Στο Longueuil του Κεμπέκ, ένα καφέ και ένα μπιστρό 215 m² στο ισόγειο κτιρίου γραφείων επανερμηνεύουν τα εταιρικά εσωτερικά των δεκαετιών του 1960 και 1970 με λευκά πλακίδια, καρυδιά και τερακότα.

 

Στο ισόγειο ενός κτιρίου γραφείων στο Longueuil του Κεμπέκ, οι blanchette archi.design επανερμηνεύουν το λεξιλόγιο των εταιρικών εσωτερικών χώρων των δεκαετιών του 1960 και 1970. Το Bistro Siège Social και το Café Social επεκτείνουν τον υφιστάμενο μεταμοντέρνο χώρο υποδοχής μέσα από δύο συμπληρωματικά περιβάλλοντα, όπου οι αναφορές στον χώρο εργασίας συνδυάζονται με θερμότερα υλικά και πιο ανεπίσημες χρήσεις.

Το εσωτερικό των 215 m² λειτουργεί ταυτόχρονα ως καφέ, εστιατόριο και χώρος συνάντησης. Το Café Social αποτελεί συνέχεια του κοινόχρηστου διαδρόμου, ενώ το Bistro Siège Social ανοίγεται προς τη βεράντα και τον υπαίθριο χώρο, φιλοξενώντας γεύματα, συναντήσεις και κοινωνικές δραστηριότητες καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας.

 

Δύο συμπληρωματικές ατμόσφαιρες

Παρότι το καφέ και το μπιστρό διαθέτουν διαφορετικό χαρακτήρα, μια κοινή υλική γλώσσα τα συνδέει. Τετράγωνα λευκά κεραμικά πλακίδια με ματ επιφάνεια καλύπτουν κατακόρυφα στοιχεία και ενσωματωμένα έπιπλα, αντλώντας αναφορές από τα μοτίβα του υφιστάμενου χώρου υποδοχής.

Ανάμεσα στους δύο χώρους, ένας τοίχος από ξύλο καρυδιάς με γυάλινα ανοίγματα φιλτράρει το φως και τις οπτικές φυγές. Αντί να δημιουργεί απόλυτο διαχωρισμό, διατηρεί την οπτική επαφή και ταυτόχρονα εξασφαλίζει έναν βαθμό αυτονομίας.

 

Στο καφέ, ο τραβερτίνος συνδυάζεται με μουσταρδί αποχρώσεις και σκούρο ξύλο. Στο μπιστρό, η τερακότα, το βαθύ πράσινο, τα ανοιχτόχρωμα ξύλα και η βλάστηση διαμορφώνουν μια πιο θερμή και οικεία ατμόσφαιρα. Η χρωματική παλέτα παραπέμπει στα μοντερνιστικά εσωτερικά των δεκαετιών του 1960 και 1970, χωρίς να τα αναπαράγει αυτούσια.

 

Τα κεραμικά ως συνδετικό στοιχείο

Η επαναλαμβανόμενη χρήση λευκών κεραμικών πλακιδίων αποτελεί βασικό στοιχείο της ταυτότητας του έργου. Τα τετράγωνα στοιχεία δεν περιορίζονται στις συμβατικές επιφάνειες επένδυσης, αλλά επεκτείνονται στους τοίχους και στα ειδικά σχεδιασμένα έπιπλα, δημιουργώντας ρυθμό και συνέχεια.

Ο αυστηρός κάνναβός τους παραπέμπει στην ορθολογική οργάνωση των εταιρικών χώρων, ενώ η ματ υφή αμβλύνει τον θεσμικό τους χαρακτήρα. Σε συνδυασμό με το ξύλο καρυδιάς, την τερακότα και τις υφασμάτινες επιφάνειες, τα κεραμικά μεταφέρουν το λεξιλόγιο του χώρου εργασίας σε ένα πιο οικείο και κοινωνικό περιβάλλον.

Έτσι, οι αναφορές στους εταιρικούς χώρους παραμένουν αναγνωρίσιμες, αλλά αποκτούν διαφορετικό χαρακτήρα μέσα από το χρώμα, την υφή και τη νέα χρήση.

 

 

 

Φως από το πρωί έως το βράδυ

Ο φωτισμός μεταβάλλει την ατμόσφαιρα στη διάρκεια της ημέρας. Στην οροφή του μπιστρό ενσωματώνεται σύστημα φωτισμού με σταδιακή μετάβαση σε θερμότερη θερμοκρασία χρώματος. Έτσι, ο χώρος περνά από ένα φωτεινότερο ημερήσιο περιβάλλον σε πιο θερμή και χαμηλότονη ατμόσφαιρα το βράδυ.

Η αναρτημένη οροφή αντλεί την ιδέα της από ένα ακόμη γνώριμο στοιχείο των γραφείων: τις κατακόρυφες περσίδες. Επανατοποθετημένες οριζόντια πάνω από τον χώρο, οι διαδοχικές λωρίδες δημιουργούν ρυθμό και βάθος, ενώ σχηματίζουν μεταβαλλόμενες σκιές κατά τη διάρκεια της ημέρας.

 

Το Bistro Siège Social και το Café Social μετατρέπουν έτσι την επέκταση ενός χώρου υποδοχής γραφείων σε αυτόνομο προορισμό. Αναφορές στο εταιρικό περιβάλλον, κεραμικές επιφάνειες και ελεγχόμενος φωτισμός συνθέτουν έναν χώρο όπου η εργασία, η εστίαση και η κοινωνική συναναστροφή συνυπάρχουν.

Στο Γαλάτσι, ένα διαμέρισμα 85m² των αρχών της δεκαετίας του 1990 οργανώνεται γύρω από ένα συνεχές έπιπλο που μετατρέπει το όριο ανάμεσα σε κοινόχρηστο και ιδιωτικό σε αυτοτελή χώρο.

 

Στο Γαλάτσι, οι Space is around us αναδιαμορφώνουν ένα διαμέρισμα 85m² των αρχών της δεκαετίας του 1990, επανεξετάζοντας το συμβατικό όριο ανάμεσα στους κοινόχρηστους και τους ιδιωτικούς χώρους. Αντί η ανακαίνιση να αντιμετωπίζεται ως μια σειρά ανεξάρτητων δωματίων, το έργο εισάγει μια ενιαία αρχιτεκτονική γλώσσα, όπου το έπιπλο, η κίνηση και η υλικότητα λειτουργούν ως ένα συνεχές σύστημα.

Κεντρικό στοιχείο της σύνθεσης είναι ένα πολυλειτουργικό έπιπλο που αντικαθιστά τον στενό διάδρομο και την πόρτα που διαχώριζαν παραδοσιακά τους χώρους διημέρευσης από τα υπνοδωμάτια. Το κατώφλι δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως σταθερό όριο, αλλά ως μια ενδιάμεση χωρική συνθήκη.

 

Το κατώφλι ως αρχιτεκτονικό εργαλείο

Το συνεχές έπιπλο ξεκινά από την είσοδο ως χώρος αποθήκευσης για παλτά και παπούτσια. Στη συνέχεια μετατρέπεται σε laundry, κατευθύνει την κίνηση προς τους ιδιωτικούς χώρους και τελικά συνεχίζεται ως έπιπλο της κουζίνας.

Με αυτόν τον τρόπο, αποθήκευση, συσκευές και κυκλοφορία ενσωματώνονται σε μία ενιαία αρχιτεκτονική χειρονομία. Το στοιχείο δεν οργανώνει μόνο τις λειτουργίες, αλλά διαμεσολαβεί ανάμεσα στους κοινόχρηστους και τους ιδιωτικούς χώρους, μεταβάλλοντας σταδιακά τον ρόλο του.

Η ίδια λογική επεκτείνεται στην οροφή. Πάνω από την είσοδο και την κουζίνα, μια ελαφρώς χαμηλότερη ψευδοροφή στην ίδια καφέ απόχρωση δημιουργεί ένα διακριτικό οπτικό όριο, ενώ ταυτόχρονα ενσωματώνει τον αεραγωγό του απορροφητήρα.

 

Ένα νέο κέντρο καθημερινής ζωής

Ο παλαιότερος αυστηρός διαχωρισμός της κουζίνας από το καθιστικό καταργείται και αντικαθίσταται από μια ανοιχτή διάταξη. Κουζίνα, τραπεζαρία και καθιστικό ενοποιούνται, επιτρέποντας στις καθημερινές δραστηριότητες να αλληλεπικαλύπτονται περισσότερο.

Στο κέντρο του χώρου τοποθετείται μια μεγάλη νησίδα. Η ενσωμάτωση των κεραμικών εστιών μεταφέρει την προετοιμασία του φαγητού στον πυρήνα της κοινωνικής ζωής της κατοικίας.

Ο γλυπτικός χαρακτήρας της νησίδας ενισχύεται από την επένδυσή της με γυαλισμένο μάρμαρο Emperador Dark. Τα βαθιά καφέ νερά του υλικού προσδίδουν στο στοιχείο μονολιθική παρουσία, ενώ η στιλπνή επιφάνεια αντανακλά και διαχέει το φυσικό φως.

 

Η αναδιοργάνωση της κάτοψης επιτρέπει επίσης τη μετατροπή της παλαιάς αποθήκης σε WC. Έτσι, το υπάρχον λουτρό μετατρέπεται σε master bathroom με άμεση πρόσβαση από το κύριο υπνοδωμάτιο. Μια πόρτα από ριγωτό γυαλί δημιουργεί ένα πιο διαβαθμισμένο επίπεδο ιδιωτικότητας ανάμεσα στους δύο χώρους.

 

 

Θερμή παλέτα και διατήρηση του υφιστάμενου

Ο βορειοανατολικός προσανατολισμός του διαμερίσματος οδήγησε στην επιλογή ζεστών αποχρώσεων του καφέ και της μόκας, που λειτουργούν σε συνδυασμό με το πρωινό φυσικό φως. Καφέ λάκα χρησιμοποιείται στο έπιπλο-φίλτρο και στην ντουλάπα του μικρότερου υπνοδωματίου, ενώ ο φυσικός καπλαμάς δρυός προσθέτει θερμότερη υφή στο κύριο υπνοδωμάτιο.

Στους χώρους υγιεινής και κυκλοφορίας, οι παλαιές επιστρώσεις αντικαθίστανται από κεραμικές πλάκες μεγάλων διαστάσεων. Αντίθετα, το υφιστάμενο παρκέ δρυός στα δύο υπνοδωμάτια διατηρείται, συντηρείται και επανέρχεται στη φυσική του απόχρωση.

Η συνύπαρξη νέων και υφιστάμενων υλικών επιτρέπει στην αρχική ταυτότητα του διαμερίσματος να παραμένει αναγνώσιμη. Η επέμβαση δεν επιχειρεί να την εξαφανίσει, αλλά να δημιουργήσει συνέχεια ανάμεσα σε όσα διατηρούνται και σε όσα προστίθενται.

 

Η μεγάλη βεράντα με θέα προς το Άλσος Βεΐκου επεκτείνει την καθημερινή ζωή προς τα έξω. Η οργάνωσή της σε τραπεζαρία και lounge καθιστικό δημιουργεί έναν επιπλέον χώρο διαβίωσης και ενισχύει τη σχέση του διαμερίσματος με το περιβάλλον του.

Τελικά, το Threshold επανερμηνεύει το τυπικό αθηναϊκό διαμέρισμα μέσα από μια σειρά μεταβάσεων: ανάμεσα στο κοινόχρηστο και το ιδιωτικό, το ανοιχτό και το κλειστό, το έπιπλο και την αρχιτεκτονική, το υφιστάμενο και το νέο. Το κατώφλι δεν αποτελεί πλέον γραμμή διαχωρισμού, αλλά έναν αυτοτελή χώρο.

Σε μια δυτική πλαγιά της Άνδρου, τρεις υπόσκαφες κατοικίες βυθίζονται στο έδαφος, οδηγώντας από μια σκιασμένη κάθοδο στην ανοιχτή θέα του Αιγαίου.

 

Σε μια δυτική πλαγιά της Άνδρου, τρεις υπόσκαφες κατοικίες των MARI GOGA Architecture εγγράφονται διακριτικά στο φυσικό ανάγλυφο. Από ψηλά, η παρουσία τους γίνεται αντιληπτή μόνο μέσα από ορισμένα ίχνη: τους όγκους των ανελκυστήρων, τις καθοδικές κλίμακες των εισόδων και τους γραμμικούς φωταγωγούς, που εμφανίζονται ως λεπτές σχισμές στο έδαφος.

Η σύνθεση ακολουθεί το επίμηκες σχήμα του οικοπέδου και τη φυσική υψομετρική διαφορά της πλαγιάς. Έτσι, οι τρεις κατοικίες τοποθετούνται διαδοχικά στο έδαφος. Η πρώτη και μεγαλύτερη περιλαμβάνει τον κύριο όγκο και έναν ανεξάρτητο ξενώνα, ενώ η τρίτη βρίσκεται στο χαμηλότερο σημείο του οικοπέδου και λειτουργεί αυτόνομα.

 

Κάθοδος από τη σκιά στο φως

Η πρόσβαση σε κάθε κατοικία γίνεται από την πίσω πλευρά, μέσω καθοδικών κλιμάκων ή ανελκυστήρων. Τοιχία εμφανούς σκυροδέματος πλαισιώνουν τη διαδρομή και εντείνουν την αίσθηση της σταδιακής κατάβασης στη γη.

Στο τέλος της πορείας, η χωρική εμπειρία αντιστρέφεται. Μεγάλα ανοίγματα στις δυτικές όψεις αποκαλύπτουν τον ουρανό και το Αιγαίο, δημιουργώντας την αίσθηση ότι οι χώροι αιωρούνται ψηλά πάνω από τη θάλασσα.

 

Η ακολουθία αυτή διαμορφώνει τον διττό χαρακτήρα του έργου. Από τη μία πλευρά, οι κατοικίες παραπέμπουν στην προστατευμένη συνθήκη ενός σπηλαίου. Από την άλλη, η πανοραμική τους θέση θυμίζει την υπερυψωμένη θέα μιας αετοφωλιάς.

Στο εσωτερικό, οι κοινόχρηστοι χώροι αναπτύσσονται σε ανοιχτές κατόψεις, ενισχύοντας τη γραμμικότητα και τη συνέχεια της κίνησης. Ένας επιμήκης διάδρομος οδηγεί προς τα υπνοδωμάτια, τα οποία ανοίγονται προς τη δύση και καδράρουν τον ορίζοντα.

 

Φιλτράροντας το δυτικό φως

Κατά μήκος των δυτικών όψεων εκτείνονται προστατευμένοι, γραμμικοί ημιυπαίθριοι χώροι. Διάτρητα πανέλα από bamboo φιλτράρουν το έντονο απογευματινό φως και ταυτόχρονα περιορίζουν την ένταση του ανέμου πριν αυτός φτάσει στο εσωτερικό.

Η θέση τους μεταβάλλεται ανάλογα με την πορεία του ήλιου και τις ανάγκες των κατοίκων. Έτσι, οι όψεις δεν παραμένουν στατικές. Αντίθετα, το φως, η σκιά και η διαφάνεια μεταβάλλονται συνεχώς κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Οι γραμμικοί φωταγωγοί διαμορφώνονται ως εσωτερικές αυλές και μεταφέρουν φυσικό φως και αερισμό βαθιά στους υπόσκαφους χώρους. Το κατακόρυφο ύψος τους ενισχύει τη σύνδεση ανάμεσα στο εσωτερικό, το τοπίο και το μεταβαλλόμενο φυσικό φως.

 

Υλικότητα και συνέχεια του τοπίου

Η επιλογή των υλικών ενισχύει τη σχέση με το έδαφος. Το εμφανές σκυρόδεμα και η τοπική πέτρα τονίζουν το βάρος και τον υπόσκαφο χαρακτήρα της αρχιτεκτονικής. Αντίθετα, τα ξύλινα στοιχεία και τα πανέλα από bamboo προσθέτουν θερμότερες υφές και γήινες αποχρώσεις.

Ο περιβάλλων χώρος ακολουθεί τη φυσική κλίση του οικοπέδου. Η τοπική βλάστηση καλύπτει σταδιακά τα βατά δώματα και τα κενά ανάμεσα στις κατοικίες. Με αυτόν τον τρόπο, το διαταραγμένο έδαφος αποκαθίσταται και η αρχιτεκτονική επανεντάσσεται προοδευτικά στο κυκλαδίτικο τοπίο.

 

Το έργο νοείται τελικά ως ένα «πέρασμα», τόσο κυριολεκτικά όσο και βιωματικά: μια ελεγχόμενη κάθοδος στη γη, που καταλήγει ξανά στο φως, στην ανοιχτότητα και στον ορίζοντα.

Η Νατάσα Λιανού και ο Ερμής Χαλβατζής μιλούν για την «ευφυή κομψότητα», τα χρόνια τους στους Zaha Hadid Architects, τα έργα τους στην Ελλάδα και το μέλλον των μεγαλουπόλεων.

 

Οι Lianou Chalvatzis Architects (LC Architects), με επικεφαλής τη Νατάσα Λιανού και τον Ερμή Χαλβατζή, είναι ένα αρχιτεκτονικό γραφείο με έδρα το Λονδίνο, που διερευνά τις δυνατότητες που ανοίγουν οι νέες τεχνολογίες για τον σχεδιασμό. Σε έργα διαφορετικής κλίμακας και απαιτήσεων, συνδυάζουν την υπολογιστική σκέψη, τη λειτουργικότητα και την αρχιτεκτονική έκφραση. Η φιλοσοφία τους, την οποία περιγράφουν ως «Smart Design Elegance», επιχειρεί να γεφυρώσει την καινοτομία με μια αρχιτεκτονική προσανατολισμένη στην καθημερινή εμπειρία των ανθρώπων.

 

 

Ξεκινήσατε τη σταδιοδρομία σας μέσα από ένα μεγάλο «σχολείο», το αρχιτεκτονικό γραφείο της Zaha Hadid. Με τι εφόδια ήρθατε εκεί και τι είχατε αποκομίσει όταν αποφασίσατε να χαράξετε τη δική σας πορεία;

LC: Βρίσκουμε συναρπαστικό το γεγονός ότι μια ιδέα μετουσιώνεται σε χώρο, τον οποίο μπορούν να βιώνουν εκατοντάδες άνθρωποι και, δυνητικά, γενιές ανθρώπων σε διαφορετικές εποχές και συνθήκες. Η αρχιτεκτονική χαρακτηρίζει τόπους και εκφράζει εποχές και κουλτούρες.

Μέσα από την πορεία μας, είδαμε ότι μια ιδέα μπορεί να έχει σημαντική επίδραση σε έναν τόπο. Μπορεί να αλλάξει την καθημερινότητα και τη ζωή των ανθρώπων οπουδήποτε στον κόσμο. Είχαμε την τύχη να ζήσουμε από κοντά τη «φλόγα» της Zaha και να δουλέψουμε για μοναδικά έργα ανά την υφήλιο. Η φλόγα της μοναδικής ματιάς και της διαφορετικής οπτικής για τα πράγματα είναι αυτό στο οποίο πιστεύουμε και το οποίο εφαρμόζουμε.

 

 

Τι είναι για εσάς ο «έξυπνος σχεδιασμός»; Σε τι έχει ήδη αλλάξει την αρχιτεκτονική σκέψη και πρακτική και τι προοπτικές ανοίγει όσο εδραιώνεται και γίνεται πιο προσιτός;

LC: Έξυπνος σχεδιασμός είναι για εμάς ο επιτυχής συνδυασμός πολλών παραμέτρων, με αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός λειτουργικού συστήματος. Δεν αρκεί κάτι να είναι μόνο όμορφο, μόνο λειτουργικό ή μόνο βιοκλιματικό.

Ο συνδυασμός της λειτουργικότητας, της βιωσιμότητας, της κατασκευασιμότητας, της αισθητικής, της τήρησης του προϋπολογισμού και πολλών ακόμη παραμέτρων συγκροτεί έναν ευφυή κόσμο. Αυτός ανταποκρίνεται σε πολλαπλές συνθήκες και απαιτήσεις, καθώς και σε τοπικούς περιορισμούς, με τελικό αποτέλεσμα έναν συναρπαστικό χώρο που μπορεί να πυροδοτήσει μοναδικές εμπειρίες.

Εμείς το αποκαλούμε «ευφυή κομψότητα» — Smart Design Elegance. Ο έξυπνος σχεδιασμός πρέπει επίσης να είναι ευέλικτος. Οφείλει να προβλέπει την εύκολη προσαρμογή και να προδιαγράφει μεθόδους μετατροπής ή αντικατάστασης συστημάτων και υποσυστημάτων. Έτσι, μπορεί να ανταποκρίνεται στις εκάστοτε συνθήκες και απαιτήσεις κάθε εποχής.

 

 

Ποια ήταν η εμπειρία σας στην πρώτη μετάβαση από μια κατασκευή μικρής κλίμακας —στη λογική ενός prototype— προς ένα ολοκληρωμένο κτίριο;

LC: Η λογική και η φιλοσοφία της κατασκευής διέπονται από κοινά στοιχεία και αρχές, είτε πρόκειται για μια μικρότερη κατασκευή είτε για ένα μεγάλο έργο.

Για εμάς, σε όλα τα έργα υπάρχει η έννοια του «πρωτοτύπου». Μας ενδιαφέρει να αντιμετωπίζουμε καθετί που μας ζητείται μέσα από μια νέα οπτική. Το design εμπεριέχει την έννοια της ανακάλυψης και της έρευνας, επομένως και την έννοια του νέου.

Σε όλα μας τα έργα υπάρχει, συνεπώς, η λογική της πρόκλησης, του πειραματισμού και του καθολικού σχεδιασμού. Παράλληλα, υπάρχει η συνεργασία με πολλές ειδικότητες, οι περιορισμοί και οι κανόνες που πρέπει να τηρούνται, ο συντονισμός και τα τεχνικά ζητήματα που καλούμαστε να επιλύσουμε. Όλα αυτά ενσωματώνονται στον σχεδιασμό με στόχο ένα «effortless», όπως το αποκαλούμε, αποτέλεσμα.

Σχεδιάζουμε τα πάντα στον βαθμό που μας επιτρέπεται, φυσικά. Επομένως, σε όλες τις κλίμακες, όλα τα στοιχεία υπάρχουν για να πλαισιώνουν και να αναδεικνύουν την αρχιτεκτονική μας, ενισχύοντας την αίσθηση και την εμπειρία των χρηστών.

 

 

Ποια είναι τα στοιχεία των «έξυπνων κτιρίων» που δεν αποτυπώνονται άμεσα στη μορφολογία τους, όπως αυτή φαίνεται σε εικόνες; Πώς σχεδιάζει κανείς τη συνολική εμπειρία ενός χώρου με νέα μέσα σχεδιασμού και κατασκευής;

LC: Ο τρόπος με τον οποίο σχεδιάζεται ένας χώρος, αλλά και οι εμπειρίες που προσφέρει, αποτελούν συνάρτηση των αρχιτεκτονικών ποιοτήτων που τον συνθέτουν. Τα νέα μέσα σχεδιασμού και κατασκευής είναι εργαλεία που χρησιμοποιούμε και τα οποία εξυπηρετούν την εκπλήρωση του αρχιτεκτονικού μας οράματος.

 

Έχετε ήδη ολοκληρωμένα ή υπό κατασκευή κάποια σημαντικά έργα στην Ελλάδα. Πώς εργάζεστε με τα εγχώρια κατασκευαστικά δεδομένα;

LC: Βασική προϋπόθεση για τη δημιουργία ενός επιτυχημένου έργου, οπουδήποτε στον κόσμο, είναι όλα τα μέρη της ομάδας —αρχιτέκτονες, μηχανικοί, πελάτες, κατασκευαστές και λοιποί συνεργάτες— να μοιράζονται τους ίδιους υψηλούς στόχους για το έργο, με θετική διάθεση και όραμα.

Σε κάθε τόπο όπου χτίζουμε, χρησιμοποιούμε τα τοπικά κατασκευαστικά δεδομένα και τις αντίστοιχες τεχνικές. Μέσα από τον σχεδιασμό μας, στοχεύουμε στην επιτυχημένη υλοποίηση του έργου.

 

 

Ποιος είναι ο ρόλος του πελάτη στα έργα σας όταν η μορφολογία είναι ήδη τόσο χαρακτηριστική; Τι περιμένει κανείς όταν έρχεται σε εσάς για μια ανάθεση και τι είναι αυτό που εσείς συνεισφέρετε ως αρχιτέκτονες πέρα από τις αρχικές προσδοκίες;

LC: Το έργο μας έχει έναν μεθοδικό χαρακτήρα, μέσα από τον οποίο προσφέρονται, με μαθηματικούς, ορθολογικούς και ρεαλιστικούς όρους, λύσεις για τις εκάστοτε ανάγκες ή τα προβλήματα που μας τίθενται.

