτεκτονική, οι Küster Brizola Arquitetos χρησιμοποιούν τη γεωμετρία για να οργανώσουν την κυκλοφορία, τη συλλογική ζωή και την προσωπική ταυτότητα της κατοικίας.

Πρόβολοι από εμφανές σκυρόδεμα, κατακόρυφες ξύλινες επιφάνειες και ένα γυάλινο φυτεμένο αίθριο συνδέουν τους χώρους διημέρευσης με την αυλή και την πισίνα.

Η κατοικία S29 στον Στρόβολο από τους EKKY Studio Architects συνδυάζει συμπαγείς κτιριακούς όγκους με διαφανή και φυτεμένα στοιχεία. Οριζόντιες και κατακόρυφες χαράξεις διασταυρώνονται στη σύνθεση, δημιουργώντας διαφορετικές σχέσεις ανάμεσα στην περίκλειση, τη διαφάνεια και τον κήπο.

Η κύρια όψη διακόπτεται από έναν γυάλινο όγκο, τοποθετημένο σε υποχώρηση στον όροφο. Στη δυτική πλευρά, δύο πρόβολοι από εμφανές σκυρόδεμα αγκαλιάζουν τον βασικό κτιριακό όγκο, ο οποίος χαρακτηρίζεται από κατακόρυφες ξύλινες επιφάνειες. Το αλουμίνιο, το σκυρόδεμα και η ξυλεία συγκροτούν μια περιορισμένη υλική παλέτα στο εξωτερικό.

 

 

Συμπαγείς όγκοι και διαφάνεια

Η σύνθεση βασίζεται στην αντίθεση ανάμεσα στη βαρύτητα των στοιχείων από σκυρόδεμα και τον ελαφρύτερο χαρακτήρα του γυαλιού και της ξυλείας.

Οι δυτικοί πρόβολοι εκτείνονται οριζόντια πέρα από τον κύριο όγκο και ενισχύουν τον προσανατολισμό της κατοικίας προς τους υπαίθριους χώρους. Αντίθετα, οι κατακόρυφες ξύλινες επιφάνειες τονίζουν τη συμπαγή κεντρική μάζα.

Ο γυάλινος όγκος του ορόφου εισάγει έναν επιπλέον βαθμό διαφάνειας. Έτσι, οι όψεις δεν αντιμετωπίζονται ως ομοιόμορφες επιφάνειες. Εναλλάσσονται ανάμεσα στο συμπαγές, το διαφανές και το ανάγλυφο.

Η σχέση αυτή μεταβάλλει την αντίληψη του κτιρίου ανάλογα με τη θέση του παρατηρητή. Παράλληλα, διακρίνει τα περισσότερο προστατευμένα τμήματα από εκείνα που ανοίγονται προς το τοπίο.

 

Χώροι διημέρευσης σε διάταξη Γ

Στο εσωτερικό, οι βασικές λειτουργίες της καθημερινής ζωής οργανώνονται σε ανοιχτή κάτοψη σχήματος Γ.

Το καθιστικό και η τραπεζαρία βρίσκονται στην περιοχή της εισόδου. Διατηρούν άμεση οπτική και λειτουργική σχέση με την αυλή, την πισίνα και τους υπόλοιπους υπαίθριους χώρους.

Στη συνέχεια διαμορφώνονται μια δεύτερη τραπεζαρία, η κουζίνα και ένας ημιυπαίθριος χώρος εστίασης με barbecue. Οι διαφορετικές χρήσεις παραμένουν ευανάγνωστες, αλλά η διαδοχική τους οργάνωση επιτρέπει στην καθημερινή ζωή να εκτείνεται σταδιακά προς τον κήπο.

Η διάταξη αποφεύγει τον αυστηρό διαχωρισμό ανάμεσα στους επιμέρους κοινόχρηστους χώρους. Αντίθετα, δημιουργεί μια συνεχή πορεία με διαφορετικές δυνατότητες συνάθροισης.

 

 

Φυτεμένο αίθριο στο κέντρο

Ένα περίκλειστο γυάλινο αίθριο αποτελεί βασικό στοιχείο της κατοικίας.

Στο εσωτερικό του διαμορφώνεται ένας φυτεμένος τοίχος, ο οποίος εκτείνεται προς το κλιμακοστάσιο. Η βλάστηση εισέρχεται έτσι στο κέντρο της κάτοψης και δεν περιορίζεται στην περίμετρο του κτιρίου.

Το αίθριο εξασφαλίζει οπτική επαφή με το φυσικό στοιχείο από διαφορετικά σημεία του εσωτερικού. Ταυτόχρονα, ο περίκλειστος χαρακτήρας του δημιουργεί ένα περισσότερο εσωστρεφές τοπίο μέσα στην ανοιχτή οργάνωση των κοινόχρηστων χώρων.

Η φυτεμένη επιφάνεια αντιπαραβάλλεται με τα ορυκτά υλικά και εισάγει μεταβολές στην υφή, τη σκιά και το χρώμα. Παράλληλα, λειτουργεί ως ήρεμη χωρική παύση ανάμεσα στις πιο ενεργές περιοχές της κατοικίας.

 

Συνέχεια ανάμεσα στο εσωτερικό και το ύπαιθρο

Ένα μεγάλο διαμπερές γωνιακό άνοιγμα ενισχύει τη σύνδεση των χώρων διημέρευσης με τις υπαίθριες προεκτάσεις τους.

Το δάπεδο από μάρμαρο travertino συνεχίζεται στις βασικές περιοχές της κατοικίας. Η ενιαία επιφάνεια διαμορφώνει ένα ουδέτερο υπόβαθρο και περιορίζει την οπτική διάκριση ανάμεσα στο εσωτερικό και το εξωτερικό.

Γκρι μάρμαρο, εμφανές σκυρόδεμα και ξυλεία συμπληρώνουν την υλική παλέτα. Οι διαφορετικές υφές προσδίδουν βάθος στο συγκρατημένο εσωτερικό, ενώ ο διακριτικός φωτισμός και η λιτή επίπλωση αφήνουν τα αρχιτεκτονικά στοιχεία να παραμένουν κυρίαρχα.

Η κατοικία οργανώνεται τελικά γύρω από έναν ελεγχόμενο διάλογο ανάμεσα στη μάζα και τη διαφάνεια. Το σκυρόδεμα ορίζει και προστατεύει, η ξυλεία εισάγει υφή και θερμότητα, ενώ το γυαλί, το φυτεμένο αίθριο και το συνεχές δάπεδο ενισχύουν τη σύνδεση με τους υπαίθριους χώρους.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο Τεύχος ek: 290 | Σεπτέμβριος 2024, μηνιαία έκδοση των ek Architectural Publications.

Δύο ανεξάρτητα παραθεριστικά διαμερίσματα μεταφέρουν το τοπίο και την πολιτιστική μνήμη της Σερίφου μέσα από διαφορετικές χρωματικές παλέτες, φυσικά υλικά και ειδικά σχεδιασμένα στοιχεία.

Το Seriphos Estate αφορά τον συνολικό επανασχεδιασμό ενός κτιρίου της δεκαετίας του 1970, κοντά στην παραλία του Αγίου Ιωάννη στη Σέριφο. Η επέμβαση των Ioli Chiotini Studio περιλαμβάνει δύο ανεξάρτητες κατοικίες: το Κέλυφος στον όροφο και το Έδαφος στο ισόγειο.

Αντί να αναπαράγει κυριολεκτικά την κυκλαδίτικη αρχιτεκτονική, ο σχεδιασμός μεταφέρει στοιχεία του τόπου μέσα από το χρώμα, την υλικότητα και τη μορφή. Ο ελληνικός ορίζοντας ανάμεσα στον ουρανό και τη θάλασσα, η τραχύτητα της άνυδρης γης και, κυρίως, το έντονο καλοκαιρινό φως αποτελούν βασικές αναφορές των δύο εσωτερικών.

 

 

Δύο κατοικίες με διαφορετική χρωματική ταυτότητα

Παρότι τα δύο διαμερίσματα αποτελούν μέρη του ίδιου έργου, το καθένα αποκτά διαφορετική ατμόσφαιρα.

Στο Έδαφος κυριαρχούν οι γήινες και κοκκινωπές αποχρώσεις, οι οποίες συνδέονται με την ξηρή μορφολογία του νησιού. Αντίθετα, το Κέλυφος χαρακτηρίζεται από γαλαζοπράσινους τόνους που παραπέμπουν στη θάλασσα και στις μεταβολές του ορίζοντα.

Η διαφοροποίηση προσδίδει σαφή ταυτότητα σε κάθε κατοικία, χωρίς να διακόπτει την κοινή σχεδιαστική λογική. Το χρώμα δεν λειτουργεί απλώς ως διακοσμητικό επίπεδο. Αποτελεί εργαλείο αφαιρετικής απόδοσης εικόνων και αισθήσεων της Σερίφου.

Έτσι, η σύνδεση με τον τόπο προκύπτει μέσα από τη μνήμη και όχι από τη μορφολογική μίμηση.

 

Σύγχρονη απόδοση κυκλαδίτικων μορφών

Χτιστά καθιστικά με οργανικές καμπύλες, εσοχές κάτω από καμάρες και ξύλινες δοκίδες στις οροφές επανερμηνεύουν στοιχεία της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής της Σερίφου.

Οι αναφορές απλοποιούνται και εντάσσονται σε μια σύγχρονη γλώσσα εσωτερικού σχεδιασμού. Οι καμπύλες μαλακώνουν τις μεταβάσεις ανάμεσα στις λειτουργίες, ενώ οι εσοχές δημιουργούν περισσότερο προστατευμένες περιοχές καθιστικού και ανάπαυσης.

Τα φυσικά υλικά ενισχύουν την αίσθηση οικειότητας. Η ψάθα εμφανίζεται στις ντουλάπες και το λινό ύφασμα στα κρεβάτια, εισάγοντας απτικές επιφάνειες και θερμότητα στο εσωτερικό.

Οι δίχρωμες λευκές και γαλάζιες κουρτίνες δημιουργούν μια περισσότερο άμεση σχέση με τη θέα. Η οριζόντια εναλλαγή των χρωμάτων παραπέμπει στη συνάντηση ουρανού και θάλασσας, μεταφέροντας τον ορίζοντα στο εσωτερικό μέσα από το ύφασμα.

 

 

Πολιτιστικές αναφορές σε ειδικά σχεδιασμένα αντικείμενα

Πλήθος custom-made κατασκευών εισάγουν πιο συγκεκριμένες αναφορές στην ιστορία και τον πολιτισμό της Σερίφου.

Τα λατομεία, τα μελίσσια και η μυθολογία του νησιού μεταπλάθονται σε ειδικά σχεδιασμένους καθρέφτες, αρθρωτά κρεμαστά φωτιστικά και μαρμάρινες επενδύσεις στα έπιπλα της κουζίνας.

Τα στοιχεία αυτά δεν αναπαράγουν κυριολεκτικά παραδοσιακά αντικείμενα. Αντίθετα, μεταφέρουν αναγνωρίσιμους συσχετισμούς σε σύγχρονες μορφές και λεπτομέρειες.

Έτσι, η αναφορά στον τόπο λειτουργεί σε δύο κλίμακες. Το τοπίο αποδίδεται μέσα από τη συνολική παλέτα, ενώ η πολιτιστική μνήμη εμφανίζεται στη μικρότερη κλίμακα της επίπλωσης, του φωτισμού και των ειδικών κατασκευών.

 

Υπαίθρια κατοίκηση κάτω από ξύλινες πέργκολες

Οι υπαίθριοι χώροι και στα δύο επίπεδα προστατεύονται από ξύλινες πέργκολες με επικάλυψη από φυσικό καλάμι.

Χτιστά καθιστικά και μεγάλα μαξιλάρια συνεχίζουν τη χρωματική παλέτα των εσωτερικών χώρων. Οι βεράντες λειτουργούν έτσι ως προεκτάσεις των κατοικιών και όχι ως ανεξάρτητες εξωτερικές διαμορφώσεις.

Στο ισόγειο, η εξωτερική κουζίνα και το μεγάλο τραπέζι φαγητού αποτελούν τον κύριο πυρήνα της υπαίθριας ζωής, με ανοιχτή θέα προς το νησιωτικό τοπίο.

Η χρήση ξυλείας, καλαμιού, χτιστών στοιχείων και υφασμάτων διατηρεί παράλληλα μια υλική συνέχεια ανάμεσα στο εσωτερικό και τους εκτεθειμένους θερινούς χώρους.

 

 

Προσωπική μνήμη μέσα στο νέο εσωτερικό

Δίπλα στις ευρύτερες αναφορές στη Σέριφο, στο έργο εντάσσονται προσωπικά αντικείμενα του ιδιοκτήτη.

Η παρουσία τους διατηρεί ίχνη από το παρελθόν του μικρού συγκροτήματος και εισάγει μια περισσότερο προσωπική διάσταση στις δύο ανακαινισμένες κατοικίες. Η νέα διαμόρφωση δεν αντιμετωπίζει, επομένως, το παρελθόν ως κάτι που πρέπει να εξαλειφθεί.

Το Seriphos Estate οργανώνεται τελικά γύρω από διαφορετικές κλίμακες μνήμης: το τοπίο και το φως των Κυκλάδων, την πολιτιστική ιστορία της Σερίφου και την προσωπική σχέση με το υφιστάμενο ακίνητο.

Μέσα από το χρώμα, τα φυσικά υλικά και τις ειδικά σχεδιασμένες κατασκευές, οι Ioli Chiotini Studio μετατρέπουν αυτές τις αναφορές σε δύο σύγχρονα εσωτερικά με διαφορετικές ταυτότητες αλλά κοινή σύνδεση με τον τόπο.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο Τεύχος ek 290 | Σεπτέμβριος 2024, μηνιαία έκδοση των ek Architectural Publications. 

Μια σειρά ήπιων επεμβάσεων μετατρέπει ένα ισόγειο διαμέρισμα στο Κολωνάκι στην πρώτη μόνιμη έδρα του αρχιτεκτονικού γραφείου, διατηρώντας τα ξύλινα δάπεδα, τις γυάλινες εσωτερικές πόρτες και την τοξωτή είσοδο.

 

Ο χώρος εργασίας των Local Local καταλαμβάνει ένα ισόγειο διαμέρισμα 77τ.μ. στο Κολωνάκι. Σχεδιασμένο από τους Local Local ως η πρώτη μόνιμη έδρα του γραφείου, το έργο προσαρμόζει ένα υφιστάμενο οικιστικό εσωτερικό μέσα από ήπιες, μη δομικές επεμβάσεις.

Πριν από τη μεταφορά στο νέο γραφείο, η ομάδα εργαζόταν στην κατοικία Plaka House της ιδρύτριας Σοφίας Ξανθάκου. Καθώς η ομάδα μεγάλωσε, προέκυψε η ανάγκη για έναν αυτόνομο χώρο συλλογικής εργασίας.

Η νέα διαμόρφωση μεταφέρει στο καθημερινό περιβάλλον του γραφείου τη γενικότερη προσέγγιση των Local Local απέναντι στο συγκείμενο, την υλική ιστορία και την αξιοποίηση του υπάρχοντος.

 

Αξιοποίηση του υφιστάμενου διαμερίσματος

Καθώς πρόκειται για μισθωμένο ακίνητο, η επέμβαση σχεδιάστηκε εξαρχής ως περιορισμένη και μη δομική. Αντί να μετασχηματιστεί ριζικά η κάτοψη, αξιοποιήθηκαν οι ποιότητες που διέθετε ήδη το διαμέρισμα.

Τα αρχικά ξύλινα δάπεδα επισκευάστηκαν και απέκτησαν ανοιχτότερη απόχρωση, ώστε να ενισχυθεί η φωτεινότητα του ισογείου. Για τον ίδιο λόγο, οι τοίχοι βάφτηκαν λευκοί.

Οι υφιστάμενες ξύλινες θύρες με ανάγλυφους υαλοπίνακες αποκαταστάθηκαν και απέκτησαν ελαφρώς σκουρότερη απόχρωση. Παράλληλα, διατηρήθηκε η τοξωτή είσοδος.

Τα στοιχεία αυτά αφήνουν ευανάγνωστη την προηγούμενη οικιστική ταυτότητα του χώρου. Η νέα χρήση δεν επιχειρεί, επομένως, να την αποκρύψει πίσω από μια συμβατική διαμόρφωση γραφείου.

Η κάτοψη σε σχήμα Γ οργανώνεται κυρίως ανάμεσα στον βασικό χώρο εργασίας και την αίθουσα συναντήσεων, η οποία διαθέτει δύο προσβάσεις. Η απλή αυτή δομή υποστηρίζει διαφορετικούς τρόπους ατομικής και συλλογικής εργασίας χωρίς νέα μόνιμα χωρίσματα.

 

Η επίπλωση ως μέρος του σχεδιασμού

Ένα μεγάλο τραπέζι από μασίφ κυπαρίσσι στην αίθουσα συναντήσεων αποτέλεσε την αφετηρία για τα υπόλοιπα ειδικά σχεδιασμένα έπιπλα.

Με αναφορά στο υλικό και τις αναλογίες του, οι Local Local σχεδίασαν ένα μεγάλο κοινόχρηστο τραπέζι εργασίας και δύο σταθμούς δίπλα στα παράθυρα. Η μασίφ ξυλεία συνδυάζεται με φορμάικα, ώστε οι επιφάνειες να ανταποκρίνονται στην έντονη καθημερινή χρήση.

Παράλληλα, καθίσματα που βρίσκονταν ήδη σε αποθήκευση επανεντάχθηκαν στον χώρο. Έτσι, τα νέα ειδικά σχεδιασμένα στοιχεία συνυπάρχουν με υπάρχοντα αντικείμενα, αντί να συγκροτούν ένα πλήρως ομοιογενές σύνολο επίπλωσης.

Η αίθουσα συναντήσεων ήταν προηγουμένως υπνοδωμάτιο. Η αρχική ντουλάπα διατηρήθηκε, αλλά αφαιρέθηκαν οι θύρες της και προστέθηκαν ρολά. Με αυτή τη μικρή αλλαγή, μετατράπηκε σε ανοιχτό σύστημα αποθήκευσης για δείγματα υλικών και έντυπο υλικό έργων.

 

Βιβλία και συλλογική εργασία

Σε έναν από τους βασικούς τοίχους τοποθετείται σύστημα ραφιών Vitsœ, όπου συγκεντρώνεται η αρχιτεκτονική βιβλιοθήκη της Σοφίας Ξανθάκου. Η συλλογή δημιουργήθηκε σταδιακά μέσα σε σχεδόν μία δεκαετία σπουδών και επαγγελματικής δραστηριότητας.

Τα βιβλία, τα οποία προηγουμένως βρίσκονταν σε αποθήκευση, αποτελούν πλέον εργαλείο καθημερινής έρευνας και ταυτόχρονα βασικό οπτικό υπόβαθρο του γραφείου.

Στον απέναντι τοίχο, ένας επιμήκης διάτρητος μεταλλικός πίνακας σε πράσινο φυστικί χρησιμοποιείται για την ανάρτηση σχεδίων, αναφορών και έργων υπό εξέλιξη.

Το ειδικά σχεδιασμένο στοιχείο επιτρέπει στην ομάδα να απομακρύνεται από την οθόνη και να αξιολογεί συλλογικά τη δουλειά σε μεγαλύτερη κλίμακα. Ο τοίχος μετατρέπεται έτσι σε ενεργό εργαλείο της σχεδιαστικής διαδικασίας.

 

Μια πιο διακριτή είσοδος

Ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε στην είσοδο. Ο προϋπάρχων χώρος υποδοχής ήταν σκοτεινός και χωρίς σαφή ταυτότητα.

Οι Local Local συνεργάστηκαν με τον καλλιτέχνη Theodore Psychoyos για δύο ειδικά σχεδιασμένα γλυπτικά αντικείμενα από μάρμαρο: μια κονσόλα και ένα κάθισμα.

Το μάρμαρο, υλικό που επανέρχεται στα έργα του γραφείου, αποκτά εδώ περισσότερο έντονη παρουσία απέναντι στα ανοιχτόχρωμα ξύλινα δάπεδα και τους λευκούς τοίχους.

Τα δύο στοιχεία λειτουργούν ταυτόχρονα ως χρηστικά αντικείμενα και ως σαφές κατώφλι ανάμεσα στον κοινόχρηστο χώρο του κτιρίου και το εσωτερικό του γραφείου.

Ο φωτισμός συμπληρώνει τη διαμόρφωση με επιλεγμένα φωτιστικά του Michael Anastassiades. Φωτιστικά οροφής χρησιμοποιούνται στον κύριο χώρο, ενώ ένα επιδαπέδιο φωτιστικό τοποθετείται στην αίθουσα συναντήσεων.

 

Ένας χώρος που μπορεί να μεταβάλλεται

Ο σχεδιασμός δεν επιδιώκει την εικόνα ενός ολοκληρωμένου και αμετάβλητου γραφείου. Υφιστάμενα αρχιτεκτονικά στοιχεία, αποκατεστημένα αντικείμενα, νέες ξυλουργικές κατασκευές, βιβλία, δείγματα υλικών και έργα τέχνης συνυπάρχουν σκόπιμα.

Η προσέγγιση αφήνει περιθώριο για σταδιακή μεταβολή. Νέα αντικείμενα και αναφορές μπορούν να προστεθούν, οι τοίχοι να φιλοξενήσουν διαφορετικό υλικό και οι επιμέρους περιοχές να ανταποκριθούν στις μελλοντικές ανάγκες της ομάδας.

Μέσα από έναν περιορισμένο αριθμό επεμβάσεων, ο χώρος εργασίας των Local Local δείχνει πώς ένα τυπικό αθηναϊκό διαμέρισμα μπορεί να αποκτήσει νέα λειτουργία χωρίς να χάσει τον προηγούμενο χαρακτήρα του. Το υπάρχον κέλυφος γίνεται το υπόβαθρο για ένα περιβάλλον συλλογικής εργασίας, υλικής έρευνας και σταδιακής οικειοποίησης.

Δύο κρυφές αποθηκευτικές μονάδες οργανώνουν το διαμέρισμα σε κοινόχρηστη και ιδιωτική ζώνη, ενώ οι χαράξεις από τον κάνναβο των όψεων ενισχύουν τη διαφάνεια και την αρχιτεκτονική ταυτότητα του πρώην συγκροτήματος Δοξιάδη.

 

Το διαμέρισμα βρίσκεται στο οικιστικό συγκρότημα One Athens στο Κολωνάκι, σε ένα κτίριο ιδιαίτερης τυπολογίας και αρχιτεκτονικής, το οποίο στο παρελθόν στέγαζε τα κεντρικά γραφεία του αρχιτέκτονα και πολεοδόμου Κωνσταντίνου Δοξιάδη.

Η αναδιαμόρφωση από τους Proplusma Architects αντιμετωπίζει με σεβασμό την αρχιτεκτονική ταυτότητα του κτιρίου. Αντί να επιβάλει μια ανεξάρτητη μορφολογική γλώσσα, αναδεικνύει τις οπτικές φυγές, τη διαφάνεια και επιλεγμένα στοιχεία της αρχικής κατασκευής.

 

 

Δύο ζώνες μέσα από κρυφές αποθηκευτικές μονάδες

Δύο συνεχείς αποθηκευτικές κατασκευές διασχίζουν εγκάρσια την κάτοψη και οργανώνουν τη βασική διάταξη της κατοικίας.

Η πρώτη ζώνη περιλαμβάνει τους κοινόχρηστους χώρους: καθιστικό, τραπεζαρία και ενιαία κουζίνα. Η δεύτερη, περισσότερο ιδιωτική, φιλοξενεί τα παιδικά υπνοδωμάτια με τα λουτρά τους και το κύριο υπνοδωμάτιο με walk-in βεστιάριο και λουτρό.

Οι κατασκευές δεν λειτουργούν μόνο ως αποθηκευτικοί χώροι. Με την κλίμακά τους μετατρέπονται σε αρχιτεκτονικά όρια, οργανώνουν την κυκλοφορία και ενσωματώνουν επιμέρους χρήσεις.

Έτσι, η διάκριση ανάμεσα στις δύο περιοχές επιτυγχάνεται χωρίς την ανάπτυξη μιας συμβατικής ακολουθίας από διαδρόμους και αυτόνομα δωμάτια.

 

Κάνναβος με αφετηρία τις όψεις

Βασικό εργαλείο της σύνθεσης αποτελεί το μοτίβο των όψεων του υφιστάμενου κτιρίου. Από αυτό προκύπτουν νοητοί άξονες που καθορίζουν τις χαράξεις τόσο στο οριζόντιο όσο και στο κατακόρυφο επίπεδο.

Οι γραμμές συντονίζουν τα ανοίγματα, τις ξυλουργικές κατασκευές, τις οροφές και τα σταθερά στοιχεία. Επομένως, οι επιμέρους επεμβάσεις δεν γίνονται αντιληπτές ως ανεξάρτητα αντικείμενα, αλλά ως μέρη ενός συνολικού συστήματος.

Παράλληλα, η επιλογή ενισχύει τη σύνδεση της ανακαίνισης με την αρχιτεκτονική του συγκροτήματος. Η εξωτερική γεωμετρική λογική μεταφέρεται στο εσωτερικό και οργανώνει τις οπτικές σχέσεις μέσα στην κάτοψη.

 

 

Εμφανές σκυρόδεμα και συνεχές ξύλινο δάπεδο

Στο καθιστικό, ένα φάτνωμα στην οροφή αφήνει ορατά τα αρχικά δοκάρια από εμφανές σκυρόδεμα. Ο ρυθμός τους παραμένει ευανάγνωστος ως χαρακτηριστικό στοιχείο της κατασκευής και αποκτά κεντρικό ρόλο στον κοινόχρηστο χώρο.

Ο κρυφός φωτισμός περιμετρικά του φατνώματος τονίζει το βάθος και την επανάληψη των δοκαριών, χωρίς να τα απομονώνει από τη συνολική σύνθεση.

Το ξύλινο δάπεδο σε ψαροκόκαλο διατρέχει ολόκληρο το διαμέρισμα. Η θερμή υλικότητά του αντιπαραβάλλεται με το εμφανές σκυρόδεμα και τις περισσότερο μονοχρωματικές ξυλουργικές κατασκευές. Παράλληλα, η συνεχής χάραξή του ενισχύει τη χωρική συνοχή.

Στο κέντρο της κοινόχρηστης ζώνης, η νησίδα της κουζίνας λειτουργεί ως σημείο αναφοράς. Ο μεγάλος μαρμάρινος πάγκος δημιουργεί αντίστιξη με τις σκούρες επιφάνειες πίσω του και συνδέει την κουζίνα με την τραπεζαρία και το καθιστικό.

 

Λευκές και μαύρες επιφάνειες αποθήκευσης

Οι δύο κρυφές αποθηκευτικές μονάδες επενδύονται με ξύλο σε λευκή και μαύρη λάκα. Ένας συνεχής κάνναβος από κατακόρυφες σκοτίες οργανώνει τις μεγάλες επιφάνειες και υποδηλώνει τις διαφορετικές λειτουργίες που κρύβονται πίσω τους.

Στη λευκή πλευρά ενσωματώνονται η τηλεόραση του καθιστικού και το bar δίπλα στην τραπεζαρία. Όταν παραμένουν κλειστά, γίνονται μέρος μιας συνεχούς αρχιτεκτονικής επιφάνειας και δεν εμφανίζονται ως ανεξάρτητα έπιπλα.

Στην απέναντι πλευρά κυριαρχεί η μαύρη λάκα. Εκτός από αποθηκευτικούς χώρους, η κατασκευή ενσωματώνει μια κρυφή θύρα που οδηγεί στην ιδιωτική ζώνη.

Η μετάβαση γίνεται έτσι διακριτικά, χωρίς να διακόπτεται η συνέχεια της επιφάνειας.

 

 

Εξατομικευμένοι ιδιωτικοί χώροι

Στην ιδιωτική περιοχή, το κοινό σχεδιαστικό σύστημα επιτρέπει μεγαλύτερη διαφοροποίηση.

Τα παιδικά δωμάτια οργανώνονται σύμφωνα με τις ιδιαίτερες ανάγκες των χρηστών τους. Ειδικά σχεδιασμένες κατασκευές και διαφορετικές χρωματικές παλέτες προσδίδουν σε κάθε δωμάτιο ξεχωριστό χαρακτήρα. Η αντίστοιχη παλέτα συνεχίζεται και στο λουτρό του.

Στο κύριο υπνοδωμάτιο, βασικό σχεδιαστικό στοιχείο γίνεται το βάθος. Καθρέφτες, διαφανείς θύρες του βεστιαρίου και κρυφός φωτισμός δημιουργούν διαδοχικά επίπεδα αντανακλάσεων.

Η διαφάνεια επανέρχεται έτσι ως βασική αρχή του έργου. Τα όρια παραμένουν σαφή, αλλά μαλακώνουν μέσα από οπτικές συνδέσεις και διαφορετικούς βαθμούς αδιαφάνειας.

Μέσα από μια ελεγχόμενη παλέτα ξυλείας, μαρμάρου, λακαρισμένων επιφανειών, γυαλιού και εμφανoύς σκυροδέματος, η ανακαίνιση διαμορφώνει ένα σύγχρονο εσωτερικό που διατηρεί τη σύνδεσή του με το υφιστάμενο κτίριο. Η ταυτότητα του έργου προκύπτει κυρίως από τις χαράξεις, την ενσωμάτωση των λειτουργιών και τη διαχείριση της διαφάνειας.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο Apartments 2025, ετήσια έκδοση των ek Architectural Publications.

Τρεις ανεξάρτητες κατοικίες αναπτύσσονται πάνω σε δύο αναβαθμίδες στις Λεύκες, διατηρώντας τις ξερολιθιές και τα παλιά ελαιόδεντρα του παριανού τοπίου.

 

Η κατοικία στις Λεύκες από τους KP Office αποτελείται από ένα συγκρότημα τριών ανεξάρτητων μονάδων, γνωστό ως Pezoules House. Βρίσκεται σε ένα στενό και έντονα επικλινές οικόπεδο, σε έναν από τους πιο παραδοσιακούς οικισμούς της Πάρου.

Το συγκρότημα οφείλει την ονομασία του στη χωροθέτησή του πάνω σε δύο αναβαθμίδες, τις πεζούλες. Απέναντι από το οικόπεδο διατηρούνται ορισμένες από τις σημαντικότερες αναβαθμίδες του νησιού.

Οι αιωνόβιες αυτές κατασκευές συνδέονται με τις παραδοσιακές γεωργικές πρακτικές. Παράλληλα, έχουν διαμορφώσει την ιδιαίτερη φυσιογνωμία του κυκλαδίτικου τοπίου.

 

Κτιριακοί όγκοι κατά μήκος της κλίσης

Το στενό σχήμα και η απότομη κλίση του οικοπέδου καθόρισαν τη διάταξη των επιμέρους όγκων. Αντί για ένα ενιαίο και συμπαγές κτίριο, το πρόγραμμα κατανέμεται σε μια ακολουθία συνδεδεμένων κατασκευών.

Η σύνθεση ακολουθεί τις δύο υφιστάμενες πεζούλες. Έτσι, οι κατοικίες παραμένουν κοντά στο έδαφος και ανταποκρίνονται στις διαφορετικές στάθμες, χωρίς να απαιτείται μια ομοιόμορφη τεχνητή βάση.

Τα ανοίγματα αποκαλύπτονται σταδιακά κατά την κίνηση. Ορισμένα προσφέρουν πανοραμικές φυγές, ενώ άλλα καδράρουν μεμονωμένα τμήματα των γύρω λόφων.

Το τοπίο δεν παρουσιάζεται, επομένως, ως μια συνεχής εικόνα. Γίνεται αντιληπτό μέσα από διαδοχικά κατώφλια και μεταβολές του προσανατολισμού.

Στην ανάπτυξη του έργου συμμετείχαν ως βασικοί συνεργάτες οι Studio265, μαζί με τους KP Office.

 

Τρεις ανεξάρτητες κατοικίες

Καθεμία από τις τρεις κατοικίες αναπτύσσεται σε δύο ή τρία επίπεδα. Στο ισόγειο βρίσκονται οι κύριοι χώροι διημέρευσης, οι τραπεζαρίες και τα ημιυπαίθρια καθιστικά.

Οι χώροι ύπνου διαθέτουν ιδιωτικά λουτρά και τοποθετούνται σε περισσότερο προστατευμένες θέσεις. Η οργάνωσή τους δημιουργεί σαφή απόσταση από τις κοινόχρηστες λειτουργίες, χωρίς να διακόπτει τη σχέση με το τοπίο.

Η κλιμακωτή διάταξη εξασφαλίζει έναν βαθμό αυτονομίας σε κάθε μονάδα. Οι ιδιωτικές βεράντες, οι πισίνες και οι υπαίθριοι χώροι παραμένουν διακριτοί, αλλά εντάσσονται στην ίδια σύνθεση.

Η κάτοψη ισογείου και η επιμήκης τομή της έντυπης παρουσίασης αποσαφηνίζουν αυτή την οργάνωση. Η κάτοψη δείχνει τη γραμμική ανάπτυξη, ενώ η τομή εξηγεί την προσαρμογή στις αναβαθμίδες.

 

Καδραρισμένες φυγές και ημιυπαίθριοι χώροι

Τα στεγασμένα καθιστικά ενσωματώνονται στους βασικούς όγκους. Δεν λειτουργούν ως πρόσθετες, αυτόνομες κατασκευές, αλλά ως βαθιά κατώφλια ανάμεσα στο εσωτερικό, τις πισίνες και το φυσικό έδαφος.

Οι ενδιάμεσοι αυτοί χώροι προστατεύουν την υπαίθρια ζωή από την άμεση ηλιακή ακτινοβολία. Ταυτόχρονα, διατηρούν την οπτική συνέχεια με τις πλαγιές και τον μακρινό ορίζοντα.

Η θέση των ανοιγμάτων ενισχύει την ελεγχόμενη σχέση με το περιβάλλον. Τα παράθυρα και τα περάσματα στρέφουν το βλέμμα προς επιλεγμένα στοιχεία, συνδέοντας την κίνηση με την αντίληψη του τόπου.

 

Πέτρα από το ίδιο το οικόπεδο

Στους κύριους κτιριακούς όγκους χρησιμοποιούνται σοβατισμένες τοιχοποιίες. Αντίθετα, οι εξωτερικές διαμορφώσεις, τα όρια και τα στοιχεία αντιστήριξης κατασκευάζονται από εμφανή λιθοδομή.

Η πέτρα προήλθε αποκλειστικά από τις εκσκαφές. Η επανάχρησή της ενισχύει την υλική σύνδεση ανάμεσα στη νέα κατασκευή και το φυσικό έδαφος.

Οι υφιστάμενες ξερολιθιές διατηρήθηκαν και ενισχύθηκαν. Όπου είχαν καταρρεύσει, ανακατασκευάστηκαν με τοπική πέτρα, συνεχίζοντας τη δομή των αγροτικών αναβαθμίδων.

Η λιθοδομή επιτελεί, συνεπώς, πολλαπλούς ρόλους. Συγκρατεί το επικλινές έδαφος, οργανώνει τις διαδρομές και συνδέει το συγκρότημα με την τοπική κατασκευαστική τεχνογνωσία.

 

Σχεδιασμός γύρω από τα ελαιόδεντρα

Οι υπαίθριοι χώροι σχεδιάστηκαν με στόχο την περιορισμένη επέμβαση στο φυσικό έδαφος. Οι κτιριακοί όγκοι και οι διαδρομές τοποθετήθηκαν γύρω από παλιά ελαιόδεντρα που προϋπήρχαν στο οικόπεδο.

Η τοπιακή μελέτη των Outside Landscape Architecture συνεχίζει αυτή την προσέγγιση. Οι κήποι περιλαμβάνουν ελιές, κυπαρίσσια, αμπέλια, βότανα, αρωματικούς θάμνους και ανθοφόρα είδη του μεσογειακού οικοσυστήματος.

Για την κάλυψη των αναγκών άρδευσης, τοποθετήθηκαν δεξαμενές συλλογής ομβρίων. Η φύτευση συνδέεται, επομένως, με συγκεκριμένα συστήματα διαχείρισης του νερού και όχι μόνο με την τελική εικόνα του έργου.

 

Τοπικές τεχνικές και σύγχρονα στοιχεία

Οι κατοικίες συνδυάζουν αρχές της παραδοσιακής κυκλαδίτικης δόμησης με σύγχρονα κατασκευαστικά στοιχεία. Τα μικρά ανοίγματα και οι τοίχοι πάχους έως 60cm δημιουργούν συμπαγή, προστατευμένα κελύφη.

Πολλά στοιχεία κατασκευάστηκαν στο χέρι από έμπειρους τεχνίτες της περιοχής. Παράλληλα, οι οροφές από εμφανές σκυρόδεμα, τα θερμομονωτικά κουφώματα και τα ανοξείδωτα εξαρτήματα εισάγουν μια σύγχρονη κατασκευαστική γλώσσα.

Το συγκρότημα δεν αναπαράγει μια ιστορική τυπολογία. Αντίθετα, αντλεί από την περιβαλλοντική λογική, τα υλικά και την τοπική τεχνογνωσία, προσαρμόζοντάς τα στις σημερινές ανάγκες.

Το αποτέλεσμα είναι μια ακολουθία κατοικιών ενταγμένων στις πεζούλες. Οι πέτρινοι τοίχοι, οι καδραρισμένες φυγές και οι ημιυπαίθριοι χώροι διαμορφώνουν μια μετρημένη σχέση με το τοπίο.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ParosVillas Vol.4, ειδική έκδοση των ek Architectural Publications.

Ειδικές ξυλουργικές κατασκευές και κινητά διαχωριστικά αντικαθιστούν τα σταθερά δωμάτια, επιτρέποντας σε ένα μικρό διαμέρισμα της δεκαετίας του 1970 να προσαρμόζεται ανάμεσα στην συλλογική κατοίκηση, την εργασία και την ιδιωτικότητα.

 

Το διαμέρισμα βρίσκεται στη «Στρογγυλή Πολυκατοικία» της Κηφισιάς, την οποία σχεδίασε ο αρχιτέκτονας Νίκος Δεσποτίδης. Το κτίριο κατασκευάστηκε την περίοδο 1973–1974. Η αναδιαμόρφωση από τους Georgios Apostolopoulos Architects επανεξετάζει την εσωτερική οργάνωση, διατηρώντας παράλληλα ευανάγνωστη την αρχική γεωμετρία.

Πριν από την επέμβαση, η κάτοψη ήταν κατακερματισμένη. Δύο στενοί και επιμήκεις διάδρομοι οδηγούσαν προς το υπνοδωμάτιο και την κουζίνα, ενώ το λουτρό καταλάμβανε το κέντρο. Έτσι, οι χώροι διημέρευσης περιορίζονταν σε μια στενή ζώνη με μειωμένο φυσικό φως.

 

 

Κατάργηση των εσωτερικών διαχωρισμών

Η επέμβαση ξεκίνησε με την αφαίρεση όλων των εσωτερικών χωρισμάτων. Με αυτόν τον τρόπο, αποκαλύφθηκε η αρχική γεωμετρία του διαμερίσματος και δημιουργήθηκαν οι προϋποθέσεις για ένα συνεχές εσωτερικό.

Αντί να αντικατασταθεί η παλιά κάτοψη από μια νέα διάταξη κλειστών δωματίων, οι διαφορετικές λειτουργίες οργανώνονται μέσω ειδικών ξυλουργικών κατασκευών και κινητών διαχωριστικών.

Τα στοιχεία αυτά ορίζουν περιοχές κατοίκησης, ύπνου, εργασίας και αποθήκευσης, χωρίς να διακόπτουν τη συνοχή του χώρου. Επομένως, το διαμέρισμα μπορεί να λειτουργήσει ως ενιαία ενότητα ή να χωριστεί σε περισσότερο ιδιωτικές ζώνες.

 

Μεταβαλλόμενα όρια ιδιωτικότητας

Παρά το περιορισμένο εμβαδόν, το πρόγραμμα απαιτούσε δύο υπνοδωμάτια και όλες τις βασικές λειτουργίες μιας κατοικίας. Η απαίτηση οδήγησε στην επανεξέταση της ιδιωτικότητας ως μεταβαλλόμενης σχέσης και όχι ως σταθερού ορίου.

Η κύρια κρεβατοκάμαρα λειτουργεί ως προέκταση του καθιστικού. Ανάμεσα στις δύο περιοχές, μια ακολουθία από ντουλάπες προσφέρει αποθηκευτικό χώρο και διαμορφώνει διαδοχικά οπτικά φίλτρα.

Οι ξυλουργικές κατασκευές περιορίζουν την άμεση θέα, χωρίς να δημιουργούν την αίσθηση ενός πλήρως κλειστού δωματίου. Έτσι, το υπνοδωμάτιο παραμένει συνδεδεμένο με το ευρύτερο εσωτερικό, διατηρώντας έναν ελεγχόμενο βαθμό απομόνωσης.

 

Ένα δωμάτιο που εμφανίζεται όταν χρειάζεται

Στην απέναντι πλευρά της κάτοψης διαμορφώνεται ένας δεύτερος ευέλικτος χώρος. Ανάλογα με τις ανάγκες, μπορεί να λειτουργήσει ως τραπεζαρία, γραφείο ή δεύτερο υπνοδωμάτιο.

Ένα ενιαίο σύστημα ξυλουργικών κατασκευών ενσωματώνει αποθηκευτικούς χώρους, πτυσσόμενο γραφείο και αναδιπλούμενο κρεβάτι. Όταν τα στοιχεία παραμένουν κλειστά, ο χώρος σχεδόν εξαφανίζεται και εντάσσεται στο ανοιχτό εσωτερικό.

Όταν απαιτείται ιδιωτικότητα, συρόμενα διαχωριστικά δημιουργούν ένα αυτόνομο δωμάτιο. Με αυτόν τον τρόπο, το διαμέρισμα αποκτά δεύτερο υπνοδωμάτιο χωρίς να δεσμεύει μόνιμα χώρο για μια περιστασιακή χρήση.

Η ίδια περιοχή μπορεί, επομένως, να υποστηρίξει διαφορετικά σενάρια καθημερινότητας. Εμφανίζεται όταν χρειάζεται και υποχωρεί μόλις ολοκληρωθεί η χρήση της.

 

Η κουζίνα ως κοινωνικός πυρήνας

Η νέα κουζίνα τοποθετείται στο κέντρο της κάτοψης, στη θέση του παλιού λουτρού. Οι λειτουργίες της οργανώνονται γύρω από μια μεγάλη νησίδα, η οποία συνδέεται άμεσα με το καθιστικό και την τραπεζαρία.

Η νησίδα προσανατολίζεται προς το υφιστάμενο τζάκι και μετατρέπεται σε κοινό σημείο της κατοικίας. Το μαγείρεμα, η συζήτηση και η καθημερινή συνύπαρξη μπορούν να εξελίσσονται γύρω από τον ίδιο πυρήνα.

Η μεταφορά της κουζίνας αλλάζει επίσης την κυκλοφορία. Η λειτουργία δεν προσεγγίζεται πλέον μέσα από έναν στενό διάδρομο. Αντίθετα, αποτελεί μέρος του ενιαίου χώρου διημέρευσης και συνδέεται άμεσα με τις γύρω χρήσεις.

 

Σχεδόν μονοχρωματική υλικότητα

Η υλική παλέτα παραμένει λιτή και σχεδόν μονοχρωματική. Η πατητή τσιμεντοκονία επεκτείνεται στα δάπεδα, τους τοίχους και τις πόρτες, περιορίζοντας τις οπτικές διακοπές ανάμεσα στις επιφάνειες.

Η συνέχεια του υλικού ενισχύει την ενότητα του εσωτερικού. Παράλληλα, επιτρέπει στην αρχική κατασκευή, την καμπύλη γεωμετρία και την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική λογική της πολυκατοικίας να παραμένουν ευανάγνωστες.

Το συγκρατημένο υλικό υπόβαθρο αναδεικνύει τις μεταβολές των θυρών, των διαχωριστικών και των ενσωματωμένων επίπλων. Ο χωρικός μετασχηματισμός, και όχι η εφαρμοσμένη διακόσμηση, αποτελεί το βασικό χαρακτηριστικό του έργου.

Το διαμέρισμα οργανώνεται τελικά ως ένα ευέλικτο εσωτερικό χωρίς μόνιμα καθορισμένα δωμάτια. Οι χώροι μπορούν να ανοίγουν, να απομονώνονται ή να αλλάζουν χρήση, επιτρέποντας στη χωρική συνέχεια και την ιδιωτικότητα να συνυπάρχουν.

Η ανακαίνιση ανοίγει μια κατακερματισμένη κατοικία της δεκαετίας του 1970 στο φυσικό φως και μετατρέπει μέρος του εσωτερικού σε έναν γενναιόδωρο ημιυπαίθριο χώρο.

 

Η θερινή κατοικία στο Ηράκλειο αφορά την ανακαίνιση ενός διώροφου κτιρίου της δεκαετίας του 1970, σε προάστιο της πόλης. Σχεδιασμένη από τους iLi Studio, η επέμβαση επιδιώκει να προσδώσει περισσότερο εξοχικό χαρακτήρα στην υφιστάμενη κατοικία. Παράλληλα, ενισχύει τη σχέση της με τον υπαίθριο χώρο.

Η μελέτη οργανώνεται σε δύο στάδια. Το πρώτο, που ολοκληρώθηκε το 2025, αφορά την ανακαίνιση του Β΄ ορόφου. Το δεύτερο προβλέπει την προσθήκη ενός νέου χώρου στο δώμα.

 

Απελευθέρωση της υφιστάμενης κάτοψης

Πριν από την επέμβαση, εσωτερικοί τοίχοι διαχώριζαν την κατοικία σε επιμέρους ενότητες. Το κλειστό χωλ και η απομονωμένη κουζίνα περιόριζαν την οπτική συνέχεια, ενώ το φυσικό φως δεν μπορούσε να διαπεράσει ολόκληρο το βάθος της κάτοψης.

Η νέα διαμόρφωση καταργεί τα συγκεκριμένα χωρίσματα και συνενώνει την κουζίνα, την τραπεζαρία και το καθιστικό. Οι κύριες λειτουργίες της καθημερινής ζωής αναπτύσσονται πλέον σε έναν ενιαίο χώρο.

Η επιλογή απλοποιεί την κυκλοφορία και δημιουργεί μεγαλύτερες οπτικές φυγές στο εσωτερικό. Επιπλέον, επιτρέπει στο φυσικό φως να εισέρχεται από διαφορετικές πλευρές και να μεταβάλλει την ατμόσφαιρα κατά τη διάρκεια της ημέρας.

 

Ενιαίος χώρος καθημερινής ζωής

Η ανοιχτή κάτοψη δεν αναιρεί τη διακριτή λειτουργία των επιμέρους περιοχών. Η κουζίνα, η τραπεζαρία και το καθιστικό ορίζονται μέσα από τον εξοπλισμό, τα σταθερά στοιχεία και τον προσανατολισμό τους, χωρίς να περιβάλλονται από τοίχους.

Με αυτόν τον τρόπο, οι διαφορετικές χρήσεις παραμένουν ευανάγνωστες και ταυτόχρονα διατηρούν άμεση οπτική επαφή. Η κίνηση γίνεται πιο ελεύθερη, ενώ ο όροφος αποκτά συνοχή.

Η ανακαίνιση αξιοποιεί το υφιστάμενο κέλυφος ως υπόβαθρο για έναν διαφορετικό τρόπο κατοίκησης. Αντί να βασίζεται στην αύξηση του κλειστού εμβαδού, επαναπροσδιορίζει τις προτεραιότητες ανάμεσα στον κοινόχρηστο χώρο, το φως και την καθημερινή χρήση.

 

Περιορισμός του εσωτερικού προς όφελος του υπαίθριου χώρου

Κεντρική χειρονομία του έργου αποτελεί η δημιουργία ενός νέου ημιυπαίθριου χώρου μπροστά από το καθιστικό. Ο υφιστάμενος εξώστης δεν είχε το απαραίτητο βάθος για να λειτουργήσει ως ουσιαστικός χώρος εκτόνωσης.