Ο σχεδιασμός είναι για εμάς το αποτέλεσμα μιας ιδέας και μιας ιστορίας, η οποία γεννιέται και μορφοποιείται σε συνεργασία με τον πελάτη και έχει σκοπό να επιλύσει τις εκάστοτε ανάγκες. Κεντρικό στοιχείο του έργου είναι ο άνθρωπος και οι εμπειρίες που βιώνει.

Μπορούμε να πούμε ότι κάθε έργο μας διακατέχεται από το DNA μας. Ωστόσο, το τελικό αποτέλεσμα, που γίνεται η ταυτότητα του έργου, αντικατοπτρίζει το όραμα του ιδιοκτήτη του. Στοχεύουμε, μέσα από τον σχεδιασμό, τις ποιότητες και τα στοιχεία που συνιστούν ένα έργο, να μετατρέπουμε κάθε ανάθεση σε ευκαιρία για κάτι φρέσκο και νέο.

 

 

Ποια είναι τα επόμενα βήματα του γραφείου και προς ποια κατεύθυνση αισθάνεστε την ανάγκη να στρέψετε την έρευνά σας;

LC: Sky is the limit. Megacities. Εικονική πραγματικότητα. Τεχνητή νοημοσύνη. Η ανθρωπότητα κινείται προς μια κατεύθυνση πληθυσμιακής υπερσυγκέντρωσης και αυτό μας συναρπάζει. Αυτά τα πολύπλοκα, εξελισσόμενα συστήματα, καθ’ ύψος και όχι μόνο, με τις αλληλοεπικαλύψεις τους (layering), παρουσιάζουν τεράστιο ενδιαφέρον για εμάς.

 

Η συνέντευξη παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ek246 | Απρίλιος 2020.

Μια μοντερνιστική κατοικία του 1969–1970 στο Χαλάνδρι ανακατασκευάζεται με ανοιχτή κάτοψη, κεραμικά διάτρητα πετάσματα και ενταγμένη πιλοτή, με αναφορές στον ελληνικό κριτικό τοπικισμό.

 

Η ανακατασκευή μιας μοντερνιστικής κατοικίας στο Χαλάνδρι, η οποία ανεγέρθηκε αρχικά μεταξύ 1969 και 1970, βασίζεται στις αρχές της υφιστάμενης δομής και παράλληλα εισάγει αναφορές στο ελληνικό κίνημα του κριτικού τοπικισμού.

Οι Motus Design & Architecture επανερμηνεύουν την αρχική ταυτότητα του κτιρίου μέσα από ένα σύγχρονο αρχιτεκτονικό λεξιλόγιο, συνδέοντας τη συνέχεια του υφιστάμενου κελύφους με έναν νέο τρόπο οργάνωσης της καθημερινής ζωής.

 

Αναδιοργάνωση της κατοίκησης

Οι κύριοι χώροι διημέρευσης οργανώνονται σε ανοιχτή διάταξη, ενισχύοντας τη χωρική συνέχεια και τη διαμπερότητα της κατοικίας. Τρία υπνοδωμάτια, το καθένα με το δικό του λουτρό, εξασφαλίζουν λειτουργική σαφήνεια και ιδιωτικότητα.

Η κατανομή τους δημιουργεί παράλληλα διαφορετικούς βαθμούς αυτονομίας. Τα παιδικά υπνοδωμάτια βρίσκονται στον όροφο, το κύριο υπνοδωμάτιο χωροθετείται στο ισόγειο, ενώ το καθιστικό διαμορφώνεται ώστε να υποστηρίζει διαφορετικές ποιότητες καθημερινής διαβίωσης.

Οι επιλογές υλικών και χρωμάτων ενισχύουν αυτή την οργάνωση. Αποχρώσεις τερακότας, ξύλινες επιφάνειες και κεραμικές επιστρώσεις συγκροτούν μια θερμή παλέτα, ενώ τα ενσωματωμένα στοιχεία αντιμετωπίζονται ως μέρος της αρχιτεκτονικής σύνθεσης και όχι ως αυτόνομος εξοπλισμός.

 

Τα κεραμικά claustra ως μεσογειακό φίλτρο

Κεντρικό αρχιτεκτονικό θέμα αποτελεί η στρατηγική ενσωμάτωση κεραμικών διαχωριστικών πετασμάτων, των claustra. Τα διάτρητα αυτά στοιχεία οριοθετούν και οργανώνουν τόσο τους εσωτερικούς όσο και τους εξωτερικούς χώρους, χωρίς να διακόπτουν την οπτική τους συνέχεια.

Η γεωμετρία τους φιλτράρει το ηλιακό φως και απαλύνει την έντασή του. Το παιχνίδι φωτός και σκιάς που προκύπτει παραπέμπει στις μεσογειακές αρχιτεκτονικές παραδόσεις, προσδίδοντας στα πετάσματα τόσο περιβαλλοντικό όσο και χωρικό ρόλο.

Έτσι, τα κεραμικά στοιχεία δεν λειτουργούν απλώς ως διακοσμητικές επιφάνειες. Επιτρέπουν τη διέλευση του φωτός και των βλεμμάτων, δημιουργώντας διαφορετικούς βαθμούς διαχωρισμού, ιδιωτικότητας και διαφάνειας.

 

Προέκταση της κατοίκησης προς τα έξω

Η υφιστάμενη πιλοτή ενσωματώνεται στη νέα μελέτη και μετατρέπεται σε ζωτικό χώρο εξωτερικής διαβίωσης. Λειτουργεί ως ενδιάμεση ζώνη ανάμεσα στο εσωτερικό της κατοικίας και το ήπιο αστικό περιβάλλον, επεκτείνοντας τις καθημερινές λειτουργίες πέρα από το κλειστό κέλυφος.

Στον προστατευμένο αυτό υπαίθριο χώρο, μια μικρή πισίνα αντικατοπτρίζει τον όγκο της υπερκείμενης κατασκευής. Ένας υψηλός ορθογώνιος τοίχος την πλαισιώνει και λειτουργεί ως ισχυρό συνθετικό υπόβαθρο.

 

Το έργο προσεγγίζει την υφιστάμενη μοντερνιστική κατασκευή μέσα από μια ελεγχόμενη επανερμηνεία. Η ανοιχτή κάτοψη, τα κεραμικά φίλτρα και η ένταξη της πιλοτής διαμορφώνουν μια ακολουθία χώρων όπου το εσωτερικό και το εξωτερικό παραμένουν σε συνεχή διάλογο.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ek307 | Μάιος 2026.

Η μετατροπή δύο παλαιών αποθηκών σε αρχιτεκτονικό γραφείο αποτέλεσε για τους P4architecture μια άσκηση επανάχρησης. Το υπάρχον κέλυφος δεν αντιμετωπίστηκε μόνο ως λειτουργικός υποδοχέας. Αντίθετα, οργανώθηκε ώστε να αποτυπώνει διαφορετικά στάδια της συνθετικής διαδικασίας του γραφείου. Η τομή και η κάτοψη λειτουργούν έτσι ως βασικά εργαλεία οργάνωσης.

 

Τρεις στάθμες σχεδιασμού

Η τομή αναπτύσσεται σε τρεις διακριτές στάθμες. Στο ισόγειο συγκεντρώνονται οι συναντήσεις, οι παρουσιάσεις και οι καθημερινές συζητήσεις γύρω από τα έργα. Χαμηλότερα, στο υπόγειο, βρίσκονται το εργαστήριο μακέτας και η βιβλιοθήκη υλικών. Εκεί κατασκευάζονται φυσικά μοντέλα, πρωτότυπα οικοδομικών λεπτομερειών και παλέτες υλικών.

Αντίθετα, το πατάρι φιλοξενεί τον ψηφιακό σχεδιασμό. Ένας κεντρικός πάγκος συγκεντρώνει τις κύριες θέσεις εργασίας της ομάδας, ενώ το φυσικό φως διαχέεται στην ανώτερη στάθμη.

Οι διαφορετικές αυτές λειτουργίες συναντώνται στο ισόγειο. Ένα επιμήκες κεντρικό τραπέζι δέχεται μακέτες, σκίτσα, διαγράμματα και δείγματα υλικών. Παράλληλα, ο πίνακας ανακοινώσεων συγκεντρώνει υλικό από έργα που βρίσκονται σε εξέλιξη. Με αυτόν τον τρόπο, η συλλογική εργασία αποκτά σταθερό χωρικό κέντρο και παραμένει ορατή στην καθημερινότητα του γραφείου.

 

Η ξύλινη κερκίδα ως κεντρικό στοιχείο

Μια κεκλιμένη ξύλινη κερκίδα συνδέει το ισόγειο με το πατάρι. Το στοιχείο λειτουργεί ταυτόχρονα ως μετάβαση, καθιστικό και χώρος παρακολούθησης των συζητήσεων.

Στα πλευρικά του όρια οργανώνονται οι κινήσεις προς το υπόγειο και οι βοηθητικές λειτουργίες. Εκεί εντάσσονται το αναγνωστήριο, η κουζίνα, το μπάνιο και η αποθήκη. Έτσι, η κερκίδα μετατρέπεται σε κεντρικό μηχανισμό της κάτοψης και ενοποιεί τις διαφορετικές στάθμες.

Στις δύο στενές πλευρές, μεταλλικά υαλοστάσια εισάγουν φυσικό φως στον χώρο. Προς τα δυτικά, το γραφείο ανοίγεται στην πόλη και στην επιμελημένη όψη της αθηναϊκής πολυκατοικίας. Προς τα ανατολικά, η θέα κατευθύνεται στους ακάλυπτους των γύρω κτιρίων.

Σωληνώσεις, μονάδες κλιματισμού και άλλα καθημερινά στοιχεία παραμένουν ορατά σε αυτή την πλευρά. Επομένως, οι διαφορετικές όψεις της Αθήνας εντάσσονται στο εργασιακό περιβάλλον αντί να αποκρύπτονται από αυτό.

 

 

Ανάμεσα στο αρχείο και το παρόν

Οι δύο επιμήκεις τοίχοι του υπάρχοντος κελύφους αποκτούν επίσης ενεργό ρόλο. Στη μία πλευρά, μια ενιαία βιβλιοθήκη από μέταλλο και ξύλο συγκεντρώνει βιβλία, έργα τέχνης, παλαιότερες μακέτες και αρχειακό υλικό.

Απέναντι, ένας μεγάλος πίνακας ανακοινώσεων μεταβάλλεται διαρκώς. Σκίτσα, αναφορές, ιδέες και υλικό από τρέχοντα έργα καταγράφουν τη συνθετική διαδικασία σε εξέλιξη. Ο πρώτος τοίχος λειτουργεί ως αρχείο συσσωρευμένης γνώσης, ενώ ο δεύτερος ακολουθεί το παρόν της πρακτικής.

Μέσα από αυτή την οργάνωση, το P4architecture Workshop δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως χώρος εργασίας. Η κατασκευή μακέτας, ο ψηφιακός σχεδιασμός και ο συλλογικός διάλογος παραμένουν χωρικά και οπτικά συνδεδεμένοι. Με αυτόν τον τρόπο, η επανάχρηση του υπάρχοντος κελύφους γίνεται μέρος της ίδιας της διαδικασίας παραγωγής αρχιτεκτονικής.

Στο Hyades Mountain Resort, στα Τρίκαλα Κορινθίας, οι Tenon Architecture μετατρέπουν έναν υφιστάμενο χώρο σε ένα περιβάλλον φιλοξενίας που οργανώνεται γύρω από μια συνεχή ξύλινη κατασκευή.

 

Το The Wooden Cave ολοκληρώθηκε το 2020 και συνδυάζει τον αλγοριθμικό σχεδιασμό με τη χειρωνακτική κατασκευή. Η χωρική του ταυτότητα προκύπτει από την αντίθεση ανάμεσα στο καμπυλόμορφο ξύλινο εσωτερικό και την περιμετρική ζώνη από σκουρόχρωμη πέτρα.

 

Δύο διακριτές χωρικές ζώνες

Η κάτοψη χωρίζεται σε δύο βασικές ζώνες. Στο κέντρο της, μια συνεχής καμπυλόμορφη κατασκευή οργανώνει τον κύριο χώρο. Περιμετρικά, οι δευτερεύοντες χώροι στρέφονται προς τη θέα και επενδύονται με σκουρόχρωμη τοπική πέτρα.

Η αντίθεση ανάμεσα στα δύο υλικά διαμορφώνει μια σαφή χωρική ιεράρχηση. Η πέτρινη περίμετρος συγκροτεί ένα βαρύτερο εξωτερικό στρώμα. Αντίθετα, η ξύλινη κατασκευή δημιουργεί ένα πιο ήπιο εσωτερικό περίβλημα. Η γεωμετρία της παραπέμπει στην έννοια της σπηλιάς ως προστατευμένου χώρου, χωρίς να μιμείται κυριολεκτικά μια φυσική μορφή.

Δύο χώροι ύπνου ενσωματώνονται στην ίδια την ξύλινη κατασκευή. Στην κεντρική ζώνη εντάσσεται επίσης μια ενιαία κουζίνα. Παράλληλα, η περιμετρική ζώνη περιλαμβάνει την είσοδο, ένα καθιστικό με τζάκι και το λουτρό.

Έτσι, τα έπιπλα, οι επιφάνειες και τα χωρικά όρια αντιμετωπίζονται ως μέρη ενός ενιαίου αρχιτεκτονικού συστήματος.

 

Ξυλεία και περιβαλλοντική λειτουργία

Η επιλογή των υλικών αποτελεί βασικό μέρος του σχεδιασμού. Η καμπυλόμορφη κατασκευή αποτελείται από πριστή ξυλεία ελάτης. Αντίθετα, η κουζίνα, τα ντουλάπια, το δάπεδο και τα υπόλοιπα ενσωματωμένα στοιχεία διαμορφώνονται από κόντρα πλακέ πεύκης χωρίς ρόζους. Η τοπική σκουρόχρωμη πέτρα χαρακτηρίζει τους δευτερεύοντες χώρους.

Η ξύλινη κατασκευή δεν εφάπτεται στο υφιστάμενο κέλυφος από σκυρόδεμα. Ανάμεσα στα δύο στοιχεία αφήνεται κενό, ώστε να εξασφαλίζεται η συνεχής κυκλοφορία του αέρα. Με αυτόν τον τρόπο προστατεύεται η ξυλεία. Παράλληλα, αξιοποιούνται οι φυσικές ιδιότητές της για τη ρύθμιση της εσωτερικής υγρασίας και της θερμοκρασίας.

Η παθητική αυτή λειτουργία αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω της ορεινής θέσης. Στα Τρίκαλα Κορινθίας καταγράφονται έντονες θερμοκρασιακές διακυμάνσεις κατά τη διάρκεια του έτους. Επομένως, η συγκεκριμένη κατασκευαστική λεπτομέρεια συμβάλλει τόσο στην προστασία της ξυλείας όσο και στην περιβαλλοντική συμπεριφορά του εσωτερικού χώρου.

 

Από τον αλγόριθμο στη χειρωνακτική κατασκευή

Η καμπυλόμορφη δομή αποτελείται από 1.112 διαφορετικά ξύλινα στοιχεία. Η γεωμετρία καθενός από αυτά παράχθηκε αλγοριθμικά και, στη συνέχεια, μεταφέρθηκε στο εργοτάξιο.

Ωστόσο, για την παραγωγή τους δεν χρησιμοποιήθηκε ψηφιακός εξοπλισμός κατεργασίας. Τα επιμέρους στοιχεία επεξεργάστηκαν χειρωνακτικά και οργανώθηκαν σε 55 μεγαλύτερες μονάδες. Κάθε ενότητα σμιλεύτηκε και προσαρμόστηκε με το χέρι πριν από την τελική συναρμολόγηση.

Την κατασκευή ανέλαβαν οι ίδιοι οι ιδρυτές των Tenon Architecture, Απόστολος Μητρόπουλος και Θάνος Ζερβός. Η ξύλινη δομή υλοποιήθηκε χωρίς τη συμμετοχή εξωτερικών ξυλουργών ή εξειδικευμένων συνεργείων.

Κατά συνέπεια, μία από τις βασικές προκλήσεις του έργου ήταν η μετάφραση των ψηφιακά παραγόμενων σχεδίων σε σαφείς οδηγίες χειρωνακτικής κατεργασίας. Στο τελικό αποτέλεσμα συνυπάρχουν οι δύο μέθοδοι. Η αλγοριθμική λογική καθορίζει τη γεωμετρία, ενώ η χειρωνακτική επεξεργασία προσδίδει στη δομή την τελική μορφή και υφή.

Με αυτή την προσέγγιση, η κατασκευή λειτουργεί ως συνέχεια του σχεδιασμού. Η χωρική οργάνωση, η συμπεριφορά των υλικών και η διαδικασία παραγωγής εντάσσονται σε ένα ενιαίο σύστημα εσωτερικού χώρου.

Στο όριο ενός δάσους στον Παρνασσό, το Periscope σχεδιάζεται ως χειμερινό καταφύγιο με δύο σαφώς διαφοροποιημένους όγκους.

 

Ο Πάνος Νικολαΐδης συνδυάζει μια συμπαγή πέτρινη βάση με έναν ξύλινο ανώτερο όγκο κάτω από δίρριχτη στέγη. Έτσι, γνώριμα στοιχεία της ορεινής αρχιτεκτονικής επανερμηνεύονται μέσα από μια σύγχρονη σύνθεση.

 

Πέτρινη βάση και ξύλινο παρατηρητήριο

Ο επιμήκης πέτρινος όγκος αναπτύσσεται παράλληλα με το όριο του οικοπέδου. Μια εσοχή διακόπτει τη συμπαγή κύρια όψη και σηματοδοτεί την είσοδο. Από εκεί, ένα στενό υαλοστάσιο οδηγεί στους βασικούς χώρους της κατοικίας.

Στο ισόγειο συγκεντρώνονται οι κοινόχρηστες λειτουργίες. Η ενιαία κάτοψη οργανώνεται σε τρεις διακριτές αλλά συνδεδεμένες ζώνες. Κατά μήκος του πίσω τοίχου αναπτύσσονται η κουζίνα και οι χώροι αποθήκευσης. Στο κέντρο, η τραπεζαρία και το τζάκι διαμορφώνουν τον βασικό πυρήνα συγκέντρωσης.

Παράλληλα, ένα πιο ανεπίσημο καθιστικό εκτείνεται κατά μήκος της κύριας όψης. Το στοιχείο της τραπεζαρίας αποτελεί συνέχεια της κουζίνας και καταλήγει σε ένα μεγάλο τραπέζι. Με αυτόν τον τρόπο, η προετοιμασία του φαγητού, το γεύμα και η καθημερινή διαβίωση παραμένουν χωρικά συνδεδεμένα.

Πάνω από την πέτρινη βάση τοποθετείται ένας μικρότερος ξύλινος όγκος. Εκεί βρίσκεται ένας ανεξάρτητος ξενώνας, του οποίου η θέση θυμίζει παρατηρητήριο. Από την ανώτερη στάθμη, η θέα περνά πάνω από τις κορυφές των δέντρων και κατευθύνεται προς το ορεινό τοπίο.

 

Καδράροντας το δάσος

Ο ανώτερος όγκος προβάλλει πέρα από την πέτρινη βάση και επενδύεται με ξυλεία. Οι σανίδες συνεχίζονται στις όψεις, τη στέγη και τις εσωτερικές επιφάνειες. Έτσι, δημιουργείται ένα ενιαίο υλικό περίβλημα.

Ένα εσοχικό υαλοστάσιο ακολουθεί τη γεωμετρία της δίρριχτης στέγης. Το καθιστικό ανοίγεται άμεσα προς το δάσος, ενώ ένα στεγασμένο μπαλκόνι επεκτείνει αυτή τη σχέση προς το εξωτερικό.

Στο εσωτερικό, μια κουρτίνα ακολουθεί τη γραμμή της στέγης και ορίζει την πιο ιδιωτική ζώνη. Πίσω από αυτό το ελαφρύ όριο βρίσκονται το υπνοδωμάτιο και το λουτρό. Η ιδιωτικότητα εξασφαλίζεται, επομένως, χωρίς να διακόπτεται η συνέχεια του ξύλινου εσωτερικού.

Η κύρια κατοικία αναπτύσσει διαφορετική σχέση με το περιβάλλον. Η πέτρα προσδίδει βάρος και αίσθηση σταθερής σύνδεσης με το έδαφος. Παράλληλα, επιλεγμένα ανοίγματα καδράρουν συγκεκριμένες εικόνες του τοπίου.

Αντίθετα, ο υπερυψωμένος ξύλινος όγκος εμφανίζεται ελαφρύτερος και περισσότερο εκτεθειμένος. Η θέση του πάνω από την πέτρινη βάση ενισχύει την οπτική σύνδεση με τις κορυφές των δέντρων.

Αναφορές στο γύρω δάσος εισέρχονται επίσης στο εσωτερικό μέσα από αντικείμενα και έργα τέχνης. Το μοτίβο του ελαφιού επανέρχεται σε διαφορετικές μορφές στους χώρους. Ωστόσο, δεν λειτουργεί απλώς ως διακοσμητικό στοιχείο. Αντίθετα, ενισχύει τη σύνδεση της κατοικίας με το φυσικό περιβάλλον.

Μέσα από την αντίθεση ανάμεσα στη βαρύτητα και την ελαφρότητα, το έργο προτείνει δύο διαφορετικούς τρόπους κατοίκησης του ορεινού τοπίου. Η πέτρινη βάση παραμένει αγκυρωμένη στο έδαφος. Πάνω από αυτή, ο ξύλινος ξενώνας λειτουργεί ως παρατηρητήριο ανάμεσα στα δέντρα.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ek253 | Δεκέμβριος 2020.

Δίπλα στον Δενδρώνα του Πανεπιστημίου Guelph, στο Ontario του Καναδά, το νέο Ερευνητικό Κέντρο Μελισσοκομίας των Moriyama Teshima Architects στεγάζει την επιστημονική έρευνα, την εμπορική παραγωγή μελιού, την εκπαίδευση και τις δράσεις ενημέρωσης του κοινού σε ένα κτίριο επιφάνειας 1.300,64m². Σχεδιασμένο ως ζωντανό εργαστήριο, το κτίριο καθιστά ορατές τις διαδικασίες της μελισσοκομίας και της έρευνας για τους επικονιαστές, διατηρώντας παράλληλα τον απαραίτητο λειτουργικό διαχωρισμό των εργαστηρίων και των χώρων παραγωγής.

 

Έρευνα και δημόσια εκπαίδευση

Το πρόγραμμα οργανώνεται γύρω από τη σχέση μεταξύ του μελισσοκομείου, των ερευνητικών εργαστηρίων και των χώρων επεξεργασίας του μελιού. Οι διαδρομές επιτρέπουν στους ερευνητές και τους μελισσοκόμους να κινούνται αποτελεσματικά ανάμεσα στις διαφορετικές λειτουργίες, ενώ οι οργανωμένες επισκέψεις ακολουθούν ανεξάρτητη πορεία, από όπου το κοινό μπορεί να παρακολουθεί την εξαγωγή και επεξεργασία του μελιού χωρίς να εισέρχεται στις ελεγχόμενες ζώνες ή να παρεμβαίνει στην καθημερινή λειτουργία.

Η διάταξη αναπτύχθηκε σε συνεργασία με ερευνητές, διοικητικό προσωπικό του πανεπιστημίου και επαγγελματίες μελισσοκόμους, ενσωματώνοντας στον σχεδιασμό τη γνώση τους γύρω από τις διαδικασίες εργασίας, τον εξοπλισμό και τις λειτουργικές απαιτήσεις.

Η επαφή με το κοινό συγκεντρώνεται στο Discovery Centre, έναν ευέλικτο χώρο για εκθέσεις, εργαστήρια, διαλέξεις και εκπαιδευτικές δράσεις. Η άμεση σύνδεσή του με ένα μελισσοκομείο επίδειξης επεκτείνει την εκπαιδευτική εμπειρία στον υπαίθριο χώρο, επιτρέποντας σε μαθητές, φοιτητές, ερευνητές και επισκέπτες να παρατηρούν ζωντανές αποικίες μελισσών.

Μία ράμπα ακολουθεί το φυσικό ανάγλυφο και οργανώνει μία πλήρως προσβάσιμη διαδρομή στο συγκρότημα. Στην κύρια είσοδο, ένα εκτεταμένο στέγαστρο σηματοδοτεί τη μετάβαση προς ένα φωτεινό αίθριο με φυσικό φωτισμό, διαμορφώνοντας παράλληλα ένα σαφές σημείο άφιξης μέσα στο τοπίο.

 

Αρχιτεκτονική και τοπίο επικονιαστών

Το κέντρο καταλαμβάνει τη θέση ενός παλαιότερου φυτωρίου δέντρων, στην περιφέρεια της πανεπιστημιούπολης. Η επέμβαση σχεδιάστηκε ώστε να διατηρηθούν σημαντικά υφιστάμενα δέντρα και να περιοριστούν οι εκσκαφές, ενισχύοντας τη σχέση του κτιρίου με το γειτονικό αστικό δάσος.

Η φύτευση αποτελεί μέρος της περιβαλλοντικής στρατηγικής και όχι απλώς μία διακοσμητική διαμόρφωση. Είδη που προσελκύουν και υποστηρίζουν τους επικονιαστές συγκεντρώνονται γύρω από την είσοδο και κατά μήκος της βασικής πεζής διαδρομής, ενώ στη βόρεια όψη ένα σύστημα αναρριχώμενων φυτών προβλέπεται να εξελιχθεί σταδιακά σε φυτεμένη επιφάνεια. Η επιλογή των φυτικών ειδών στους υπαίθριους χώρους υποστηρίζει παράλληλα την τοπική πανίδα.

Το κέλυφος αναπτύσσει μία περισσότερο αφαιρετική σχέση με το φυσικό περιβάλλον. Η πτυχωτή μεταλλική επένδυση διαμορφώνει έντονο κατακόρυφο ρυθμό στις όψεις, παραπέμποντας στους κορμούς των γύρω δέντρων χωρίς άμεση μίμηση φυσικών μορφών. Μεγάλες υαλοστάσεις εισάγουν φυσικό φως στους κοινόχρηστους χώρους και ενισχύουν την οπτική σύνδεση ανάμεσα στο εσωτερικό, το μελισσοκομείο και το τοπίο.

Το Ερευνητικό Κέντρο Μελισσοκομίας, που ολοκληρώθηκε τον Μάιο του 2026, συνδυάζει εξειδικευμένες υποδομές επιστημονικής έρευνας με χώρους που απευθύνονται στο ευρύτερο κοινό. Καθιστώντας ορατή τη σχέση ανάμεσα στους επικονιαστές, τη γεωργική παραγωγή και τα συστήματα διατροφής, το έργο διευρύνει την τυπολογία του ερευνητικού κέντρου προς ένα περιβάλλον εκπαίδευσης και δημόσιας ανταλλαγής γνώσης.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Η Elastic απέσπασε τρεις διακρίσεις στα AHEAD Americas 2026 Awards για τον εκτενή επανασχεδιασμό του Delano Miami Beach, καταγράφοντας μία σημαντική διεθνή αναγνώριση για το αρχιτεκτονικό και σχεδιαστικό γραφείο στον τομέα της φιλοξενίας.

Το έργο βραβεύτηκε στις κατηγορίες Hotel Renovation και Lobby, ενώ το επανασχεδιασμένο Rose Bar απέσπασε το βραβείο στην κατηγορία Bar, Club or Lounge.

 

 

Ο επανασχεδιασμός μιας καθιερωμένης ταυτότητας

Το Delano Miami Beach άνοιξε για πρώτη φορά το 1947 και καθιερώθηκε ως διεθνές σημείο αναφοράς στον χώρο της φιλοξενίας μετά τον επανασχεδιασμό του το 1995. Η πρόσφατη ανακαίνισή του αφορά επομένως ένα κτίριο με ήδη διαμορφωμένη αρχιτεκτονική ταυτότητα και ισχυρή σύνδεση με την πολιτιστική ιστορία του Miami Beach.

Η προσέγγιση της Elastic βασίζεται στη διατήρηση αναγνωρίσιμων στοιχείων του ξενοδοχείου και στην παράλληλη εισαγωγή μιας σύγχρονης σχεδιαστικής στρώσης στους κοινόχρηστους χώρους, τα δωμάτια και τις κοινωνικές λειτουργίες. Ειδικά σχεδιασμένα έπιπλα, γλυπτικά στοιχεία και έργα τέχνης εντάσσονται στους εσωτερικούς χώρους, ενώ τα δωμάτια οργανώνονται ως περισσότερο ήσυχοι χώροι ιδιωτικότητας και αποφόρτισης.

Το Rose Bar, ένας από τους περισσότερο αναγνωρίσιμους χώρους του ξενοδοχείου, επανασχεδιάστηκε επίσης στο πλαίσιο της συνολικής επέμβασης. Η αυτοτελής βράβευσή του στα AHEAD Americas αναδεικνύει παράλληλα τη σημασία των χώρων εστίασης και κοινωνικής συνεύρεσης στη νέα ταυτότητα του ξενοδοχείου.

 

 

Διεθνής παρουσία στον χώρο της φιλοξενίας

Το Delano Miami Beach εντάσσεται στην ευρύτερη διεθνή δραστηριότητα της Elastic στον χώρο της φιλοξενίας. Το γραφείο, που ιδρύθηκε από τη Ρία Ξένου και τον Αλέξανδρο Ξένο, έχει συνεργαστεί με brands όπως τα Aman, One&Only, Rosewood, Four Seasons, Delano, Nobu και Nammos, με έργα στην Ευρώπη, τη Βόρεια Αμερική, τη Μέση Ανατολή και την Ασία.

Το Delano Miami Beach ανήκει στην Cain International και λειτουργεί υπό τη διαχείριση της Ennismore. Οι τρεις διακρίσεις στα AHEAD Americas προστίθενται στη διεθνή πορεία της Elastic και καταγράφουν τη διεύρυνση της γεωγραφικής παρουσίας ενός γραφείου που δραστηριοποιείται παράλληλα στην αρχιτεκτονική, τον εσωτερικό σχεδιασμό και τη διαμόρφωση εμπειριών φιλοξενίας.

.

 

Σε μία απότομη πλαγιά με πυκνή βλάστηση πάνω από τις Μπενίτσες, το Angsana Corfu Resort & Spa συνδυάζει την ανακατασκευή ενός υφιστάμενου ξενοδοχείου της δεκαετίας του 1970 με μία σειρά από pool villas. Η αρχιτεκτονική ακολουθεί το φυσικό ανάγλυφο, διαμορφώνοντας διαδοχικές σχέσεις με τη βλάστηση και τη θέα προς το Ιόνιο.

Βαθμιδωτή ανάπτυξη

Το Angsana Corfu Resort & Spa αναπτύσσεται σε μία έκταση 210 στρεμμάτων πάνω από τις Μπενίτσες, με ανεμπόδιστη θέα προς το Ιόνιο. Το έργο των ACM – ASARCH A. Sargentis Architects περιλαμβάνει την εκτεταμένη ανακατασκευή ενός υφιστάμενου ξενοδοχείου της δεκαετίας του 1970 και την ένταξή του σε ένα ευρύτερο συγκρότημα φιλοξενίας.

Το κεντρικό ξενοδοχείο αποτελεί τον πυρήνα της σύνθεσης και περιλαμβάνει 159 δωμάτια και σουίτες, ενώ 37 pool villas κατανέμονται αμφιθεατρικά στις γύρω πλαγιές. Το έντονο φυσικό ανάγλυφο καθόρισε σε μεγάλο βαθμό τη χωροθέτηση, επιτρέποντας στους επιμέρους όγκους να ακολουθούν τις υψομετρικές καμπύλες, διατηρώντας παράλληλα τη θέα προς τη θάλασσα και μεγάλο μέρος της υφιστάμενης βλάστησης.

 

Κεντρικό κτίριο και κυκλοφορία

Το κεντρικό κτίριο, συνολικής επιφάνειας 22.850m², αναπτύσσεται σε επτά επίπεδα. Η κάτοψή του οργανώνεται γύρω από δύο επιμήκεις άξονες κάθετους μεταξύ τους, με την κύρια είσοδο στη βορειοανατολική πλευρά και τον βασικό πυρήνα κατακόρυφης κυκλοφορίας στην απέναντι πλευρά. Κλιμακοστάσια και ανελκυστήρες συνδέουν τις διαφορετικές στάθμες μεταξύ τους και με τους υπαίθριους χώρους.

Οι βασικές κοινόχρηστες λειτουργίες συγκεντρώνονται στα τρία πρώτα επίπεδα και επεκτείνονται στον υπαίθριο χώρο της ανώτερης στάθμης, ενώ τα δωμάτια οργανώνονται σε τέσσερις αυτοτελείς ορόφους. Έξι διαφορετικές τυπολογίες διαμορφώνουν την ποικιλία των χώρων διαμονής.

Οι όψεις χαρακτηρίζονται από καθαρές γεωμετρικές επιφάνειες, με κυρίαρχη χρήση του ξύλου και του γυαλιού. Τα κατακόρυφα ξύλινα διαχωριστικά ανάμεσα στα δωμάτια δημιουργούν επαναλαμβανόμενο ρυθμό, προσδίδοντας βάθος και ογκοπλαστική διαφοροποίηση στα αναπτύγματα των όψεων. Παράλληλα, η χρήση των υλικών ενισχύει τη συνέχεια ανάμεσα στους εσωτερικούς χώρους, τις βεράντες και το τοπίο.

Κατοικίες μέσα στο τοπίο

Γύρω από το κεντρικό κτίριο, οι pool villas σχηματίζουν μικρότερες ενότητες που εντάσσονται στην πλαγιά. Οι μονώροφοι και διώροφοι όγκοι αντλούν επιλεκτικά στοιχεία από την κερκυραϊκή αρχιτεκτονική, χωρίς να αναπαράγουν κυριολεκτικά παραδοσιακές μορφές.

Οι κεραμοσκεπείς στέγες εναλλάσσονται με φυτεμένα δώματα, περιορίζοντας την οπτική παρουσία των κτιρίων όταν αυτά παρατηρούνται από υψηλότερα σημεία του συγκροτήματος. Ιδιωτικές πισίνες και υπαίθριοι χώροι διαβίωσης ανοίγονται προς το τοπίο, ενώ η διάταξη των κατοικιών εξασφαλίζει θέα και ιδιωτικότητα.

Αντίστοιχα, το οδικό δίκτυο ακολουθεί τις ισοϋψείς με καμπύλες χαράξεις, περιορίζοντας τις εκτεταμένες επεμβάσεις στο ανάγλυφο και επιτρέποντας τη διατήρηση της υφιστάμενης φύτευσης.

Ο συνδυασμός του ανακατασκευασμένου κεντρικού ξενοδοχείου με τις μικρότερης κλίμακας μονάδες διαμονής διαμορφώνει μία σταδιακή μετάβαση ανάμεσα στην αρχιτεκτονική και την πυκνά φυτεμένη κερκυραϊκή πλαγιά.

 

Πρώτη έντυπη δημοσίευση: Τεύχος ek: 262 | Νοέμβριος 2021

Μέσα στο αμπελουργικό τοπίο του Salles-d’Angles, κοντά στο Cognac, το Hennessy Village των Barbarito Bancel Architectes συγκεντρώνει χώρους γραφείων, εστίασης και υποδοχής σε μία προκατασκευασμένη κατασκευή από ξυλεία.

 

Στις εγκαταστάσεις εμφιάλωσης της Hennessy στο Salles-d’Angles της Γαλλίας, το νέο συγκρότημα 4.068m² των Barbarito Bancel Architectes συνδυάζει γραφεία με χώρους εστίασης, εκθέσεων και υποδοχής σε μία χαμηλή κατασκευή από ξυλεία. Το έργο, που ολοκληρώθηκε το 2025, αναπτύσσεται οριζόντια σε άμεση σχέση με το αμπελουργικό τοπίο, ενσωματώνοντας τους χώρους εργασίας, την κυκλοφορία και τις υπαίθριες διαμορφώσεις σε μία ενιαία σύνθεση.

 

Σχέση με το τοπίο

Το κτίριο οργανώνεται σε τρεις οριζόντιες ζώνες: μία βάση σε άμεση σχέση με το έδαφος, τον κύριο κτιριακό όγκο και μία ανώτερη στάθμη που ορίζεται από το εκτεταμένο στέγαστρο. Ο φέρων οργανισμός από ξυλεία διατηρεί ελαφριά επαφή με το έδαφος, ενώ οι στεγασμένοι ενδιάμεσοι χώροι λειτουργούν ως μεταβατικές ζώνες ανάμεσα στο εσωτερικό και το τοπίο.

Ένας κανονικός κάνναβος υποστυλωμάτων και δοκών οργανώνει τον κύριο όγκο. Στη νότια όψη, μία συνεχής στοά προσδίδει βάθος στο κέλυφος και συνδυάζει την κυκλοφορία και τους κοινόχρηστους χώρους με ένα σύστημα παθητικής ηλιοπροστασίας. Τα ανοίγματα καδράρουν τη θέα προς τους αμπελώνες, ενώ στη βόρεια πλευρά οι χώροι στρέφονται προς μία κοινόχρηστη φυτεμένη αυλή, με μία υδάτινη επιφάνεια στο κέντρο της.

Η είσοδος διαμορφώνεται επίσης ως συνέχεια του τοπίου. Οι διαδρομές από τον χώρο στάθμευσης συναντώνται σε ένα κοινό πλάτωμα, από όπου μία υπερυψωμένη στοά οδηγεί στο κτίριο. Στη συνέχεια, η κυκλοφορία αναπτύσσεται τόσο προς την εσωτερική αυλή όσο και προς τις διαφορετικές στάθμες.

 

Φέρων οργανισμός και κοινόχρηστοι χώροι

Ο προκατασκευασμένος φέρων οργανισμός από ξυλεία παραμένει εμφανής στο εσωτερικό, δημιουργώντας έναν σταθερό ρυθμό σε όλο το συγκρότημα. Οι χώροι κυκλοφορίας αντιμετωπίζονται ως χώροι παραμονής και όχι ως συμβατικοί διάδρομοι: οι διαδοχικές κιονοστοιχίες ενσωματώνουν σημεία καφέ, εσοχές και κοινόχρηστα τραπέζια, υποστηρίζοντας τις άτυπες συναντήσεις και την καθημερινή επικοινωνία. Οι διαμπερείς χώροι διευκολύνουν παράλληλα τον φυσικό αερισμό.

Οι μεγαλύτεροι κοινόχρηστοι χώροι διαφοροποιούνται από τον κανονικό δομικό κάνναβο. Η διπλού ύψους Place du Village φιλοξενεί τον κύριο χώρο εστίασης και συγκέντρωσης κάτω από υαλοστάσια σε κεχριμπαρένιους τόνους, ενώ ξεχωριστοί χώροι προορίζονται για γευσιγνωσία, ιδιωτική εστίαση και συναντήσεις με τους αμπελουργούς. Η βαθιά κόκκινη απόχρωση στην κάτω επιφάνεια του ανώτερου στεγάστρου παραπέμπει χρωματικά στο cognac, χωρίς να μεταβάλλει τη συνολικά φυσική παλέτα των υλικών.

Η ξυλεία χρησιμοποιείται ταυτόχρονα ως φέρων οργανισμός και ως υλικό εσωτερικής διαμόρφωσης, αντί ως πρόσθετη διακοσμητική επένδυση. Σε συνδυασμό με την ακουστική προστασία, τον έλεγχο του ηλιασμού και την εναλλαγή κλειστών και ημιυπαίθριων χώρων, η κατασκευαστική λογική εντάσσεται στην περιβαλλοντική στρατηγική του έργου. Το Hennessy Village έχει πιστοποιηθεί κατά HQE Excellent και φέρει τη γαλλική πιστοποίηση E+C−.

 

Δείτε επίσης: Κτίριο γραφείων στη Lille από τους Barbarito Bancel Architectes.

Η ανακαίνιση ενός υφιστάμενου βιομηχανικού συγκροτήματος 2.000τ.μ. δημιουργεί ένα σύγχρονο εργασιακό περιβάλλον, όπου γραφεία ανοιχτής κάτοψης, χώροι επισκεπτών και λειτουργίες logistics συνδυάζονται με πατητή τσιμεντοκονία, ξυλεία, μέταλλο και γυαλί, καθώς και με εκτεταμένη ενεργειακή και τεχνολογική αναβάθμιση.

 

Τα γραφεία της KAFEA TERRA στη Θεσσαλονίκη από την IPODOMI στεγάζονται σε υφιστάμενο βιομηχανικό συγκρότημα στο Καλοχώρι, το οποίο ανακαινίστηκε και άλλαξε χρήση για να φιλοξενήσει τις νέες εγκαταστάσεις του υποκαταστήματος της εταιρείας. Το πρόγραμμα των 2.000τ.μ. συνδυάζει γραφεία, χώρους υποδοχής και εκπαίδευσης, τεχνική υποστήριξη και αποθήκη logistics 1.000τ.μ., οργανώνοντας εκ νέου τρία υφιστάμενα κτίσματα σύμφωνα με τις ανάγκες ενός σύγχρονου εργασιακού περιβάλλοντος.

Η επέμβαση αφορά τόσο το κέλυφος όσο και τη χωρική οργάνωση. Μεγάλα νέα ανοίγματα, νέοι τοίχοι πλήρωσης και η αναδιαμόρφωση των όψεων ενισχύουν την εξωστρέφεια του συγκροτήματος, ενώ στο εσωτερικό δίνεται έμφαση στην οπτική συνέχεια και στους κοινόχρηστους χώρους.

 

Προσαρμογή του βιομηχανικού κελύφους

Η αλλαγή χρήσης απαίτησε σημαντικές επεμβάσεις στα υπάρχοντα κτίρια.

Σε ένα από τα τρία κτίσματα προστέθηκε μεταλλικό πατάρι 140τ.μ., ενώ στο κεντρικό κτίριο εγκαταστάθηκε ανελκυστήρας προδιαγραφών ΑμεΑ. Μεγάλα νέα ανοίγματα μεταβάλλουν τη σχέση των εσωτερικών χώρων με το εξωτερικό, ενώ οι όψεις αποκαθίστανται και ενοποιούνται με λευκά πάνελ αλουμινίου Etalbond.

Η επέμβαση δεν επιχειρεί να εξαλείψει τον προηγούμενο βιομηχανικό χαρακτήρα, αλλά αξιοποιεί την κλίμακα και τη δομή του υφιστάμενου συγκροτήματος ως βάση για το νέο πρόγραμμα.

 

Διαβάθμιση δημόσιων και εργασιακών χώρων

Η κατανομή των λειτουργιών ακολουθεί διαφορετικούς βαθμούς πρόσβασης και ιδιωτικότητας.

Στο ισόγειο συγκεντρώνονται οι χρήσεις που απευθύνονται κυρίως στους επισκέπτες: η υποδοχή, το lounge κοινού, το εκθετήριο προϊόντων και η αίθουσα σεμιναρίων, μαζί με βοηθητικούς χώρους για τους εργαζομένους.

Στο ανώτερο επίπεδο οργανώνονται τα γραφεία διοίκησης και η αίθουσα συσκέψεων σε ανοιχτή κάτοψη. Γυάλινα πετάσματα διαχωρίζουν λειτουργικά τις επιμέρους περιοχές χωρίς να διακόπτουν την οπτική συνέχεια, ενώ μικρές νησίδες πρασίνου παρεμβάλλονται ανάμεσα στις θέσεις εργασίας.

Η οργάνωση αποφεύγει τη διαδοχή κλειστών γραφείων και διαμορφώνει ένα περισσότερο ενιαίο περιβάλλον, όπου η διαφάνεια υποστηρίζει την επικοινωνία μεταξύ των διαφορετικών ομάδων.

 

Περιορισμένη υλική παλέτα

Η υλικότητα βασίζεται στην πατητή τσιμεντοκονία, την ξυλεία, το μέταλλο και το γυαλί.

Ο περισσότερο ορυκτός χαρακτήρας των συνεχών επιφανειών εξισορροπείται από θερμότερα στοιχεία ξυλείας, ενώ οι μεταλλικές λεπτομέρειες οργανώνουν επιμέρους κατασκευές και έπιπλα. Το γυαλί διατηρεί διαπερατά τα όρια μεταξύ των διαφορετικών λειτουργιών και επιτρέπει στο φυσικό φως να εισχωρεί βαθύτερα στην κάτοψη.

Ειδικά σχεδιασμένα έπιπλα συνδυάζονται με προϊόντα της KAFEA TERRA και με τις περιοχές προβολής τους, εντάσσοντας την ταυτότητα της εταιρείας στο εργασιακό περιβάλλον χωρίς υπερβολική χρήση γραφιστικών στοιχείων.

 

Ενεργειακή και τεχνολογική αναβάθμιση

Η αρχιτεκτονική ανακαίνιση συνοδεύεται από συνολική αναβάθμιση των τεχνικών υποδομών.

Φωτοβολταϊκά πάνελ επιφάνειας 100τ.μ. συμβάλλουν στην ενεργειακή κάλυψη του κτιρίου, ενώ εγκαθίστανται σύγχρονα συστήματα VRV για τη θέρμανση και την ψύξη. Τα οπτικοακουστικά μέσα συνδέονται με κεντρικό σύστημα ελέγχου, διευκολύνοντας τη διαχείρισή τους στην καθημερινή λειτουργία.

Παράλληλα ανασχεδιάζεται ο περιβάλλων χώρος, με νέα περίφραξη, θέσεις στάθμευσης με φορτιστές ηλεκτρικών οχημάτων και συνολικά 430τ.μ. νέων φυτεύσεων. Οι περιοχές πρασίνου ενισχύουν την παρουσία του φυσικού στοιχείου γύρω από το πρώην βιομηχανικό συγκρότημα και δημιουργούν οπτικές φυγές από τους χώρους εργασίας και υποδοχής.

Μέσα από την επανάχρηση του υφιστάμενου κελύφους, την ανοιχτή οργάνωση και την τεχνολογική αναβάθμιση, το έργο μετατρέπει ένα βιομηχανικό συγκρότημα σε ενιαίο περιβάλλον εργασίας, εκπαίδευσης, παρουσίασης προϊόντων και logistics.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ek290 | Σεπτέμβριος 2024.

Ένα επεκτάσιμο αστικό δίκτυο συνδέει περισσότερα από 70 μνημεία και αρχαιολογικούς χώρους στο ιστορικό κέντρο της Θεσσαλονίκης, αξιοποιώντας τον δημόσιο χώρο, τις πεζές διαδρομές, το τοπίο και ένα συγκρατημένο αρχιτεκτονικό λεξιλόγιο για να επανεντάξει τις διαδοχικές ιστορικές στρώσεις στην καθημερινή ζωή της πόλης.

 

Η Άρμοση από τους Apostolopoulos Tasoulis είναι η πρόταση που απέσπασε το πρώτο βραβείο στον διαγωνισμό για την ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων και μνημείων της Θεσσαλονίκης. Η ονομασία παραπέμπει στην πράξη της σύνδεσης και συμπυκνώνει τη βασική επιδίωξη του masterplan: την επανασύνδεση αρχαιολογικών καταλοίπων, μνημείων, γειτονιών και σύγχρονης αστικής ζωής μέσα σε ένα συνεκτικό, αλλά επεκτάσιμο σύστημα.

Ρωμαϊκά, βυζαντινά, οθωμανικά, εβραϊκά και νεότερα ίχνη συνυπάρχουν στη Θεσσαλονίκη σε πολύ μικρές αποστάσεις, ωστόσο πολλά μνημεία εξακολουθούν να γίνονται αντιληπτά ως απομονωμένα επεισόδια. Η πρόταση αντιμετωπίζει αυτή την ασυνέχεια όχι μέσα από μία μνημειακή χειρονομία, αλλά μέσω ενός δικτύου που μπορεί να εξελίσσεται σταδιακά στο ιστορικό κέντρο.

 

Ένα επεκτάσιμο αστικό δίκτυο

Το masterplan οργανώνεται πάνω στους ιστορικούς άξονες που έχουν διαμορφώσει την πόλη, με βασικό σημείο αναφοράς την Εγνατία Οδό και τη διασταύρωσή της με την Αριστοτέλους.

Από αυτούς τους άξονες αναπτύσσονται συμπληρωματικές διαδρομές που συνδέουν περισσότερα από 70 μνημεία και αρχαιολογικούς χώρους. Το δίκτυο σχεδιάζεται ως ανοιχτό σύστημα και όχι ως μια τελική, αμετάβλητη σύνθεση, ώστε νέες συνδέσεις και παρεμβάσεις να μπορούν να προστίθενται σταδιακά.

Η προσέγγιση μετατοπίζει το ενδιαφέρον από το μεμονωμένο μνημείο στις μεταξύ τους σχέσεις. Δρόμοι, πλατείες και γειτονιές εντάσσονται στην ιστορική αφήγηση, επιτρέποντας στις διαφορετικές περιόδους της πόλης να διαβάζονται ως αλληλένδετες στρώσεις.

 

Από το όριο στον αρμό

Κεντρική αρχή της πρότασης αποτελεί ο επαναπροσδιορισμός του ορίου ανάμεσα στον αρχαιολογικό χώρο και τη σύγχρονη πόλη.

Υφιστάμενες περιφράξεις και απότομες υψομετρικές διαφορές ενισχύουν συχνά την απομόνωση των μνημείων από την καθημερινή αστική ζωή. Η Άρμοση επιχειρεί να μετατρέψει αυτά τα σημεία σε περιοχές σύνδεσης, με νέες προσβάσεις, διακριτικές οριοθετήσεις και προσεκτικά σχεδιασμένους δημόσιους χώρους.