Οι iLi Studio επέλεξαν, επομένως, να περιορίσουν το εμβαδόν του εσωτερικού. Μέρος του μετατρέπεται σε μια βαθύτερη και περισσότερο λειτουργική στεγασμένη βεράντα.

Παρότι μειώνει την κλειστή επιφάνεια, η επέμβαση διευρύνει τις δυνατότητες κατοίκησης. Ο νέος χώρος μπορεί να φιλοξενήσει καθημερινές δραστηριότητες στο ύπαιθρο, προσφέροντας ταυτόχρονα προστασία.

Ένα μεγάλο άνοιγμα τον συνδέει με το καθιστικό. Όταν παραμένει ανοιχτό, ενισχύει την οπτική συνέχεια και επιτρέπει στους δύο χώρους να λειτουργούν ως ενιαίο σύνολο. Αντίστοιχα, όταν κλείνει, ο ημιυπαίθριος διατηρεί τον χαρακτήρα ενός αυτόνομου υπαίθριου δωματίου.

 

Από την προαστιακή κατοικία στη θερινή κατοίκηση

Ο νέος ημιυπαίθριος χώρος μεταβάλλει την ισορροπία του έργου. Η σχέση με το ύπαιθρο δεν περιορίζεται πλέον σε έναν συμβατικό εξώστη. Αντίθετα, η στεγασμένη βεράντα αποκτά τον χαρακτήρα βασικού χώρου της κατοικίας και λειτουργεί ως κατώφλι ανάμεσα στο εσωτερικό και τον κήπο.

Ο εξοχικός χαρακτήρας δεν προκύπτει από μια μορφολογική μεταμόρφωση του κτιρίου. Διαμορφώνεται μέσα από την οργάνωση της καθημερινής ζωής γύρω από το φυσικό φως, την εξωστρέφεια και την υπαίθρια κατοίκηση.

Μέσα από έναν περιορισμένο αριθμό στοχευμένων επεμβάσεων, η θερινή κατοικία στο Ηράκλειο αναδεικνύει τις δυνατότητες του υφιστάμενου κελύφους. Η αφαίρεση των εσωτερικών τοίχων εισάγει περισσότερο φως, ενώ ο ημιυπαίθριος χώρος ενισχύει τη σύνδεση με το κρητικό κλίμα.

Κοντά στην παραλία των Γλυφών, η κατοικία αναπτύσσεται σαν μικρός οικισμός από λευκούς και πέτρινους όγκους, οι οποίοι συνδέονται με προστατευμένες αυλές, εσωτερικές διαδρομές και υπαίθριους χώρους προς τη θάλασσα.

 

Το κτίριο βρίσκεται στο ήσυχο, νοτιοανατολικό τμήμα της Πάρου, κοντά στην παραλία των Γλυφών. Σχεδιασμένη από το Maria Doxa Architecture Studio, η παραθαλάσσια κατοικία αντικρίζει την ακτή και τον ανοιχτό ορίζοντα.

Το συγκρότημα αναπτύσσεται γραμμικά στο οικόπεδο και παραπέμπει περισσότερο σε μικρό νησιωτικό οικισμό παρά σε ένα ενιαίο κτίριο. Η λευκή κυβιστική κατοικία πλαισιώνεται από τέσσερις μικρότερους πέτρινους όγκους με συμπληρωματικές χρήσεις.

Αυλές, μονοπάτια και προστατευμένοι υπαίθριοι χώροι συνδέουν τα επιμέρους κτίσματα. Παράλληλα, διατηρούν τη διακριτή κλίμακα και τον χαρακτήρα τους.

 

Προστατευμένη διαδρομή στο συγκρότημα

Η πρόσβαση γίνεται από τον βορρά, μέσα από μια λιθόκτιστη αυλή με ελαιόδεντρα, κυπαρίσσια και αρωματικά φυτά. Ένα μονοπάτι στρωμένο με μάρμαρο διασχίζει τον κήπο και οδηγεί προς την κεντρική είσοδο.

Το ψηλό πέτρινο όριο προστατεύει την άφιξη από τους ισχυρούς ανέμους. Αντί να αποκαλύψει αμέσως την πλευρά προς τη θάλασσα, η πορεία μεταβαίνει σταδιακά από την περίκλειστη βόρεια αυλή προς το ανοιχτό νότιο τοπίο.

Το μονοπάτι συνεχίζεται πέρα από την είσοδο και διατρέχει το μήκος της κατοικίας. Συνδέει το κύριο κτίριο με τον ξενώνα, το εργαστήριο ζωγραφικής και τους μικρότερους κήπους που αναπτύσσονται σε όλη την έκταση.

 

Δύο πτέρυγες γύρω από την είσοδο

Στο εσωτερικό, η κυρίως κατοικία χωρίζεται σε δύο πτέρυγες. Δεξιά από την είσοδο βρίσκεται ο ενιαίος χώρος διημέρευσης, ο οποίος περιλαμβάνει την κουζίνα, την τραπεζαρία και το καθιστικό.

Μεγάλα συρόμενα υαλοστάσια συνδέουν το εσωτερικό με την κεντρική υπαίθρια διαμόρφωση. Όταν ανοίγουν, δημιουργείται συνέχεια ανάμεσα στο καθιστικό, τη σκιασμένη βεράντα, την πισίνα και τον θαλάσσιο ορίζοντα.

Αριστερά αναπτύσσεται η περισσότερο εσωστρεφής πτέρυγα των υπνοδωματίων. Περιλαμβάνει ένα κύριο υπνοδωμάτιο και δύο en-suite δωμάτια, οργανωμένα γύρω από ένα περίκλειστο φυτεμένο αίθριο.

Ο εσωτερικός κήπος λειτουργεί ως κοινό σημείο αναφοράς για τους χώρους ύπνου. Εισάγει φως και βλάστηση, διατηρώντας παράλληλα την ιδιωτικότητά τους.

Η αντίθεση ανάμεσα στις δύο πτέρυγες είναι σαφής. Οι κοινόχρηστοι χώροι ανοίγονται προς τη θάλασσα, ενώ οι ιδιωτικές λειτουργίες στρέφονται προς ένα προστατευμένο εσωτερικό τοπίο.

 

Ξενώνας και εργαστήριο ζωγραφικής

Στο δυτικό άκρο του συγκροτήματος βρίσκεται ένας λιθόκτιστος ξενώνας με δύο δωμάτια διπλού ύψους και άμεση πρόσβαση στην κεντρική βεράντα.

Κάθε δωμάτιο διαθέτει στο ισόγειο κουζίνα, λουτρό και μικρό καθιστικό. Οι χώροι ύπνου τοποθετούνται σε πατάρι, δημιουργώντας μια περισσότερο απομονωμένη ζώνη μέσα στο κατακόρυφα οργανωμένο εσωτερικό.

Στο ανατολικό άκρο, ένα μικρό εργαστήριο ζωγραφικής συμπληρώνει τη σύνθεση. Η πρόσβαση γίνεται από το υπαίθριο μονοπάτι που ξεκινά από την αυλή της εισόδου και διατρέχει την κατοικία.

Στο βορειοδυτικό τμήμα εντάσσεται ένας υπόσκαφος όγκος. Φιλοξενεί δύο ακόμη υπνοδωμάτια με λουτρά και κοινόχρηστη κουζίνα. Το φυτεμένο δώμα και οι κλιμακωτές αυλές περιορίζουν την οπτική παρουσία του και τον ενσωματώνουν στο τοπίο.

 

Υπαίθρια ζωή ανάμεσα στην πέτρα και το νερό

Ανάμεσα στην κυρίως κατοικία και τον ξενώνα αναπτύσσεται ένας μεγάλος προστατευμένος υπαίθριος χώρος. Βλέπει προς τη γραμμική πισίνα και τη θάλασσα και αποτελεί τον βασικό πυρήνα της υπαίθριας ζωής.

Μια πέργκολα και μια συμπαγής πέτρινη πλάτη προστατεύουν τη βεράντα. Εκεί διαμορφώνονται ένα εξωτερικό bar και καθιστικό, ενώ ένα επιβλητικό σταθερό μαρμάρινο τραπέζι τοποθετείται κοντά στην εσωτερική κουζίνα.

Η πισίνα ενισχύει τη γραμμική οργάνωση του έργου. Η υδάτινη επιφάνειά της εκτείνεται οπτικά προς τον ορίζοντα και συνδέει την κύρια κατοικία, τον ξενώνα και τη βεράντα.

Οι υπαίθριοι χώροι δεν συγκεντρώνονται σε ένα μόνο σημείο. Μικρότερες αυλές, κήποι και διαδρομές δημιουργούν διαφορετικούς βαθμούς περίκλεισης, σκιάς και επαφής με το τοπίο.

 

 

Αντίθεση λευκού σοβά και τοπικής πέτρας

Η υλική παλέτα αντλεί στοιχεία από τη νησιωτική αρχιτεκτονική, χωρίς να τη μιμείται. Ο λευκός σοβάς κυριαρχεί στην κύρια κατοικία, ενώ η τοπική ανεπίχριστη πέτρα προσδίδει στους μικρότερους όγκους μεγαλύτερο βάρος και έντονη υφή.

Ένα ενιαίο δάπεδο από μεγάλες ανοιχτόχρωμες πλάκες μαρμάρου διατρέχει τους εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους. Η συνέχεια του υλικού αποδυναμώνει το όριο ανάμεσα στα δωμάτια και τις βεράντες.

Αδρά ξύλινα δοκάρια και επενδύσεις από καλάμι τονίζουν επιλεγμένες οροφές. Το γκρίζο χρώμα στις πέργκολες και τα κουφώματα εισάγει μια διακριτική σύγχρονη διάσταση.

Στην επίπλωση επικρατούν το φυσικό ξύλο και τα ανοιχτόχρωμα υφάσματα με ήπιες υφές. Η αντίθεση ανάμεσα στον σοβά, την πέτρα, το μάρμαρο, την ξυλεία και το καλάμι προσδίδει διακριτή ταυτότητα στις επιμέρους ενότητες, διατηρώντας παράλληλα τη συνοχή τους.

 

Κήποι σε όλη την έκταση

Η διαμόρφωση από τους Outside Landscape Architecture κατανέμεται σε μικρούς κήπους και αυλές σε όλο το έργο.

Τοπικά μεσογειακά αρωματικά φυτά, αγρωστώδη, θάμνοι, καρποφόρα δέντρα και αγριολούλουδα συνδέουν την κατοικία με το υφιστάμενο νησιωτικό τοπίο. Το μεγαλύτερο μέρος του εδάφους παραμένει μαλακό και διαπερατό.

Εκτεθειμένο χώμα, χαλίκι και μονοπάτια από ακανόνιστες πέτρινες πλάκες περιορίζουν την παρουσία των σκληρών επιφανειών. Παράλληλα, υπογραμμίζουν τον ανεπιτήδευτο χαρακτήρα των εξωτερικών διαμορφώσεων.

Το αποτέλεσμα είναι μια παραθαλάσσια κατοικία με διαφορετικές ποιότητες κλίμακας και πολλαπλά σενάρια υπαίθριας ζωής. Η ελεγχόμενη διαφάνεια αποκαλύπτει με απρόβλεπτους τρόπους τη θέα και τη φύση μέσα από λιτές και μετρημένες κτιριακές διαμορφώσεις.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ParosVillas Vol.4, ειδική έκδοση των ek Architectural Publications.

Η ανακαίνιση διατηρεί τη θολοειδή δομή υφιστάμενων θερινών κατοικιών στην Οία, εισάγοντας στοχευμένες λειτουργικές αλλαγές, φυσικά υλικά και επιλεγμένες χρωματικές εντάσεις.

 

Οι ανακαινισμένες θερινές κατοικίες αποτελούν μέρος ενός μεγαλύτερου συγκροτήματος στον παραδοσιακό οικισμό της Οίας. Έχουν νότιο προσανατολισμό και θέα προς το ηφαίστειο και την Καλντέρα. Τα υφιστάμενα κελύφη αποτελούν χαρακτηριστικά δείγματα της νεότερης αρχιτεκτονικής του νησιού.

Η επέμβαση των Kapsimalis Architects επικεντρώνεται στους εσωτερικούς χώρους. Διατηρεί την αρχική δομή και ταυτότητα, προσαρμόζοντας παράλληλα τις κατοικίες στις σύγχρονες απαιτήσεις φιλοξενίας.

Κάθε ενότητα περιλαμβάνει καθιστικό, υπνοδωμάτιο και λουτρό. Οι εσωτερικοί χώροι εκτονώνονται σε ιδιωτικές αυλές με μικρές πισίνες και θέα προς το αιγαιοπελαγίτικο τοπίο.

 

Ανάδειξη των θολοειδών χώρων

Βασική επιδίωξη ήταν η διατήρηση και ανάδειξη των υφιστάμενων θολοειδών σχηματισμών. Ο θόλος, το σταυροθόλιο και η σκάφη προσδίδουν σε κάθε κατοικία διακριτό χωρικό χαρακτήρα.

Ο επανασχεδιασμός δεν αποκρύπτει τα συγκεκριμένα στοιχεία. Αντίθετα, τα αντιμετωπίζει ως αφετηρία της εσωτερικής σύνθεσης. Τα νέα έπιπλα και οι λειτουργικές προσθήκες ακολουθούν την υπάρχουσα γεωμετρία χωρίς να την ανταγωνίζονται.

Οι επεμβάσεις παραμένουν σκόπιμα περιορισμένες. Μικρές αλλαγές στα σταθερά και κινητά έπιπλα βελτιώνουν την κυκλοφορία, την αποθήκευση και την καθημερινή χρήση. Παράλληλα, διατηρούνται οι αρχικές αναλογίες των χώρων.

Τα τοξωτά ανοίγματα ενισχύουν τη συνέχεια ανάμεσα στις επιμέρους ενότητες. Η καμπύλη μορφή τους επαναλαμβάνει τη γεωμετρία των οροφών. Έτσι, οι κατοικίες γίνονται αντιληπτές ως ακολουθίες από συνδεδεμένους θολοειδείς χώρους.

 

Περιορισμένη υλική παλέτα

Λευκός λείος σοβάς καλύπτει τους τοίχους και τις οροφές. Η συνεχής επιφάνειά του ενισχύει την πλαστικότητα της αρχιτεκτονικής και επιτρέπει στο φυσικό φως να αναδεικνύει τις καμπύλες.

Μεγάλες πλάκες ανοιχτόχρωμου γκρι μαρμάρου διαμορφώνουν τα δάπεδα. Οι διακριτικές τονικές μεταβολές τους προσθέτουν βάθος, χωρίς να διαταράσσουν την οπτική ενότητα.

Οι ξύλινες κατασκευές επενδύονται με δρυ σε ανοιχτή απόχρωση. Διαφορετικά είδη μαρμάρου χρησιμοποιούνται στα σταθερά έπιπλα και τους πάγκους. Παράλληλα, κεραμικά claustra σε φυσικό χρώμα φιλτράρουν τις οπτικές σχέσεις ανάμεσα σε επιλεγμένους χώρους.

Υπόλευκα υφάσματα ολοκληρώνουν το ήρεμο υλικό υπόβαθρο. Ο σοβάς, το μάρμαρο, η δρυς και τα υφάσματα συνδέουν τις διαφορετικές κατοικίες, χωρίς να εξαλείφουν τις ιδιαίτερες χωρικές τους ποιότητες.

 

Αντανακλάσεις και χρωματικές εντάσεις

Τμήματα των τοίχων και ξύλινες κατασκευές επενδύονται με καθρέφτη. Οι αντανακλάσεις αυξάνουν την αντιληπτή διάσταση των μικρότερων χώρων και πολλαπλασιάζουν το φυσικό φως.

Τα γυάλινα στοιχεία περιορίζουν ακόμη περισσότερο το οπτικό βάρος των διαχωριστικών. Στα λουτρά, διαφανείς επιφάνειες διατηρούν τη συνέχεια των θόλων, ενώ οι διαφορετικές λειτουργίες παραμένουν σαφώς οργανωμένες.

Μέσα στο ουδέτερο περιβάλλον, κινητά έπιπλα σε βαθύ κόκκινο εισάγουν μια συγκεντρωμένη χρωματική ένταση. Φωτιστικά από μέταλλο και γυαλί, καθώς και επιλεγμένα σκουρόχρωμα ξύλινα στοιχεία, προσθέτουν επιπλέον αντιθέσεις.

Το χρώμα χρησιμοποιείται επιλεκτικά και όχι ως συνεχές διακοσμητικό θέμα. Επομένως, τα κόκκινα στοιχεία λειτουργούν ως διακριτά σημεία προσανατολισμού μέσα στους λευκούς και γκρίζους χώρους.

 

Αυλές προς την Καλντέρα

Οι εξωτερικές όψεις διατηρούνται και αναμορφώνονται ήπια. Οι αυλές επανασχεδιάζονται με νέες τραπεζαρίες, χτιστούς πάγκους και φύτευση.

Οι υπαίθριες ζώνες λειτουργούν ως προεκτάσεις των περιορισμένων εσωτερικών χώρων. Μικρές πισίνες, προστατευμένα καθιστικά και καδραρισμένες φυγές προς την Καλντέρα υποστηρίζουν τη θερινή κατοίκηση, χωρίς να αλλοιώνουν τον χαρακτήρα του συγκροτήματος.

Η σχέση ανάμεσα στους λευκούς εσωτερικούς χώρους και τον γαλάζιο ορίζοντα παραμένει κεντρική. Τα ανοίγματα καδράρουν τη θάλασσα, ενώ το φυσικό φως κινείται πάνω στις καμπύλες επιφάνειες κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Μέσα από συγκρατημένες αλλαγές, η ανακαίνιση προσαρμόζει τις υφιστάμενες κατοικίες στις σύγχρονες ανάγκες. Οι θολοειδείς σχηματισμοί παραμένουν κυρίαρχοι, πλαισιωμένοι από φυσικά υλικά, ανακλαστικές επιφάνειες και επιλεγμένα στοιχεία.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο Τεύχος ek: 288 | Ιούνιος 2024, μηνιαίο τεύχος των ek Architectural Publications.

Ένα ψηλό περιμετρικό τείχος αγκαλιάζει έναν λαξευμένο ορθογωνικό όγκο, διαμορφώνοντας μια προστατευμένη αυλή όπου το φως, η βλάστηση και οι ελεγχόμενες φυγές δημιουργούν μια συνθήκη διαπερατής εσωστρέφειας.

 

Η Domus Maya βρίσκεται στα νοτιοανατολικά προάστια της Λευκωσίας, σε ένα τυπικό οικόπεδο νεοσύστατης συνοικίας. Οι δύο πλευρές του οικοπέδου παρουσιάζουν διαφορετικές συνθήκες.

Προς τον νότο, διάσπαρτα οικιστικά κτίσματα σχηματίζουν ένα ανομοιογενές αστικό μέτωπο. Αντίθετα, προς τον βορρά, οι γεωργικές εκτάσεις ανοίγονται στον ορίζοντα και προσφέρουν ανεμπόδιστη θέα προς τον τραπεζοειδή λόφο του Άρωνα.

Η πρόταση του Studio Kyriakos Miltiadou ανταποκρίνεται σε αυτή την αντίθεση μέσα από δύο βασικά συνθετικά στοιχεία: ένα σαφές ορθογωνικό πρίσμα και ένα ψηλό τείχος που το περιβάλλει και το αγκαλιάζει.

 

Ένας συμπαγής όγκος που διαμορφώνεται αφαιρετικά

Ο κύριος όγκος έχει κάτοψη διαστάσεων 12 επί 10m. Ωστόσο, δεν διατηρείται ως ένα άθικτο ορθογωνικό στερεό. Αντίθετα, σμιλεύεται κατά τον οριζόντιο και τον κατακόρυφο άξονα.

Η αφαίρεση τμημάτων από τη συμπαγή μάζα δημιουργεί ένα εσωτερικό κενό. Σε ορισμένα σημεία, ο χώρος αυτός αναπτύσσεται σε διπλό ύψος. Γύρω του οργανώνονται οι επιμέρους λειτουργίες και οι διαδρομές της κατοικίας.

Το κτίριο αναπτύσσεται σε δύο επίπεδα. Στο ισόγειο βρίσκονται το καθιστικό, η κουζίνα, η τραπεζαρία και ένας μικρός ξενώνας. Ο όροφος φιλοξενεί τα υπνοδωμάτια, τους χώρους υγιεινής και τις βοηθητικές χρήσεις.

Το κενό λειτουργεί ως ένας τρισδιάστατος καμβάς στο εσωτερικό. Εισάγει το φως, τον αέρα και τη βλάστηση, ενώ ταυτόχρονα καδράρει την οριζόντια γραμμή του τοπίου. Παράλληλα, διαπραγματεύεται τα όρια ανάμεσα στην ιδιωτική και την κοινωνική ζωή της οικογένειας.

 

Ένα τείχος απέναντι στο αστικό τοπίο

Το δεύτερο βασικό στοιχείο είναι ένα τείχος ύψους 3,5m, τοποθετημένο σε απόσταση 3m από τον δημόσιο δρόμο. Εκτείνεται σε ολόκληρο το πλάτος του οικοπέδου και δημιουργεί ένα σαφές όριο απέναντι στο ασυνεχές αστικό περιβάλλον.

Η συνεχής επιφάνειά του προσδίδει στην όψη προς τον δρόμο σκόπιμα συγκρατημένο χαρακτήρα. Τρεις στενές κατακόρυφες σχισμές διακόπτουν το συμπαγές όριο και επιτρέπουν επιλεκτικές θεάσεις από και προς το εσωτερικό.

Η κατοικία δεν απομονώνεται πλήρως από τη γειτονιά. Αντίθετα, τα ανοίγματα εισάγουν έναν ελεγχόμενο βαθμό διαπερατότητας. Το φως, η κίνηση και η οπτική επαφή διέρχονται αποσπασματικά μέσα από το προστατευτικό όριο.

Μια έντονη κίτρινη θύρα σηματοδοτεί την είσοδο. Το χρώμα της αντιπαραβάλλεται με τις λευκές σοβατισμένες επιφάνειες και καθιστά ευανάγνωστη τη στιγμή της μετάβασης.

 

Μια εσωτερική πλατεία γύρω από την ελιά

Πίσω από το τείχος διαμορφώνεται μια κεντρική «πλατεία»: μια περίκλειστη αυλή που υποδέχεται τον επισκέπτη πριν από την είσοδο στην κύρια κατοικία.

Στο κέντρο της δεσπόζει ένα μεταφυτευμένο ελαιόδεντρο. Ένα κυκλικό στοιχείο από εμφανές σκυρόδεμα περιβάλλει τον κορμό και το μετατρέπει σε βασικό σημείο προσανατολισμού.

Η αυλή ανοίγεται προς την κοινωνική ζωή της κατοικίας. Δεν λειτουργεί ως απομονωμένος κήπος, αλλά ως κοινόχρηστο υπαίθριο δωμάτιο που συνδέεται με την είσοδο, τους χώρους διημέρευσης και τις ημιυπαίθριες ζώνες.

Το έντονο μεσογειακό φως αντανακλάται στις λευκές επιφάνειες. Παράλληλα, οι σκιές της φύτευσης μεταβάλλουν κατά τη διάρκεια της ημέρας τον χαρακτήρα των μονολιθικών τοίχων.

 

Συνέχεια εσωτερικού και εξωτερικού χώρου

Καθιστικές επιφάνειες από εμφανές σκυρόδεμα διατρέχουν τους εσωτερικούς και τους υπαίθριους χώρους. Καθώς περνούν μέσα από τα όρια του κελύφους, αποδυναμώνουν τη διάκριση ανάμεσα στο δωμάτιο, την αυλή και τον κήπο.

Τα συνεχή αυτά στοιχεία δημιουργούν επίσης άτυπους χώρους στάσης και κοινωνικής επαφής. Η καθημερινή ζωή μπορεί, επομένως, να επεκταθεί πέρα από τη συμβατική οργάνωση των κλειστών δωματίων.

Στα σημεία όπου το τείχος συναντά το πρίσμα, σχηματίζονται μικροί ημιυπαίθριοι χώροι. Ένα πλέγμα από ανοξείδωτα μεταλλικά συρματόσχοινα υποστηρίζει την αναρριχώμενη βλάστηση και εισάγει ένα ελαφρύτερο, διαπερατό επίπεδο δίπλα στις συμπαγείς επιφάνειες.

Θυμαριές, γιασεμιά, λεβάντες και βουκαμβίλιες φυτεύονται στους περίκλειστους κήπους. Με την πάροδο του χρόνου, η φύση καλείται να επεκταθεί πάνω στους τοίχους και τα μεταλλικά πλέγματα, περιορίζοντας σταδιακά τη μονολιθική τους παρουσία.

 

Διαπερατή εσωστρέφεια

Το τείχος και το πρίσμα λειτουργούν τελικά ως μια ενιαία συνθετική χειρονομία. Το πρώτο εξασφαλίζει προστασία και απόσταση από το ανομοιογενές αστικό περιβάλλον. Το δεύτερο διανοίγεται και σμιλεύεται ώστε να υποδεχθεί το φως, το τοπίο και τη βλάστηση.

Από τη συνέργειά τους προκύπτει μια σειρά αντιθέσεων: το κλειστό και το ανοιχτό, το δημόσιο και το ιδιωτικό, το φυσικό και το τεχνητό, η έκθεση και η προφύλαξη.

Η Domus Maya δεν επιλύει τις αντιθέσεις επιλέγοντας αποκλειστικά τη μία συνθήκη. Αντίθετα, αξιοποιεί την αυλή, τα ελεγχόμενα ανοίγματα και τα ημιυπαίθρια κατώφλια για να διατηρήσει μια ισορροπία ανάμεσά τους.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο Τεύχος ek: 288 | Ιούλιος–Αύγουστος 2024, μηνιαίο τεύχος των ek Architectural Publications.

Στο Puerto Vallarta, στις ακτές του Μεξικού στον Ειρηνικό, η Casa Tao από τους HW Studio οργανώνεται γύρω από τη σκιά, τόσο ως κλιματική ανάγκη όσο και ως χωρική συνθήκη. Η κατοικία των 472 τ.μ. αντλεί στοιχεία από τις μνήμες και τα ενδιαφέροντα των κατοίκων της, μεταφράζοντας τις έννοιες της προστασίας, της ηρεμίας και της περισυλλογής σε μια ακολουθία από περίκλειστες αυλές, ελεγχόμενες φυγές και προστατευμένους εσωτερικούς χώρους.

Το σπίτι βρίσκεται σε μια συνοικία χωρίς μακρινή θέα, απέναντι όμως από μια δενδροφυτεμένη πλατεία που προσφέρει σκιά και δροσιά. Αντί να ανοίγεται μετωπικά προς αυτήν μέσω εκτεταμένων υαλοστασίων, η αρχιτεκτονική διαμορφώνει μια έμμεση σχέση με το περιβάλλον. Τα προσεκτικά τοποθετημένα ανοίγματα επιτρέπουν την αντίληψη της πλατείας, περιορίζοντας παράλληλα την έκθεση στον έντονο παράκτιο ήλιο.

Η σκιά ως τρόπος κατοίκησης

Ο σχεδιασμός επηρεάστηκε εν μέρει από τις προσωπικές διαδρομές των κατοίκων. Μεγαλώνοντας στο Puerto Vallarta, ένας από τους ιδιοκτήτες γνώρισε τη σκιά ως απαραίτητο καταφύγιο από τη ζέστη και την υγρασία του κλίματος του Ειρηνικού. Ένα μεταγενέστερο οικογενειακό ταξίδι στην Ιαπωνία εισήγαγε ένα δεύτερο σύνολο αναφορών: τη χωρική λιτότητα, το κενό, το προσεκτικά φιλτραρισμένο φως και την αίσθηση ηρεμίας.

Οι επιρροές αυτές μεταφράζονται σε μια αρχιτεκτονική έμμεσων σχέσεων. Η κατοικία ούτε αποσύρεται πλήρως από την πόλη ούτε εκτίθεται σε αυτήν. Οι θέες, ο αέρας και το φυσικό φως εισέρχονται ελεγχόμενα μέσα από περιορισμένα ανοίγματα, αυλές και μεταβατικούς χώρους.

Διαμορφώνεται έτσι ένα περιβάλλον που βασίζεται στη σταδιακή εμπειρία του φωτός και της σκιάς.

 

 

Ιδιωτικοί χώροι χαμηλά, κοινωνική ζωή ψηλότερα

Το βασικό κτιριολογικό πρόγραμμα οργανώνεται καθ’ ύψος. Τα υπνοδωμάτια, το γκαράζ και οι βοηθητικοί χώροι καταλαμβάνουν τη βάση της κατοικίας, ενώ επάνω τους τοποθετείται ένας ελαφρύτερος όγκος διπλού ύψους που φιλοξενεί τους κύριους χώρους διημέρευσης.

Η ανύψωση των κοινόχρηστων λειτουργιών τις απομακρύνει από τη στάθμη του δρόμου και τις ανοίγει προς τις κορυφές των γύρω δέντρων. Ο αέρας κυκλοφορεί γύρω από τον επάνω όγκο, ενώ οι υπερυψωμένες αυλές διαμορφώνουν προστατευμένους υπαίθριους χώρους με θέα προς τη βλάστηση της πλατείας.

Η διάταξη επιτρέπει στην κατοικία να συνδέεται με την πλατεία χωρίς να χρησιμοποιεί μια συμβατική πανοραμική όψη. Η σχέση γίνεται αντιληπτή αποσπασματικά: μέσα από την κίνηση των κλαδιών, την είσοδο του αέρα και τις μεταβολές του φωτός.

Αυλές και εσωτερική περισυλλογή

Τα υπνοδωμάτια οργανώνονται γύρω από μια αυλή, όπου η περίκλειστη διάταξη προσφέρει ιδιωτικότητα χωρίς να διακόπτει την επαφή με τον αέρα και τον ουρανό. Στην είσοδο, ένας καμπύλος τοίχος κατευθύνει ήπια την κίνηση, ενώ ένα δέντρο σηματοδοτεί τη μετάβαση προς το εσωτερικό.

Η εσωστρεφής οργάνωση δημιουργεί μια ακολουθία χώρων στραμμένων προς τον ουρανό, τη σκιά και τη βλάστηση. Οι αυλές δεν λειτουργούν μόνο ως πηγές φυσικού φωτισμού και αερισμού, αλλά καθορίζουν τον βραδύτερο ρυθμό γύρω από τον οποίο οργανώνεται η καθημερινή ζωή.

Σε όλη την κατοικία, η ιδιωτικότητα επιτυγχάνεται μέσω του βάθους και των έμμεσων οπτικών σχέσεων.

 

 

Σκυρόδεμα, λευκότητα και φιλτραρισμένο φως

Η παλέτα των υλικών ενισχύει την αντίθεση ανάμεσα στην ένταση του εξωτερικού κλίματος και την πιο ήρεμη ατμόσφαιρα του εσωτερικού. Οι λευκές επιφάνειες ανταποκρίνονται έντονα στο παράκτιο φως, ενώ το εμφανές σκυρόδεμα το απορροφά και το απαλύνει.

Η υλικότητά του προσδίδει στους εσωτερικούς χώρους μια αίσθηση μονιμότητας, όμως οι μεταβολές του φυσικού φωτός αποτρέπουν τη στατικότητα. Το φως απλώνεται στις επιφάνειες, αποκαλύπτοντας λεπτές διαφορές ανάμεσα στις ανοιχτές αυλές, τα σκιασμένα κατώφλια και τους περισσότερο προστατευμένους χώρους.

Οι αρχιτέκτονες συσχετίζουν αυτή την προσέγγιση με το Εγκώμιο της σκιάς του Junichirō Tanizaki, όπου το σκοτάδι γίνεται αντιληπτό ως μέσο που προσδίδει βάθος στην αντίληψη και όχι απλώς ως απουσία φωτός. Στην Casa Tao, η σκιά αποκτά αντίστοιχα ενεργό ρόλο: αποτελεί κλιματικό εργαλείο, χωρικό φίλτρο και το βασικό στοιχείο μέσα από το οποίο διαμορφώνεται η ατμόσφαιρα της κατοικίας.

Η Casa Tao προτείνει τελικά έναν τρόπο κατοίκησης που βασίζεται στην προσοχή και την παύση. Μέσα από τις υπερυψωμένες αυλές, την εσωστρεφή οργάνωση και τα ελεγχόμενα ανοίγματα, δημιουργείται ένας προστατευμένος εσωτερικός κόσμος που παραμένει συνδεδεμένος με τον αέρα, τη βλάστηση και το κλίμα του Puerto Vallarta.

Η κατοικία βρίσκεται στην Αγκαιριά, στο νοτιοδυτικό τμήμα της Πάρου. Σχεδιασμένη από τον Chris Tessas, οργανώνεται σε τέσσερις διακριτούς κτιριακούς όγκους, οι οποίοι αναπτύσσονται γραμμικά κατά μήκος του οικοπέδου.

Το πρόγραμμα διαχωρίζεται σε μικρότερες ενότητες. Οι δύο κεντρικοί όγκοι στεγάζουν το καθιστικό και την κουζίνα. Αντίστοιχα, στα δύο άκρα τοποθετούνται τα υπνοδωμάτια της οικογένειας και οι ξενώνες.

Αντί για ένα ενιαίο και συμπαγές κτίριο, η σύνθεση διαμορφώνει μια ακολουθία κλειστών χώρων, αιθρίων και προστατευμένων υπαίθριων ζωνών.

 

Τέσσερις όγκοι και τρία αίθρια

Κάθε όγκος εξυπηρετεί διαφορετική λειτουργία. Ωστόσο, η κατοικία διατηρεί τη συνοχή της μέσα από μια σαφή επιμήκη οργάνωση.

Εσωτερικά αίθρια διαχωρίζουν τους τρεις από τους τέσσερις όγκους. Οι υπαίθριοι αυτοί χώροι εισάγουν φυσικό φως στο κέντρο της κάτοψης και διατηρούν άμεση σχέση ανάμεσα στα δωμάτια και το εξωτερικό.

Παράλληλα, η θέση τους προστατεύει την καθημερινή ζωή από τα βλέμματα. Τα αίθρια δεν γίνονται εύκολα αντιληπτά από την περίμετρο του κτιρίου. Έτσι, η ανοιχτή ζωή της κατοικίας παραμένει σε μεγάλο βαθμό προστατευμένη.

Η συγκεκριμένη διάταξη μειώνει επίσης την αντιληπτή κλίμακα του συνόλου. Από μακριά, η κατοικία διαβάζεται ως μια σειρά μικρότερων κτισμάτων και όχι ως ένας ενιαίος επιμήκης όγκος.

Με αυτόν τον τρόπο, η σύνθεση παραπέμπει στον προσθετικό χαρακτήρα της παραδοσιακής κυκλαδίτικης δόμησης. Μικρές και συμπαγείς ενότητες συνδέονται μεταξύ τους, ακολουθώντας τις ανάγκες της κατοίκησης και τις συνθήκες του τόπου.

Η κοινόχρηστη ζώνη στο κέντρο

Το καθιστικό και η κουζίνα καταλαμβάνουν τις δύο κεντρικές ενότητες. Η θέση τους μετατρέπει το μέσο της σύνθεσης στον βασικό κοινόχρηστο πυρήνα.

Μεγάλα ανοίγματα συνδέουν τους χώρους διημέρευσης με τη βεράντα, την πισίνα και τη στεγασμένη υπαίθρια τραπεζαρία. Σε αντίθεση με τα ελεγχόμενα ανοίγματα των εξωτερικών όψεων, η πλευρά αυτή ανοίγεται περισσότερο προς το τοπίο.

Η πισίνα αναπτύσσεται παράλληλα με την κύρια βεράντα και ενισχύει τη γραμμική κατεύθυνση της κάτοψης. Μια ελαφριά πέργκολα σκιάζει την υπαίθρια τραπεζαρία. Παράλληλα, σχηματίζει ένα ενδιάμεσο κατώφλι ανάμεσα στο εσωτερικό και το ανοιχτό κυκλαδίτικο περιβάλλον.

Στο εσωτερικό, η περιορισμένη υλική παλέτα επιτρέπει στο φυσικό φως να καθορίσει την ατμόσφαιρα. Φεγγίτες φωτίζουν την κουζίνα από ψηλά, ενώ τα στενά ανοίγματα καδράρουν επιλεγμένες όψεις του τοπίου.

 

 

Αναλογίες από την τοπική αρχιτεκτονική

Οι αναλογίες των επιμέρους όγκων και τα διακριτικά εξωτερικά ανοίγματα αντλούν αναφορές από τα ιστορικά λιθόκτιστα κελύφη της Πάρου και του Αιγαίου.

Η σύνδεση με την τοπική αρχιτεκτονική εκφράζεται κυρίως μέσα από την κλίμακα και τη χωρική οργάνωση. Δεν βασίζεται στην κυριολεκτική αναπαραγωγή παραδοσιακών λεπτομερειών.

Η κατοικία διατηρεί, επομένως, σύγχρονο χαρακτήρα. Ωστόσο, ο κατακερματισμός της επιτρέπει να ενταχθεί στο τοπίο και να συνομιλήσει με την αρχιτεκτονική παράδοση του νησιού.

Οι επαναλαμβανόμενες επιφάνειες των τοίχων και τα ελεγχόμενα ανοίγματα προσδίδουν στις εξωτερικές όψεις συμπαγή χαρακτήρα. Αντίθετα, τα κρυμμένα αίθρια εισάγουν φως και εξωστρέφεια στο εσωτερικό.

Εξωτερική κλίμακα προς το δώμα

Ο βορειότερος όγκος φιλοξενεί τα υπνοδωμάτια της οικογένειας. Διαχωρίζεται από τα υπόλοιπα μέρη της κατοικίας μέσω μιας εξωτερικής κλίμακας.

Η πλατιά και συμπαγής μορφή της παραπέμπει στις εξωτερικές σκάλες των παραδοσιακών νησιωτικών κατοικιών. Η κλίμακα οδηγεί στο δώμα και εντάσσεται στη συνολική πορεία μέσα στο έργο.

Πέρα από τη λειτουργική της χρήση, προσκαλεί τους κατοίκους να ανέβουν πάνω από τους χαμηλούς όγκους και να παρατηρήσουν το κυκλαδίτικο τοπίο.

Μέσα από τη γραμμική διάταξη, τους κατακερματισμένους όγκους και τα προστατευμένα αίθρια, η Cycladic Layout προτείνει μια σύγχρονη κατοικία που ανήκει στην Πάρο χωρίς να μιμείται άμεσα τις μορφές της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ParosVillas Vol.4, ειδική έκδοση των ek Architectural Publications.

Η Rhoēs είναι μία υπό ολοκλήρωση κατοικία από τους Sinas Architects στη Σέριφο. Το έργο των 390τ.μ. αναπτύσσεται σε οικόπεδο 4.500τ.μ., μέσα σε ένα ανοιχτό, εκτεθειμένο κυκλαδίτικο τοπίο. Οι ισχυροί άνεμοι, η έντονη ηλιοφάνεια, το επικλινές έδαφος και η θέα αποτελούν ενεργά στοιχεία του σχεδιασμού.

Αντί να αναπαράγει τις αναγνωρίσιμες μορφές της παραδοσιακής νησιωτικής αρχιτεκτονικής, η πρόταση διερευνά τις περιβαλλοντικές συνθήκες που τις διαμόρφωσαν. Στόχος είναι μια σύγχρονη κατοικία σε σαφή σύνδεση με τη Σέριφο, χωρίς την άμεση μίμηση τοπικών μορφολογικών προτύπων.

 

 

Αρχιτεκτονική που διαμορφώνεται από το κλίμα

Η κατοικία οργανώνεται ως μια ακολουθία χώρων που διαπραγματεύονται διαφορετικούς βαθμούς έκθεσης στη φύση. Οι τοίχοι ορίζουν προφυλαγμένες ζώνες, ενώ οι αυλές και οι στεγασμένοι ανοιχτοί χώροι επιτρέπουν την υπαίθρια ζωή παρά τις έντονες κλιματικές συνθήκες.

Το τοπίο δεν λειτουργεί ως φόντο για ένα αυτόνομο αρχιτεκτονικό αντικείμενο. Αντίθετα, ο άνεμος, ο ήλιος, το ανάγλυφο και οι οπτικές φυγές καθορίζουν τη θέση και τον χαρακτήρα των χώρων.

Οι προστατευμένες υπαίθριες ενότητες σχηματίζουν ενδιάμεσα κατώφλια ανάμεσα στο εσωτερικό και το ανοιχτό τοπίο. Έτσι, η κατοικία διατηρεί τη σχέση της με το περιβάλλον, προσφέροντας σκιά και προστασία από τον άνεμο.

Μια σταδιακή χωρική ακολουθία

Η κίνηση οργανώνεται ως μετάβαση ανάμεσα σε περισσότερο ανοιχτές ή κλειστές ενότητες. Προστατευμένοι χώροι διαδέχονται αυλές, μικρά ανοίγματα και ευρύτερες φυγές προς το τοπίο.

Η κατοικία δεν αποκαλύπτεται αμέσως στο σύνολό της. Αντίθετα, γίνεται σταδιακά αντιληπτή μέσα από τις μεταβολές στην κλίμακα, το φως και τον προσανατολισμό. Οι αυλές λειτουργούν ως σημεία αναφοράς και επεκτείνουν την καθημερινή ζωή πέρα από τους κλειστούς χώρους.

Η οργάνωση αποδίδει τη βασική αντίθεση του κυκλαδίτικου τοπίου. Οι ανοιχτές και εκτεθειμένες περιοχές συνυπάρχουν με εσοχές, τοίχους και προστατευμένους χώρους που διαμορφώνονται από το έδαφος.

 

 

Πέρα από την εικόνα της κυκλαδίτικης αρχιτεκτονικής

Τα σύγχρονα προγράμματα κατοίκησης συχνά απαιτούν μεγαλύτερους χώρους και νέες λειτουργίες, διαφορετικές από εκείνες των παλαιότερων νησιωτικών κατοικιών. Το έργο ανταποκρίνεται σε αυτές τις ανάγκες χωρίς να αντιμετωπίζει το οικόπεδο ως ουδέτερο υπόβαθρο.

Η σύνδεση με την τοπική αρχιτεκτονική αναζητείται στη λογική που τη διαμόρφωσε και όχι στην εξωτερική της εικόνα. Το κλίμα καθορίζει τη σχέση ανάμεσα στις συμπαγείς και τις ανοιχτές επιφάνειες. Αντίστοιχα, η τοπογραφία οργανώνει την κίνηση, ενώ οι προστατευμένες αυλές συνδέουν τις σύγχρονες ανάγκες με τις συνθήκες του νησιού.

Επομένως, η αναφορά στην κυκλαδίτικη αρχιτεκτονική παραμένει δομική και όχι μορφολογική. Η κατοικία δεν επιχειρεί να αναπαραστήσει ένα εξιδανικευμένο παρελθόν. Εφαρμόζει, όμως, μια αντίστοιχη διαδικασία προσαρμογής στις απαιτήσεις της σημερινής ζωής.

Υλική συνέχεια με το τοπίο

Η προτεινόμενη παλέτα περιλαμβάνει φυσική πέτρα, εμφανές σκυρόδεμα, δρυ, γυαλί και αλουμίνιο. Η πέτρα συνδέει το κτίριο με το έδαφος, ενώ το σκυρόδεμα σχηματίζει φέρουσες και καλυπτικές επιφάνειες.

Η δρυς προσδίδει θερμότητα στο εσωτερικό και στους στεγασμένους υπαίθριους χώρους. Το γυαλί διατηρεί την οπτική σχέση με το τοπίο, ενώ το αλουμίνιο δημιουργεί ένα ελάχιστο πλαίσιο για τα ανοίγματα.

Ο συνδυασμός των υλικών εντείνει τη διάκριση ανάμεσα στην προστασία και την έκθεση στη φύση. Τα βαρύτερα στοιχεία σηματοδοτούν τα όρια της κατοικίας. Αντίθετα, οι διαφανείς επιφάνειες ανοίγουν επιλεγμένους χώρους προς το περιβάλλον.

Η Rhoēs βρίσκεται σε στάδιο ανάπτυξης και η ολοκλήρωσή της εκτιμάται για το 2028. Η πρόταση επανεξετάζει τη σύγχρονη κατοίκηση στις Κυκλάδες, επιτρέποντας στη μορφή να προκύψει από το κλίμα, το ανάγλυφο και την καθημερινή χρήση, χωρίς να αναπαράγει ένα προκαθορισμένο τοπικό ύφος.

Η μαρίνα του Αστέρα ήταν η πρώτη μαρίνα στην Ελλάδα που κατασκευάστηκε αποκλειστικά για τη φιλοξενία τουριστικών σκαφών. Δημιουργήθηκε στη Βουλιαγμένη στις αρχές της δεκαετίας του 1960, σε μια παράκτια περιοχή με ιδιαίτερη φυσική και αρχαιολογική φυσιογνωμία.

Η ανάπλασή της ξεκίνησε το 2013 με δύο βασικούς στόχους. Αρχικά, οι λιμενικές εγκαταστάσεις έπρεπε να ανταποκριθούν στις αυξημένες απαιτήσεις ενός home port για mega και super yachts. Παράλληλα, η χερσαία ζώνη επανασχεδιάστηκε ως προορισμός τουρισμού, αναψυχής, εμπορίου, εστίασης και διοίκησης της μαρίνας.

Οι KSE Studio εκπόνησαν την προμελέτη του master plan της χερσαίας ζώνης. Στη συνέχεια, οι AETER Architects ανέλαβαν την οριστική μελέτη του master plan και την αρχιτεκτονική των νέων κτιρίων. Οι Neiheiser Argyros σχεδίασαν την αρχιτεκτονική τοπίου και τον κοινόχρηστο χώρο.

Τα λιμενικά έργα παραδόθηκαν το 2023. Αντίστοιχα, οι εργασίες στη χερσαία ζώνη ολοκληρώθηκαν τον Μάιο του 2024.

 

 

Νέο πρόγραμμα στο θαλάσσιο μέτωπο

Η ανάπλαση αφορά δύο αλληλένδετα πεδία. Το πρώτο περιλαμβάνει την ανακατασκευή και αναβάθμιση των λιμενικών εγκαταστάσεων. Το δεύτερο αφορά την πλήρη αναδιοργάνωση της χερσαίας ζώνης.

Το νέο κτιριολογικό πρόγραμμα αναπτύσσεται σε 4.800τ.μ. κλειστών χώρων. Περιλαμβάνει τουριστικές, εμπορικές και διοικητικές λειτουργίες, καθώς και χώρους εστίασης. Παράλληλα, οι υπαίθριες διαμορφώσεις, οι πεζές διαδρομές και οι κοινόχρηστοι χώροι αποτέλεσαν ισότιμο αντικείμενο σχεδιασμού.

Για να μην καταληφθεί σημαντικό τμήμα του ελεύθερου εδάφους από αυτοκίνητα, δημιουργήθηκε υπόγειος χώρος στάθμευσης 156 θέσεων κάτω από την κεντρική πλατεία. Η ένταξή του σε ένα έντονα επικλινές τμήμα περιορίζει την οπτική παρουσία των οχημάτων.

Έτσι, τα κτίρια, η φύτευση και οι πεζές διαδρομές διατηρούν πιο άμεση σχέση με το νερό. Το νέο πρόγραμμα οργανώνεται γύρω από μια ακολουθία ανοιχτών πλατειών κατά μήκος του κεντρικού κρηπιδώματος.

Κτίρια εμπνευσμένα από τη γλώσσα των σκαφών

Για τους AETER Architects, η μορφολογία και η υλικότητα των σκαφών αποτέλεσαν βασική πηγή έμπνευσης.

Οι όψεις χαρακτηρίζονται από καμπύλες, πτυχωτές και κεκλιμένες επιφάνειες. Κατασκευάζονται από λευκό εμφανές σκυρόδεμα με λεία υφή. Η μεταβαλλόμενη γεωμετρία προσδίδει αίσθηση κίνησης, καθώς τα κτίρια παρατηρούνται από τις προβλήτες και τις πεζές διαδρομές.