Όπου τα αρχαιολογικά κατάλοιπα βρίσκονται χαμηλότερα από τη σημερινή στάθμη της πόλης, προσβάσιμες διαδρομές κατεβαίνουν προς αυτά, φέρνοντας τις ιστορικές στρώσεις πιο κοντά στην καθημερινή κίνηση.

Ο «αρμός» λειτουργεί έτσι τόσο ως χωρικό εργαλείο όσο και ως κεντρική έννοια της πρότασης: ως σημείο συνάντησης διαφορετικών εποχών, χρήσεων και υψομετρικών επιπέδων, χωρίς να εξαλείφονται οι διαφορές τους.

 

Κοινό αρχιτεκτονικό λεξιλόγιο

Με αναφορά στην προσέγγιση Historic Urban Landscape της UNESCO, το masterplan αντιμετωπίζει την πολιτιστική κληρονομιά ως ενεργό μέρος της σύγχρονης πόλης και όχι ως μια απομονωμένη συνθήκη προστασίας.

Σε ένα ήδη πυκνό οπτικά αστικό περιβάλλον, η πρόταση αποφεύγει την προσθήκη νέας μορφολογικής πολυπλοκότητας. Αντίθετα, συγκροτεί ένα περιορισμένο σύστημα κοινών σχεδιαστικών εργαλείων.

Μια συνεχής επιφάνεια από ανοιχτόχρωμη πέτρα αναπτύσσεται σε δρόμους και πλατείες και συνδυάζεται με διακριτικό φωτισμό, σήμανση και αστικό εξοπλισμό. Η κοινή αυτή αρχιτεκτονική γλώσσα ενισχύει την αναγνωσιμότητα του δικτύου, προσαρμοζόμενη παράλληλα στις διαφορετικές συνθήκες κάθε τόπου.

Στόχος δεν είναι η δημιουργία ενός νέου οπτικού πρωταγωνιστή, αλλά ενός ουδέτερου υποβάθρου που επιτρέπει στα ίδια τα μνημεία να αναδειχθούν.

 

Πεζές διαδρομές και πράσινοι διάδρομοι

Ο δημόσιος χώρος αναδιοργανώνεται με προτεραιότητα στον πεζό και τη βιώσιμη κινητικότητα.

Οι υφιστάμενες πεζοδρομημένες περιοχές επεκτείνονται και συνδέονται με νέες διαδρομές ήπιας κυκλοφορίας, δημιουργώντας ένα συνεκτικό δίκτυο που εντάσσεται στη νέα πραγματικότητα του μετρό και της αναδιοργάνωσης των δημόσιων μεταφορών.

Παράλληλα, νέοι πράσινοι διάδρομοι και ενισχυμένες φυτεύσεις δημιουργούν σκιασμένες πορείες, συμβάλλουν στη βελτίωση του αστικού μικροκλίματος και εισάγουν περισσότερο φυσικό στοιχείο στον πυκνό ιστορικό ιστό.

Το δίκτυο δεν εξυπηρετεί μόνο τη μετακίνηση. Υποστηρίζει διαφορετικές πολιτιστικές και θεματικές διαδρομές, συνδέοντας μνημεία διαφορετικών ιστορικών περιόδων και επιτρέποντας στην ιστορική διαστρωμάτωση της Θεσσαλονίκης να γίνεται αντιληπτή μέσα από πολλαπλές αφηγήσεις.

 

Στοχευμένες παρεμβάσεις στα μνημεία

Η κοινή στρατηγική προσαρμόζεται στις ιδιαίτερες συνθήκες των σημαντικότερων αρχαιολογικών χώρων.

Στη Ροτόντα και το Γαλεριανό Συγκρότημα, η πρόταση επιδιώκει να αποκαταστήσει τη συνέχεια του ιστορικού αυτοκρατορικού άξονα και να ενισχύσει τη σχέση του με τον γύρω αστικό ιστό.

Στη Ρωμαϊκή Αγορά, μια νέα αξονική είσοδος και μια μερικώς υπόσκαφη κατασκευή επαναπροσδιορίζουν τη σχέση του αρχαιολογικού χώρου με τη σύγχρονη πόλη.

Οι παρεμβάσεις αυτές συνοψίζουν τη λογική της Άρμοσης: το masterplan παρέχει ένα κοινό πλαίσιο, χωρίς να επιβάλλει μία ενιαία λύση σε μνημεία με διαφορετικές αρχαιολογικές, τοπογραφικές και αστικές συνθήκες.

Αντί να ανταγωνιστεί την ιστορική πυκνότητα της Θεσσαλονίκης, η πρόταση βασίζεται σε ακριβείς και συγκρατημένες επεμβάσεις. Μέσα από διαδρομές, κατώφλια, υλικά, φυτεύσεις και στοχευμένες αρχιτεκτονικές προσθήκες, επιδιώκει να αναδείξει και να επανασυνδέσει όσα ήδη υπάρχουν.

Μια κατοικία 200τ.μ. σε επικλινές τοπίο της Κρήτης οργανώνεται γύρω από ένα τριγωνικό όριο πέτρινων τοιχίων αντιστήριξης, από το οποίο αναπτύσσονται κατακερματισμένοι όγκοι, αυλές και ημιυπαίθριοι χώροι που ακολουθούν τη φυσική κλίση.

Το Τρίεδρον στον Λίσταρο από τους PT.a | Polychronakis Troullinos architects είναι μια νέα κατοικία 200τ.μ. σε στάδιο μελέτης. Σε ένα επικλινές οικόπεδο με ευρεία θέα, η πρόταση ξεκινά από μια σαφή γεωμετρική χειρονομία: ένα τριγωνικό όριο που σχηματίζεται από διαδοχικά πέτρινα τοιχία αντιστήριξης. Αντί να λειτουργεί ως κλειστή περίμετρος, το σχήμα αποτελεί το οργανωτικό πεδίο από το οποίο αναπτύσσεται η αρχιτεκτονική.

Οι κτιριακοί όγκοι κατακερματίζονται, μετατοπίζονται και σε επιμέρους σημεία υπερβαίνουν τα όρια του τριγώνου, δημιουργώντας σκόπιμη ένταση ανάμεσα στη γεωμετρική τάξη και την ακανόνιστη μορφολογία του εδάφους. Η κατοικία ακολουθεί έτσι τη φυσική κλίση αντί να αντιμετωπίζεται ως ένα ενιαίο, αυτόνομο αντικείμενο πάνω στην πλαγιά.

 

Ένα τριγωνικό πεδίο

Η τριγωνική γεωμετρία προσδιορίζει τόσο τα φυσικά όρια της επέμβασης όσο και τη βασική λογική της κάτοψης.

Τα πέτρινα τοιχία αντιστήριξης οργανώνουν την κίνηση, διαμορφώνουν κατώφλια και μεταβάσεις μεταξύ διαφορετικών στάθμεων και ταυτόχρονα αγκυρώνουν την κατασκευή στο έδαφος. Στο εσωτερικό αυτού του πλαισίου, οι επιμέρους όγκοι μετατοπίζονται ελαφρά μεταξύ τους και σε συγκεκριμένα σημεία εκτείνονται πέρα από την αρχική γεωμετρία.

Το τρίγωνο λειτουργεί επομένως περισσότερο ως πεδίο γένεσης παρά ως περίγραμμα. Η σαφήνειά του εξασφαλίζει τη βασική τάξη της σύνθεσης, ενώ οι μετατοπίσεις προσαρμόζουν την κατοικία στο ανάγλυφο.

Παράλληλα, ο κατακερματισμός περιορίζει την αντιληπτή κλίμακα του συνολικού προγράμματος. Αντί για μια ενιαία κτιριακή μάζα, η κατοικία διαβάζεται ως ακολουθία χαμηλότερων όγκων που ακολουθούν την πλαγιά και ενισχύουν την οριζόντια σχέση με το τοπίο.

 

Πλήρες και κενό

Οι ενδιάμεσοι χώροι αποτελούν ισότιμο μέρος της αρχιτεκτονικής σύνθεσης.

Αυλές, βεράντες και ημιυπαίθριες περιοχές διαμορφώνονται ανάμεσα στους κτιριακούς όγκους και τα πέτρινα τοιχία, επιτρέποντας στο φυσικό φως, τον αέρα και τις μακρινές θεάσεις να εισχωρούν βαθύτερα στην κατοικία.

Η διάκριση ανάμεσα στο εσωτερικό και το εξωτερικό αμβλύνεται σταδιακά. Η κίνηση εναλλάσσεται ανάμεσα σε κλειστούς χώρους, προστατευμένες μεταβατικές περιοχές και ανοιχτές αυλές, διατηρώντας το τοπίο σταθερά παρόν στη χωρική εμπειρία.

Οι υπαίθριες λειτουργίες δεν συγκεντρώνονται μόνο στην περίμετρο του κτιρίου, αλλά κατανέμονται στο εσωτερικό της σύνθεσης. Τα κενά διαχωρίζουν τους όγκους και ταυτόχρονα τους συνδέουν οπτικά και λειτουργικά.

 

Προσαρμογή στο ανάγλυφο

Ο κατακερματισμός των όγκων ανταποκρίνεται άμεσα στην έντονη κλίση του οικοπέδου.

Μικρές μετατοπίσεις στην κάτοψη και στις στάθμες επιτρέπουν στα διαφορετικά τμήματα της κατοικίας να ακολουθήσουν τη φυσική τοπογραφία χωρίς να επιβάλλεται ένα ενιαίο οριζόντιο επίπεδο.

Τα τοιχία αντιστήριξης λειτουργούν ως ενδιάμεσο σύστημα ανάμεσα στην αρχιτεκτονική και το έδαφος. Πέρα από τη συγκράτηση της πλαγιάς, καθορίζουν την κίνηση και τα όρια των υπαίθριων χώρων.

Η σύνθεση αναπτύσσεται έτσι ως σύνολο αλληλένδετων τμημάτων και όχι ως ένας ενιαίος όγκος, περιορίζοντας την οπτική παρουσία της κατοικίας και ενισχύοντας την ανάπτυξή της κατά μήκος της πλαγιάς.

 

Φυσική πέτρα και γήινες αποχρώσεις

Η υλικότητα ενισχύει τη σχέση του έργου με το άμεσο περιβάλλον.

Η φυσική πέτρα χρησιμοποιείται στα τοιχία αντιστήριξης που συγκροτούν τη βασική γεωμετρική δομή, ενώ οι επιφάνειες των όγκων κινούνται σε γήινες αποχρώσεις, περιορίζοντας τη χρωματική αντίθεση με το τοπίο.

Απέναντι σε αυτή την υλική συνέχεια, η καθαρή γεωμετρία των κτιριακών όγκων εισάγει μια περισσότερο αφαιρετική αρχιτεκτονική γλώσσα. Η πρόταση δεν βασίζεται στη μορφολογική αναπαραγωγή της τοπικής αρχιτεκτονικής, αλλά στη σχέση με το έδαφος, την κλίμακα και τη φυσική πέτρα.

Το Τρίεδρο οργανώνεται τελικά μέσα από την αλληλεπίδραση δύο συστημάτων: της ακρίβειας ενός τριγωνικού σχήματος και των μεταβαλλόμενων συνθηκών της φυσικής πλαγιάς. Τα πέτρινα τοιχία παρέχουν ένα σταθερό πλαίσιο, το οποίο τροποποιείται από τους όγκους, τις αυλές και τις βεράντες, δημιουργώντας μια ακολουθία εσωτερικών, ημιυπαίθριων και ανοιχτών χώρων.

Στη συνοικία Villeray του Μόντρεαλ, μια νέα οικογενειακή κατοικία 549τ.μ. χρησιμοποιεί ένα καμπύλο πέτασμα από υαλότουβλα και μια κατακόρυφη ακολουθία φωτεινών χώρων για να διαχειριστεί την ιδιωτικότητα, το φυσικό φως και τη σχέση της καθημερινής ζωής με τον κήπο.

 

Το The Lens στο Μόντρεαλ από τους MU Architecture είναι μια νέα οικογενειακή κατοικία στη συνοικία Villeray, σχεδιασμένη για ένα ζευγάρι και τα παιδιά του σε οικόπεδο όπου προϋπήρχε μονοκατοικία. Η κατεδάφισή της επέτρεψε την επανεξέταση της χωροθέτησης, του προσανατολισμού και της εσωτερικής οργάνωσης, με βασική παράμετρο την ιδιαίτερη αστική συνθήκη ενός οικοπέδου που περιβάλλεται από δρόμο στα νότια και παρόδους στα ανατολικά και βόρεια.

Ο σχεδιασμός αντλεί αναφορές από τον ιαπωνικό μινιμαλισμό και τις αρχές του feng shui, οι οποίες μεταφράζονται κυρίως μέσα από την ελεγχόμενη κυκλοφορία, το φιλτραρισμένο φυσικό φως και τη σταδιακή μετάβαση από τις περισσότερο δημόσιες στις ιδιωτικές λειτουργίες. Ένα υφιστάμενο λευκό έλατο στη γωνία του οικοπέδου διατηρήθηκε και εντάχθηκε στη νέα σύνθεση.

 

Ιδιωτικότητα και φυσικό φως

Το οικόπεδο διαθέτει ευνοϊκό νότιο προσανατολισμό, αλλά ελάχιστες δυνατότητες απομάκρυνσης από τα γειτονικά βλέμματα.

Η απάντηση των MU Architecture είναι μια σύνθεση περισσότερο συμπαγών όγκων, στους οποίους παρεμβάλλονται ελεγχόμενα ανοίγματα και ενδιάμεσοι χώροι. Αντί η κατοικία να ανοίγεται χωρίς περιορισμούς προς τον δρόμο, το κέλυφος ρυθμίζει τις θεάσεις και ταυτόχρονα επιτρέπει στο φυσικό φως να εισχωρήσει στο εσωτερικό.

Κυρίαρχο στοιχείο της νότιας όψης είναι ένα καμπύλο πέτασμα από υαλότουβλα. Η ημιδιαφανής επιφάνεια διαχέει το φως χωρίς να επιτρέπει άμεσες θεάσεις προς τους χώρους της κατοικίας, δημιουργώντας μια ενδιάμεση συνθήκη ανάμεσα στη διαφάνεια και την περίκλειση.

Η αντίληψή του μεταβάλλεται μέσα στη διάρκεια της ημέρας. Από το εσωτερικό, το έντονο νότιο φως φιλτράρεται πριν φτάσει στους χώρους διημέρευσης, ενώ από τον δρόμο το εσωτερικό διακρίνεται ως ασαφής φωτεινή παρουσία. Το βράδυ, ο τεχνητός φωτισμός αντιστρέφει αυτή τη σχέση.

 

Διαβάθμιση των λειτουργιών

Η κατοικία οργανώνεται καθ’ ύψος, με αφετηρία ένα υπόσκαφο επίπεδο στάθμευσης, προσβάσιμο μέσω κεκλιμένης ράμπας.

Η μεταφορά της κίνησης των οχημάτων κάτω από τη στάθμη του εδάφους απελευθερώνει πλήρως το ισόγειο για την καθημερινή ζωή της οικογένειας. Το υπόγειο δεν αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως βοηθητικός χώρος: μια ευρύχωρη περιοχή εισόδου συνδέει το γκαράζ με την κεντρική σκάλα, ενώ δύο ξενώνες μπορούν να λειτουργούν με σχετική αυτονομία.

Ένας επιπλέον ευέλικτος χώρος διαθέτει ανεξάρτητη πρόσβαση από τη ράμπα και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως γραφείο ή χώρος συναντήσεων, χωρίς να εμπλέκει την επαγγελματική δραστηριότητα στις ιδιωτικές περιοχές της κατοικίας.

Στο ισόγειο συγκεντρώνεται ο βασικός χώρος διημέρευσης. Η κουζίνα, η βοηθητική κουζίνα, η τραπεζαρία και το καθιστικό διαμορφώνουν μια συνεχή ακολουθία, με το καθιστικό να αναπτύσσεται σε διπλό ύψος. Ένας χώρος παιχνιδιού για τα παιδιά και ένα WC συμπληρώνουν το πρόγραμμα.

Προς τον κήπο, οι κοινόχρηστες λειτουργίες επεκτείνονται σε στεγασμένη βεράντα, ενισχύοντας την καθημερινή σχέση ανάμεσα στο εσωτερικό και τον υπαίθριο χώρο.

 

Ιδιωτικές λειτουργίες και κατακόρυφες συνδέσεις

Στον επάνω όροφο οργανώνονται οι περισσότερο ιδιωτικές χρήσεις.

Τα δύο παιδικά υπνοδωμάτια μοιράζονται κοινό λουτρό, ενώ προβλέπεται ανεξάρτητος χώρος πλυντηρίου. Η κύρια σουίτα ανοίγεται σε ιδιωτική βεράντα πάνω από τη στεγασμένη περιοχή του ισογείου, διατηρώντας άμεση οπτική σχέση με τον κήπο.

Ένα μεγάλο γραφείο διαμορφώνεται σε εξώστη πάνω από το καθιστικό διπλού ύψους. Η θέση του επιτρέπει τη σύνδεση της εργασίας με τον κεντρικό χώρο της κατοικίας χωρίς να δημιουργείται ένα ακόμη πλήρως απομονωμένο δωμάτιο.

Μια δεύτερη σκάλα οδηγεί ψηλότερα, σε lounge και υπαίθρια βεράντα στο δώμα, προσθέτοντας έναν ακόμη χώρο εξωτερικής ζωής μέσα στον πυκνό αστικό ιστό.

 

Τα υαλότουβλα ως φίλτρο

Το καμπύλο πέτασμα από υαλότουβλα αποτελεί το πλέον χαρακτηριστικό στοιχείο της κατοικίας, ωστόσο ο ρόλος του είναι πρωτίστως χωρικός και περιβαλλοντικός.

Η ημιδιαφανής επιφάνειά του εξασφαλίζει ιδιωτικότητα απέναντι στον δρόμο και τις γειτονικές ιδιοκτησίες, αξιοποιώντας παράλληλα τον νότιο προσανατολισμό. Η φωτεινότητά του μεταβάλλεται συνεχώς και δημιουργεί ένα περισσότερο σύνθετο όριο από έναν συμβατικό συμπαγή τοίχο ή ένα διαφανές υαλοστάσιο.

Η αναφορά στα ιαπωνικά πετάσματα shoji εντοπίζεται ακριβώς σε αυτή τη συνθήκη: το φυσικό φως εισέρχεται, χωρίς ο εξωτερικός χώρος να αποκαλύπτεται πλήρως.

Δίπλα στο γυάλινο πέτασμα, όγκοι από μπεζ τούβλο σκυροδέματος εναλλάσσουν οξείες και καμπύλες ακμές, διαμορφώνοντας μια περισσότερο συμπαγή εξωτερική επιφάνεια προς την πόλη.

 

Υλικότητα και κατακόρυφος άξονας φωτός

Στο εσωτερικό χρησιμοποιείται περιορισμένη παλέτα από καρυδιά, δρυ, πορσελάνη και βουρτσισμένο ορείχαλκο.

Στην κουζίνα, ένας μονολιθικός αναρτημένος απορροφητήρας οργανώνει τη νησίδα, ενώ μια σειρά από ραβδωτά ξύλινα φωτιστικά σηματοδοτεί την τραπεζαρία. Το πέτασμα από υαλότουβλα παραμένει ορατό από τον χώρο και διαχέει μεταβαλλόμενο φυσικό φως πάνω στο δρύινο δάπεδο.

Μια λευκή μεταλλική αναρτημένη σκάλα με γυάλινα στηθαία συνδέει τα κύρια επίπεδα γύρω από ένα κατακόρυφο κενό. Η διαμόρφωση επιτρέπει στο φυσικό φως να μεταφέρεται από τα υψηλότερα σημεία προς το ισόγειο, ενώ παράλληλα διατηρεί οπτική συνέχεια μεταξύ των ορόφων.

Στα λουτρά, μπεζ πορσελάνη και βουρτσισμένος ορείχαλκος συνεχίζουν την περιορισμένη υλικότητα, ενώ η κύρια σουίτα διαθέτει καμπίνα ντους και ξεχωριστό ατμόλουτρο.

 

Άνοιγμα προς τον κήπο

Στην πίσω πλευρά, η σχέση της κατοικίας με το περιβάλλον αντιστρέφεται και το κέλυφος αποκτά πολύ μεγαλύτερη διαφάνεια.

Ο κήπος, σχεδιασμένος από τους Atelier Friche, οργανώνεται με αγρωστώδη και πολυετείς φυτεύσεις γύρω από μια πισίνα με σκούρο πυθμένα που αντανακλά τον ουρανό. Η στεγασμένη βεράντα διαθέτει υπαίθρια κουζίνα, ενώ πάνω από αυτή αναπτύσσεται φυτεμένο δώμα.

Η αντίθεση ανάμεσα στην περισσότερο προστατευμένη όψη προς τον δρόμο και το ανοιχτό μέτωπο προς τον κήπο συνοψίζει τη βασική χωρική λογική του έργου: περίκλειση και φιλτραρισμένο φως προς την πόλη, μεγαλύτερη διαφάνεια προς το ιδιωτικό τοπίο.

Στο The Lens, το κέλυφος δεν χρησιμοποιείται μόνο για τη διαμόρφωση μιας αναγνωρίσιμης εικόνας, αλλά ως εργαλείο ελέγχου της ιδιωτικότητας, του φωτός και της κίνησης. Το πέτασμα από υαλότουβλα, το κατακόρυφο κενό και οι διαδοχικές συνδέσεις με βεράντες και κήπο οργανώνουν τελικά την κατοίκηση μέσα από διαφορετικούς βαθμούς ανοιχτότητας.

Στην άκρη ενός φαραγγιού στη Μάνη, δύο πέτρινα κτίσματα ηλικίας πολλών αιώνων αποκαθίστανται και συνδέονται σε μια οικογενειακή κατοικία, όπου η τοπική κατασκευαστική παράδοση συναντά αναφορές από την Ταϊλάνδη, το Μαρόκο και την ευρύτερη μεσογειακή υλικότητα.

 

Το Παρατηρητήριο στην Ίζνα από τους ETSI Architects καταλαμβάνει δύο υφιστάμενα πέτρινα κτίσματα στην άκρη ενός απότομου φαραγγιού. Η κατοικία σχεδιάστηκε ως τόπος συνάντησης τριών γενεών μιας αμερικανο-ταϊλανδέζικης οικογένειας, με την επέμβαση να εστιάζει στη στατική αποκατάσταση και τη σύνδεση των ιστορικών κατασκευών. Η μοναδική ουσιαστική νέα προσθήκη είναι ένας διώροφος χώρος εισόδου που οργανώνει την κατακόρυφη κυκλοφορία μεταξύ των επιπέδων.

Η αποκατάσταση διατηρεί το βάρος και την ακανόνιστη υλικότητα της λιθοδομής, ενώ οι νέες επεμβάσεις οργανώνουν τη σύγχρονη κατοίκηση γύρω από τις θεάσεις προς το φαράγγι και τη θάλασσα. Η έντονη κλίση του εδάφους εντάσσεται στη χωρική εμπειρία, συνδέοντας δωμάτια, εξώστες και διαφορετικές στάθμες του κήπου σε μια συνεχή διαδρομή.

 

Σύνδεση δύο ιστορικών κτισμάτων

Η αρχιτεκτονική επέμβαση έχει ως αφετηρία δύο ανεξάρτητα παραδοσιακά κτίσματα που συνυπήρχαν για αιώνες.

Αντί η μεταξύ τους απόσταση να εξαλειφθεί, αξιοποιείται για τη δημιουργία της νέας εισόδου. Ο ενδιάμεσος όγκος διαμορφώνεται σε διπλό ύψος και περιλαμβάνει τον βασικό πυρήνα κατακόρυφης κυκλοφορίας, λειτουργώντας ως το σημείο από όπου γίνεται αντιληπτή η συνολική οργάνωση της κατοικίας.

Από το ίδιο κατώφλι προβάλλει ένας νέος εξώστης με επένδυση ξυλείας προς το φαράγγι, εισάγοντας άμεσα τη θέα στη διαδρομή.

Η πρόσβαση πραγματοποιείται μέσω ενός στενού μονοπατιού που ακολουθεί το βραχώδες όριο της πλαγιάς, μετατρέποντας την άφιξη σε σταδιακή μετάβαση από το τοπίο προς το εσωτερικό.

 

Κυκλική διαδρομή στο επάνω επίπεδο

Στο ανώτερο επίπεδο, η κίνηση οργανώνεται μέσα από μια συνεχή εναλλαγή εσωτερικών και υπαίθριων χώρων.

Από τον εξώστη της εισόδου, η διαδρομή περνά από το καθιστικό, την τραπεζαρία και την κουζίνα και καταλήγει πάνω από την παλιά υπόγεια στέρνα. Η οροφή της μετατρέπεται σε υπερυψωμένο, λιθόκτιστο υπαίθριο καθιστικό με ανοιχτή θέα προς το φαράγγι.

Μια δεύτερη πορεία οδηγεί από την είσοδο απευθείας στο επάνω υπνοδωμάτιο μέσω ενός πιο διακριτικού βοηθητικού διαδρόμου. Το υπνοδωμάτιο συνδέεται με ένα ακόμη υπερυψωμένο υπαίθριο καθιστικό μέσα από ένα άνοιγμα από τοίχο σε τοίχο.