Τα υλικά των σύγχρονων yachts επηρέασαν επίσης την επεξεργασία των αρχιτεκτονικών επιφανειών. Το λευκό σκυρόδεμα, τα μεγάλα υαλοστάσια, τα ανακλαστικά τελειώματα και τα σκουρόχρωμα μεταλλικά στοιχεία δημιουργούν αντιθέσεις ανάμεσα στο συμπαγές, το διαφανές και το στιλπνό.

Στη ζώνη εμπορικών καταστημάτων και εστίασης, δύο κεντρικά κτίρια ορίζουν τον σημαντικότερο κοινόχρηστο χώρο κατά μήκος του θαλάσσιου μετώπου. Τα μεγάλα στέγαστρα και οι βεράντες επεκτείνουν τις εσωτερικές λειτουργίες προς το ύπαιθρο.

Βορειοδυτικά, το διώροφο κτίριο διοίκησης και ο πύργος ελέγχου σχηματίζουν μια περισσότερο γλυπτική σύνθεση. Μια ευρεία πορεία οδηγεί στο βατό δώμα, το οποίο λειτουργεί ως υπερυψωμένο σημείο θέασης προς τη μαρίνα και τον Σαρωνικό.

Μικρότερα κτίρια βοηθητικών χρήσεων ολοκληρώνουν το συγκρότημα, ακολουθώντας σε ηπιότερους τόνους το ίδιο αρχιτεκτονικό λεξιλόγιο.

 

 

Από τους ιστορικούς χάρτες στον νέο κοινόχρηστο χώρο

Η αρχιτεκτονική τοπίου των Neiheiser Argyros ξεκινά από τη θέση ότι «ο χάρτης είναι το έδαφος». Ιστορικές τοπογραφικές αποτυπώσεις και παλαιοί ναυτικοί χάρτες χρησιμοποιήθηκαν για την ανάκτηση των προηγούμενων ισοϋψών της περιοχής.

Τα ίχνη αυτά καθόρισαν τις βασικές διαδρομές, τα μοτίβα των δαπέδων και τις ζώνες φύτευσης. Επομένως, το τοπίο δεν εφαρμόζεται ως διακοσμητικό επίπεδο γύρω από τα κτίρια. Αντίθετα, λειτουργεί ως συνεχές σύστημα κίνησης και προσανατολισμού.

Συστάδες από φυτεμένες «νησίδες» δημιουργούν ζώνες ανάσχεσης ανάμεσα στην κυκλοφορία των οχημάτων και το θαλάσσιο μέτωπο. Παράλληλα, επεκτείνουν τη βλάστηση της πλαγιάς προς τις χαμηλότερες προβλήτες.

Τα δάπεδα ενσωματώνουν ανομοιόμορφα θραύσματα μαρμάρου από κοντινά λατομεία. Οι διαφορές στην κλίμακα, τη γεωμετρία και τους χρωματισμούς αναδεικνύουν τον επιτόπιο και χειρωνακτικό χαρακτήρα της κατασκευής.

Η τοποθέτηση των κτιρίων ορίζει μια σειρά από ανοιχτές πλατείες που συντονίζονται με τη φύτευση και τη θάλασσα. Στην εμπορική ζώνη, τα δύο βασικά κτίρια πλαισιώνουν τον σημαντικότερο κοινόχρηστο χώρο της μαρίνας.

Βιοκλιματικές στρατηγικές και φυτεμένα δώματα

Στα κτίρια εφαρμόζονται διαφορετικές στρατηγικές με στόχο τον περιορισμό της ενεργειακής κατανάλωσης. Τα υαλοστάσια αξιοποιούν τα παθητικά ηλιακά κέρδη κατά τη χειμερινή περίοδο.

Το καλοκαίρι, βαθιά στέγαστρα, προεξοχές και περσίδες προστατεύουν τους εσωτερικούς χώρους από την άμεση ηλιακή ακτινοβολία. Παράλληλα, εκτεταμένες επιφάνειες φυτεμένων δωμάτων συνεχίζουν το τοπίο πάνω από τα κτίρια.

Με αυτόν τον τρόπο, η αρχιτεκτονική και η φύτευση γίνονται αντιληπτές ως αλληλένδετα επίπεδα. Τα δώματα συνδέουν οπτικά τους κτιριακούς όγκους με τη βλάστηση της χερσονήσου.

Ο τεχνητός φωτισμός ανταποκρίνεται στη συνύπαρξη πολλών διαφορετικών χρήσεων. Αναδεικνύει την ταυτότητα και την ιεράρχηση των επιμέρους κτιρίων, ενώ ταυτόχρονα ενοποιεί τις πλατείες, τα στεγασμένα περάσματα και τις παραλιακές διαδρομές.

 

 

Ένα σύγχρονο τοπίο εκμοντερνισμού

Η ανάπλαση της Astir Marina συνεχίζει μια μακρά ελληνική παράδοση, στην οποία η αρχιτεκτονική καλείται να διαχειριστεί την ανάπτυξη του τουρισμού μέσα σε τοπία ιδιαίτερης φυσικής, ιστορικής και πολιτισμικής αξίας.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ο σχεδιασμός δεν περιορίζεται στην παραγωγή μεμονωμένων κτιρίων. Η προμελέτη των KSE Studio, η οριστική μελέτη και η αρχιτεκτονική των AETER Architects, καθώς και ο κοινόχρηστος χώρος των Neiheiser Argyros λειτουργούν ως διακριτά αλλά αλληλένδετα επίπεδα.

Το έργο κινείται ανάμεσα σε δύο συνθήκες. Από τη μία βρίσκεται το τοπικό και το «ήδη εκεί». Από την άλλη, το διεθνές πρόγραμμα που εισάγει η μαρίνα.

Η αρχιτεκτονική του σημασία εντοπίζεται στον τρόπο με τον οποίο διαπραγματεύεται αυτές τις δύο δυνάμεις. Η ισορροπία ανάμεσα στην προστασία και την τουριστική ανάπτυξη δεν είναι αυτονόητη. Παραμένει, ωστόσο, κρίσιμο πεδίο για την εξέλιξη της σύγχρονης ελληνικής αρχιτεκτονικής.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο Τεύχος ek: 290 | Σεπτέμβριος 2024, μηνιαία έκδοση των ek Architectural Publications.

Μέσα σε ένα δημόσιο πάρκο στο Ajman των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, το Bkd Bakery από τους UMKY design σχεδιάζεται ως προέκταση του γύρω αστικού τοπίου. Το κτίριο των 305 τ.μ. ανοίγεται προς το πάρκο μέσα από μεγάλα συρόμενα στοιχεία, επιτρέποντας στο όριο ανάμεσα στο εσωτερικό, τις σκιασμένες βεράντες και τον δημόσιο χώρο να μεταβάλλεται στη διάρκεια της ημέρας.

Ο σχεδιασμός ανταποκρίνεται ταυτόχρονα στις απαιτητικές κλιματικές συνθήκες της περιοχής και στις λειτουργικές ανάγκες ενός ενεργού εργαστηρίου αρτοποιίας. Μεγάλοι πρόβολοι προστατεύουν τις τρεις πλευρές του κτιρίου, ενώ το εσωτερικό συνδυάζει την κίνηση των επισκεπτών, τα καθιστικά και την παραγωγή σε μια ενιαία χωρική ακολουθία.

 

 

Το πάρκο επεκτείνεται στο εσωτερικό

Ο σχεδιασμός ξεκίνησε από την ανάλυση των ροών κίνησης των πεζών μέσα στο πάρκο. Η κύρια είσοδος ευθυγραμμίζεται με τον κεντρικό του άξονα, συνεχίζοντας τη βασική δημόσια διαδρομή προς το εσωτερικό του αρτοποιείου.

Αντί ο εμπορικός χώρος να κλείνεται πίσω από μια σταθερή όψη, μεγάλοι συρόμενοι μηχανισμοί επιτρέπουν το άνοιγμά του προς το γύρω τοπίο. Η μετάβαση από το πάρκο στη βεράντα και στη συνέχεια στο εσωτερικό γίνεται σταδιακά, εντάσσοντας το αρτοποιείο στην καθημερινή δραστηριότητα του δημόσιου χώρου.

Πέργκολες σε πρόβολο αναπτύσσονται στις τρεις πλευρές του κτιρίου. Σκιάζουν τα υπαίθρια καθιστικά και περιορίζουν την άμεση ηλιακή ακτινοβολία, δημιουργώντας μια προστατευμένη περιμετρική ζώνη και μειώνοντας τα θερμικά φορτία στο εσωτερικό.

Η σκιασμένη αυτή περιοχή αποτελεί βασικό στοιχείο του έργου. Επιτρέπει στους εσωτερικούς και υπαίθριους χώρους να λειτουργούν ως τμήματα του ίδιου περιβάλλοντος, μέσα στο θερμό κλίμα του Ajman.

Μια κάτοψη που οργανώνεται από την κίνηση

Η οργάνωση του εσωτερικού ακολουθεί τις ροές των πεζών που προσεγγίζουν το κτίριο. Οι δημόσιες χρήσεις παραμένουν καθαρά οριοθετημένες άμεσα προσβάσιμες, ενώ η κίνηση του προσωπικού, οι αποθηκευτικοί χώροι και οι υπόλοιπες βοηθητικές λειτουργίες τοποθετούνται μακριά από τις κύριες περιοχές των επισκεπτών.

Στο κέντρο της κάτοψης, ένας μεγάλος πάγκος εξυπηρέτησης γίνεται το βασικό οπτικό και χωρικό σημείο αναφοράς. Κατασκευάζεται από ειδικά χυτευμένους πλίνθους σκυροδέματος, στους οποίους προστέθηκε πράσινη χρωστική κατά την παραγωγή, δημιουργώντας μια σχέση με τη βλάστηση του γύρω πάρκου.

Η κατασκευή προσδίδει στον πάγκο έντονη παρουσία και σταθερότητα μέσα στον ανοιχτό χώρο. Η στιβαρότητά του έρχεται σε αντίστιξη με τη διαφάνεια της περιμέτρου και τη δυνατότητα των όψεων να ανοίγουν σε μεγάλο βαθμό προς το εξωτερικό.

 

 

Οικεία κλίμακα κάτω από μια δίρριχτη οροφή

Πάνω από τους κοινόχρηστους χώρους, η οροφή ακολουθεί το περίγραμμα μιας δίρριχτης στέγης. Η γνώριμη γεωμετρία περιορίζει οπτικά το μεγάλο ύψος του εσωτερικού και εισάγει μια πιο οικεία κλίμακα στον εμπορικό χώρο.

Η μορφή παράλληλα αποκρύπτει τον εκτεταμένο μηχανολογικό εξοπλισμό κλιματισμού και αερισμού που απαιτεί η λειτουργία του αρτοποιείου. Αντί οι εγκαταστάσεις να κυριαρχούν στο εσωτερικό, ενσωματώνονται σε ένα αρχιτεκτονικό στοιχείο που παραπέμπει στην προστασία και την οικειότητα.

Η συνύπαρξη τεχνικής αρτιότητας και οικείας μορφής υποστηρίζει τον ευρύτερο χαρακτήρα του έργου: έναν ανοιχτό δημόσιο χώρο που διατηρεί ταυτόχρονα την αίσθηση της θαλπωρής.

Η παραγωγή ως μέρος της εμπειρίας

Στον πυρήνα του αρτοποιείου, η ζώνη παραγωγής περιβάλλεται από γυαλί και παραμένει ορατή από τους χώρους των επισκεπτών. Η προετοιμασία και το ψήσιμο γίνονται μέρος της καθημερινής εμπειρίας του εσωτερικού.

Η ένταξη ενός ενεργού εργαστηρίου αρτοποιίας σε έναν πολυσύχναστο δημόσιο χώρο απαίτησε προσεκτικό σχεδιασμό του συστήματος αερισμού. Η παραγωγή παραμένει οπτικά συνδεδεμένη με τα καθιστικά, διατηρώντας παράλληλα τις απαραίτητες συνθήκες άνεσης στο σύνολο του κτιρίου.

Η διαφάνεια λειτουργεί έτσι σε διαφορετικές κλίμακες. Το αρτοποιείο ανοίγεται προς το πάρκο, οι κοινόχρηστοι χώροι διατηρούν οπτική συνέχεια και η ίδια η διαδικασία παραγωγής γίνεται ορατή.

Με αφετηρία τις έννοιες της κίνησης και της ελαφρότητας που οι σχεδιαστές συσχετίζουν με τον αστερισμό των Διδύμων, το έργο αποφεύγει τον χαρακτήρα ενός κλειστού εμπορικού αντικειμένου. Μέσα από τα μεταβαλλόμενα όρια, τη σκιασμένη περίμετρο και την ορατή παραγωγή, το Bkd Bakery γίνεται τόπος συνάντησης ανάμεσα στο πάρκο, το εσωτερικό και την καθημερινή διαδικασία της αρτοποιίας.

Στα βουνά του Emeishan, στην Κίνα, το Zoland·Emei Resort από τους Studio J. Bridgland μεταμορφώνει ένα σύνολο ερειπωμένων κτισμάτων σε ένα συγκρότημα φιλοξενίας 2.900 τ.μ., οργανωμένο με αφετηρία το τοπίο. Τα κτίρια διατάσσονται ως μια κλιμακωτή ομάδα μικρότερων όγκων, που θυμίζει οικισμό ενταγμένο στην πλαγιά και όχι ένα ενιαίο ξενοδοχειακό συγκρότημα.

Ο σχεδιασμός αντλεί στοιχεία από το ανάγλυφο και την τοπική οικοδομική παράδοση, μέσα από κεκλιμένες στέγες, βαθιά γείσα και μια περιορισμένη παλέτα υλικών. Τα στοιχεία αυτά επανερμηνεύονται με σύγχρονα μέσα, διαμορφώνοντας μια σταδιακή σχέση ανάμεσα στα υφιστάμενα κτίσματα, τις νέες επεμβάσεις και το γύρω δάσος.

 

 

Μια σύνθεση που θυμίζει ορεινό οικισμό

Τα κτίρια ακολουθούν τις υψομετρικές μεταβολές του οικοπέδου. Η διάσπασή τους σε επιμέρους όγκους δημιουργεί μια ακολουθία από αυλές, διαδρομές και καδραρισμένες θέες, επιτρέποντας στο συγκρότημα να αποκαλύπτεται σταδιακά.

Στην είσοδο, μια όψη από ανάγλυφο σκυρόδεμα δουλεμένο στο χέρι αποκτά έντονη υλική παρουσία. Η αδρή επιφάνειά της έρχεται σε αντίστιξη με τη βλάστηση και εισάγει τον απτικό χαρακτήρα που διατρέχει ολόκληρο το έργο.

Η αρχιτεκτονική δεν επιδιώκει να κυριαρχήσει στο τοπίο. Οι διαφορές στην κλίμακα, τις στάθμες και τα υλικά επιτρέπουν στα κτίρια να ενσωματωθούν στην πλαγιά, ενώ οι κεκλιμένες στέγες και τα βαθιά γείσα προσφέρουν προστασία και συνδέουν τη σύγχρονη επέμβαση με γνώριμες τοπικές μορφές.

Μια αυλή οργανωμένη γύρω από ένα παλιό δέντρο

Η κεντρική αυλή λειτουργεί ως ο κοινωνικός πυρήνας του συγκροτήματος. Στο κέντρο της διατηρείται ένα παλιό δέντρο Zhennan, το οποίο περιβάλλεται από μια ανακλαστική υδάτινη επιφάνεια και γίνεται το κύριο σημείο αναφοράς του χώρου.

Η αυλή ανοίγεται προς τα γύρω βουνά και συνδέει την αρχιτεκτονική με το νερό και τη φύτευση. Το δέντρο εισάγει στον χώρο την αίσθηση της χρονικής συνέχειας, ενώ η παρουσία του επεκτείνεται μέσω της αντανάκλασης στο νερό.

Σε άμεση σχέση με την αυλή, ένας χώρος περισυλλογής περιβάλλεται από υαλοστάσια πλήρους ύψους. Η διαφάνεια διατηρεί την οπτική επαφή με το δάσος, αφήνοντας τις μεταβολές του φυσικού φωτός και της βλάστησης να καθορίζουν την ατμόσφαιρα του εσωτερικού.

 

 

Τοπικά υλικά και κοινόχρηστοι χώροι

Η αίθουσα εστίασης συνδυάζει υλικά τοπικής προέλευσης με έναν ευδιάκριτο φέροντα οργανισμό. Η στέγη καλύπτεται με παραδοσιακά γκρίζα κεραμίδια από το Leshan, ενώ στο εσωτερικό ένας ξύλινος φορέας από κέδρο εισάγει θερμότητα και ρυθμό στην οροφή.

Οι τοίχοι από σχιστόλιθο του όρους Emei συνδέουν το κτίριο με τη γεωλογική ταυτότητα του τόπου. Η συνύπαρξη πέτρας, ξύλου και κεραμιδιών αποφεύγει την ομοιομορφία, επιτρέποντας σε κάθε επιφάνεια να διατηρεί την ιδιαίτερη υφή και τον χαρακτήρα της.

Στους κοινόχρηστους χώρους, η αρχιτεκτονική βασίζεται σε μια περιορισμένη παλέτα και στην άμεση έκφραση της κατασκευής. Οι διαφοροποιήσεις των υλικών διαμορφώνουν την ατμόσφαιρα χωρίς να ανταγωνίζονται το γύρω τοπίο.

Δωμάτια ενταγμένα κάτω από το φυτεμένο έδαφος

Στο ψηλότερο σημείο του οικοπέδου, τα δωμάτια φιλοξενίας εντάσσονται κάτω από μια υπερυψωμένη φυτεμένη επιφάνεια. Εξωτερικά, το κτίριο παραμένει σε μεγάλο βαθμό κρυμμένο μέσα στο τοπίο, ενώ τα υαλοστάσια πλήρους ύψους ανοίγουν τα δωμάτια προς τη θέα των βουνών.

Η διάταξη δημιουργεί μια σαφή αντίθεση ανάμεσα στη διακριτική εξωτερική παρουσία του κτιρίου και στην εξωστρέφεια των χώρων προς το τοπίο. Τα δωμάτια λειτουργούν ως προστατευμένα σημεία παρατήρησης, αντί να προβάλλονται ως αυτόνομα αντικείμενα μέσα στο φυσικό περιβάλλον.

Στα λουτρά, η χρήση τοπικής πέτρας σε βαθύ κόκκινο χρώμα εισάγει μια εντονότερη υλικότητα και ενισχύει τη σύνδεση με τη γεωλογική ταυτότητα της περιοχής. Η εμπειρία του λουτρού συνεχίζεται στον υπαίθριο χώρο, όπου μια πέτρινη δεξαμενή με επιφάνειες από πράσινο γρανίτη εντάσσεται στο ορεινό ανάγλυφο.

Σε όλο το έργο, τα όρια ανάμεσα στο κτίριο και το τοπίο γίνονται σταδιακά λιγότερο σαφή. Οι αυλές οργανώνονται γύρω από την υφιστάμενη βλάστηση, οι στέγες μετατρέπονται σε φυτεμένο έδαφος και οι υπαίθριοι χώροι λουτρού ενσωματώνονται στην πλαγιά.

Μέσα από αυτή την προσέγγιση, το Zoland·Emei Resort προτείνει μια αρχιτεκτονική που βασίζεται στη βραδύτητα και την προσεκτική παρατήρηση του τόπου. Η αναγέννηση του υφιστάμενου συγκροτήματος επιτυγχάνεται με περιορισμένες επεμβάσεις, τοπικά υλικά και μια ακολουθία χώρων που επιτρέπουν τη σταδιακή εμπειρία του ορεινού τοπίου.

Η Casa Gruta είναι μια κατοικία 254τ.μ. στη συνοικία Sisal του Βαγιαδολίδ, στο Μεξικό. Σχεδιάστηκε από τους Salvador Román και Adela Mortera ως ένα κατοικήσιμο γλυπτό. Η χωρική της γλώσσα αντλεί αναφορές από τα σπήλαια, τις φυσικές κοιλότητες και τα cenotes της χερσονήσου του Γιουκατάν.

Η αρχιτεκτονική δεν αναπαράγει αυτούς τους γεωλογικούς σχηματισμούς με κυριολεκτικό τρόπο. Αντίθετα, μεταφέρει την ατμόσφαιρά τους σε μια ακολουθία από περάσματα, αίθουσες και ανοίγματα. Οι χώροι άλλοτε στενεύουν και άλλοτε διευρύνονται. Έτσι, η αντίληψη της κλίμακας μεταβάλλεται κατά την κίνηση μέσα στην κατοικία.

 

 

Είσοδος στη σπηλιά

Ένα υφιστάμενο δέντρο álamo σηματοδοτεί την είσοδο. Στην τοπική παράδοση, το συγκεκριμένο είδος έχει συνδεθεί με την παρουσία υπόγειων σχηματισμών. Η διατήρησή του αποτελεί, επομένως, φυσικό και συμβολικό σημείο εκκίνησης του έργου.

Από το δέντρο, οι επισκέπτες περνούν σε έναν υπαίθριο προθάλαμο πριν εισέλθουν στην κατοικία. Σύμφωνα με τη σχεδιαστική αφήγηση, η διαδρομή παραπέμπει στην τελετουργική προσέγγιση των cenotes από τους αρχαίους Μάγια. Η είσοδος δεν αντιμετωπίζεται ως μια συμβατική θύρα, αλλά ως σταδιακή μετάβαση.

Στη συνέχεια, πιο σκοτεινά και περίκλειστα περάσματα οδηγούν προς φωτεινότερους χώρους και αυλές. Οι μεταβολές στις αναλογίες δημιουργούν έναν ρυθμό συμπίεσης και εκτόνωσης. Παράλληλα, τα ελεγχόμενα ανοίγματα εισάγουν το φως με διαφορετική ένταση.

Ακολουθία από αίθουσες και ανοίγματα

Η εσωτερική οργάνωση αντλεί έμπνευση από τις υπόγειες κοιλότητες. Εκεί, στενές σήραγγες συνδέουν μεγαλύτερες αίθουσες και απρόσμενα ανοίγματα. Η Casa Gruta μεταφέρει την ίδια αρχή στην καθημερινή κατοίκηση.

Κάθε χώρος έχει διαφορετικό χαρακτήρα, αλλά παραμένει μέρος μιας συνεχούς πορείας. Η κατοικία δεν αποκαλύπτεται από ένα μοναδικό σημείο. Οι τοίχοι, τα κατώφλια και οι μεταβολές του φωτός προσφέρουν αποσπασματικές εικόνες των επόμενων χώρων.

Οι υπαίθριες αυλές διακόπτουν την περίκλειστη σύνθεση. Εισάγουν φύτευση, αέρα και φυσικό φως στο εσωτερικό της. Επιπλέον, λειτουργούν ως προεκτάσεις των δωματίων, χωρίς να αναιρούν την προστατευμένη ατμόσφαιρα της κατοικίας.

 

 

Ύλη, φως και χρόνος

Η περιορισμένη υλική παλέτα προέρχεται από τα χρώματα και τις υφές του τοπίου του Γιουκατάν. Οι γήινες επιφάνειες δημιουργούν την εντύπωση ότι η κατοικία έχει λαξευτεί σε μια ενιαία μάζα. Έτσι, οι διαφορετικοί χώροι διατηρούν κοινή υλική ταυτότητα.

Το φως λειτουργεί ως ενεργό συστατικό της σύνθεσης. Κατά τη διάρκεια της ημέρας κινείται πάνω στους τοίχους, αποκαλύπτει τις υφές τους και αλλάζει την αντιληπτή διάσταση των χώρων. Αντίστοιχα, οι σκιές τονίζουν τις γωνίες, τα περάσματα και τις καμπύλες μεταβάσεις.

Ο σχεδιασμός λαμβάνει επίσης υπόψη τη φυσική γήρανση των επιφανειών. Δεν επιδιώκει ένα αμετάβλητο και απολύτως καθαρό τελείωμα. Αντίθετα, επιτρέπει στον καιρό, τη βλάστηση και την καθημερινή χρήση να αφήσουν σταδιακά τα ίχνη τους.