Η κατοικία οργανώνεται έτσι περισσότερο ως δίκτυο εσωτερικών και εξωτερικών διαδρομών παρά ως συμβατική ακολουθία κλειστών δωματίων.

 

Η παλιά στέρνα ως εσωτερική πισίνα

Το χαμηλότερο επίπεδο αποκτά περισσότερο εσωστρεφή χαρακτήρα, διατηρώντας επιλεγμένες οπτικές φυγές προς το τοπίο.

Ένας άτυπος χώρος ψυχαγωγίας και ανάγνωσης περιλαμβάνει δύο καναπέδες-κρεβάτια και μικρά ανοίγματα στη λιθοδομή που στρέφονται προς το φαράγγι. Από εκεί, η κίνηση συνεχίζεται προς ένα θολωτό υπνοδωμάτιο, όπου ένα μοναδικό άνοιγμα συγκεντρώνει τη θέα.

Κεντρικό στοιχείο του κάτω επιπέδου είναι η επανάχρηση της παλιάς δεξαμενής νερού ως εσωτερικής πισίνας. Αντί να απομακρυνθεί, η υπάρχουσα κατασκευή διατηρείται και αποκτά νέα λειτουργία.

Ο έμμεσος φωτισμός αναδεικνύει την περίκλειστη ατμόσφαιρα και την υλικότητα της στέρνας. Η πισίνα διαθέτει παράλληλα ανεξάρτητη πρόσβαση από τη χαμηλότερη στάθμη του κήπου, δίπλα σε έναν ανοιχτό χώρο λουτρού και ντους.

 

Τοπική κατασκευή και πολιτισμικές αναφορές

Η υλική παλέτα συνδυάζει στοιχεία της μανιάτικης αρχιτεκτονικής με αναφορές στις διαφορετικές πολιτισμικές καταβολές της οικογένειας.

Η υφιστάμενη λιθοδομή παραμένει το βασικό αρχιτεκτονικό υλικό, ενώ παλαιωμένο δρύινο δάπεδο και η ξύλινη στέγη διατηρούν τον άμεσο, υλικό χαρακτήρα των ιστορικών κτισμάτων. Μπρούντζινες λεπτομέρειες, επαναχρησιμοποιημένες επιφάνειες καρυδιάς και χειροποίητα μαροκινά πλακίδια zellige εισάγουν επιπλέον στρώσεις στο εσωτερικό.

Στο χαμηλότερο επίπεδο, τα δάπεδα από γυαλισμένο σκυρόδεμα λειτουργούν ως ουδέτερο υπόβαθρο δίπλα στους πέτρινους τοίχους. Αποχρώσεις του πράσινου jade και του μπορντό, λευκό μάρμαρο και έπιπλα από ξυλεία συμπληρώνουν τη σύνθεση.

Η διαφορετική προέλευση των υλικών δεν εξομαλύνεται σε μια ενιαία αισθητική, αλλά παραμένει σκόπιμα ευανάγνωστη.

 

Η κίτρινη όψη ως σημείο αναφοράς

Εξωτερικά, η κατοικία διακρίνεται από τη χαρακτηριστική απόχρωση India Yellow, η οποία συνδέεται με την ιστορία του κτιρίου και διατηρείται ως αναγνωρίσιμο στοιχείο μέσα στον οικισμό της Ίζνας.

Το χρώμα διαφοροποιεί την κατοικία από το γκρίζο και γήινο τοπίο χωρίς να αναιρεί την παρουσία της παλιάς λιθοδομής. Μαζί με τα αποκατεστημένα ξύλινα στοιχεία και τις περιορισμένες νέες προσθήκες, καθιστά ευδιάκριτες τις διαφορετικές χρονικές στρώσεις του έργου.

Το Παρατηρητήριο αντιμετωπίζει τελικά την αποκατάσταση ως διαδικασία σύνδεσης: ανάμεσα στα δύο υπάρχοντα κτίσματα, στις εσωτερικές και υπαίθριες διαδρομές, στην παλιά στέρνα και τη νέα χρήση της, αλλά και ανάμεσα στην αρχιτεκτονική παράδοση της Μάνης και τις διαφορετικές πολιτισμικές αναφορές των κατοίκων.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στην έκδοση Maison de Campagne 2024.

Στο παραδοσιακό χωριό της Βλαχοκερασιάς, μια σύγχρονη κατοικία επανασυνδέει τον ιδιοκτήτη της με τον τόπο καταγωγής του, οργανώνοντας ιδιωτικές και κοινόχρηστες λειτουργίες σε δύο επίπεδα και χρησιμοποιώντας την πέτρα, τα μεγάλα ανοίγματα και μια περιορισμένη υλική παλέτα ως συνδετικά στοιχεία ανάμεσα στη μνήμη, την αρχιτεκτονική και το αρκαδικό τοπίο.

 

Το Patrion House στην Αρκαδία από τους OfficeTwentyFiveArchitects βρίσκεται στο παραδοσιακό χωριό της Βλαχοκερασιάς, σε ένα οικόπεδο με ιδιαίτερη σημασία για την οικογένεια του ιδιοκτήτη. Στο ίδιο σημείο βρίσκονταν τα ερείπια της κατοικίας του προπάππου του, με αποτέλεσμα η νέα κατοικία να συνδέεται όχι μόνο με το φυσικό τοπίο αλλά και με την προσωπική και οικογενειακή μνήμη του τόπου.

Η αρχιτεκτονική ανταποκρίνεται σε αυτή τη συνθήκη μέσα από μια σαφή οργάνωση σε δύο επίπεδα, την εκτεταμένη χρήση της πέτρας και μεγάλα ανοίγματα προς το περιβάλλον. Αντί να αναπαράγει κυριολεκτικά μορφές της τοπικής αρχιτεκτονικής, το έργο αναζητά τη συνέχεια μέσα από την υλικότητα, τις αναλογίες και τη σχέση του κτιρίου με το τοπίο.

 

Ιδιωτικοί χώροι μέσα στο ανάγλυφο

Η κατοικία οργανώνεται σε δύο επίπεδα, με σαφή διαχωρισμό ανάμεσα στις περισσότερο ιδιωτικές και τις κοινόχρηστες λειτουργίες.

Στο χαμηλότερο επίπεδο συγκεντρώνονται οι ήσυχες περιοχές του σπιτιού, με τα υπνοδωμάτια και έναν χώρο ψυχαγωγίας. Η θέση τους προσδίδει περισσότερο προστατευμένο χαρακτήρα και ενισχύει τη σχέση τους με το έδαφος.

Στο ανώτερο επίπεδο αναπτύσσονται οι κοινόχρηστες λειτουργίες. Η κουζίνα και το καθιστικό οργανώνονται γύρω από έναν κεντρικό πυρήνα, δημιουργώντας ένα περισσότερο ανοιχτό περιβάλλον για την καθημερινή ζωή και τη συνύπαρξη.

Η καθ’ ύψος οργάνωση δεν διαχωρίζει επομένως μόνο τις χρήσεις, αλλά διαμορφώνει δύο διαφορετικές χωρικές συνθήκες: περισσότερη εσωστρέφεια και ιδιωτικότητα χαμηλότερα, άνοιγμα και κοινωνικότητα στο επάνω επίπεδο.

 

Η πέτρα ως στοιχείο συνέχειας

Η πέτρα καθορίζει τόσο την εξωτερική εικόνα όσο και βασικές επιφάνειες του εσωτερικού.

Η συνεχής παρουσία της στο κέλυφος και στους εσωτερικούς τοίχους ενισχύει τη σχέση της αρχιτεκτονικής με τον τόπο και δημιουργεί έναν υλικό σύνδεσμο ανάμεσα στο παρελθόν του οικοπέδου και τη σύγχρονη κατοίκηση.

Δεν χρησιμοποιείται ως πρόσθετη διακοσμητική επένδυση, αλλά ως βασικό συστατικό της αρχιτεκτονικής, προσδίδοντας βάρος και αίσθηση μονιμότητας.

Απέναντι στις συμπαγείς πέτρινες επιφάνειες, τα μεγάλα ανοίγματα εισάγουν μια αντίθετη συνθήκη διαφάνειας. Το φυσικό φως εισχωρεί βαθιά στο εσωτερικό, ενώ οι θεάσεις προς το αρκαδικό τοπίο παραμένουν ανεμπόδιστες.

Η αντίθεση ανάμεσα στη μάζα της πέτρας και τη διαφάνεια των υαλοστασίων αποτελεί έτσι ένα από τα βασικά αρχιτεκτονικά εργαλεία του έργου.

 

Περιορισμένη υλική παλέτα

Ο εσωτερικός σχεδιασμός από τους Stones & Walls ακολουθεί την ίδια συγκρατημένη λογική.

Μια ήπια, ουδέτερη χρωματική παλέτα οργανώνεται γύρω από την ξυλεία, την πέτρα και το μέταλλο, σε συνδυασμό με ανοιχτόχρωμες υφές και σύγχρονες λεπτομέρειες. Η επίπλωση και οι επιφάνειες αποφεύγουν την υπερβολική διακόσμηση, ώστε η υλικότητα του κτιρίου και οι θεάσεις προς το τοπίο να παραμένουν κυρίαρχες.

Η ξυλεία προσθέτει θερμότητα δίπλα στον περισσότερο ορυκτό χαρακτήρα της πέτρας, ενώ τα σκούρα μεταλλικά στοιχεία δημιουργούν σαφέστερες γραμμές και τονίζουν επιμέρους λεπτομέρειες.

Στο κέντρο του καθιστικού, ένα χαρακτηριστικό μαντεμένιο τζάκι λειτουργεί ως βασικό σημείο αναφοράς, οργανώνοντας τον χώρο διημέρευσης χωρίς να ανταγωνίζεται την παρουσία του τοπίου.

 

Μνήμη, τοπίο και σύγχρονη κατοίκηση

Η ταυτότητα του Patrion House διαμορφώνεται από τη σχέση ανάμεσα στην οικογενειακή ιστορία του τόπου, τη φυσική παρουσία του αρκαδικού τοπίου και τις ανάγκες της σύγχρονης κατοίκησης.

Το έργο δεν επιχειρεί μια μορφολογική ανακατασκευή του παρελθόντος. Οι OfficeTwentyFiveArchitects χρησιμοποιούν τη συνέχεια της πέτρας, την ένταξη της κατοικίας στο ανάγλυφο και το καδράρισμα των μακρινών θεάσεων για να δημιουργήσουν μια περισσότερο έμμεση σύνδεση με την ιστορία του οικοπέδου.

Στο εσωτερικό, οι Stones & Walls συνεχίζουν την ίδια προσέγγιση μέσα από μια περιορισμένη παλέτα που παραμένει στενά συνδεδεμένη με τα αρχιτεκτονικά υλικά.

Το αποτέλεσμα είναι μια κατοικία όπου η διάκριση ανάμεσα στην παράδοση και τον σύγχρονο σχεδιασμό παραμένει σκόπιμα ήπια: η πέτρα και το τοπίο εξασφαλίζουν τη συνέχεια, ενώ τα μεγάλα ανοίγματα, η καθαρή χωρική οργάνωση και οι σύγχρονες λεπτομέρειες προσδιορίζουν τον σημερινό χαρακτήρα της.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στην έκδοση Maison de Campagne 2025.

Τρεις ανεξάρτητες κατοικίες σε ένα έντονα επικλινές οικόπεδο στα Τρίκαλα Κορινθίας επανερμηνεύουν την τυπική ορεινή κατοικία μέσα από τοπική λιθοδομή και γυαλί, ακολουθώντας το φυσικό ανάγλυφο και διατηρώντας ανεμπόδιστη θέα προς τον Κορινθιακό κόλπο.

 

Το Slope στα Τρίκαλα Κορινθίας από τους gnb architects είναι ένα μικρό συγκρότημα τριών ανεξάρτητων κατοικιών, τοποθετημένων σε έντονα επικλινές οικόπεδο στα όρια της κάτω συνοικίας των Τρικάλων. Το γήπεδο ανοίγεται προς τον ανατολικό ορίζοντα, με ανεμπόδιστη θέα στις απέναντι πλαγιές και τον Κορινθιακό κόλπο, καθιστώντας το ανάγλυφο, τον προσανατολισμό και τις θεάσεις βασικές παραμέτρους της σύνθεσης.

Η μελέτη επανερμηνεύει χαρακτηριστικά της τοπικής ορεινής αρχιτεκτονικής μέσα από ένα περιορισμένο σύγχρονο λεξιλόγιο. Αντί για την άμεση αναπαραγωγή παραδοσιακών μορφών, η τυπική ορεινή κατοικία απλοποιείται στα βασικά συνθετικά της στοιχεία και εκφράζεται μέσα από λίγα υλικά και καθαρούς όγκους.

 

Προσαρμογή στην κλίση

Η διάταξη των τριών κατοικιών προκύπτει άμεσα από τη γεωμορφολογία του οικοπέδου.

Με στόχο την προσαρμογή στην έντονη κλίση και τον περιορισμό του αποτυπώματος της κατασκευής, δύο μονάδες συνενώνονται στο υψηλότερο σημείο, ενώ η τρίτη «ολισθαίνει» χαμηλότερα στην πλαγιά.

Η μετατόπιση εξασφαλίζει την απαιτούμενη ιδιωτικότητα μεταξύ των κατοικιών και ταυτόχρονα αποτρέπει την παρεμπόδιση της θέας από τις ψηλότερες μονάδες. Το συγκρότημα δεν διαμορφώνει έτσι ένα ενιαίο κτιριακό μέτωπο, αλλά ακολουθεί τη διαβάθμιση του φυσικού εδάφους.

Η αρχιτεκτονική εντάσσεται στην πλαγιά αντί να επιβάλλεται σε αυτήν ως αυτόνομο αντικείμενο.

 

Αφαίρεση της ορεινής κατοικίας

Η μορφή κάθε μονάδας προκύπτει από την απλοποίηση της τυπικής ορεινής κατοικίας στα βασικά της στοιχεία.

Ένας λιτός όγκος από τοπική λιθοδομή καλύπτεται από κεκλιμένη κεραμοσκεπή, διατηρώντας μια σαφή αναφορά στον δομημένο χαρακτήρα της περιοχής. Η αναφορά παραμένει ωστόσο αφαιρετική: τα δευτερεύοντα μορφολογικά στοιχεία απομακρύνονται, αφήνοντας τον όγκο, τη στέγη και τα ανοίγματα να καθορίσουν την αρχιτεκτονική ταυτότητα.

Οι τρεις πλευρές κάθε κατοικίας διατηρούν περισσότερο συμπαγή χαρακτήρα, με περιορισμένα και σχετικά μικρά ανοίγματα. Με αυτόν τον τρόπο, η ανεπίχριστη τοπική λιθοδομή αναπτύσσεται σε μεγαλύτερες συνεχείς επιφάνειες και ενισχύει την αίσθηση βάρους του κτιρίου.

Η ανατολική όψη ακολουθεί την ακριβώς αντίθετη λογική.

 

Λιθοδομή και γυαλί

Προς τον ορίζοντα, το συμπαγές κέλυφος ανοίγεται σχεδόν ολοκληρωτικά.

Ο ανατολικός τοίχος κάθε κατοικίας αντικαθίσταται από ένα ενιαίο μεγάλο υαλοπέτασμα, δημιουργώντας άμεση οπτική συνέχεια ανάμεσα στο εσωτερικό και το μακρινό τοπίο. Η αντίθεση συγκροτεί τη βασική υλική λογική του έργου: η τοπική λιθοδομή εκφράζει τη μάζα και την περίκλειση, ενώ το γυαλί εισάγει διαφάνεια και εξωστρέφεια.

Τα δύο υλικά δεν λειτουργούν απλώς ως διαφορετικές επενδύσεις, αλλά αντιστοιχούν σε δύο διαφορετικές χωρικές συνθήκες.

Από τις πλευρικές και πίσω όψεις, οι κατοικίες εμφανίζονται συμπαγείς και σταθερά συνδεδεμένες με το έδαφος. Προς την ανατολή, αντίθετα, το όριο υποχωρεί και οι εσωτερικοί χώροι ανοίγονται πλήρως προς τη θέα και το φυσικό φως.

Η σαφής αυτή αντίθεση ανάμεσα στο πλήρες και το διαφανές προσδίδει σύγχρονο χαρακτήρα στους κατά τα άλλα λιτούς όγκους.

 

Προβολή πάνω από το έδαφος

Στην ανατολική πλευρά, κάθε κατοικία επεκτείνεται σε έναν υπαίθριο χώρο διημέρευσης.

Ελαφριές μεταλλικές κατασκευές με δάπεδο από ξυλεία προβάλλουν πέρα από το περίγραμμα των κτιρίων και πάνω από το έντονα κατηφορικό έδαφος, δημιουργώντας σαφή αντίθεση με τη βαρύτερη λιθοδομή.

Λόγω της μεγάλης κλίσης, οι υπαίθριες αυτές πλατφόρμες βρίσκονται ψηλότερα από το φυσικό έδαφος και ανάμεσα στη βλάστηση, δημιουργώντας την αίσθηση αιώρησης ανάμεσα στα κλαδιά των ψηλών δέντρων και τον ουρανό.

Οι εξωτερικοί χώροι λειτουργούν έτσι ως φυσική συνέχεια των γυάλινων ανατολικών όψεων, φέρνοντας την καθημερινή κατοίκηση πιο κοντά στο τοπίο χωρίς εκτεταμένες επεμβάσεις στο ανάγλυφο.

 

Σύγχρονη ανάγνωση της τοπικής αρχιτεκτονικής

Το Slope συγκροτείται μέσα από ένα περιορισμένο αρχιτεκτονικό λεξιλόγιο: τοπική πέτρα, γυαλί, κεραμοσκεπές και ελαφριές μεταλλικές κατασκευές.

Οι gnb architects δεν επιχειρούν να μιμηθούν την παραδοσιακή αρχιτεκτονική της ορεινής Κορινθίας. Αντίθετα, απομονώνουν ορισμένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της —τον συμπαγή πέτρινο όγκο, την κεκλιμένη στέγη και τη σχέση με την πλαγιά— και τα επανεξετάζουν με βάση τις σύγχρονες απαιτήσεις για φυσικό φωτισμό, εξωστρέφεια και ανεμπόδιστη θέα.

Η χωροθέτηση των τριών κατοικιών ακολουθεί το έδαφος, ενώ η αντίθεση ανάμεσα στις συμπαγείς πέτρινες πλευρές και τις πλήρως γυάλινες ανατολικές όψεις διαμορφώνει μια σαφή σχέση ανάμεσα στην προστασία και το άνοιγμα προς το τοπίο.

Το έργο διατηρεί έτσι ισχυρή σύνδεση με την υλικότητα και τη μορφολογία της περιοχής, ανταποκρινόμενο παράλληλα στις ιδιαίτερες συνθήκες του επικλινούς οικοπέδου.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στην έκδοση Maison de Campagne 2024.

Η μετατροπή του πρώην ξενοδοχείου Ξενία στη Φλώρινα σε The Lynx Mountain Resort συνδυάζει τη στατική και λειτουργική αναβάθμιση του υφιστάμενου κτιρίου με μια νέα σχέση προς το δασικό τοπίο, ανοίγοντας τους εσωτερικούς χώρους στη θέα χωρίς να εξαλείφεται η αρχική αρχιτεκτονική του ταυτότητα.

 

Το The Lynx Mountain Resort στη Φλώρινα από τους De.Ar Architects προκύπτει από την εκτεταμένη ανακατασκευή του πρώην ξενοδοχείου Ξενία, με επεμβάσεις στον φέροντα οργανισμό, τα δωμάτια και τους κοινόχρηστους χώρους, αλλά και στη συνολική σχέση του κτιρίου με το κατάφυτο περιβάλλον. Η ανακαίνιση συνόδευσε την αναβάθμιση του ξενοδοχείου από κατηγορία τριών σε τεσσάρων αστέρων, με νέα δυναμικότητα 38 δωματίων και 98 κλινών και διευρυμένες λειτουργίες φιλοξενίας και αναψυχής.

Αντί να αντικατασταθεί το υφιστάμενο κτίριο από μια αυτόνομη νέα σύνθεση, ο σχεδιασμός αξιοποιεί τον αρχικό όγκο και τη δομή του. Η επέμβαση ανοίγει το κέλυφος προς το βουνό και την πόλη, με μεγάλες γυάλινες επιφάνειες, διαδοχικούς υπαίθριους χώρους και μια νέα αρχιτεκτονική στρώση που ενοποιεί την εικόνα του συγκροτήματος.

 

Μετασχηματισμός του υφιστάμενου Ξενία

Ο εκσυγχρονισμός του κτιρίου απαίτησε εκτεταμένες τεχνικές επεμβάσεις.

Ο φέρων οργανισμός ενισχύθηκε συνολικά, ενώ η στέγη ανακατασκευάστηκε με νέο μεταλλικό σκελετό και επικάλυψη από ασφαλτικά κεραμίδια. Παράλληλα, εγκαταστάθηκαν νέα ηλεκτρομηχανολογικά συστήματα και επεκτάθηκε το υπόγειο για την εξυπηρέτηση του αναβαθμισμένου προγράμματος.

Η αρχιτεκτονική προσέγγιση δεν επιδιώκει να καταστήσει τις τεχνικές αυτές επεμβάσεις κυρίαρχες στην εικόνα του έργου. Η γεωμετρία του υφιστάμενου κτιρίου παραμένει η βάση της σύνθεσης, ενώ οι νέες προσθήκες βελτιώνουν τη λειτουργία, τις περιβαλλοντικές επιδόσεις και τη σχέση του εσωτερικού με το τοπίο.

Η αναδιοργάνωση του προγράμματος συνοδεύτηκε από τη μείωση της δυναμικότητας, ώστε να διαμορφωθούν μεγαλύτερα δωμάτια και αναβαθμισμένοι κοινόχρηστοι χώροι υποδοχής, εστίασης και αναψυχής, μαζί με τη λειτουργία του καζίνο και τις συμπληρωματικές εγκαταστάσεις.

 

Άνοιγμα προς το τοπίο

Κεντρική επιδίωξη της μελέτης είναι η ένταξη του ξενοδοχείου στο πλούσιο δασικό περιβάλλον και ταυτόχρονα η ενίσχυση της εξωστρέφειάς του.

Μεγάλα συρόμενα υαλοστάσια διευρύνουν τις θεάσεις προς τον λόφο, την πόλη της Φλώρινας και τον ορίζοντα. Τα γυάλινα στηθαία στους διαδοχικούς ορόφους διατηρούν ανεμπόδιστη την οπτική συνέχεια ανάμεσα στα δωμάτια, τους εξωτερικούς χώρους και το τοπίο.

Μια ελαφριά εξωτερική κατασκευή από μέταλλο και γυαλί προστίθεται σε επιμέρους τμήματα του υφιστάμενου κελύφους. Σε συνδυασμό με τη θερμική αναβάθμιση των όψεων, επιτρέπει την είσοδο περισσότερου φυσικού φωτός και ενισχύει τη σχέση με το περιβάλλον χωρίς να αποκρύπτει πλήρως την αρχική δομή.

Η νέα όψη λειτουργεί έτσι ως ενιαίο κέλυφος και ταυτόχρονα ως φίλτρο ανάμεσα στο εσωτερικό και το δασικό τοπίο.

 

Υλικότητα για το ορεινό κλίμα

Η παλέτα των εξωτερικών επιφανειών ανταποκρίνεται στις έντονες εποχικές μεταβολές της Φλώρινας.

Γήινες αποχρώσεις συνδυάζονται με σκουρόχρωμες υφές στη στέγη και στα μεταλλικά στοιχεία, εντάσσοντας το κτίριο στο περιβάλλον του. Παράλληλα, το νέο κέλυφος σχεδιάστηκε ώστε να ανταποκρίνεται στις μεγάλες θερμοκρασιακές διακυμάνσεις που χαρακτηρίζουν την περιοχή.

Η εναλλαγή συμπαγών και διαφανών επιφανειών προσδίδει βάθος στις όψεις. Τα υαλοστάσια αντανακλούν τη βλάστηση και τον ουρανό, ενώ οι σκοτεινότερες μεταλλικές κατασκευές υπογραμμίζουν τις οριζόντιες και κατακόρυφες γραμμές της σύνθεσης.

Το κτίριο διατηρεί έτσι την απαιτούμενη στιβαρότητα ενός ορεινού ξενοδοχείου, αποκτώντας όμως σαφώς περισσότερο ανοιχτό χαρακτήρα.

 

Θέα και ιδιωτικότητα στα δωμάτια

Ο εσωτερικός σχεδιασμός από τους thingk interiors συνεχίζει τη σχέση με το τοπίο μέσα από μια θερμότερη και περισσότερο απτική υλικότητα.