Η Casa Gruta αξιοποιεί τελικά την εικόνα της σπηλιάς για να επανεξετάσει την ανοιχτή τυπολογία της τροπικής κατοικίας. Οι προστατευμένοι εσωτερικοί χώροι, οι ελεγχόμενες αυλές και οι μεταβαλλόμενες αναλογίες διαμορφώνουν ένα καταφύγιο που παραμένει συνδεδεμένο με το κλίμα και τη βλάστηση του Βαγιαδολίδ.

 

 

 

 

6. Δημοτικές Κατοικίες στην Κορσική | Orma Architettura

 

 

 

Το Ναυτικό Κέντρο Baie-de-Valois είναι ένα δημόσιο περίπτερο στην όχθη της λίμνης Saint-Louis, στο Pointe-Claire του Κεμπέκ. Σχεδιασμένο από τους ADHOC Architectes και PRISME architecture, αντικαθιστά ένα παλιό κτίριο εξυπηρέτησης στο πάρκο Grande-Anse.

Το έργο περιλαμβάνει ένα περίπτερο 665τ.μ. και έναν επιπλέον χώρο φύλαξης σκαφών 112τ.μ. Το πρόγραμμα υποστηρίζει τα θαλάσσια σπορ, τις θερινές κατασκηνώσεις και τις εκδηλώσεις της τοπικής κοινότητας.

Μια νέα αίθουσα χωρητικότητας 100 ατόμων συμπληρώνεται από αποδυτήρια, γραφεία και αποθηκευτικούς χώρους. Οι εγκαταστάσεις εξυπηρετούν ιστιοπλόους, χρήστες κανό και καγιάκ, ομάδες παιδιών και επισκέπτες που νοικιάζουν εξοπλισμό.

 

 

Αρχιτεκτονική με έμπνευση από την όχθη

Ο σχεδιασμός μεταφράζει τη γεωλογική διαστρωμάτωση του τοπίου σε επάλληλα αρχιτεκτονικά επίπεδα. Η συμπαγής βάση παραπέμπει στη βραχώδη όχθη, ενώ ο κατακόρυφος ρυθμός της ξύλινης επένδυσης θυμίζει τους κορμούς των γύρω δέντρων.

Πάνω από αυτή τη βάση, η γωνιώδης στέγη εκτείνεται σαν φυλλωσιά. Οι κεκλιμένες επιφάνειές της συνεχίζονται στο εσωτερικό και καθορίζουν τη μορφή της κοινόχρηστης αίθουσας. Παράλληλα, κατευθύνουν το βλέμμα προς τη λίμνη Saint-Louis.

Το τοπίο δεν λειτουργεί ως απλό φόντο του κτιρίου. Αντίθετα, καδράρεται μέσα από μεγάλα ανοίγματα και στεγασμένους υπαίθριους χώρους. Η κύρια βεράντα στρέφεται προς το νερό, ενώ μια δεύτερη, πιο προστατευμένη αυλή επιτρέπει τη χρήση του κτιρίου σε διαφορετικές εποχές.

Κάτω από τον υπερυψωμένο υπαίθριο χώρο εντάσσεται η αποθήκη σκαφών. Έτσι, η αλλαγή στάθμης αξιοποιείται λειτουργικά, χωρίς να διακόπτεται η θέα προς τη λίμνη.

 

Δημόσιο περίπτερο για διαφορετικούς χρήστες

Οι λειτουργίες αναπτύσσονται στο ισόγειο και το κατώτερο επίπεδο. Η κοινοτική αίθουσα φιλοξενεί τοπικές εκδηλώσεις και θερινά προγράμματα. Αντίστοιχα, στο χαμηλότερο επίπεδο βρίσκονται τα αποδυτήρια, τα γραφεία και οι χώροι εξοπλισμού.

Το κτίριο, οι δύο βεράντες, ο χώρος στάθμευσης και η διαδρομή προς τις προβλήτες είναι καθολικά προσβάσιμα. Επομένως, η νέα υποδομή δεν απευθύνεται μόνο σε έμπειρους χρήστες των θαλάσσιων σπορ. Διευρύνει την πρόσβαση στην όχθη για ανθρώπους διαφορετικών ηλικιών και δυνατοτήτων κίνησης.

Η κυκλοφορία σχηματίζει μια άμεση πορεία από το πάρκο προς το κτίριο και, στη συνέχεια, προς το νερό. Οι εσωτερικοί και υπαίθριοι χώροι λειτουργούν έτσι ως τμήματα ενός ενιαίου δημόσιου τοπίου.

 

 

Η στέγη ως περιβαλλοντικό σύστημα

Η χαρακτηριστική στέγη συμβάλλει και στην περιβαλλοντική λειτουργία του κτιρίου. Η έντονη προεξοχή προς τα νοτιοδυτικά εμποδίζει την άμεση θερινή ακτινοβολία και περιορίζει την υπερθέρμανση.

Τον χειμώνα, όταν ο ήλιος βρίσκεται χαμηλότερα, οι ακτίνες εισχωρούν βαθύτερα στους χώρους. Με αυτόν τον τρόπο, ενισχύονται τα παθητικά ηλιακά κέρδη.

Ένας μεγάλος φεγγίτης εισάγει διάχυτο φυσικό φως στην κοινοτική αίθουσα και διευκολύνει τον φυσικό αερισμό. Παράλληλα, η λευκή μεμβράνη της στέγης αντανακλά την ηλιακή ακτινοβολία και μειώνει την απορρόφηση θερμότητας.

Μέρος του βρόχινου νερού οδηγείται σε φυτεμένες ζώνες διήθησης. Η διαχείρισή του συνδέεται επομένως με τη διαμόρφωση του τοπίου, αντί να περιορίζεται σε ένα συμβατικό δίκτυο απορροής.

 

Ανακτημένη μελιά και φυσικό φως

Ξύλο φλαμουριάς από δέντρα που απομακρύνθηκαν στο πλαίσιο αντιμετώπισης ενός παρασιτικού εντόμου επαναχρησιμοποιήθηκε στις εσωτερικές επενδύσεις και τις εξωτερικές οροφές.

Το υλικό προσδίδει ζεστασιά κάτω από τη γωνιώδη στέγη. Επιπλέον, δημιουργεί συνέχεια ανάμεσα στους κλειστούς χώρους και τις στεγασμένες βεράντες.

Στο εσωτερικό, η ξύλινη οροφή και τα εκτεταμένα υαλοστάσια εξισορροπούν τη συμπαγή βάση του κτιρίου. Το φυσικό φως αποκαλύπτει τη γεωμετρία της στέγης, ενώ η ανεμπόδιστη θέα προς τη λίμνη διευρύνει την εμπειρία του σχετικά μικρού περιπτέρου.

Μέσα από τον συνδυασμό δημόσιας πρόσβασης, βιοκλιματικού σχεδιασμού και ένταξης στο τοπίο, το Ναυτικό Κέντρο Baie-de-Valois λειτουργεί ως κοινοτική υποδομή και ως νέο σημείο επαφής με την ακτογραμμή του Μόντρεαλ.

Τομή στο τοπίο

Η αρχιτεκτονική πρόταση για ένα οινοποιείο στην Αιδηψό της Εύβοιας ξεκινά από το ερώτημα της ένταξης ενός κτιρίου σημαντικής κλίμακας στο τοπίο. Δεδομένης της επιφάνειας που απαιτούν οι χώροι παραγωγής, το οινοποιείο ενσωματώνεται στην πλαγιά, αφομοιώνεται από το έδαφος και γίνεται μέρος του αμπελώνα, αποκτώντας έναν ηθελημένα χθόνιο χαρακτήρα.

Η υπόσκαφη λύση δεν αποτελεί μόνο συνθετική επιλογή. Οι σταθερές θερμοκρασίες και τα ελεγχόμενα επίπεδα υγρασίας του υπεδάφους εξασφαλίζουν κατάλληλες συνθήκες για την ωρίμανση και την παλαίωση του κρασιού, εντάσσοντας τη σχέση του κτιρίου με τη γη στην ίδια τη διαδικασία της παραγωγής.

 

 

Μια γραμμή και ένας κύκλος

Στην επιφάνεια του εδάφους, η αρχιτεκτονική παρέμβαση περιορίζεται σε δύο ίχνη: μια γραμμή και έναν κύκλο.

Το γραμμικό κτίριο παραγωγής κρύβεται πίσω από το κεκλιμένο τοιχίο της μοναδικής ορατής όψης. Αντίθετα, ο κύκλος διαμορφώνει μια κεντρική υπαίθρια πλατεία με ανεμπόδιστη εποπτεία του αμπελώνα. Σχεδιασμένη ως κρατήρας, διακόπτει τις επαναλαμβανόμενες παράλληλες γραμμές της καλλιέργειας και γίνεται το κύριο σημείο αναφοράς της σύνθεσης.

Ενώ το κτίριο ακολουθεί τον ρυθμό των αυλακώσεων του καλλιεργημένου εδάφους, ο κύκλος λειτουργεί ως μια καθαρή γεωμετρική τομή. Η αρχετυπική μορφή του διαρρηγνύει συνειδητά τη συνέχεια του αμπελώνα, εγκαινιάζοντας έναν διάλογο ανάμεσα στην αρχιτεκτονική και το τοπίο.

Κατάβαση στη διαδικασία της οινοποίησης

Η πορεία του επισκέπτη ξεκινά ανάμεσα στις σειρές των αμπελιών. Με οδηγό τη γεωμετρική στοίχιση των κλημάτων, μια διακριτική χαρακιά στο τοπίο αποκαλύπτει σταδιακά την παρουσία του κτιρίου ως ενός υπόσκαφου καταφυγίου.

Η επιμήκης είσοδος μετατρέπεται σε εσωτερική διαδρομή που ακολουθεί την πορεία παραγωγής του ίδιου του κρασιού. Μετά τον χώρο υποδοχής, μια μεγάλη κυκλική σκάλα οδηγεί στην κύρια στάθμη του οινοποιείου, όπου ο επισκέπτης κινείται ανάμεσα στα βαρέλια της σκοτεινής αίθουσας παλαίωσης, στους χώρους παραγωγής, στη διάφανη αίθουσα ζύμωσης με τις ψηλές δεξαμενές από ανοξείδωτο χάλυβα και στις εγκαταστάσεις εμφιάλωσης και αποθήκευσης.

Η δροσιά του υπεδάφους, η υγρασία, η σιωπή και η έντονη μυρωδιά του μούστου ενισχύουν την εμπειρία της κατάβασης. Η αρχιτεκτονική και η παραγωγική διαδικασία γίνονται αντιληπτές ταυτόχρονα, μετατρέποντας την κίνηση μέσα στο κτίριο σε μια σταδιακή εισαγωγή στην οινοποίηση.

 

 

Από το σκοτάδι ξανά στο φως

Η πορεία συνεχίζεται σε μια σχεδόν μυστικιστική αίθουσα οινογνωσίας. Η θολωτή πλάκα της οροφής, οι κεκλιμένοι τοίχοι και ο έμμεσος φυσικός φωτισμός δημιουργούν ένα σπηλαιώδες ησυχαστήριο, απομονωμένο από τους ήχους του περιβάλλοντος. Μοναδική διατάραξη της σιωπής αποτελούν τα χαλίκια του δαπέδου, που αντιλαλούν σε κάθε βήμα.

Η εμπειρία κορυφώνεται στο άνοιγμα του κυκλικού κρατήρα. Σε αυτό το σημείο ο επισκέπτης συναντά ξανά το φως και το βλέμμα επιστρέφει στον αμπελώνα —την αφετηρία του κρασιού και το τοπίο από το οποίο αναδύεται το ίδιο το κτίριο.

Η κυκλική πλατεία γίνεται τόπος στάσης και παρατήρησης, ολοκληρώνοντας μια πορεία κατάβασης στη γη και επανόδου στο φως. Με αυτόν τον τρόπο, η αρχιτεκτονική εμπειρία παραλληλίζεται με την ίδια τη διαδικασία μεταμόρφωσης του κρασιού.

 

Το έργο είχε την πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ek magazine 299 | Ιούλιος-Αύγουστος 2025.

Στη Χίο, η πρόταση Ρευστά Πεδία Γνώσης από τους Local Local επαναπροσδιορίζει το νεοκλασικό κτίριο της Καρραδείου Σχολής ως μέρος ενός ευρύτερου δημόσιου και πανεπιστημιακού περιβάλλοντος για το Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Το έργο συνδυάζει αποκατάσταση και νέα κατασκευή. Έτσι, το ιστορικό κτίριο δεν αντιμετωπίζεται ως στατικό μνημείο, αλλά ως ενεργό τμήμα της καθημερινής ζωής της πανεπιστημιούπολης.

Ο σχεδιασμός βασίζεται στην ιδέα ενός συνεχούς πεδίου γνώσης, μνήμης και συλλογικότητας. Η μεταφορά των «συγκοινωνούντων δοχείων» γίνεται χωρική στρατηγική. Το παλιό και το νέο, το εσωτερικό και ο κήπος, η οργανωμένη διδασκαλία και η άτυπη συνάντηση συνδέονται μέσα από την κίνηση, τη διαφάνεια και την κοινή χρήση.

 

 

Παλιό και νέο σε ένα ενιαίο σύστημα

Η πρόταση αναγνωρίζει το νεοκλασικό κτίριο ως δείγμα χιακής αστικής κατοικίας, με επιρροές από τη Σμύρνη. Η αποκατάστασή του ακολουθεί τις αρχές της ολοκληρωμένης διατήρησης. Παράλληλα, διατηρεί την ιστορική του ταυτότητα και του δίνει νέο δημόσιο ρόλο μέσα στο πανεπιστήμιο.

Η νέα επέκταση λειτουργεί ως συνέχεια αυτού του πλαισίου. Δεν μιμείται το ιστορικό κτίριο με άμεσο τρόπο. Αντίθετα, επανερμηνεύει τη γεωμετρία, τις αναλογίες και τις χωρικές του σχέσεις με πιο αφαιρετική γλώσσα.

Κεντρική αναφορά αποτελεί το σύστημα των εννέα τετραγώνων στην κάτοψη του παλιού κτιρίου. Το σύστημα αυτό γίνεται εργαλείο σύνθεσης για τη νέα επέκταση. Η γεωμετρία επεκτείνεται και περιστρέφεται, δημιουργώντας νέες σχέσεις. Παράλληλα, στοιχεία όπως οι βεράντες και οι ημιυπαίθριοι χώροι επιστρέφουν με σύγχρονο τρόπο.

Ένα συνδεδεμένο πανεπιστημιακό περιβάλλον

Τα δύο κτίρια ενώνονται φυσικά και λειτουργικά. Μια εσωτερική ράμπα, προστατευμένη με συνεχές υαλοστάσιο, τα συνδέει. Επιπλέον, μια στεγασμένη γέφυρα τα ενώνει στο επίπεδο του πρώτου ορόφου.

Με αυτόν τον τρόπο δημιουργείται σαφής λειτουργική συνέχεια. Η φοιτητική λέσχη σίτισης στο νέο κτίριο μπορεί να επεκτείνεται προς το εντευκτήριο στο ισόγειο του νεοκλασικού. Τα γραφεία στους ανώτερους ορόφους συνδέονται επίσης μέσω της υπάρχουσας βεράντας και της επέκτασής της.

Στο υπόγειο, τα δύο κτίρια σχηματίζουν έναν ενιαίο πυρήνα εξυπηρετήσεων και βοηθητικών χώρων. Έτσι, το συγκρότημα λειτουργεί ως ένα ενιαίο σύστημα και όχι ως δύο ανεξάρτητα κτίρια.

 

 

Υλικότητα και μνήμη

Η υλικότητα ενισχύει τον διάλογο ανάμεσα στο παλιό και το νέο. Το νεοκλασικό κτίριο αποκαθίσταται με σεβασμό στα υπάρχοντα στοιχεία του, όπως οι ξύλινες επενδύσεις, οι τοιχογραφίες και το τζάκι.

Στη νέα επέκταση, η κύρια όψη επενδύεται με κεραμικά πλακίδια τοπικής παραγωγής. Η επιλογή αυτή παραπέμπει στην παράδοση των δομικών κεραμικών της Χίου, χωρίς να αναπαράγει ιστορικές μορφές.

Το δάπεδο του νέου κτιρίου προτείνεται ως μωσαϊκό από αδρανή και κεραμικά θραύσματα. Τα υλικά προέρχονται από κατεδαφισμένα στοιχεία του οικοπέδου και από το παλιό κτίριο. Έτσι, η μνήμη του υφιστάμενου ενσωματώνεται κυριολεκτικά στη νέα κατασκευή.

Ο κήπος ως συνδετικός ιστός

Ο υπαίθριος χώρος έχει καθοριστικό ρόλο στην πρόταση. Σχεδιάζεται ως ο συνδετικός ιστός του συγκροτήματος, ενώνοντας τα κτίρια με διαδρομές και ράμπες καθολικής πρόσβασης.

Ο κήπος επηρεάζει και τη μορφή της επέκτασης. Η νέα κατασκευή αναπτύσσεται καθ’ ύψος, ώστε να περιοριστεί η κάλυψη του οικοπέδου και να διατηρηθεί όσο το δυνατόν περισσότερο πράσινο.

Τα υπάρχοντα υδάτινα στοιχεία επανενεργοποιούνται. Το πηγάδι, η ιστορική δεξαμενή και το ρυάκι συγκροτούν ένα τριπλό υδάτινο ίχνος. Παράλληλα, βελτιώνουν το μικροκλίμα και επαναφέρουν τη μνήμη του τόπου στην καθημερινή χρήση.

Η φύτευση σχεδιάζεται με βιοκλιματικούς στόχους. Προσφέρει σκίαση, ενισχύει τον φυσικό αερισμό και συμβάλλει στη θερμική άνεση μέσω της εξατμισοδιαπνοής. Τα υπάρχοντα δέντρα, όπως η αραουκαρία που προσφέρει φυσική σκιά, γίνονται ενεργά στοιχεία του σχεδιασμού.

 

Ένα πορώδες πεδίο μάθησης

Τα μεγάλα ανοίγματα, κυρίως στη νότια όψη της νέας επέκτασης, διατηρούν την οπτική συνέχεια ανάμεσα στο νέο κτίριο, το νεοκλασικό και τον κήπο. Στον τελευταίο όροφο, το αμφιθέατρο ανοίγεται προς το νεοκλασικό, το Μιχάλειο και την πανεπιστημιούπολη.

Η γνώση δεν περιορίζεται σε αίθουσες και γραφεία. Αντίθετα, διαχέεται σε διαδρόμους, περάσματα, βεράντες και υπαίθριους χώρους. Με αυτόν τον τρόπο, ο σχεδιασμός ενθαρρύνει τις τυχαίες συναντήσεις και την καθημερινή ανταλλαγή.

Τα Ρευστά Πεδία Γνώσης προτείνουν την αρχιτεκτονική ως πλαίσιο συνέχειας και ανανέωσης. Μέσα από την αποκατάσταση, τη νέα επέκταση, τον σχεδιασμό του κήπου και την επανάχρηση υλικών, η Καρράδειος Σχολή μετατρέπεται σε ένα ανοιχτό πανεπιστημιακό περιβάλλον, όπου η μνήμη του τόπου γίνεται μέρος της σύγχρονης δημόσιας ζωής.

Η Fallen Tower από τους Kipseli Architects είναι μια εξοχική κατοικία στη Μεσσηνιακή Μάνη. Ο σχεδιασμός επανερμηνεύει τους οχυρωμένους πέτρινους πύργους της περιοχής. Παραδοσιακά, οι συγκεκριμένες κατασκευές αναπτύσσονταν κατακόρυφα και λειτουργούσαν ως χώροι άμυνας και απομόνωσης.

Αντί να αναπαράγει αυτή τη γνώριμη μορφή, το έργο μετατοπίζει τον πύργο στο οριζόντιο επίπεδο. Έτσι, δημιουργείται ένας επιμήκης κορμός που οργανώνει την καθημερινή ζωή και ενισχύει τη σχέση της κατοικίας με το τοπίο.

 

 

Ένας πύργος που εκτείνεται στο οικόπεδο

Ο κύριος όγκος φιλοξενεί το καθιστικό, την κουζίνα και την τραπεζαρία σε μια συνεχή γραμμική ακολουθία. Η είσοδος βρίσκεται στο ένα άκρο του, ενώ από εκεί, η κίνηση μέσα στην κατοικία καταλήγει σε έναν ημιυπαίθριο χώρο που καδράρει τη θάλασσα.

Η επιμήκης πορεία προσδίδει σαφή κατεύθυνση στο εσωτερικό. Παράλληλα, μετατρέπει τον παραδοσιακό πύργο από κλειστή κατακόρυφη δομή σε ανοιχτό πλαίσιο συλλογικής ζωής.

Η οριζόντια μορφή διατηρεί τη μνημειακότητά της. Ωστόσο, αποκτά διαφορετικό νόημα. Αντί να δηλώνει τον διαχωρισμό από το περιβάλλον, εκτείνεται πάνω στο οικόπεδο και συνδέει το εσωτερικό με την αυλή και τον μακρινό ορίζοντα.

 

 

Οι ιδιωτικοί χώροι ως αποσπάσματα

Τα υπνοδωμάτια, τα λουτρά και οι αποθηκευτικοί χώροι προβάλλουν από τον βασικό κορμό ως μικρότερα χωρικά αποσπάσματα. Η αποκλίνουσα διάταξή τους διασπά την αυστηρή γεωμετρία του κύριου όγκου. Ταυτόχρονα, δημιουργεί μια πιο σύνθετη σχέση με το έδαφος.

Στα κενά ανάμεσα στις ιδιωτικές πτέρυγες σχηματίζεται ένας προστατευμένος υπαίθριος πυρήνας. Η εσωτερική αυλή στρέφεται προς τη δύση και λειτουργεί ως κοινόχρηστος υπαίθριος χώρος. Περιβάλλεται από το κτίριο, αλλά παραμένει οπτικά συνδεδεμένη με το ευρύτερο τοπίο.

Οι κατόψεις ισογείου και ορόφου αποσαφηνίζουν αυτή την οργάνωση. Ο επιμήκης κοινόχρηστος κορμός ορίζει τη μία πλευρά της σύνθεσης. Αντίθετα, οι μικρότεροι όγκοι αναπτύσσονται γύρω από την αυλή και ανταποκρίνονται ανεξάρτητα στις συνθήκες του οικοπέδου.

 

 

Συνέχεια ανάμεσα στο εσωτερικό και το ύπαιθρο

Η φωτογραφική παρουσίαση αποτυπώνει μια σύνθεση από πέτρινες επιφάνειες, ανοιχτόχρωμους επιχρισμένους όγκους και μεταλλικές πέργκολες. Το βασικό πέτρινο στοιχείο προσδίδει βάρος στην κατοικία. Ωστόσο, οι επιμέρους πτέρυγες και οι στεγασμένοι υπαίθριοι χώροι διασπούν τη συνολική μάζα.

Τα μεγάλα ανοίγματα συνδέουν τους χώρους διημέρευσης με τις βεράντες, την πισίνα και τη θέα προς τη θάλασσα. Στο εσωτερικό, η γραμμική κουζίνα ενισχύει την κατεύθυνση του κύριου όγκου. Παράλληλα, το καθιστικό ανοίγεται προς το νερό και τον ημιυπαίθριο στην απόληξή του.

Τα υπνοδωμάτια έχουν περισσότερο κλειστό χαρακτήρα. Ωστόσο, τα ελεγχόμενα ανοίγματα διατηρούν τη σχέση τους με το περιβάλλον και εισάγουν φυσικό φως τους ιδιωτικές ζώνες.

Μέσα από τη μετάβαση από την κατακόρυφη στην οριζόντια ανάπτυξη, ο πύργος επαναπροσδιορίζεται ως δομή σύνδεσης. Δεν απομονώνει πλέον τους κατοίκους από το περιβάλλον. Αντίθετα, συνδέει κοινόχρηστους και ιδιωτικούς χώρους μέσα από μια ανοιχτή ακολουθία κίνησης, τοπίου και υπαίθριας ζωής.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο Maison de Campagne 2025, ετήσια έκδοση των ek Architectural Publications.

Η εξοχική κατοικία βρίσκεται σε μια βραχώδη πλαγιά της Κέρκυρας. Σχεδιάστηκε από τους Tony Wynbourne, Γεώργιο Αποστολόπουλο και Μάκη Γισδάκη. Οργανωμένο σε άξονα ανατολής-δύσης, το κτίριο ανοίγεται προς την ανεμπόδιστη θέα 180 μοιρών στη θάλασσα και το γύρω τοπίο.

Η αρχιτεκτονική σύνθεση ακολουθεί το ανάγλυφο και ενσωματώνει φυσικά στοιχεία του οικοπέδου. Ένα διατηρημένο ελαιόδεντρο κατέχει κεντρική θέση, ενώ ο φυσικός βράχος παραμένει εμφανής στο κατώτερο επίπεδο. Η τοπική πέτρα και τα μεγάλα υαλοστάσια διαμορφώνουν μια ισορροπία ανάμεσα στο συμπαγές και το διαφανές.

 

 

Ακολουθώντας το φυσικό ανάγλυφο

Η κατοικία αναπτύσσεται σε ισόγειο, κατώτερο επίπεδο και πατάρι. Η διάταξη επιτρέπει στο κτίριο να προσαρμόζεται στις μεταβολές της πλαγιάς. Παράλληλα, διατηρεί σταθερή τη σχέση των εσωτερικών χώρων με το ύπαιθρο.

Στο ισόγειο, η κάτοψη χωρίζεται σε δύο βασικές ζώνες. Το κύριο υπνοδωμάτιο βρίσκεται στη δυτική πλευρά. Η κουζίνα, το καθιστικό και η τραπεζαρία καταλαμβάνουν το ανατολικό τμήμα. Μεγάλα ανοίγματα συνδέουν τους χώρους με τις εξωτερικές διαμορφώσεις και καδράρουν τη θέα προς τη θάλασσα.

Στο κατώτερο επίπεδο διαμορφώνονται τέσσερα ακόμη υπνοδωμάτια με ιδιωτικά λουτρά, καθώς και μια μικρή κουζίνα. Στο πίσω μέρος, ο φυσικός βράχος ενσωματώνεται σε έναν ήσυχο χώρο ανάπαυσης με χαρακτήρα σπηλιάς. Αντί να αποκρύψει το έδαφος, ο σχεδιασμός μεταφέρει την αδρή υφή του στο εσωτερικό.

Ο κοινός προσανατολισμός προς τη θέα συνδέει τις διαφορετικές στάθμες. Ωστόσο, η κατανομή των χρήσεων εξασφαλίζει έναν βαθμό αυτονομίας ανάμεσα στους χώρους ύπνου και διημέρευσης.

Δύο πισίνες σε διαφορετικές στάθμες

Οι δύο πισίνες εντάσσονται σε διαφορετικά σημεία της πλαγιάς. Στο ανώτερο επίπεδο, μια θερμαινόμενη πισίνα αποτελεί άμεση προέκταση του κύριου υπνοδωματίου. Η θέση της δίπλα στον φυσικό βράχο δημιουργεί μια πιο ιδιωτική σχέση με το τοπίο.

Η κύρια πισίνα βρίσκεται σε χαμηλότερο άνδηρο. Η μακριά και ήρεμη επιφάνειά της ευθυγραμμίζεται οπτικά με τον ορίζοντα. Έτσι, ενισχύεται η σύνδεση της κατοικίας με τη θάλασσα.

Η διαφορετική θέση και κλίμακα προσδίδουν διακριτό ρόλο σε κάθε πισίνα. Η ανώτερη συνδέεται με την ιδιωτική ζώνη, ενώ η χαμηλότερη αποτελεί μέρος των κοινόχρηστων υπαίθριων χώρων.

 

 

Τοπική πέτρα και λιτοί εσωτερικοί χώροι

Οι εξωτερικές επιφάνειες επενδύονται με πέτρα τοπικής προέλευσης, διαμορφωμένη στο χέρι από ντόπιους τεχνίτες. Η ακανόνιστη υφή της συνδέει την αρχιτεκτονική με τη βραχώδη πλαγιά. Παράλληλα, παραπέμπει στον υλικό χαρακτήρα της παραδοσιακής κερκυραϊκής δόμησης.

Τα μεγάλα υαλοστάσια και οι προσεγμένες κατασκευαστικές λεπτομέρειες δημιουργούν μια σύγχρονη αντίθεση προς το βάρος της πέτρας. Η εναλλαγή συμπαγών και διαφανών επιφανειών διατηρεί το τοπίο ορατό από τους κύριους χώρους.

Στο εσωτερικό, ο σχεδιασμός παραμένει σκόπιμα συγκρατημένος. Ουδέτερα υλικά, λιτές γραμμές και διακριτικές ξυλουργικές κατασκευές δημιουργούν ένα ήρεμο υπόβαθρο για τη θέα. Αντί να ανταγωνίζεται το περιβάλλον, η εσωτερική διαμόρφωση στρέφει την προσοχή προς τη θάλασσα, τον φυσικό βράχο και τις μεταβολές του φωτός.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ek magazine 298 | Ιούνιος 2025, μηνιαίο τεύχος των ek Architectural Publications.

Μια σύνθεση από χαμηλούς διακριτούς όγκους και αίθρια οργανώνεται γύρω από ώριμα ελαιόδεντρα στη δυτική ακτή της Κέρκυρας.

Η Casa Ruina είναι μια κατοικία 477τ.μ. στο Κορτιράκι, στη δυτική ακτή της Κέρκυρας. Σχεδιασμένη από τους Thetacon, αναπτύσσεται ως μια χαμηλή σύνθεση με αποσπασματικούς όγκους ανάμεσα σε ώριμα ελαιόδεντρα. Η υπάρχουσα βλάστηση, το επικλινές έδαφος και η παρουσία ενός ερειπίου καθόρισαν τον σχεδιασμό. Παράλληλα, η σύγχρονη χωρική οργάνωση συνδυάζεται με αναφορές στην κερκυραϊκή οικοδομική παράδοση.

 

 

Αρχιτεκτονική ανάμεσα στις ελιές

Το ύψος της κατοικίας διατηρείται σκόπιμα περιορισμένο. Έτσι, η κατακόρυφη παρουσία των ελαιόδεντρων εξακολουθεί να κυριαρχεί στο τοπίο. Αντί για έναν ενιαίο συμπαγή όγκο, το κτίριο διαχωρίζεται σύμφωνα με τις επιμέρους χρήσεις. Με αυτόν τον τρόπο διατηρούνται τα μεγαλύτερα δέντρα και δημιουργείται μια ακολουθία υπαίθριων χώρων.

Παρά τις μεταβολές της τοπογραφίας, η κύρια κατοικία οργανώνεται σε ένα επίπεδο. Η είσοδος γίνεται μέσω ενός διαμορφωμένου αιθρίου. Ο χώρος αυτός λειτουργεί ως πρώτο κατώφλι ανάμεσα στον ελαιώνα και το εσωτερικό.

Η κουζίνα τοποθετείται στη μία πλευρά και οι χώροι διημέρευσης στην άλλη. Τα κύρια υπνοδωμάτια βρίσκονται στο πιο απομακρυσμένο τμήμα.

Τα αίθρια ως χωρική δομή

Τα αίθρια συνδέουν τους επιμέρους όγκους και διαμορφώνουν μια σταδιακή μετάβαση από τους κοινόχρηστους προς τους ιδιωτικούς χώρους. Παράλληλα, δημιουργούν οπτικές φυγές μέσα στην κατοικία και προς το γύρω τοπίο. Έτσι, η κατακερματισμένη κάτοψη διατηρεί αίσθηση συνέχειας και εξωστρέφειας.

Στο πιο απότομο τμήμα του οικοπέδου εντάσσεται ένας υπόγειος ξενώνας. Η εσωτερική κατακόρυφη επικοινωνία οδηγεί στα πρόσθετα υπνοδωμάτια και στους βοηθητικούς χώρους. Η λύση αξιοποιεί τη φυσική κλίση χωρίς να αυξάνει το αντιληπτό ύψος της κύριας σύνθεσης.

Σε χαμηλότερη στάθμη, μια γραμμική πισίνα ακολουθεί την κατεύθυνση του εδάφους. Το επίμηκες σχήμα της ενισχύει τη συνέχεια ανάμεσα στην αρχιτεκτονική, το κατηφορικό τοπίο και τη θέα προς τη θάλασσα.

 

 

Υλικά με τοπικές αναφορές

Η υλική παλέτα ενισχύει την ένταξη του έργου στο περιβάλλον. Η ανοιχτόχρωμη πέτρα σε γήινους τόνους αποτελεί το βασικό υλικό. Ξύλινες πέργκολες με στοιχεία από πλεκτή λυγαριά φιλτράρουν το φως, ενώ το κερκυραϊκό τούβλο προσθέτει μια ακόμη τοπική αναφορά.

Ο συνδυασμός τους διαμορφώνει μια συγκρατημένη ισορροπία ανάμεσα στη σύγχρονη κατασκευή και την αρχιτεκτονική ταυτότητα του νησιού.

Σε ένα επικλινές, βραχώδες οικόπεδο 4.070 τ.μ. με θέα προς την παραλία του Καλαθά, η κατοικία από τους iN2 Architects εντάσσεται διακριτικά στο φυσικό ανάγλυφο. Το έργο σχεδιάστηκε για δέκα άτομα. Έτσι, συνδυάζει άνετους κοινόχρηστους χώρους με σαφώς διαχωρισμένες περιοχές ιδιωτικότητας.

Το κτίριο τοποθετείται σε ένα από τα δύο φυσικά πλατώματα της πλαγιάς, όπου η κλίση είναι ηπιότερη. Η γραμμική, ισόγεια διάταξη ακολουθεί τη γεωμετρία του οικοπέδου και τη θέα προς τη θάλασσα.

Παράλληλα, διατηρήθηκε όσο το δυνατόν περισσότερο η φυσική βλάστηση. Το χαρακτηριστικό αλμυρίκι στην είσοδο εντάχθηκε επίσης στη σύνθεση.

 

 

Είσοδος μέσα από τον βράχο

Η πρόσβαση αξιοποιεί μια υφιστάμενη τομή στο βουνό. Από εκεί, μια στενή σχισμή οδηγεί σε έναν μακρύ υπαίθριο διάδρομο που λειτουργεί ως φωταγωγός.

Η διαδρομή καθυστερεί την πλήρη αποκάλυψη της θάλασσας. Στο τέλος της, ο κεντρικός χώρος υποδοχής χωρίζει την κατοικία σε δύο βασικές ζώνες: τους κοινόχρηστους χώρους στα ανατολικά και τα υπνοδωμάτια στα δυτικά.

Σε αυτό το σημείο, η θέα ανοίγεται ξαφνικά προς το νησάκι του Καλαθά. Επιπλέον, τα αναδιπλούμενα υαλοστάσια καταργούν το όριο ανάμεσα στο εσωτερικό και τον υπαίθριο χώρο.

Μια γραμμική κάτοψη στραμμένη στη θάλασσα

Στην ανατολική πλευρά, το καθιστικό, η τραπεζαρία και η κουζίνα οργανώνονται σε έναν ενιαίο χώρο. Μια συρόμενη τζαμαρία μήκους 14 μ. ανοίγει ολόκληρη τη ζώνη διημέρευσης προς τη βεράντα και τη θέα.

Έτσι, ο χώρος γίνεται η ζωντανή καρδιά της κατοικίας. Η ανοιχτή διάταξη υποστηρίζει την κοινή ζωή, ενώ η θάλασσα παραμένει συνεχώς παρούσα.

Στη δυτική πτέρυγα βρίσκονται πέντε υπνοδωμάτια με ιδιωτικά λουτρά. Ένα ρυθμικό μοτίβο από πλήρη και κενά δημιουργεί κατακόρυφες σχισμές. Αυτές εξασφαλίζουν ιδιωτικότητα, επιτρέπουν την είσοδο του φωτός και πλαισιώνουν τη θέα.

Η ανάπτυξη σε ένα επίπεδο προσφέρει επίσης σαφή κυκλοφορία και πλήρη προσβασιμότητα. Οι βοηθητικές λειτουργίες μεταφέρονται στο υπόγειο, ώστε η κύρια στάθμη να παραμένει αφιερωμένη στην καθημερινή ζωή και τη σχέση με το τοπίο.

 

 

Το σκυρόδεμα ως δομή και φόντο

Το εμφανές σκυρόδεμα αποτελεί το βασικό υλικό και εκφραστικό μέσο του έργου. Η φυσική απόχρωσή του συγγενεύει με το βραχώδες έδαφος. Επομένως, περιορίζονται οι οπτικές αντιθέσεις ανάμεσα στο κτίριο και την πλαγιά.

Στο εσωτερικό, το ίδιο υλικό λειτουργεί ως ουδέτερο φόντο για τα έργα της εικαστικού Daniella Rubinovitz, η οποία ζει και εργάζεται στην Ολλανδία. Η κατοικία γίνεται, παράλληλα, ένα ήρεμο περιβάλλον για την τέχνη.

Τα δάπεδα από πατητή τσιμεντοκονία συνεχίζουν τη λιτή υλική γλώσσα. Αντίθετα, το ξύλο και το μέταλλο προσθέτουν θερμότητα και διαφοροποιούν τις επιφάνειες.

Η σχέση με το έδαφος συνεχίζεται και στον περιβάλλοντα χώρο. Μέρος των βράχων που αφαιρέθηκαν κατά την εκσκαφή επαναχρησιμοποιήθηκε στη διαμόρφωση του τοπίου.

 

 

Φως, σκιά και ανοιχτός ορίζοντας

Τα μεγάλα ανοίγματα φέρνουν φυσικό φως βαθιά στο εσωτερικό. Ταυτόχρονα, μια πέργκολα με λυγαριά φιλτράρει τον έντονο ήλιο και επεκτείνει τη ζωή προς τον υπαίθριο χώρο.

Η αρχιτεκτονική βασίζεται σε διαδοχικές αντιθέσεις. Η στενή είσοδος οδηγεί στον ανοιχτό ορίζοντα. Το βαρύ σκυρόδεμα συναντά το φιλτραρισμένο φως. Οι κοινόχρηστοι χώροι εναλλάσσονται με τα περισσότερο προστατευμένα υπνοδωμάτια.

Ωστόσο, το κτίριο παραμένει διακριτικό παρά το μέγεθός του. Το φυτεμένο δώμα, η γραμμική μορφή και οι γήινες αποχρώσεις μειώνουν την παρουσία του στην πλαγιά. Αντίθετα, η κύρια όψη ανοίγεται σχεδόν πλήρως προς τη θάλασσα.

Το κτίριο λειτουργεί τελικά ως ένα ήρεμο αρχιτεκτονικό πλαίσιο για το τοπίο και την τέχνη. Η υπόσκαφη μορφή, η σκηνοθετημένη είσοδος και η επιμήκης ανοιχτή όψη εντάσσουν το φως, τον βράχο και τον ορίζοντα στην καθημερινή εμπειρία της κατοικίας.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο Maison de Campagne 2025, ετήσια έκδοση των ek Architectural Publications.

Η Keras Cliff House από τους Tzagkarakis + Associates βρίσκεται έξω από τον οικισμό της Αγίας Γαλήνης, στο Ρέθυμνο. Η κατοικία καταλαμβάνει ένα φυσικό πλάτωμα ανάμεσα σε έναν απόκρημνο γκρεμό και τα γύρω βουνά. Από εκεί, ανοίγεται ανεμπόδιστη η θέα προς το Νότιο Κρητικό Πέλαγος και τα ακατοίκητα νησιά Παξιμάδια.

Η σύνθεση αντλεί έμπνευση από τα «κέρατα καθοσιώσεως», ένα χαρακτηριστικό σύμβολο της μινωικής Κρήτης. Ωστόσο, το μοτίβο δεν αναπαράγεται ως διακόσμηση. Η γεωμετρία του λειτουργεί ως εργαλείο για τη διαμόρφωση δύο καμπύλων πτερύγων, οι οποίες ακολουθούν τη μορφολογία του οικοπέδου και στρέφονται προς τη θάλασσα.

 

 

Προστατευμένη είσοδος και αποκάλυψη της θέας

Η είσοδος χωροθετείται στη βόρεια πλευρά της κατοικίας. Μια αιωρούμενη πλάκα σκυροδέματος προβάλλει πάνω από ένα χαμηλό τοιχίο. Έτσι, σχηματίζει ένα στεγασμένο κατώφλι και εισάγει τη βασική γεωμετρική αναφορά του έργου.

Ένας συνεχής τοίχος από τοπική πέτρα καθορίζει το βόρειο όριο. Στενά κατακόρυφα ανοίγματα διακόπτουν τη συμπαγή επιφάνειά του. Παρέχουν ιδιωτικότητα, ενώ παράλληλα επιτρέπουν ελεγχόμενες φυγές προς το τοπίο.

Η προσέγγιση αυτή καθυστερεί την αποκάλυψη της κύριας θέας. Μετά την είσοδο, το πέτρινο όριο υποχωρεί μπροστά σε ένα μεγάλο άνοιγμα προς τη θάλασσα και τα Παξιμάδια. Η μετάβαση από την προστατευμένη βόρεια πλευρά προς την ανοιχτή νότια όψη οργανώνεται ως ακολουθία από κατώφλια.

Δύο καμπύλες πτέρυγες

Η κατοικία χωρίζεται σε δύο βασικούς όγκους. Η δυτική πτέρυγα φιλοξενεί τους χώρους διημέρευσης, οι οποίοι συνδέονται άμεσα με τις στεγασμένες βεράντες και τις υπαίθριες διαμορφώσεις. Τα μεγάλα ανοίγματα επιτρέπουν στην κουζίνα, την τραπεζαρία και το καθιστικό να λειτουργούν ως μια συνεχής ζώνη προς τη θάλασσα.

Στην ανατολική πτέρυγα βρίσκονται τέσσερα υπνοδωμάτια με ιδιωτικά λουτρά. Οργανώνονται κατά μήκος ενός επιμήκους διαδρόμου. Στην απόληξή του, ένα μικρό καθιστικό καδράρει τη θέα προς τα Παξιμάδια και δημιουργεί έναν πιο ήσυχο χώρο μακριά από τις κοινόχρηστες λειτουργίες.

Στη συνάντηση των δύο πτερύγων, ένας κεντρικός φεγγίτης εισάγει φυσικό φως από ψηλά. Ο χώρος παραπέμπει στην εσωτερική αυλή της παραδοσιακής κρητικής κατοικίας. Παράλληλα, λειτουργεί ως κόμβος προσανατολισμού προς όλα τα τμήματα του κτιρίου.

Η κάτοψη και η εγκάρσια τομή αποτυπώνουν τον τρόπο με τον οποίο η καμπύλη γεωμετρία ακολουθεί τις υψομετρικές καμπύλες. Αναδεικνύουν επίσης τη στενή σχέση των εσωτερικών χώρων με τις στεγασμένες υπαίθριες ζώνες.

 

 

Πέτρα, σκυρόδεμα και ξύλο

Η παλέτα των υλικών συνομιλεί με τον αδρό χαρακτήρα της νότιας Κρήτης. Φέροντα τοιχία από τοπική πέτρα δημιουργούν προστατευτικά όρια. Αντίστοιχα, οι επιφάνειες από ανεπίχριστο οπλισμένο σκυρόδεμα καλύπτουν τόσο τους εσωτερικούς όσο και τους υπαίθριους χώρους.

Οι πλάκες σκυροδέματος προεκτείνονται πέρα από τα υαλοστάσια. Με αυτόν τον τρόπο σχηματίζουν βαθιά στέγαστρα, πέργκολες και εσοχές με φύτευση. Τα στοιχεία αυτά προσφέρουν σκίαση και ενισχύουν τη συνέχεια ανάμεσα στο εσωτερικό και τις βεράντες.

Το ξύλο εισάγει μια θερμότερη και πιο λεπτοδουλεμένη υφή. Ειδικά σχεδιασμένα συρόμενα σκίαστρα προστατεύουν τα υπνοδωμάτια και φιλτράρουν το φως μέσα από τα οριζόντια ανοίγματά τους. Η σταθερή χρήση πέτρας, σκυροδέματος και ξύλου στο εσωτερικό και το εξωτερικό διαμορφώνει μια ενιαία υλική εμπειρία.

Για την κατασκευή χρησιμοποιήθηκαν σχεδόν αποκλειστικά τοπικά συνεργεία. Η συμβολή τους αποτυπώνεται κυρίως στην πέτρινη τοιχοποιία, στο σκυρόδεμα με εμφανή ξυλότυπο και στα ειδικά ξύλινα στοιχεία.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο Maison de Campagne 2025, ετήσια έκδοση των ek Architectural Publications.

Στο παραθεριστικό συγκρότημα Somanou, στα Κουφονήσια, δύο ισόγειες εξοχικές κατοικίες από τους GFRA Architecture αναπτύσσονται σε ένα τοπίο με ανεμπόδιστη θέα προς το Αιγαίο και έναν γειτονικό παραδοσιακό κυκλαδίτικο οικισμό.

Βασική σχεδιαστική αρχή ήταν η οργάνωση των λειτουργιών σε στενή επαφή με το τοπίο, χωρίς να αλλοιώνεται η φυσική μορφολογία του οικοπέδου. Αντί το κτιριολογικό πρόγραμμα να συγκεντρωθεί σε μεγάλους ενιαίους όγκους, το συγκρότημα διασπάται σε μικρότερες μονάδες. Ανάμεσά τους δημιουργούνται προστατευμένες αυλές και ημιυπαίθριοι χώροι, μεταφέροντας στη σύγχρονη κατοίκηση την κλίμακα και την οικειότητα μιας κυκλαδίτικης γειτονιάς.

 

 

Ένας μικρός οικισμός μέσα στο τοπίο

Η πρόσβαση γίνεται από την ανατολική πλευρά του οικοπέδου, όπου ένας κοινός χώρος στάθμευσης εξυπηρετεί τις δύο κατοικίες. Από εκεί, δύο διακριτά μονοπάτια οδηγούν στις αντίστοιχες εισόδους, ενισχύοντας εξαρχής τη λειτουργική τους αυτονομία.

Η είσοδος σε κάθε κατοικία πραγματοποιείται μέσω ενός χαμηλού, διακριτικού όγκου που λειτουργεί ως διάδρομος διανομής προς τους κύριους και βοηθητικούς χώρους. Ο ενιαίος χώρος καθιστικού, τραπεζαρίας και κουζίνας τοποθετείται στην κύρια όψη και προεξέχει ελαφρά σε σχέση με τους υπόλοιπους όγκους, δηλώνοντας τον κεντρικό του ρόλο στη σύνθεση.

Τα κύρια υπνοδωμάτια στρέφονται επίσης προς την πρόσοψη, αξιοποιώντας τη θέα προς το Αιγαίο. Ανάμεσα στους βασικούς όγκους δημιουργείται μία ιδιωτική αυλή για κάθε κατοικία, ως προστατευμένος πυρήνας ηρεμίας και ιδιωτικότητας.

Τα επιπλέον υπνοδωμάτια τοποθετούνται στο πίσω μέρος, όπου η μεγαλύτερη απομόνωση ενισχύεται από την ανεξάρτητη πρόσβαση σε μικρές, προστατευμένες αυλές. Η οργάνωση του συγκροτήματος εναλλάσσει έτσι τις ανοιχτές φυγές προς το τοπίο με περίκλειστους υπαίθριους χώρους, αντί να αντιμετωπίζει τη θέα ως ένα ενιαίο πανόραμα.

Αυλές ανάμεσα στους όγκους

Η διάσπαση του συγκροτήματος επιτρέπει στους ενδιάμεσους χώρους να αποκτήσουν εξίσου σημαντικό ρόλο με τα ίδια τα κτίρια. Οι αυλές, τα μονοπάτια και τα σκιασμένα κατώφλια οργανώνουν την κίνηση, ενώ η μετάβαση από τους κοινόχρηστους προς τους περισσότερο ιδιωτικούς χώρους γίνεται σταδιακά.