Στα δωμάτια, προτεραιότητα δίνεται στη θέα χωρίς να περιορίζεται η ιδιωτικότητα. Σκουρόχρωμα στοιχεία πλαισιώνουν τα ανοίγματα και τις ενσωματωμένες κατασκευές, ενώ η ξυλεία καρυδιάς, το μάρμαρο και οι μεταλλικές λεπτομέρειες συνθέτουν ένα σύγχρονο ορεινό εσωτερικό χωρίς άμεσες μορφολογικές αναφορές σε μια συμβατική «rustic» αισθητική.

Ταπετσαρίες, μοκέτες και υφάσματα εισάγουν θερμές αποχρώσεις και χαρακτηριστικές υφές. Διαφορετικές πηγές άμεσου και έμμεσου φωτισμού συμπληρώνουν τη σύνθεση, διαμορφώνοντας μια ατμόσφαιρα που συνδυάζει την άνεση με τη σαφή γεωμετρία της αρχιτεκτονικής.

Στους κοινόχρηστους χώρους, η διαφάνεια, οι συνεχείς επιφάνειες και τα διαπερατά χωρικά όρια ενισχύουν την αίσθηση ευρυχωρίας και την επαφή με το εξωτερικό.

 

Συνέχεια του δασικού τοπίου

Η αρχιτεκτονική τοπίου οργανώνεται μέσα από τον διάλογο της γραμμικότητας του κτιρίου με την περισσότερο ελεύθερη δομή της βλάστησης.

Γραμμικές λωρίδες δαπεδοστρώσεων, πρισματικά παρτέρια με κρυφό γραμμικό φωτισμό και στέγαστρα οργανώνουν τον υπαίθριο χώρο και δημιουργούν σταθερά σημεία αναφοράς τόσο στο ανοιξιάτικο όσο και στο χιονισμένο χειμερινό τοπίο.

Αντίθετα, οι φυτεύσεις ακολουθούν περισσότερο ρευστή λογική. Η νέα βλάστηση λειτουργεί ως προέκταση των φυτοκοινωνιών του ευρύτερου δασικού οικοσυστήματος και όχι ως αυτόνομος διακοσμητικός κήπος. Η υπάρχουσα υψηλή βλάστηση διατηρείται με ιδιαίτερη μέριμνα, τόσο για την οικολογική συνέχεια όσο και για τη διατήρηση των μακρινών θεάσεων.

Ο περιβάλλων χώρος λειτουργεί επομένως ως ενδιάμεση ζώνη ανάμεσα στο ανανεωμένο ξενοδοχείο και το φυσικό τοπίο.

 

Επανάχρηση και νέα σχέση με τον τόπο

Ο μετασχηματισμός του The Lynx Mountain Resort βασίζεται στην επανάχρηση και τη συνολική αναβάθμιση ενός υφιστάμενου ξενοδοχειακού κτιρίου.

Η στατική ενίσχυση, η ανακατασκευή της στέγης, οι νέες εγκαταστάσεις και το νέο κέλυφος ανταποκρίνονται στις τεχνικές απαιτήσεις της μετατροπής, ενώ η βασική αρχιτεκτονική χειρονομία αφορά το άνοιγμα του πρώην Ξενία προς το περιβάλλον του.

Μέσα από τη διαφάνεια, τις ελαφρύτερες εξωτερικές κατασκευές, τη συγκρατημένη υλική παλέτα και μια αρχιτεκτονική τοπίου που συνεχίζει τον χαρακτήρα του δάσους, οι De.Ar Architects επαναπροσδιορίζουν το κτίριο ως περισσότερο εξωστρεφές. Ο εσωτερικός σχεδιασμός συμπληρώνει την προσέγγιση μέσα από φυσικά υλικά, οπτική συνέχεια και έμφαση στη σχέση των δωματίων και των κοινόχρηστων χώρων με το τοπίο της Φλώρινας.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ek252 | Νοέμβριος 2020.

Μέσα στο πυκνό ελατόδασος του Παρνασσού, το Hermitage 1310 οργανώνει οκτώ ανεξάρτητες κατοικίες σε δύο όγκους με δίρριχτες στέγες, χρησιμοποιώντας εκτεταμένες γυάλινες επιφάνειες, τοπική πέτρα, ξυλεία και μαύρο μέταλλο για να διατηρεί συνεχή οπτική σχέση με το ορεινό τοπίο.

 

Το Hermitage 1310 στον Παρνασσό από τον Γιώργη Λαμπαθάκη σχεδιάστηκε με κεντρική αρχή την κατοίκηση μέσα στο δασικό περιβάλλον, μακριά από τους περισσότερο πολυσύχναστους οικισμούς της ευρύτερης περιοχής της Αράχωβας. Το πυκνό ελατόδασος και η γεωμορφολογία της πράσινης χαράδρας αποτελούν τα κύρια σημεία αναφοράς του σχεδιασμού, με τη διαφάνεια να λειτουργεί ως βασικό αρχιτεκτονικό εργαλείο.

Οι εκτεταμένες γυάλινες επιφάνειες ανοίγουν τις κατοικίες προς τις κατάφυτες πλαγιές, περιορίζοντας οπτικά το όριο ανάμεσα στο εσωτερικό και το εξωτερικό. Το τοπίο δεν αντιμετωπίζεται επομένως ως φόντο, αλλά ως σταθερή παρουσία στην καθημερινή ζωή.

 

Δύο όγκοι στην πλαγιά

Το συγκρότημα αποτελείται από δύο κτιριακές ενότητες με χαρακτηριστικές δίρριχτες στέγες. Κάθε μία περιλαμβάνει τέσσερις ανεξάρτητες κατοικίες 80τ.μ., οι οποίες οργανώνονται καθ’ ύψος σε τρία επίπεδα.

Η έντονη κλίση του εδάφους καθορίζει τον τρόπο πρόσβασης. Η είσοδος πραγματοποιείται από την υψηλότερη πλευρά της πλαγιάς, μέσω μεταλλικών γεφυρών που οδηγούν απευθείας στο μεσαίο επίπεδο κάθε κατοικίας. Εκεί οργανώνεται ο ενιαίος χώρος διημέρευσης με καθιστικό και τραπεζαρία, ο οποίος αναπτύσσεται εν μέρει σε διπλό ύψος.

Πάνω από τον κεντρικό χώρο βρίσκεται ένα υπνοδωμάτιο με λουτρό σε εξώστη. Στο επίπεδο του εδάφους προβλέπονται, ανάλογα με τον τύπο της κατοικίας, είτε δύο υπνοδωμάτια με λουτρό είτε ένα μεγαλύτερο υπνοδωμάτιο με το δικό του λουτρό.

Η οργάνωση σε τομή επιτρέπει στις κατοικίες να ακολουθούν την τοπογραφία, διατηρώντας παράλληλα ανοιχτές οπτικές σχέσεις ανάμεσα στα επίπεδα και προς το δάσος.

 

Πέτρα, ξυλεία, μέταλλο και γυαλί

Η υλική παλέτα συνδυάζει ντόπια γκρι πέτρα, ξυλεία, μαύρο μέταλλο και γυαλί.

Η πέτρα προσδίδει βάρος στα περισσότερο συμπαγή τμήματα των όγκων, ενώ η ξυλεία χρησιμοποιείται στις στέγες και τα δάπεδα. Το μαύρο μέταλλο διαμορφώνει τους εξώστες, τις γέφυρες εισόδου και μια σειρά μικρότερων κατασκευαστικών στοιχείων. Απέναντι σε αυτά τα συμπαγή υλικά, τα ασυνήθιστα μεγάλα για την περιοχή ανοίγματα δημιουργούν άμεση οπτική επαφή με τη βλάστηση.

Ειδικά σχεδιασμένες λεπτομέρειες από τυποποιημένες βιομηχανικές διατομές σιδήρου μεταφέρουν την ίδια κατασκευαστική λογική στο εσωτερικό. Αξιοποιούνται ως στοιχεία αποθήκευσης, διαχωριστικά και μικροέπιπλα, ενώ βάσεις για τα πέδιλα του σκι ενσωματώνονται στα κιγκλιδώματα των γεφυρών εισόδου.

 

Λιτός εσωτερικός σχεδιασμός

Η επίπλωση διατηρείται λιτή, ενισχύοντας την αίσθηση του ανοιχτού χώρου.

Ανοιχτόχρωμες ξύλινες καρέκλες συνδυάζονται με μαύρα μεταλλικά τραπέζια φαγητού, ενώ οι καναπέδες και τα χαλιά ακολουθούν τις αποχρώσεις του τοπίου. Η περιορισμένη επίπλωση επιτρέπει στην υλικότητα της πέτρας, της ξυλείας και του μετάλλου να παραμένει ευανάγνωστη.

Στο κέντρο κάθε χώρου διπλού ύψους τοποθετείται μια μαύρη μεταλλική ξυλόσομπα. Η κατακόρυφη καμινάδα της τονίζει το ύψος χωρίς να διακόπτει τη θέα, ενώ η μεγάλη γυάλινη όψη κατευθύνει το βλέμμα προς την κατάφυτη πλαγιά.

Λεπτά γραμμικά φωτιστικά στους τοίχους και τις οροφές προσφέρουν διακριτικό φωτισμό, ενισχύοντας τη νυχτερινή προοπτική προς το δάσος.

 

Το τοπίο ως μέρος της κατοίκησης

Η διαφάνεια παραμένει το βασικό χωρικό εργαλείο του έργου.

Από τους χώρους διημέρευσης μέχρι τα υπνοδωμάτια και τις περιοχές κυκλοφορίας, οι μεγάλες γυάλινες επιφάνειες διατηρούν συνεχή οπτική επαφή με τη βλάστηση. Οι μεταβολές του φωτός, του καιρού και των εποχών εντάσσονται έτσι στην ατμόσφαιρα των εσωτερικών χώρων.

Η αρχιτεκτονική τοπίου ακολουθεί την ίδια συγκρατημένη προσέγγιση, ώστε τα κτίρια να παραμένουν συνδεδεμένα με τον χαρακτήρα του δάσους χωρίς τη δημιουργία ενός αυτόνομου διακοσμητικού κήπου.

Το νερό από τη βροχή και το χιόνι που συγκεντρώνεται στις ξύλινες στέγες συλλέγεται σε υπόσκαφη στέρνα και επαναχρησιμοποιείται. Παράλληλα, ο φωτισμός του περιβάλλοντος χώρου διατηρείται περιορισμένος, προσαρμοσμένος στην ατμόσφαιρα του δάσους και με στόχο τη μικρότερη δυνατή όχληση του τοπικού οικοσυστήματος.

Το Hermitage 1310 συνδυάζει έτσι ένα συμπαγές οικιστικό πρόγραμμα με μια σαφή προσαρμογή στο έντονο ανάγλυφο. Μέσα από τη διαφάνεια, την περιορισμένη υλική παλέτα και τις προσεκτικά ενταγμένες κατασκευές, οι κατοικίες διατηρούν άμεση σχέση με το δάσος, εξασφαλίζοντας παράλληλα τις απαιτούμενες συνθήκες άνεσης και ιδιωτικότητας.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ek273 | Δεκέμβριος 2022.

Ένα διαμέρισμα 90τ.μ. στο Θησείο ανακαινίζεται με έμφαση στη διατήρηση αντί της πλήρους αντικατάστασης, αποκαθιστώντας τα αρχικά παρκέ και μαρμάρινα δάπεδα και εισάγοντας παλλαδιανό μωσαϊκό από ρετάλια μαρμάρου, ασβεστόχρωμα και μια διακριτική ενεργειακή αναβάθμιση του κελύφους.

 

Η κατοικία στο Θησείο από τους Fineline Studio καταλαμβάνει ένα διαμέρισμα 90τ.μ. της δεκαετίας του 1960, λίγα στενά κάτω από την Ακρόπολη. Αντί το εσωτερικό να απογυμνωθεί μέχρι τον φέροντα οργανισμό, η ανακαίνιση έχει ως αφετηρία τα υλικά που υπήρχαν ήδη, διατηρώντας τα αρχικά παρκέ και μαρμάρινα δάπεδα και περιορίζοντας τις νέες επεμβάσεις στις ανάγκες της νέας χρήσης ως κατάλυμα βραχυχρόνιας μίσθωσης.

Το υφιστάμενο διαμέρισμα αντιμετωπίζεται ως απόθεμα υλικών και όχι ως παρωχημένο κέλυφος. Οι αρχικές επιφάνειες επισκευάζονται όπου είναι δυνατόν, ενώ οι νέες κατασκευές σχεδιάζονται ώστε να συνυπάρχουν μαζί τους χωρίς να τις αποκρύπτουν.

 

Αποκατάσταση των αρχικών δαπέδων

Βασική επιλογή της επέμβασης αποτελεί η διατήρηση των δαπέδων. Κάτω από μεταγενέστερες επενδύσεις laminate αποκαλύφθηκαν το αρχικό παρκέ και οι μαρμάρινες επιφάνειες του διαμερίσματος. Αντί να αποξηλωθούν, επισκευάστηκαν και εντάχθηκαν στη νέα διαμόρφωση.

Στα σημεία όπου απαιτήθηκε νέο δάπεδο, διαστρώθηκε παλλαδιανό μωσαϊκό από ρετάλια μαρμάρου που διαφορετικά θα απορρίπτονταν. Η τεχνική επαναφέρει ένα υλικό γνώριμο από την αθηναϊκή πολυκατοικία, όχι όμως ως ιστορική αναπαράσταση, αλλά μέσα από την επανάχρηση διαθέσιμης πέτρας.

Το παλιό και το νέο συναντιούνται στο ίδιο επίπεδο, αφήνοντας ευανάγνωστη τη μετάβαση ανάμεσα στην αρχική κατοικία και τη σύγχρονη επέμβαση.

 

Παλλαδιανό μωσαϊκό από ρετάλια μαρμάρου

Το νέο παλλαδιανό δάπεδο λειτουργεί ως σύνδεση ανάμεσα στη διατήρηση και τη νέα κατασκευή. Θραύσματα μαρμάρου διαφορετικών σχημάτων και αποχρώσεων επαναχρησιμοποιούνται μέσα στη σύνθεση αντί να απορρίπτονται.

Η ακανόνιστη γεωμετρία τους δημιουργεί αντίστιξη με τη γραμμική διάταξη του παρκέ, διατηρώντας παράλληλα μια κοινή ορυκτή υλικότητα με τα υπάρχοντα μαρμάρινα στοιχεία. Η διαφοροποίηση ανάμεσα στα νέα και τα παλιά υλικά παραμένει επομένως εμφανής, χωρίς να διακόπτεται η συνοχή του εσωτερικού.

 

Λίγες νέες κατασκευές, πολλαπλές λειτουργίες

Το διαμέρισμα διαμορφώθηκε ως κατάλυμα βραχυχρόνιας μίσθωσης για εταιρεία boutique φιλοξενίας, με αποτέλεσμα οι νέες προσθήκες να περιορίζονται στα απολύτως λειτουργικά στοιχεία. Οι ντουλάπες παραμένουν ανοιχτές, μειώνοντας την ανάγκη για εκτεταμένες νέες ξυλουργικές κατασκευές.

Οι τοίχοι αποκτούν ασβεστόχρωμα, ενώ η πατητή τσιμεντοκονία χρησιμοποιείται στα λουτρά και στους πάγκους της κουζίνας, δημιουργώντας συνεχείς και περισσότερο ουδέτερες επιφάνειες απέναντι στα διατηρημένα δάπεδα.

Ένας ενιαίος ενσωματωμένος καναπές-πάγκος ορίζει τη μετάβαση ανάμεσα στην κουζίνα, την τραπεζαρία και το καθιστικό. Συνδυάζοντας κάθισμα και αποθήκευση, οργανώνει τον χώρο διημέρευσης χωρίς την προσθήκη νέου χωρίσματος.

 

Αναβάθμιση μέσα στο υφιστάμενο κέλυφος

Σημαντικό μέρος της επέμβασης παραμένει σχεδόν αθέατο. Νέα κουφώματα, θερμομόνωση και εγκαταστάσεις ενσωματώνονται στο υπάρχον κέλυφος χωρίς να αλλοιώνουν τον υλικό χαρακτήρα του εσωτερικού.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του έργου, οι παρεμβάσεις αυτές μειώνουν τη λειτουργική ενεργειακή ζήτηση κατά 46% και καταργούν πλήρως τη θέρμανση με πετρέλαιο. Η ενεργειακή αναβάθμιση βασίζεται κυρίως στη βελτίωση του κελύφους και των τεχνικών εγκαταστάσεων και όχι σε εμφανή τεχνολογικά στοιχεία, ώστε το αρχικό παρκέ, το μάρμαρο και ο χαρακτήρας του διαμερίσματος να παραμένουν στο προσκήνιο.

 

Η επανάχρηση ως σχεδιαστική μέθοδος

Η κατοικία στο Θησείο χαρακτηρίζεται περισσότερο από όσα διατηρούνται παρά από όσα προστίθενται. Το αρχικό παρκέ και τα μαρμάρινα δάπεδα παραμένουν εμφανή, τα ρετάλια μαρμάρου αποκτούν νέα χρήση στο παλλαδιανό μωσαϊκό, ενώ το ασβεστόχρωμα και η πατητή τσιμεντοκονία δημιουργούν ένα ουδέτερο υπόβαθρο για την υφιστάμενη κατασκευή.

Οι Fineline Studio αντιμετωπίζουν την ανακαίνιση ενός τυπικού αθηναϊκού διαμερίσματος χωρίς να εξαλείφουν τα υλικά ίχνη της εποχής του. Οι νέες επεμβάσεις συγκεντρώνονται εκεί όπου είναι λειτουργικά απαραίτητες, ενώ το υπάρχον αντιμετωπίζεται ως αφετηρία του σχεδιασμού και όχι ως στοιχείο προς απομάκρυνση.

Το αποτέλεσμα είναι ένα σύγχρονο οικιακό εσωτερικό όπου η σχέση ανάμεσα στα διατηρημένα και τα νέα υλικά παραμένει σκόπιμα ευανάγνωστη.

Ένας χώρος εργασίας 3.100τ.μ. για τη BESTSECRET στο Μόναχο μεταφέρει τη λιτή οπτική ταυτότητα της πλατφόρμας μόδας στον φυσικό χώρο, μέσα από εμφανές σκυρόδεμα, ανακλαστικές επιφάνειες, ξυλεία, υφάσματα και ευέλικτες ζώνες συνεργασίας και συγκεντρωμένης εργασίας.

 

Τα νέα γραφεία της BESTSECRET στο Μόναχο από τους HENN καταλαμβάνουν επτά ορόφους κτιρίου που σχεδίασαν οι LRO Lederer Ragnarsdóttir Oei, στο iCampus κοντά στον σταθμό Ostbahnhof. Ο εσωτερικός σχεδιασμός, συνολικής επιφάνειας 3.100τ.μ., ολοκληρώθηκε το 2024 και εξυπηρετεί περίπου 125 εργαζομένους, μεταφέροντας τη λιτή ταυτότητα της ψηφιακής πλατφόρμας μόδας σε ένα φυσικό περιβάλλον εργασίας μέσα από περιορισμένη χρωματική παλέτα, αντιθέσεις υφών και διαφάνεια.

Το κτίριο βρίσκεται στο βόρειο άκρο της ανάπτυξης και ανοίγεται προς το κέντρο της πόλης, το Werksviertel και, σε μεγαλύτερη απόσταση, τις Άλπεις. Η εσωτερική οργάνωση αξιοποιεί αυτή τη θέση: οι περισσότερο ανοιχτές και συνεργατικές λειτουργίες στρέφονται προς τη δραστήρια πλευρά της πόλης, ενώ οι χώροι που απαιτούν συγκέντρωση τοποθετούνται στην πιο ήσυχη πλευρά του κτιρίου.

 

Από την ψηφιακή ταυτότητα στον φυσικό χώρο

Η ψηφιακή παρουσία της BESTSECRET χαρακτηρίζεται από μια λιτή σχεδιαστική γλώσσα, η οποία λειτουργεί ως ουδέτερο υπόβαθρο για διαφορετικά fashion brands. Αντίστοιχη αρχή ακολουθείται και στον σχεδιασμό των γραφείων.

Οι τοίχοι σε θερμή γκρίζα απόχρωση, οι οροφές από εμφανές σκυρόδεμα και τα ανοιχτόχρωμα ενιαία δάπεδα δημιουργούν ένα συγκρατημένο υπόβαθρο για τους ανθρώπους, τα έπιπλα και τα αντικείμενα. Καθρέφτες και ανακλαστικές επιφάνειες διευρύνουν οπτικά τους χώρους, ενώ η εκτεταμένη χρήση υφασμάτων παραπέμπει άμεσα στον χώρο της μόδας.

Η υλικότητα βασίζεται σε ελεγχόμενες αντιθέσεις. Οι ψυχρές επιφάνειες καθρέφτη συνδυάζονται με θερμή ξυλεία, ενώ το γαλβανισμένο μέταλλο και το εμφανές σκυρόδεμα αντιπαραβάλλονται με κουρτίνες, υφάσματα και ειδικά σχεδιασμένες ξύλινες κατασκευές.

 

Διαφάνεια στους επτά ορόφους

Παρά τις διαφορετικές χρήσεις, όλα τα επίπεδα οργανώνονται με κοινή αρχή τη διαφάνεια και την οπτική συνέχεια. Τα γυάλινα χωρίσματα επιτρέπουν στις θεάσεις να διατρέχουν κάθε όροφο και να επεκτείνονται από τον πυρήνα του κτιρίου προς το εξωτερικό. Οι διαφορετικές λειτουργίες διαχωρίζονται χωρίς να δημιουργείται μια ακολουθία απομονωμένων κλειστών χώρων.

Στο ισόγειο, η αίθουσα συσκέψεων τοποθετείται προς την πόλη και παραμένει σκόπιμα ορατή από το εξωτερικό. Στην απέναντι πλευρά, μια lounge κουζίνα με μεγάλο κοινό τραπέζι λειτουργεί ως σημείο συνάντησης για εργαζομένους από όλους τους ορόφους. Το χαμηλότερο επίπεδο αποκτά έτσι ταυτόχρονα αντιπροσωπευτικό και συλλογικό χαρακτήρα.

 

Διαφορετικά περιβάλλοντα εργασίας

Στους ανώτερους ορόφους αναπτύσσεται μεγαλύτερη ποικιλία συνθηκών εργασίας. Οι ανοιχτές ζώνες συνεργασίας συμπληρώνονται από πιο ήσυχους χώρους για συγκεντρωμένη εργασία. Κουρτίνες από το δάπεδο έως την οροφή επιτρέπουν την περαιτέρω υποδιαίρεση των χώρων, δημιουργώντας ευέλικτα όρια χωρίς την ανάγκη μόνιμων χωρισμάτων.

Η κατανομή των χρήσεων ακολουθεί τον προσανατολισμό του κτιρίου. Οι περισσότερο εξωστρεφείς και συνεργατικές περιοχές στρέφονται προς το ενεργό αστικό μέτωπο, ενώ οι χώροι ατομικής εργασίας οργανώνονται στην ηπιότερη πλευρά. Αντί για μια ομοιόμορφη διάταξη θέσεων εργασίας, διαμορφώνεται μια ακολουθία διαφορετικών περιβαλλόντων για συνεργασία, συνάντηση και συγκέντρωση.

 

Αντιθέσεις στην υλικότητα

Η αντίθεση των υλικών διαφοροποιεί τις επιμέρους περιοχές χωρίς να διασπά τη συνοχή του εσωτερικού. Το εμφανές σκυρόδεμα και το γαλβανισμένο μέταλλο διατηρούν τον άμεσο χαρακτήρα του αρχιτεκτονικού κελύφους. Απέναντί τους, ειδικά σχεδιασμένες ξύλινες κατασκευές αναπτύσσονται κατά μήκος των εξωτερικών τοίχων και ενσωματώνουν καθίσματα, ράφια και μικρότερες λειτουργίες.

Τα υφάσματα μετριάζουν οπτικά και ακουστικά τις πιο σκληρές επιφάνειες, ενώ οι κουρτίνες λειτουργούν ταυτόχρονα ως υλικό εσωτερικής διαμόρφωσης και ως ευέλικτα χωρικά όρια. Οι αντιθέσεις ανάμεσα στο άκαμπτο και το μαλακό, το ανακλαστικό και το ματ, το αδρό και το επεξεργασμένο δημιουργούν ποικιλία μέσα από μια περιορισμένη υλική παλέτα.

 

Ένας χώρος εργασίας με βάση την ανοιχτότητα

Το πρόγραμμα των γραφείων περιλαμβάνει lobby, χώρους εργασίας, αίθουσες συσκέψεων, lounge κουζίνα, coffee bars και χώρο εκδηλώσεων. Οι HENN οργανώνουν τις διαφορετικές λειτουργίες μέσα από τη διαφάνεια, την ευέλικτη διαίρεση και τη σαφή διαφοροποίηση ανάμεσα στη συνεργατική και τη συγκεντρωμένη εργασία.