Η διάταξη αντλεί από τη χωρική λογική των κυκλαδίτικων οικισμών χωρίς να αναπαράγει άμεσα τις μορφές τους. Η εμπειρία βασίζεται σε μια ακολουθία από επιμέρους όγκους, στενά περάσματα και προστατευμένους χώρους, όπου η αρχιτεκτονική προσφέρει καταφύγιο από τον ήλιο και τον άνεμο.

 

 

Κοινή και ιδιωτική υπαίθρια ζωή

Οι κύριοι υπαίθριοι χώροι αναπτύσσονται στην μπροστινή πλευρά των κατοικιών, με θέα προς τη θάλασσα. Κάθε κατοικία διαθέτει πισίνα, χώρο υδρομασάζ και άνετα υπαίθρια καθιστικά.

Παράλληλα, ένας κοινός χώρος με υπαίθρια τραπεζαρία και bbq δημιουργεί ένα σημείο συνάντησης ανάμεσα στις κατά τα άλλα ανεξάρτητες κατοικίες. Η κοινή ζωή συνδυάζεται με μικρότερες, περισσότερο προστατευμένες αυλές και χώρους καθιστικού που συνδέονται με τα επιμέρους δωμάτια.

Η υπαίθρια κατοίκηση οργανώνεται έτσι σε διαφορετικούς βαθμούς ιδιωτικότητας. Οι ανοιχτοί χώροι με θέα προς το Αιγαίο συνυπάρχουν με περίκλειστες αυλές, σκιασμένες περιοχές και προστατευμένα σημεία ανάμεσα στους όγκους.

Υλικά σε διάλογο με τις Κυκλάδες

Ο σχεδιασμός του τοπίου ακολουθεί την ίδια λογική ήπιας ένταξης. Μεσογειακά είδη εμπλουτίζουν την υπάρχουσα βλάστηση μέσα από περιορισμένες παρεμβάσεις, ενώ οι τοπικοί βράχοι διατηρούνται ως ενεργά στοιχεία της σύνθεσης.

Οι όψεις καλύπτονται με επίχρισμα σε ανοιχτές γαιώδεις αποχρώσεις, αντλώντας από τη φυσική παλέτα των Κυκλάδων. Το ξύλο, η πέτρα, το μάρμαρο και τα καλάμια διαμορφώνουν μια απτική υλικότητα που συνδέει τη νέα αρχιτεκτονική με το νησιωτικό τοπίο.

Αντί να βασιστεί στη συμβατική λευκή εικόνα της κυκλαδίτικης αρχιτεκτονικής, το έργο χρησιμοποιεί το χρώμα, την υφή και τα φυσικά υλικά για να διαμορφώσει μια πιο ήρεμη σχέση με το έδαφος. Τα πέτρινα τοιχία και η φύτευση επεκτείνουν τα κτίρια προς τον περιβάλλοντα χώρο, ενώ οι πέργκολες από καλάμια φιλτράρουν τον έντονο ήλιο και δημιουργούν μεταβαλλόμενα μοτίβα σκιάς.

Στο Somanou, οι δύο εξοχικές κατοικίες και ο ανακαινισμένο κτίσμα συγκροτούν ένα μικρό αρχιτεκτονικό σύνολο, όπου τα κτίρια και οι υπαίθριοι χώροι συνδέονται στενά. Μέσα από τη διάσπαση του προγράμματος, τη δημιουργία προστατευμένων αυλών και τη λιτή χρήση φυσικών υλικών, το έργο επανερμηνεύει την κλίμακα ενός κυκλαδίτικου οικισμού, διατηρώντας παράλληλα την αυτονομία κάθε κατοικίας.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο Maison de Campagne 2025 των ek Architectural Publications και επιλέχθηκε για το εξώφυλλο.

Στο Minos Palace Resort στην Κρήτη, η χωρική ροή, οι ελεγχόμενες αισθητηριακές μεταβάσεις και η στενή σχέση με τη φύση διαμορφώνουν ένα περιβάλλον εξατομικευμένης ευζωίας.

 

 

Το Nao Longevity Hub βρίσκεται στο Minos Palace Resort, στον Άγιο Νικόλαο Κρήτης. Σχεδιασμένο από τους Stones & Walls, το έργο διερευνά τον τρόπο με τον οποίο ο εσωτερικός σχεδιασμός μπορεί να υποστηρίξει μια ευρύτερη προσέγγιση στην ευζωία και τη μακροζωία.

Η κίνηση μέσα στον χώρο, η επαφή με το φυσικό τοπίο, το φως, οι υλικότητες και η ατμόσφαιρα αντιμετωπίζονται ως αλληλένδετα στοιχεία. Το εσωτερικό δεν αποτελεί απλώς το υπόβαθρο των θεραπειών και των αξιολογήσεων. Αντίθετα, συμμετέχει ενεργά στη σταδιακή μετάβαση του επισκέπτη προς έναν πιο ήρεμο ρυθμό.

Η ροή ως χωρική αρχή

Η ονομασία Nao προέρχεται από το αρχαιοελληνικό ρήμα «νάω», που σημαίνει «ρέω», και παραπέμπει στη διαχρονική αρχή του «πάντα ῥεῖ». Η έννοια αυτή καθορίζει την οργάνωση του εσωτερικού και τη συνεχή μετάβαση από τη μία λειτουργική ζώνη στην επόμενη.

Η εμπειρία ξεκινά πριν από την άφιξη, μέσα από μια εξατομικευμένη αξιολόγηση που θέτει τις βάσεις του προγράμματος. Στο εσωτερικό του Nao, η διαδοχή των χώρων, η σχέση με το τοπίο και η σταδιακή αποκλιμάκωση των ερεθισμάτων δημιουργούν μια διαδικασία αποφόρτισης.

Το σύνολο του προγράμματος δεν αποκαλύπτεται από ένα μοναδικό σημείο. Αντίθετα, αναπτύσσεται μέσα από μια ακολουθία από κατώφλια. Οι μεταβολές στο φως, την περίκλειση, τις υφές και την ατμόσφαιρα σηματοδοτούν την πορεία από τη μία δραστηριότητα στην άλλη.

Έτσι, η κυκλοφορία δεν λειτουργεί μόνο ως πρακτική σύνδεση μεταξύ των χώρων. Αποτελεί μέρος της εμπειρίας ευζωίας και προετοιμάζει τον επισκέπτη για μια διαφορετική αντίληψη του χρόνου.

 

 

Φύση και αισθητηριακή συγκράτηση

Ο σχεδιασμός βασίζεται στην κατανόηση ότι το φυσικό περιβάλλον επηρεάζει τη σωματική και ψυχική κατάσταση. Το φυσικό φως, οι απτικές επιφάνειες και η οπτική σχέση με το εξωτερικό συμβάλλουν σε μια σταδιακά πιο ήσυχη χωρική εμπειρία.

Αντί να διαχωρίζουν τις λειτουργίες με απότομα όρια, οι Stones & Walls δημιουργούν συνέχεια μέσα από μια κοινή υλική και ατμοσφαιρική γλώσσα. Οι χώροι αξιολόγησης, κίνησης, θεραπείας και ανάπαυσης παραμένουν διακριτοί, αλλά εντάσσονται στην ίδια πορεία.

Το φυσικό τοπίο δεν λειτουργεί μόνο ως καδραρισμένη θέα. Τα χρώματα, οι ρυθμοί και η αίσθηση ανοιχτού ορίζοντα μεταφέρονται στον συγκρατημένο χαρακτήρα του εσωτερικού. Η σχέση με τη φύση διαμορφώνεται επομένως χωρίς κυριολεκτικές διακοσμητικές αναπαραστάσεις.

Πέντε αλληλένδετοι πυλώνες

Ο χωρικός σχεδιασμός λειτουργεί παράλληλα με μια εξατομικευμένη μεθοδολογία, οργανωμένη γύρω από πέντε βασικούς πυλώνες: Διατροφή, Ύπνος, Κίνηση, Διαχείριση του Στρες, καθώς και Ανθρώπινες Σχέσεις και Αίσθηση του Ανήκειν.

Τα διαγνωστικά εργαλεία και τα ατομικά προγράμματα διαμορφώνουν μια διαφορετική διαδρομή για κάθε επισκέπτη. Το εσωτερικό υποστηρίζει αυτή τη διαδικασία μέσα από χώρους με διαφορετικούς βαθμούς δραστηριότητας, ιδιωτικότητας και αισθητηριακής έντασης.

Οι πιο ενεργές ή τεχνολογικά υποστηριζόμενες λειτουργίες εξισορροπούνται από ήσυχα περιβάλλοντα ανάπαυσης και περισυλλογής. Οι μεταβάσεις σχεδιάζονται ως σταδιακές, διατηρώντας την αρχή της συνεχούς ροής.

Η αρχιτεκτονική και η μεθοδολογία έχουν, επομένως, συμπληρωματικό ρόλο. Η αξιολόγηση καθορίζει το προσωπικό πρόγραμμα, ενώ ο φυσικός χώρος το οργανώνει σε μια σαφή ακολουθία.

 

 

Μια διαφορετική αντίληψη της πολυτέλειας

Το Nao αντανακλά μια ευρύτερη μεταβολή στον σχεδιασμό της σύγχρονης φιλοξενίας και των χώρων ευεξίας. Η πολυτέλεια δεν εκφράζεται πλέον αποκλειστικά μέσα από την υλική επιτήδευση ή την οπτική αφθονία. Συνδέεται επίσης με τον χρόνο, την ιδιωτικότητα, την εξατομικευμένη φροντίδα και την ποιότητα του περιβάλλοντος.

Σε αυτό το πλαίσιο, το έργο συνδυάζει τον εσωτερικό σχεδιασμό, την επιστήμη και τη φύση σε μια ενιαία εμπειρία. Στόχος δεν είναι μόνο η δημιουργία ενός αισθητικά ελεγχόμενου χώρου, αλλά ενός περιβάλλοντος που υποστηρίζει έναν περισσότερο ισορροπημένο καθημερινό ρυθμό.

Η αρχιτεκτονική συμβολή βρίσκεται στη μετατροπή της αφηρημένης έννοιας της ροής σε χωρική εμπειρία. Η άφιξη, η αξιολόγηση, η κίνηση, η θεραπεία και η ανάπαυση αποτελούν διαδοχικά στάδια μιας συνεχούς πορείας.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο Τεύχος ek: 302 | Νοέμβριος 2025, μηνιαίο τεύχος των ek Architectural Publications.

Στη νοτιοδυτική ακτή της Μυκόνου, η κατοικία Εν Κυανώ από τους Δημήτρη Σακελλαρίου και Μιχάλη Σεϊτανίδη διαμορφώνεται σε άμεση σχέση με το βαθύ γαλάζιο του Αιγαίου και τη συνεχή παρουσία του τοπίου. Η ονομασία της παραπέμπει στο έντονο χρώμα της θάλασσας και του ουρανού, που μεταβάλλεται διαρκώς κάτω από το φως.

Η αρχιτεκτονική σύνθεση επιδιώκει τη συνέχεια ανάμεσα στο εσωτερικό και τον υπαίθριο χώρο μέσα από μια ακολουθία αλληλένδετων περιοχών. Αντί να αποκαλύπτεται μεμιάς, η κατοικία γίνεται αντιληπτή σταδιακά, μέσα από μεταβάσεις ανάμεσα σε διαφορετικές στάθμες, σκιασμένους και ανοιχτούς χώρους, φυτεμένες επιφάνειες και σκληρά δάπεδα.

Μια σύνθεση σε δύο επίπεδα

Η κατοικία αναπτύσσεται σε δύο επίπεδα, με διαφορετικούς βαθμούς εξωστρέφειας και ιδιωτικότητας. Στο ψηλότερο βρίσκονται οι κύριοι χώροι καθιστικού, τραπεζαρίας και κουζίνας, τόσο στο εσωτερικό όσο και στον υπαίθριο χώρο, μαζί με δύο κύρια υπνοδωμάτια.

Στο χαμηλότερο επίπεδο τοποθετούνται τέσσερις υπόσκαφες σουίτες, το γυμναστήριο και οι απαραίτητοι βοηθητικοί χώροι, οι οποίοι συνδέονται μέσω ανεξάρτητου διαδρόμου κυκλοφορίας. Η διάταξη εντάσσει τις περισσότερο ιδιωτικές λειτουργίες στο έδαφος, αφήνοντας την κοινή ζωή να αναπτυχθεί στο πιο ανοιχτό επάνω επίπεδο.

Δημιουργούνται έτσι διαδοχικές μεταβάσεις ανάμεσα στο πάνω και το κάτω, το εσωτερικό και το εξωτερικό, το στεγασμένο και το υπαίθριο. Η φύτευση και οι σκληρές επιφάνειες οργανώνουν περαιτέρω την κίνηση, επιτρέποντας στη σύνθεση να αποκαλύπτεται σταδιακά.

 

 

Η πέργκολα ως κοινός τόπος

Μια μεγάλη πέργκολα, ανάλαφρη παρά την έκτασή της, αναπτύσσεται μπροστά από τους κύριους χώρους διημέρευσης και συνδέει τους δύο κτιριακούς όγκους κατά μήκος της πισίνας υπερχείλισης.

Η επέμβαση μετατρέπει την αυλή στον κεντρικό χώρο της καθημερινής ζωής. Προστατευμένη από τον έντονο μυκονιάτικο ήλιο, φιλοξενεί το φαγητό, τη χαλάρωση και τις κοινωνικές συναθροίσεις, διατηρώντας παράλληλα ανοιχτή τη σχέση με τον ορίζοντα.

Η πισίνα ενισχύει τη γραμμική οργάνωση της κατοικίας και επεκτείνει την αρχιτεκτονική προς το Αιγαίο. Παράλληλα, μικρότερες ιδιωτικές αυλές που συνδέονται με τα δωμάτια προσφέρουν περισσότερο προστατευμένους υπαίθριους χώρους.

Το έργο ισορροπεί έτσι ανάμεσα σε δύο συνθήκες: έναν κεντρικό χώρο σχεδιασμένο για τη συνύπαρξη και μια σειρά από ήσυχες περιοχές ιδιωτικότητας.

Σύγχρονη κατοίκηση και κυκλαδίτικες αναφορές

Ο σχεδιασμός συνδέει μια σύγχρονη χωρική γλώσσα με τον αρχιτεκτονικό χαρακτήρα του νησιού. Αντί να αναπαράγει άμεσα τις μορφές της τοπικής παράδοσης, αντλεί από τις βασικές αρχές της μέσα από απλούς όγκους, προστατευμένους υπαίθριους χώρους και μια περιορισμένη παλέτα υλικών.

Ο σχεδιασμός των εσωτερικών χώρων από τους Lambs and Lions, StudioMacBride και Annabell Kutucu ακολουθεί την ίδια κατεύθυνση, με χώρους που υποστηρίζουν τόσο τη συνύπαρξη όσο και την ιδιωτικότητα.

Η συνεργασία με τοπικούς τεχνίτες για ειδικές κατασκευές επιτρέπει στην τοπική τεχνογνωσία να συνυπάρξει με τις σύγχρονες κατασκευαστικές απαιτήσεις. Διαμορφώνεται έτσι μια ήπια σύγχρονη γλώσσα, που στηρίζεται στην απτική ποιότητα του τόπου.

 

 

Φυσικά υλικά και η ομορφιά της ατέλειας

Τα φυσικά υλικά ενισχύουν τη σχέση της κατοικίας με το περιβάλλον. Το ασβεστοκονίαμα συνδυάζεται με την τοπική πέτρα των κτιριακών όγκων, ενώ το ξύλο και η αμμοβολημένη τραβερτίνη εισάγουν διαφορετικές υφές.

Η παλέτα αποφεύγει την απόλυτα ομοιόμορφη και στιλπνή εικόνα. Οι επιφάνειες διατηρούν την ικανότητα να καταγράφουν το φως, τη χρήση και τον χρόνο, υποστηρίζοντας μια προσέγγιση που βασίζεται στη λιτότητα, την αδρή απλότητα και την ομορφιά της ατέλειας.

Μέσα από τη σχέση των δύο επιπέδων, τη μεγάλη σκιασμένη πέργκολα και την εναλλαγή κοινόχρηστων και ιδιωτικών υπαίθριων χώρων, το Εν Κυανώ τοποθετεί την καθημερινή ζωή σε συνεχή επαφή με το τοπίο. Η αρχιτεκτονική γίνεται ένα πλαίσιο για την εμπειρία του μεταβαλλόμενου φωτός της Μυκόνου και του απέραντου γαλάζιου του Αιγαίου.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στην ειδική έκδοση MykonosVillas Vol.5 των ek Architectural Publications.

Μια σειρά τριαρθρωτών ξύλινων φορέων γεφυρώνει τον αγωνιστικό χώρο, συνδυάζοντας τη δομική έκφραση, τον παθητικό περιβαλλοντικό σχεδιασμό και την επανάχρηση υλικών.

 

 

Ο Κύαθος είναι ένα προτεινόμενο κλειστό γυμναστήριο καλαθοσφαίρισης 4.000τ.μ. στο Γαλάτσι. Σχεδιασμένο από τους KAAF | Kitriniaris Associates Architecture Firm, το έργο ανατέθηκε από τον Πολιτιστικό και Αθλητικό Οργανισμό του Δήμου Γαλατσίου ως ειδικό δημόσιο κτίριο.

Η μελέτη απαιτεί εξειδικευμένη τεχνογνωσία στις κατασκευές από σύνθετη δομική ξυλεία. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει τον κύριο αγωνιστικό χώρο, τις κερκίδες και ένα περιμετρικό εσωτερικό πατάρι-εξέδρα.

Αποδυτήρια αθλητών και διαιτητών, χώροι υγιεινής, γραφεία διοίκησης, γραφεία συλλόγων και βοηθητικές λειτουργίες συμπληρώνουν το συγκρότημα.

Το νέο κτίριο θα αντικαταστήσει το υφιστάμενο ξύλινο γυμναστήριο στην ίδια θέση. Το παλαιότερο κέλυφος έχει κριθεί κατεδαφιστέο, κυρίως επειδή τα δομικά υλικά του δεν μπορούν να πιστοποιηθούν σύμφωνα με τα σύγχρονα πρότυπα.

 

Βάση από σκυρόδεμα και ξύλινη ανωδομή

Η κατασκευή εδράζεται σε μια βάση από οπλισμένο σκυρόδεμα. Εκεί εντάσσονται οι χώροι κάτω από την τελική στάθμη του αγωνιστικού χώρου, με εκτόνωση προς τον γειτονικό πεζόδρομο.

Πάνω από τη στάθμη του γηπέδου, ο φέρων οργανισμός και το κέλυφος διαμορφώνονται κυρίως από προϊόντα σύνθετης δομικής ξυλείας. Το σύστημα συνδυάζει επικολλητή ξυλεία, αντικολλητή ξυλεία και σταυρωτή-επικολλητή ξυλεία (CLT).

Μεταλλικά στοιχεία χρησιμοποιούνται επιλεκτικά στις συνδέσεις και στα σημεία όπου απαιτείται πρόσθετη δυσκαμψία. Η διάκριση ανάμεσα στη συμπαγή βάση και την ελαφρύτερη ξύλινη ανωδομή καθιστά σαφή την κατασκευαστική οργάνωση.

Δέκα φορείς ανοίγματος 30 μέτρων

Ο ξύλινος φέρων οργανισμός αναπτύσσεται περιμετρικά σε ορθογωνικό κάνναβο διαστάσεων 45m επί 30m. Ο βασικός εμβάτης είναι 5m.

Δέκα όμοιοι ισοστατικοί φορείς γεφυρώνουν το άνοιγμα των 30m. Καθένας αποτελείται από δοκούς και υποστυλώματα, τα οποία λειτουργούν μαζί ως τριαρθρωτό τόξο.

Η επανάληψη των φορέων καθορίζει τον βασικό ρυθμό του κτιρίου. Ο φέρων οργανισμός δεν αποκρύπτεται πίσω από μια ανεξάρτητη μορφολογική επεξεργασία. Αντίθετα, αποτελεί την αφετηρία της αρχιτεκτονικής σύνθεσης.

Η στέγη καλύπτεται με ελαφριά, αδιάβροχα τεμάχια από ανακυκλώσιμο πολυμερές. Σύμφωνα με τη μελέτη, το υλικό παρουσιάζει υψηλή αντοχή στις καιρικές συνθήκες και επιδέχεται εκτύπωση.

 

Από τον αρχαίο κύαθο στο δομικό κέλυφος

Η ονομασία του έργου προέρχεται από τον κύαθο, ένα είδος αρχαίου κυπέλλου ή αντλητήρα. Η καμπύλη μορφή του λειτουργεί ως εννοιολογική αναφορά για τη γεωμετρία του ξύλινου κελύφους.

Μια δεύτερη πηγή έμπνευσης αποτελεί η κυπελλοειδής ταξιανθία της γαλατσίδας, ενός φυτού του γένους Euphorbia. Η ονομασία του φυτού δημιουργεί επιπλέον έναν συσχετισμό με το Γαλάτσι.

Οι αναφορές αυτές δεν εφαρμόζονται ως διακοσμητικά μοτίβα. Μεταφέρονται στη μορφή και την επανάληψη των δομικών στοιχείων της όψης.

Έτσι, η κατασκευή, η αρχιτεκτονική έκφραση και η περιβαλλοντική λειτουργία αντιμετωπίζονται ως μέρη του ίδιου συστήματος.

 

Σκίαση και φυσικός αερισμός

Βασικός στόχος του κελύφους είναι να διατηρεί το κτίριο και τις περιμετρικές ζώνες κυκλοφορίας σε μεγάλο βαθμό υπό σκιά. Το βάθος και η επανάληψη των ξύλινων στοιχείων περιορίζουν την άμεση ηλιακή ακτινοβολία.

Παράλληλα, τα ανοίγματα επιτρέπουν την είσοδο φυσικού φωτός και υποστηρίζουν τον φυσικό αερισμό και τον παθητικό δροσισμό. Ο κατασκευαστικός ρυθμός διαμορφώνει επίσης μια σταδιακή μετάβαση από το Άλσος Βεΐκου προς τον κύριο εσωτερικό χώρο.

Το βρόχινο νερό από τη στέγη και τις διαμορφωμένες επιφάνειες προβλέπεται να συλλέγεται και να επαναχρησιμοποιείται για άρδευση. Η τοπιακή μελέτη επιδιώκει, επιπλέον, τον εμπλουτισμό της υφιστάμενης μεσογειακής χλωρίδας.

Οι παραπάνω στρατηγικές αποτελούν σχεδιαστικούς στόχους και θα πρέπει να αξιολογηθούν κατά την τεχνική εξέλιξη του έργου.

 

Επανάχρηση της υφιστάμενης ξυλείας

Σημαντικό μέρος της ξυλείας του παλαιότερου γυμναστηρίου θα ανακτηθεί. Προβλέπεται να επαναχρησιμοποιηθεί σε περσίδες, επενδύσεις και ειδικές μη φέρουσες κατασκευές.

Με αυτόν τον τρόπο, διατηρείται μέρος της υλικής ιστορίας του τόπου χωρίς να ανατίθεται στα παλαιότερα στοιχεία στατική λειτουργία που δεν μπορεί πλέον να πιστοποιηθεί.

Ο νέος φέρων οργανισμός θα κατασκευαστεί από προϊόντα ξυλείας προερχόμενα από πιστοποιημένα δάση ελεγχόμενης διαχείρισης. Για την κατασκευή προβλέπονται συνολικά περίπου 2.000m³ ξυλείας.

Το σκυρόδεμα περιορίζεται κυρίως κάτω από τη στάθμη του αγωνιστικού χώρου. Αντίθετα, η ξυλεία καλύπτει τα μεγάλα ανοίγματα της ανωδομής.

Μέσα από αυτόν τον συνδυασμό, ο Κύαθος προτείνει ένα μοντέλο δημόσιας αθλητικής υποδομής όπου ο φέρων οργανισμός, η περιβαλλοντική απόκριση και η αρχιτεκτονική ταυτότητα σχεδιάζονται ως ενιαίο σύνολο.