Η λιτή ψηφιακή ταυτότητα της BESTSECRET δεν μεταφέρεται κυριολεκτικά στον χώρο μέσω έντονου branding, αλλά αποδίδεται μέσα από το χρώμα, την υλικότητα και τη χρήση ανακλαστικών επιφανειών. Το αποτέλεσμα είναι ένα σύγχρονο εργασιακό περιβάλλον όπου το ουδέτερο υπόβαθρο της ψηφιακής πλατφόρμας μετατρέπεται σε πλαίσιο καθημερινής δραστηριότητας, ενώ η ξυλεία, τα υφάσματα και οι κοινόχρηστοι χώροι εισάγουν μια περισσότερο οικεία διάσταση.

Ένας συμπαγής μαύρος όγκος στο Αυτόνομο Πανεπιστήμιο του Ντουράνγκο οργανώνεται με διαπερατά μεταλλικά πετάσματα, αναρτημένες εξωτερικές σκάλες και ένα φυτεμένο κατώφλι, ρυθμίζοντας το φυσικό φως, τον αερισμό και τη σχέση των εργαστηρίων με την πανεπιστημιούπολη.

 

Το Torre Negra στο Ντουράνγκο από τους Jonathan Corral Arquitectos είναι ένα εργαστηριακό κτίριο 1.094,40τ.μ. στην πανεπιστημιούπολη Alamedas του Αυτόνομου Πανεπιστημίου του Ντουράνγκο. Το έργο, που αναπτύχθηκε την περίοδο 2024–2025, στεγάζει εργαστήρια διαφορετικών επιστημονικών πεδίων μέσα σε έναν συμπαγή όγκο, ο οποίος αποκτά σαφή παρουσία χωρίς να αποκόπτεται από τη λειτουργική οργάνωση του campus.

Η αρχιτεκτονική βασίζεται στην αντίθεση ανάμεσα στο πυκνό μαύρο κέλυφος και μια σειρά διαπερατών στοιχείων. Μεταλλικά πετάσματα ρυθμίζουν την ηλιακή ακτινοβολία, το φυσικό φως και τον αερισμό, ενώ αναρτημένες σκάλες μεταφέρουν μέρος της κατακόρυφης κυκλοφορίας στην εξωτερική περίμετρο. Στο επίπεδο της εισόδου, δενδρολίβανο, λεβάντα και στοιχεία νερού διαμορφώνουν ένα ηπιότερο κατώφλι πριν από την είσοδο στο κτίριο.

 

Ένα φυτεμένο κατώφλι

Η προσέγγιση οργανώνεται μέσα από την αντίθεση ανάμεσα στη συμπαγή παρουσία του κτιρίου και τη φύτευση της εισόδου.

Δενδρολίβανο και λεβάντα συνδυάζονται με στοιχεία νερού, δημιουργώντας μια ενδιάμεση περιοχή ανάμεσα στην πανεπιστημιούπολη και τα εργαστήρια. Η είσοδος στον μαύρο όγκο δεν πραγματοποιείται επομένως άμεσα, αλλά μέσα από μια περισσότερο ήπια ακολουθία.

Η αρχιτεκτονική τοπίου συμμετέχει έτσι στη χωρική εμπειρία. Η χαμηλή φύτευση, οι διαφορετικές υφές και η παρουσία του νερού λειτουργούν ως αντίστιξη στην αφαιρετική γεωμετρία και τη σκοτεινή υλικότητα του κτιρίου.

 

Η όψη ως φίλτρο φωτός και αέρα

Η κύρια όψη χαρακτηρίζεται από ένα συνεχές μεταλλικό πέτασμα.

Το σύστημα περιορίζει την άμεση ηλιακή ακτινοβολία, επιτρέπει την είσοδο διάχυτου φυσικού φωτός και υποστηρίζει τον φυσικό αερισμό. Σε επιλεγμένα σημεία, τα επιμέρους στοιχεία περιστρέφονται ελαφρά, διαταράσσοντας τον αυστηρό ρυθμό της επιφάνειας.

Οι μικρές αυτές μεταβολές δημιουργούν διαφορετικούς βαθμούς διαφάνειας και αδιαφάνειας ανάλογα με τη θέση του παρατηρητή και τη γωνία του φωτός.

Το στοιχείο σκίασης δεν προστίθεται επομένως ως ανεξάρτητος τεχνικός μηχανισμός, αλλά συγκροτεί τη βασική αρχιτεκτονική έκφραση της όψης.

 

Αναρτημένες σκάλες στην περίμετρο

Η κατακόρυφη κυκλοφορία επιλύεται εν μέρει με μεταλλικές σκάλες αναρτημένες από τον κύριο όγκο.

Οι σκάλες δεν λειτουργούν αποκλειστικά ως στοιχεία σύνδεσης των επιπέδων. Η μερικώς υπαίθρια θέση τους δημιουργεί μια ενδιάμεση συνθήκη ανάμεσα στο εσωτερικό και το εξωτερικό, διατηρώντας οπτική σχέση με την πανεπιστημιούπολη κατά την κατακόρυφη κίνηση.

Η κυκλοφορία αποκτά έτσι διαφορετικό χωρικό χαρακτήρα από τους κλειστούς εργαστηριακούς χώρους, με μεταβολές του φωτός, της θέας και του βαθμού έκθεσης στο περιβάλλον.

 

Διαπερατότητα προς το campus

Η δευτερεύουσα όψη προς το εσωτερικό της πανεπιστημιούπολης ακολουθεί την ίδια λογική περιβαλλοντικού ελέγχου.

Μεταλλικές περσίδες σχηματίζουν μια επιφάνεια που από απόσταση εμφανίζεται σχεδόν συμπαγής, αλλά σε μικρότερη απόσταση αποκαλύπτει τη διαπερατότητά της. Το σύστημα επιτρέπει τον διαμπερή φυσικό αερισμό και διατηρεί οπτική συνέχεια με τους εσωτερικούς χώρους κυκλοφορίας.

Η σχέση ανάμεσα στη φαινομενική μάζα και την πραγματική διαπερατότητα αποτελεί ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του έργου.

Το κτίριο διατηρεί έτσι την καθαρότητα ενός συμπαγούς μαύρου όγκου, χωρίς το κέλυφός του να λειτουργεί ως απόλυτο όριο απέναντι στο περιβάλλον.

 

Ένα ενεργό κέλυφος

Η αρχιτεκτονική ταυτότητα του Torre Negra συγκεντρώνεται σε μεγάλο βαθμό στον σχεδιασμό του κελύφους.

Η επανάληψη των μεταλλικών στοιχείων δημιουργεί τάξη, ενώ οι μικρές περιστροφές και οι διαφορές στη διαπερατότητα εισάγουν ελεγχόμενες μεταβολές. Τα ίδια στοιχεία που καθορίζουν τη μορφή των όψεων ρυθμίζουν παράλληλα τον ηλιασμό, τον αερισμό και τις θεάσεις.

Οι Jonathan Corral Arquitectos χρησιμοποιούν περιορισμένους χειρισμούς —σκίαση, επανάληψη, ανάρτηση και ελεγχόμενη διαπερατότητα— για να ανταποκριθούν ταυτόχρονα στις κλιματικές, λειτουργικές και χωρικές απαιτήσεις του εργαστηριακού κτιρίου.

Το Torre Negra διαμορφώνεται έτσι ως ένα συμπαγές τεχνικό κτίριο, του οποίου η αρχιτεκτονική έκφραση προκύπτει από τον τρόπο λειτουργίας του κελύφους και όχι από πρόσθετες μορφολογικές χειρονομίες.

Ένα δημόσιο κτίριο της δεκαετίας του 1960 στο κέντρο της Αθήνας μετατρέπεται σε boutique hotel 24 δωματίων, με νέα φυτεμένη όψη, ένα ανοιχτό προς την πόλη ισόγειο και χώρους διαμονής οργανωμένους γύρω από ελληνικά υλικά και ήπιους φυσικούς τόνους.

 

Το The Social Athens Hotel από τους OOAK Architects προκύπτει από τη συνολική μετατροπή ενός δημόσιου κτιρίου της δεκαετίας του 1960 σε boutique hotel 24 δωματίων. Το έργο, συνολικής επιφάνειας 1.370τ.μ., αναπτύσσεται σε οκτώ επίπεδα και συνδυάζει τη διαμονή με χώρους εστίασης, υποδοχής και άσκησης, επαναπροσδιορίζοντας παράλληλα τη σχέση του κτιρίου με την πόλη.

Η επέμβαση διαμορφώνει δύο διαφορετικές συνθήκες. Στο επίπεδο του δρόμου, το ξενοδοχείο ανοίγεται στη δημόσια ζωή μέσα από το εστιατόριο και την υφιστάμενη στοά. Στους ορόφους, τα δωμάτια αποκτούν περισσότερο ιδιωτικό χαρακτήρα, πίσω από μια νέα λευκή όψη όπου οι κυματισμοί, η φύτευση και οι μεταβολές του φωτός συγκροτούν τη νέα ταυτότητα του κτιρίου.

 

Μια νέα όψη προς την πόλη

Η υφιστάμενη κατασκευή αποκτά μια εντελώς νέα εξωτερική εικόνα.

Η λευκή όψη οργανώνεται μέσα από επαναλαμβανόμενους κυματισμούς, των οποίων η αντίληψη μεταβάλλεται ανάλογα με το φυσικό φως και τη σκιά. Οι αναφορές στην κλασική ελληνική αρχιτεκτονική παραμένουν αφαιρετικές και αποδίδονται μέσα από την επανάληψη, το βάθος και τη σχέση φωτεινών και σκιασμένων επιφανειών.

Στη θέση των τυπικών προεξέχοντων αθηναϊκών μπαλκονιών, η φύτευση ενσωματώνεται στην όψη και δημιουργεί ένα ενδιάμεσο φίλτρο ανάμεσα στα δωμάτια και τον δρόμο. Η βλάστηση ενισχύει την ιδιωτικότητα και μετριάζει την άμεση σχέση των εσωτερικών χώρων με το πυκνό αστικό περιβάλλον.

Η όψη αποκτά έτσι βάθος και μεταβλητότητα χωρίς να βασίζεται στη συμβατική επανάληψη εξωστών.

 

Άνοιγμα του ισογείου στην πόλη

Στο επίπεδο του δρόμου, ο σχεδιασμός επιδιώκει έναν περισσότερο δημόσιο χαρακτήρα.

Το bar-εστιατόριο εντάσσεται στο ισόγειο ως σημείο συνάντησης τόσο για τους επισκέπτες του ξενοδοχείου όσο και για τους κατοίκους της πόλης. Η λειτουργία του επεκτείνεται προς τον δημόσιο χώρο της στοάς, διατηρώντας τη συνέχεια ανάμεσα στο εσωτερικό και το εξωτερικό.

Ο φωτισμός ενισχύει αυτή τη σχέση, ενώ η είσοδος της reception παραμένει ανεξάρτητη και περισσότερο προστατευμένη. Με αυτόν τον τρόπο, οι δύο λειτουργίες συνυπάρχουν χωρίς το εστιατόριο να αντιμετωπίζεται απλώς ως προέκταση του lobby.

Οι εξωτερικές κολόνες της στοάς επενδύονται με καθρέφτη, πολλαπλασιάζοντας τις αντανακλάσεις του δρόμου και υπογραμμίζοντας τον δημόσιο χαρακτήρα της βάσης του κτιρίου.

 

Μικρή reception σε διπλό ύψος

Ο χώρος υποδοχής παραμένει σκόπιμα περιορισμένος σε επιφάνεια, αξιοποιώντας όμως το διπλό ύψος του.

Οι καθρέφτες διευρύνουν οπτικά τον χώρο, ενώ η έντονη χρωματική παλέτα τον διαφοροποιεί τόσο από την εξωτερική όψη όσο και από τους ορόφους διαμονής. Κόκκινο μάρμαρο χρησιμοποιείται στο δάπεδο και τη σκάλα, ενώ το έπιπλο της reception σε μπλε κοβαλτίου γίνεται το βασικό χρωματικό σημείο αναφοράς.

Η ένταση των υλικών και των χρωμάτων συνδέει τον χώρο υποδοχής με την κίνηση του κέντρου της Αθήνας.

Στους ορόφους των δωματίων, αντίθετα, η σχεδιαστική γλώσσα αλλάζει αισθητά.

 

Ηπιότερη υλικότητα στα δωμάτια

Οι έξι όροφοι διαμονής περιλαμβάνουν δωμάτια και σουίτες διαφορετικών τυπολογιών, τα οποία ακολουθούν μια κοινή υλική λογική.

Η περισσότερο έντονη ατμόσφαιρα του ισογείου δίνει τη θέση της σε ήπιους φυσικούς τόνους και υλικά ελληνικής προέλευσης. Πετρώματα και υφάσματα εισάγουν χαρακτηριστικές υφές, ενώ ειδικά σχεδιασμένα στοιχεία συγκεντρώνουν περισσότερες από μία λειτουργίες μέσα στα δωμάτια.

Τα μαρμάρινα κεφαλάρια μετατρέπουν ένα συνήθως διακοσμητικό στοιχείο σε αρχιτεκτονική επιφάνεια, ενώ οι χτιστοί καναπέδες μπορούν να χρησιμοποιηθούν και ως γραφεία.

Η διαφοροποίηση αυτή δημιουργεί σαφή μετάβαση ανάμεσα στον εξωστρεφή χαρακτήρα των χαμηλότερων επιπέδων και το περισσότερο ήσυχο περιβάλλον των χώρων διαμονής.

 

Από τον δημόσιο χώρο στην ιδιωτικότητα

Το πρόγραμμα του ξενοδοχείου αναπτύσσεται καθ’ ύψος σύμφωνα με διαφορετικούς βαθμούς δημόσιας και ιδιωτικής χρήσης.

Το ισόγειο και ο ημιώροφος φιλοξενούν το bar-εστιατόριο, τον χώρο πρωινού και τη reception. Στους έξι επάνω ορόφους οργανώνονται τα δωμάτια, ενώ στο ανώτερο επίπεδο βρίσκεται το γυμναστήριο, με ανοιχτή θέα προς τον Λυκαβηττό και το κέντρο της Αθήνας.

Οι OOAK Architects επαναπροσδιορίζουν έτσι ένα κτίριο της δεκαετίας του 1960 όχι μόνο μέσα από την ανακαίνισή του, αλλά κυρίως μέσα από τη νέα σχέση που αποκτά με τον αστικό χώρο. Η όψη επανατοποθετεί το κτίριο στο τοπίο της πόλης, το ισόγειο επεκτείνεται προς τη στοά και οι όροφοι διαμονής διαμορφώνουν ένα περισσότερο προστατευμένο εσωτερικό πίσω από την εξωστρεφή όψη.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ek277 | Μάιος 2023.

Ανάμεσα στους αμπελώνες της κοιλάδας Uco και με φόντο τις Άνδεις, το οινοποιείο La Vigilia οργανώνεται σε τέσσερις συμπαγείς όγκους από μαύρο χρωματισμένο σκυρόδεμα, συνδυάζοντας τις τεχνικές απαιτήσεις της οινοπαραγωγής με μια ελεγχόμενη διαδρομή φωτός, σκιάς και θέασης του τοπίου.

 

Το οινοποιείο La Vigilia στη Mendoza από τους González Olsina & Vega Arquitectos βρίσκεται στο The Vines of Mendoza, στην περιοχή Los Chacayes του Tunuyán, περίπου 85km νοτιοδυτικά της πόλης της Mendoza. Το έργο, συνολικής επιφάνειας 1.700τ.μ., ολοκληρώθηκε το 2022 και μαζί με το γειτονικό ROPE Restaurant συγκροτεί έναν προορισμό οινοπαραγωγής και εστίασης, μέσα στο εκτεταμένο τοπίο των αμπελώνων και της οροσειράς των Άνδεων.

Η αρχιτεκτονική οργανώνεται γύρω από μια διπλή συνθήκη: από τη μία, ένα κτίριο παραγωγής που ανταποκρίνεται με ακρίβεια στις απαιτήσεις της οινοποίησης· από την άλλη, μια περισσότερο εσωστρεφής εμπειρία που συνδέεται με τον χρόνο παραγωγής και ωρίμανσης του κρασιού. Παραγωγή, αποθήκευση, γευσιγνωσία και συνάντηση εντάσσονται σε ένα σαφές σύστημα όγκων και διαδρομών, όπου το υλικό, το φως και η σκιά ρυθμίζουν τη μετάβαση από το ανοιχτό τοπίο προς το εσωτερικό.

 

Τέσσερις συμπαγείς όγκοι

Το πρόγραμμα οργανώνεται γύρω από τέσσερις ισότιμα τοποθετημένους όγκους από μαύρο χρωματισμένο σκυρόδεμα.

Στους επιμέρους όγκους στεγάζονται η είσοδος, ο χώρος γευσιγνωσίας, η αίθουσα συναντήσεων και τα γραφεία παραγωγής, ενώ ένα σαφές σύστημα εσωτερικής κυκλοφορίας συνδέει τις διαφορετικές λειτουργίες και διαχωρίζει τις κινήσεις των εργαζομένων από εκείνες των επισκεπτών.

Οι χώροι εργασίας οργανώνονται με άμεσο και λειτουργικό τρόπο, ενώ η διαδρομή των επισκεπτών αναπτύσσεται περισσότερο σταδιακά.

Το οινοποιείο δεν αντιμετωπίζεται επομένως ως ένας ενιαίος ανοιχτός χώρος. Η ακολουθία των επιμέρους περιοχών δημιουργεί διαφορετικούς βαθμούς περίκλεισης, προσανατολισμού και οπτικής επαφής με την παραγωγή και το τοπίο.

 

Μια πιο αργή διαδρομή για τον επισκέπτη

Η πρόσβαση διαφοροποιείται ανάλογα με τη χρήση.

Η είσοδος στις παραγωγικές εγκαταστάσεις είναι άμεση και ανταποκρίνεται στις λειτουργικές ανάγκες του οινοποιείου. Αντίθετα, η διαδρομή των επισκεπτών επιμηκύνεται και συνδέεται με τους διαμορφωμένους εξωτερικούς χώρους, τους αμπελώνες και τη μακρινή θέα προς τις Άνδεις.

Στην κύρια είσοδο, η επανάληψη κατακόρυφων επιπέδων δημιουργεί ένα ημιυπαίθριο κατώφλι. Η εναλλαγή πλήρων και κενών οργανώνει τον ρυθμό της κίνησης και δημιουργεί διαδοχές φωτός και σκιάς πριν από την είσοδο στο εσωτερικό.

Ο άξονας, οι αναλογίες και η επανάληψη των στοιχείων δίνουν βάθος στη χαμηλή και οριζόντια σύνθεση του κτιρίου.

 

Η παραγωγή στον πυρήνα

Στο κέντρο του κτιρίου συγκεντρώνεται η παραγωγή και η ωρίμανση του κρασιού.

Χρησιμοποιούνται δοχεία από σκυρόδεμα, κεραμικό υλικό και τερακότα, συγκεντρώνοντας τις διαφορετικές φάσεις της διαδικασίας σε έναν ενιαίο παραγωγικό πυρήνα.

Ένα εργαστήριο εντάσσεται μέσα σε δοκό Vierendeel και αναπτύσσεται σε υπερυψωμένη θέση πάνω από τον κύριο χώρο παραγωγής. Από εκεί, επιτρέπεται η άμεση εποπτεία των διαφορετικών σταδίων της οινοποίησης.

Η τεχνική λειτουργία συνδέεται έτσι με την τομή του κτιρίου, μετατρέποντας την παρατήρηση της παραγωγής σε μέρος της χωρικής οργάνωσης.

 

Μαύρο σκυρόδεμα και οξειδωμένο μέταλλο

Η υλικότητα ενισχύει το βάρος και την οριζόντια παρουσία του κτιρίου μέσα στο τοπίο των αμπελώνων.

Εξωτερικά, το σκυρόδεμα με μαύρη χρωστική δημιουργεί συμπαγείς, σκοτεινούς όγκους απέναντι στην ανοιχτή κλίμακα του τοπίου. Στο ανώτερο τμήμα, μια ζώνη από οξειδωμένο μέταλλο εισάγει χρυσαφένιες και γήινες αποχρώσεις που συνδέονται χρωματικά με τα φύλλα των αμπελιών κατά τους φθινοπωρινούς μήνες.

Στο εσωτερικό, το φυσικό σκυρόδεμα αποκτά σφυρήλατη επεξεργασία, η οποία αποκαλύπτει τα αδρανή και προσδίδει στις επιφάνειες περισσότερο αδρό χαρακτήρα.

Η αντίθεση ανάμεσα στο σκούρο εξωτερικό σκυρόδεμα, το οξειδωμένο μέταλλο και τις περισσότερο ανάγλυφες εσωτερικές επιφάνειες δημιουργεί διαφοροποιήσεις χωρίς να διευρύνει υπερβολικά την υλική παλέτα.

 

Το φως ως μέρος της διαδρομής

Ο φυσικός φωτισμός ελέγχεται με διαφορετικό τρόπο στις επιμέρους περιοχές.

Στην είσοδο, το φως διέρχεται ανάμεσα στα επαναλαμβανόμενα κατακόρυφα επίπεδα και δημιουργεί διαδοχικές ζώνες φωτός και σκιάς κατά μήκος της διαδρομής. Στο εσωτερικό, οι χαμηλότερες στάθμες φωτισμού ενισχύουν τον πιο συγκεντρωμένο χαρακτήρα των χώρων παραγωγής και παλαίωσης.

Η αντίθεση διαφοροποιεί το ανοιχτό τοπίο των αμπελώνων από τις ελεγχόμενες εσωτερικές συνθήκες που απαιτεί η παραγωγή.

Το φως δεν κατανέμεται ομοιόμορφα, αλλά χρησιμοποιείται για να κατευθύνει την κίνηση, να αναδεικνύει επιλεγμένες επιφάνειες και να διαφοροποιεί τη διαδοχή των χώρων.

 

Παραγωγή και τοπίο

Το La Vigilia οργανώνεται τελικά γύρω από τη σχέση της τεχνικής λειτουργίας με το τοπίο και την εμπειρία του επισκέπτη.

Οι συμπαγείς όγκοι στεγάζουν τις απαιτήσεις της οινοπαραγωγής, ενώ η είσοδος, η γευσιγνωσία και οι χώροι κυκλοφορίας αναπτύσσονται με περισσότερο αργό ρυθμό, διατηρώντας σταθερή αναφορά στους αμπελώνες και την οροσειρά των Άνδεων.

Οι González Olsina & Vega Arquitectos χρησιμοποιούν το μαύρο σκυρόδεμα, το οξειδωμένο μέταλλο, την επανάληψη κατακόρυφων επιπέδων και τον ελεγχόμενο φυσικό φωτισμό για να διαμορφώσουν ένα οινοποιείο του οποίου η αρχιτεκτονική ταυτότητα προκύπτει άμεσα από την παραγωγή, την υλικότητα και τον τόπο.

Μια μεζονέτα της ύστερης δεκαετίας του 1970 στην Αθήνα ανακαινίζεται χωρίς να εξαλείφεται ο αρχικός της χαρακτήρας, διατηρώντας τη σπειροειδή σκάλα, τις ενσωματωμένες ξύλινες κατασκευές και τις κεραμικές επιφάνειες και εισάγοντας μια νέα παλέτα πετρόλ, πορτοκαλί και κόκκινου.

 

Η μεζονέτα στην Αθήνα από τους Nefelia Studio ανακαινίζεται με βασική αρχή τη συνέχεια και όχι την αντικατάσταση. Η κατοικία, που κατασκευάστηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1970, διέθετε ήδη σαφή αρχιτεκτονική ταυτότητα, με μια γλυπτική σπειροειδή σκάλα, εκτεταμένες ενσωματωμένες ξύλινες κατασκευές, χώρους διπλού ύψους και αυθεντικές κεραμικές επιφάνειες.

Αντί το εσωτερικό να απογυμνωθεί ώστε να μετατραπεί σε ένα ουδέτερο κέλυφος, τα υπάρχοντα στοιχεία διατηρούνται και επαναπροσδιορίζονται μέσα από το χρώμα και την υλικότητα. Η αρχική χωρική οργάνωση παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανέπαφη, ενώ οι νέες επεμβάσεις δημιουργούν ένα σύγχρονο επίπεδο χωρίς να αποκρύπτουν την ηλικία της κατοικίας.

 

Διατήρηση της αρχικής αρχιτεκτονικής

Η ανακαίνιση έχει ως αφετηρία τα χαρακτηριστικά που υπήρχαν ήδη στο σπίτι.

Οι ενσωματωμένες κατασκευές, η σκάλα και οι κεραμικές επενδύσεις αντιμετωπίζονται ως ενεργά στοιχεία του νέου σχεδιασμού και όχι ως κατάλοιπα προς αφαίρεση. Οι θέσεις και οι αναλογίες τους εξακολουθούν να οργανώνουν την κυκλοφορία, την αποθήκευση και τις σχέσεις ανάμεσα στους διαφορετικούς χώρους.

Η αρχιτεκτονική της δεκαετίας του 1970 παραμένει έτσι ευανάγνωστη, χωρίς να επιχειρείται μια πιστή ανακατασκευή της εποχής. Οι νέες επεμβάσεις δηλώνουν τον σύγχρονο χαρακτήρα τους, αλλά αναπτύσσονται σε άμεση σχέση με το υπάρχον εσωτερικό.

 

Πετρόλ και πορτοκαλί

Το χρώμα αποτελεί ένα από τα βασικά εργαλεία της επέμβασης.

Οι υφιστάμενες ενσωματωμένες ξύλινες κατασκευές διατηρούνται και αποκτούν βαθιά πετρόλ απόχρωση. Η ενιαία χρωματική επιφάνεια μετατρέπει την αποθήκευση σε βασικό αρχιτεκτονικό στοιχείο, οργανώνοντας την κίνηση και πλαισιώνοντας τις θεάσεις ανάμεσα στους χώρους.

Στο κέντρο της κατοικίας, η αρχική σπειροειδής σκάλα αποδίδεται σε έντονο πορτοκαλί. Η καμπύλη γεωμετρία και το κορεσμένο χρώμα αναδεικνύουν τη γλυπτική μορφή της και την καθιστούν το βασικό οπτικό σημείο αναφοράς στον χώρο διπλού ύψους.

Το χρώμα δεν εφαρμόζεται επομένως ως πρόσθετη διακόσμηση, αλλά χρησιμοποιείται για να αναδείξει τις υφιστάμενες μορφές και τον ρόλο τους στη σύνθεση.

 

Μια νέα κουζίνα μέσα στην υπάρχουσα γλώσσα

Η νέα κουζίνα ακολουθεί την ίδια λογική.

Οι επιφάνειες αποθήκευσης σε πετρόλ συνεχίζουν τη χρωματική παλέτα των υφιστάμενων κατασκευών, ενώ γυαλιστερά πορτοκαλί κεραμικά πλακίδια εισάγουν μια περισσότερο ανακλαστική υφή. Ένας έντονος κόκκινος νεροχύτης λειτουργεί ως τρίτο, συγκεντρωμένο χρωματικό στοιχείο.

Η σύνθεση είναι εκφραστική, χωρίς όμως να βασίζεται σε ανεξάρτητα διακοσμητικά αντικείμενα. Το χρώμα ορίζει όγκους, διαφοροποιεί λειτουργίες και μεταβάλλεται ανάλογα με το φως.

Η κουζίνα διαβάζεται έτσι ως σαφώς νέα επέμβαση, παραμένοντας παράλληλα συνδεδεμένη με τη συνολική χρωματική γλώσσα της κατοικίας.

 

Διατήρηση των αρχικών λουτρών

Αντίστοιχη προσέγγιση εφαρμόζεται στα λουτρά.

Οι αρχικές κεραμικές επενδύσεις των τοίχων διατηρούνται προσεκτικά και συνδυάζονται με σύγχρονα υλικά, νέα εξαρτήματα και λιτά είδη υγιεινής. Οι παλιές επιφάνειες δεν καλύπτονται ώστε οι χώροι να αποκτήσουν την εικόνα μιας ολοκληρωτικά νέας κατασκευής.

Η διαφορετική ηλικία των υλικών παραμένει επομένως εμφανής.

Με αυτόν τον τρόπο, τα λουτρά προσαρμόζονται στις σύγχρονες απαιτήσεις χρήσης, διατηρώντας παράλληλα μια άμεση υλική σύνδεση με την αρχική κατοικία.

 

Χρώμα, μορφή και μνήμη

Σε ολόκληρη τη μεζονέτα, η επέμβαση αποφεύγει τις περιττές αλλαγές στην αρχική χωρική οργάνωση.

Ο σχεδιασμός επικεντρώνεται στα στοιχεία που ήδη προσδίδουν ταυτότητα στο σπίτι και ενισχύει την παρουσία τους μέσα από το χρώμα, τα νέα τελειώματα και περιορισμένες προσθήκες. Οι ενσωματωμένες κατασκευές εξακολουθούν να αποτελούν μέρος της αρχιτεκτονικής, η σπειροειδής σκάλα διατηρεί τον κεντρικό της ρόλο και οι κεραμικές επιφάνειες παραμένουν εμφανή ίχνη της εποχής κατασκευής.

Οι Nefelia Studio δημιουργούν νέες σχέσεις ανάμεσα στα υπάρχοντα στοιχεία αντί να τα αντικαθιστούν.

Η κατοικία διατηρεί έτσι τον χαρακτήρα της αρχιτεκτονικής της ύστερης δεκαετίας του 1970, αποκτώντας ταυτόχρονα μια σύγχρονη χρωματική ταυτότητα. Το πετρόλ, το πορτοκαλί και το κόκκινο λειτουργούν ως αρχιτεκτονικά εργαλεία σε μια ανακαίνιση όπου η συνέχεια υπερισχύει της πλήρους αντικατάστασης.

Ένα γραμμικό κέλυφος χωρίζει το οικόπεδο στην Αχαΐα ανάμεσα στον ελαιώνα και τον κήπο της κατοικίας, οργανώνοντας ένα σπίτι 220τ.μ. με συνεχείς θεάσεις προς τον Πατραϊκό κόλπο και διαδοχικούς ημιυπαίθριους χώρους.

 

Η κατοικία στην Αχαΐα από τους Façade βρίσκεται στο Κάτω Καστρίτσι και αναπτύσσεται ως ένα ισόγειο σπίτι 220τ.μ. με υπόγειο. Το έργο, που ολοκληρώθηκε το 2023, χρησιμοποιεί τη γραμμικότητα ως βασικό μορφολογικό και οργανωτικό εργαλείο: ένα επίμηκες αρχιτεκτονικό κέλυφος διασχίζει το οικόπεδο, διαχωρίζοντας δύο διαφορετικές περιοχές του τοπίου και συγκεντρώνοντας στο εσωτερικό του τις κύριες λειτουργίες της κατοίκησης.

Στη μία πλευρά διατηρείται ο υφιστάμενος ελαιώνας, ως η περισσότερο ήσυχη περιοχή του οικοπέδου. Στην άλλη, ο κήπος αποτελεί τον κύριο υπαίθριο χώρο της καθημερινής ζωής. Η κατοικία τοποθετείται στο όριο ανάμεσα στις δύο συνθήκες και στρέφει τους βασικούς χώρους της προς τον Πατραϊκό κόλπο.

 

Ένα γραμμικό κέλυφος στο τοπίο

Βασική κίνηση της σύνθεσης είναι ένας συνεχής γραμμικός όγκος που τέμνει το οικόπεδο.

Αντί η κατοικία να αντιμετωπίζεται ως αυτόνομο αντικείμενο μέσα στο τοπίο, το ίδιο το κτίριο οργανώνει το οικόπεδο. Η θέση του διαχωρίζει τον ελαιώνα από τον κήπο και δημιουργεί δύο διαφορετικές συνθήκες χρήσης.

Η επίμηκης γεωμετρία ενισχύει παράλληλα την έννοια του καταφυγίου. Οι βασικές λειτουργίες του σπιτιού συγκεντρώνονται μέσα σε ένα ενιαίο κέλυφος, του οποίου η θέση, οι αναλογίες και ο βαθμός περίκλεισης προκύπτουν σε άμεση σχέση με το τοπίο.

Η γραμμικότητα μεταφέρεται από τη συνολική μορφή στη ροή της κίνησης και την εσωτερική οργάνωση.

 

Κατοίκηση με θέα προς τον Πατραϊκό

Η κατοικία στρέφεται προς τον ανοιχτό ορίζοντα και τη θέα του Πατραϊκού κόλπου.

Οι εσωτερικοί χώροι οργανώνονται διαδοχικά κατά μήκος του βασικού άξονα, επιτρέποντας στη θέα να παραμένει παρούσα σε όλο το σπίτι. Η κυκλοφορία ακολουθεί την ίδια κατεύθυνση και ενισχύει τη συνέχεια ανάμεσα στις διαφορετικές λειτουργίες.

Η διαφάνεια της κύριας όψης δημιουργεί άμεση οπτική σχέση ανάμεσα στο εσωτερικό, τον κήπο και τον ορίζοντα. Η επαφή με το τοπίο δεν περιορίζεται σε μεμονωμένα ανοίγματα, αλλά αναπτύσσεται σε όλο το μήκος των κύριων χώρων.

Ο κήπος λειτουργεί έτσι ως άμεση συνέχεια του εσωτερικού, ενώ η θάλασσα παραμένει σταθερό σημείο αναφοράς σε μεγαλύτερη απόσταση.

 

Ημιυπαίθριοι χώροι μέσα στο κέλυφος

Η γεωμετρία του κελύφους δημιουργεί μια σειρά προστατευμένων υπαίθριων χώρων.

Οι ημιυπαίθριες περιοχές προκύπτουν ως προεκτάσεις και υποχωρήσεις του κύριου όγκου και όχι ως ανεξάρτητα πρόσθετα στοιχεία. Προσφέρουν σκίαση και προστασία, διατηρώντας παράλληλα τη συνέχεια ανάμεσα στους κλειστούς χώρους και τον κήπο.

Οι ενδιάμεσες αυτές ζώνες αποτελούν βασικό χαρακτηριστικό του έργου, καθώς μεσολαβούν ανάμεσα στη συμπαγή παρουσία του κελύφους και την ανοιχτότητα του τοπίου.

Με αυτόν τον τρόπο, ο υπαίθριος χώρος ενσωματώνεται άμεσα στην καθημερινή κατοίκηση.

 

Περίκλειση και διαφάνεια

Η βορειοδυτική όψη αποδίδει με μεγαλύτερη σαφήνεια μία από τις βασικές αντιθέσεις του έργου.

Η συμπαγής παρουσία του γραμμικού κελύφους αντιπαραβάλλεται με τη διαφάνεια των χώρων που περιλαμβάνει. Οι αδιαφανείς και οι διαφανείς επιφάνειες αναλαμβάνουν συμπληρωματικούς ρόλους: οι πρώτες ενισχύουν την αίσθηση προστασίας, ενώ οι δεύτερες διατηρούν την οπτική συνέχεια προς τον κήπο και τον Πατραϊκό.

Η όψη δεν λειτουργεί επομένως ως συμβατική πρόσοψη. Αποτελεί την ανοιχτή πλευρά του καταφυγίου, εκεί όπου η γραμμική ακολουθία των εσωτερικών χώρων συναντά το τοπίο.

Η αντίθεση ανάμεσα στη μάζα και τη διαφάνεια επιτρέπει στην έννοια της προστασίας να παραμένει ευανάγνωστη χωρίς η κατοικία να γίνεται εσωστρεφής.

 

Ένα όριο ανάμεσα σε δύο τοπία

Η κατοικία οργανώνεται τελικά γύρω από μια καθαρή σχέση ανάμεσα σε μια γραμμή, δύο διαφορετικές περιοχές του οικοπέδου και τον μακρινό ορίζοντα.

Το επίμηκες κέλυφος χωρίζει το τοπίο και ταυτόχρονα συνδέει τις επιμέρους συνθήκες του. Πίσω από αυτό, ο ελαιώνας διατηρεί περισσότερο ήσυχο χαρακτήρα· μπροστά, ο κήπος εντάσσεται στην καθημερινή ζωή και ανοίγεται προς τη θάλασσα.

Οι Façade χρησιμοποιούν την κυκλοφορία, τον προσανατολισμό, τη διαφάνεια και τους ημιυπαίθριους χώρους για να διευρύνουν την έννοια του καταφυγίου πέρα από την απλή περίκλειση. Η γεωμετρία προσφέρει προστασία, ενώ η συνεχής σχέση με τον κήπο και τον Πατραϊκό διατηρεί την κατοικία ανοιχτή προς το φυσικό περιβάλλον.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ek290 | Σεπτέμβριος 2024.

Εμφανές σκυρόδεμα, φυσικές υφές και έπιπλα βραζιλιάνικου design χαρακτηρίζουν την ανακαίνιση ενός διαμερίσματος 130τ.μ. στο Σάο Πάολο, όπου η νέα κάτοψη ενοποιεί τους χώρους διημέρευσης διατηρώντας παράλληλα εμφανή στοιχεία της κατασκευής της δεκαετίας του 1970.

Το Jardins Apartment στο Σάο Πάολο από τους AVAA Arquitetura είναι ένα διαμέρισμα 130τ.μ. σε κτίριο της ύστερης δεκαετίας του 1970. Η ανακαίνιση, που σχεδιάστηκε για ένα ζευγάρι, συνδυάζει την πλήρη αναβάθμιση των υποδομών με την αναδιοργάνωση της αρχικής κάτοψης, διατηρώντας στοιχεία του υφιστάμενου φέροντα οργανισμού, όπως τα εμφανή δοκάρια από σκυρόδεμα.

Αντί να αποκρύψει την ηλικία του κτιρίου, η επέμβαση διατηρεί επιλεγμένα υφιστάμενα στοιχεία και τα συνδυάζει με νέες ξύλινες επιφάνειες, φυσικές υφές και σύγχρονη επίπλωση. Η νέα οργάνωση δίνει έμφαση στη συνέχεια των χώρων διημέρευσης, ενώ η υλική παλέτα συνδέει την αρχική κατασκευή με προσωπικές αναφορές των ιδιοκτητών.

 

Ενοποίηση των χώρων διημέρευσης

Η νέα κάτοψη δίνει προτεραιότητα στους κοινόχρηστους χώρους της κατοικίας.

Η προηγουμένως κλειστή κουζίνα ενοποιείται με το καθιστικό και την τραπεζαρία και οργανώνεται γύρω από μια μεγάλη κεντρική νησίδα. Με αυτόν τον τρόπο, εντάσσεται στην καθημερινή κοινωνική ζωή του σπιτιού και εξυπηρετεί τόσο την προετοιμασία του φαγητού όσο και τις συγκεντρώσεις με φίλους και οικογένεια.

Η πρόσβαση στον βοηθητικό χώρο αποκρύπτεται πίσω από μια συνεπίπεδη πόρτα που ενσωματώνεται στην ξύλινη επένδυση της τραπεζαρίας. Οι δευτερεύουσες λειτουργίες συγκεντρώνονται έτσι σε μια ενιαία αρχιτεκτονική επιφάνεια, διατηρώντας την οπτική συνέχεια του χώρου.

Το καθιστικό και η τραπεζαρία μπορούν να υποστηρίξουν διαφορετικούς τρόπους χρήσης. Ένας καναπές διπλής όψης οργανώνει τον χώρο ανάμεσα σε μια περισσότερο ανεπίσημη περιοχή καθιστικού και τη ζώνη της τηλεόρασης, ενώ ένα συνεχές χαμηλό έπιπλο προσφέρει επιπλέον θέσεις και ενσωματωμένους αποθηκευτικούς χώρους.

 

Εμφανές σκυρόδεμα και φυσικές υφές

Η επιλογή των υλικών συνδέει άμεσα την αρχική κατασκευή με το νέο εσωτερικό.

Τα εμφανή δοκάρια από σκυρόδεμα διατηρούνται ως στοιχεία του φέροντα οργανισμού της δεκαετίας του 1970, επιτρέποντας στην αρχική δομή του κτιρίου να παραμένει ευανάγνωστη.

Απέναντι στις περισσότερο αδρές επιφάνειες του σκυροδέματος, η ξυλεία και τα φυσικά υλικά εισάγουν χαρακτηριστικές υφές.

Η πλεκτή ψάθα αποκτά ιδιαίτερη σημασία στην υλική παλέτα, καθώς παραπέμπει στην πορτογαλική καταγωγή ενός από τους ιδιοκτήτες. Η προσωπική αυτή αναφορά εντάσσεται μέσα από το ίδιο το υλικό και όχι ως πρόσθετο διακοσμητικό στοιχείο.

Οι τοίχοι και οι οροφές αποκτούν ανάγλυφα τελειώματα σε ουδέτερους τόνους, δημιουργώντας μικρές μεταβολές φωτός και σκιάς στις επιφάνειες.

 

Νέο wc μέσα στις υφιστάμενες υποδομές

Το WC επισκεπτών διαμορφώνεται με την επανάχρηση του υδραυλικού κατακόρυφου δικτύου του προηγούμενου βοηθητικού λουτρού.

Η επιλογή αξιοποιεί τις υφιστάμενες υποδομές και προσαρμόζει τη λειτουργία τους στη νέα οργάνωση της κατοικίας.

Ο πάγκος από χαλαζίτη Verde Vitória Régia, με χειροποίητο τελείωμα, αναδεικνύει τις φυσικές διαφοροποιήσεις της πέτρας. Το δάπεδο από ψηφίδες τραβερτίνη συνδυάζεται με ταπετσαρία σε πράσινες αποχρώσεις, δημιουργώντας μια περισσότερο συμπυκνωμένη υλική σύνθεση σε σχέση με τους κύριους χώρους.

Μια ακουαρέλα που απεικονίζει το πατρικό σπίτι του ιδιοκτήτη στην Πορτογαλία προσθέτει μια ακόμη προσωπική αναφορά και συνδέει το νέο εσωτερικό με τη μνήμη ενός διαφορετικού τόπου κατοίκησης.

 

Οι ιδιωτικοί χώροι

Η κύρια σουίτα διευρύνεται ώστε να ενσωματώσει ένα ευρύχωρο walk-in closet με ανοιχτόχρωμες ξύλινες κατασκευές.

Η φωτεινή ξυλεία δημιουργεί αντίθεση με το σκουρότερο δάπεδο σε μοτίβο ψαροκόκαλου, ενώ το έπιπλο περιποίησης τοποθετείται κοντά στο παράθυρο ώστε να αξιοποιεί το φυσικό φως.

Ένα ορθογώνιο σκαμπό εισάγει διαφορετική υφή, ενώ το παγκάκι που σχεδιάστηκε ειδικά από το γραφείο χαρακτηρίζεται από καμπύλες γραμμές και μια διακριτική χρωματική διαφοροποίηση της ταπετσαρίας.

Το δωμάτιο επισκεπτών έχει διπλή λειτουργία και χρησιμοποιείται επίσης ως home office. Στην καθημερινή ζωή λειτουργεί παράλληλα ως χώρος για τα δύο σκυλιά του ζευγαριού, προσαρμοζόμενο σε διαφορετικές ανάγκες χρήσης.

Φωτισμός χωρίς μείωση του εσωτερικού ύψους

Βασική επιλογή του σχεδιασμού ήταν η διατήρηση του αρχικού ύψους των χώρων.

Αντί για εκτεταμένες ψευδοροφές που θα έκρυβαν τις εγκαταστάσεις, ειδικές εσοχές επιλύουν τις τεχνικές απαιτήσεις και οργανώνουν τον φωτισμό στους χώρους διημέρευσης και την κυκλοφορία.

Ο έμμεσος φωτισμός, σε θερμότερες θερμοκρασίες χρώματος και με δυνατότητα ρύθμισης της έντασης, επιτρέπει τη διαμόρφωση διαφορετικών συνθηκών μέσα στην ημέρα.

Παράλληλα, ανανεώνονται πλήρως οι υδραυλικές και ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις και δημιουργείται η απαραίτητη υποδομή για μελλοντικό σύστημα αυτοματισμού.

Οι τεχνικές επεμβάσεις παραμένουν διακριτικές, ώστε ο αρχικός φέρων οργανισμός και οι αναλογίες των χώρων να εξακολουθούν να διαβάζονται καθαρά.

 

Βραζιλιάνικο design στην επίπλωση

Η επιλογή της επίπλωσης εισάγει μια ακόμη διάσταση στο εσωτερικό, με έμφαση στο σύγχρονο και νεότερο βραζιλιάνικο design.

Το τραπέζι της τραπεζαρίας σχεδιάστηκε από το AVAA Design, ενώ στο καθιστικό ξεχωρίζει η πολυθρόνα Moleca του Sérgio Rodrigues. Η σύνθεση συμπληρώνεται από έργα των Gustavo Bittencourt, Jader Almeida, Estúdio Orth και Mel Kawahara.

Η επίπλωση δεν λειτουργεί ως ανεξάρτητο διακοσμητικό επίπεδο. Μαζί με το εμφανές σκυρόδεμα, τις ξύλινες επιφάνειες και τις φυσικές υφές, συνθέτει ένα οικιακό εσωτερικό όπου η αρχική κατασκευή, οι νέες επεμβάσεις και οι προσωπικές αναφορές παραμένουν ταυτόχρονα ευανάγνωστες.

Η επανάχρηση αποτελεί μία από τις ουσιαστικότερες στρατηγικές βιωσιμότητας στη σύγχρονη αρχιτεκτονική. Η αξιοποίηση υφιστάμενων κελυφών περιορίζει την ανάγκη για νέες κατασκευές, μειώνει την κατανάλωση ενσωματωμένης ενέργειας και διατηρεί υλικά, κατασκευαστικές λογικές και στοιχεία συλλογικής μνήμης.

Στην αρχιτεκτονική της φιλοξενίας, η επανάχρηση συνδέεται με την ιδιαίτερη πρόκληση της προσαρμογής παλαιών κτιρίων σε σύγχρονες απαιτήσεις άνεσης, λειτουργίας και τεχνικής υποδομής. Η διαδικασία δεν αφορά μόνο τη μετατροπή ενός πρώην βιομηχανικού ή ιστορικού κτιρίου σε ξενοδοχείο. Μπορεί επίσης να εκφράζεται μέσα από την επανενεργοποίηση υφιστάμενων ξενοδοχειακών δομών, την επανερμηνεία της σχέσης με ένα ιστορικό περιβάλλον ή τη διατήρηση ενός τοπίου ως ενεργού μέρους της φιλοξενίας.

Η επιλογή των Monthly Picks συγκεντρώνει δέκα έργα που προσεγγίζουν την επανάχρηση με διαφορετικούς τρόπους, από πρώην σανατόρια και βιομηχανικά κελύφη έως ιστορικές κατοικίες, πετρόκτιστα σπίτια και αστικά ξενοδοχεία.

 

01. Manna Arcadia στη Βυτίνα από τους K-Studio και Monogon

Πρώτη έντυπη δημοσίευση: Τεύχος ek: 282 | Νοέμβριος 2023

 

Το πρώην σανατόριο του 1929 στο Μαίναλο επανεντάσσεται σε λειτουργία ως ξενοδοχείο 32 δωματίων. Η μελέτη των K-Studio και Monogon αξιοποιεί την υφιστάμενη οργάνωση του κτιρίου και διατηρεί τον χαρακτήρα του ως τόπου απομόνωσης, θεραπείας και συλλογικής διαμονής.

Η νέα ξενοδοχειακή λειτουργία αναπτύσσεται μέσα από το υπάρχον κέλυφος, ενώ η υλικότητα, οι κοινόχρηστοι χώροι και η σχέση με το δάσος παραμένουν βασικά στοιχεία της εμπειρίας. Η επέμβαση δεν αντιμετωπίζει το παρελθόν ως διακοσμητικό υπόβαθρο, αλλά ως σημείο εκκίνησης για τη νέα χρήση.

 

 

02. Argini Hotel Syros από τους Costas Gagos Architecture & Design

Πρώτη έντυπη δημοσίευση: Τεύχος ek: 292 | Νοέμβριος 2024

 

Στα Βαπόρια της Σύρου, μία κατοικία του 19ου αιώνα μετατρέπεται σε ξενοδοχείο. Η επέμβαση διατηρεί τις λιθοδομές, τις ζωγραφισμένες οροφές και τα μαρμάρινα δάπεδα, ενώ παλαιές στέρνες ενσωματώνονται στο νέο πρόγραμμα ως hammam, jacuzzi και εσωτερική πισίνα.

Η μετατροπή οργανώνεται μέσα από τη συνύπαρξη παλαιών και νέων στοιχείων. Τα χαρακτηριστικά του αρχικού κτιρίου παραμένουν αναγνώσιμα, ενώ οι απαιτήσεις της σύγχρονης φιλοξενίας εισάγονται με τρόπο που δεν εξομαλύνει τις διαφορετικές χρονικότητες του έργου.

 

 

03. Mitsis N’U Piraeus Port

Πρώτη έντυπη δημοσίευση: Τεύχος ek: 292 | Νοέμβριος 2024

 

Το παλαιό αποστακτήριο Μεταξά στο λιμάνι του Πειραιά ανακατασκευάζεται και μετατρέπεται σε ξενοδοχείο 101 δωματίων. Η νέα λειτουργία εντάσσεται σε ένα κτίριο με έντονο βιομηχανικό αποτύπωμα, διατηρώντας τη σύνδεσή του με την ιστορία της παραγωγής και τον χαρακτήρα της λιμενικής περιοχής.

Η επανάχρηση λειτουργεί εδώ σε δύο επίπεδα: αφορά τόσο την αξιοποίηση του υφιστάμενου κτιρίου όσο και την επανενεργοποίηση ενός τμήματος του αστικού μετώπου του Πειραιά. Το ξενοδοχείο δεν αποκόπτεται από την πόλη, αλλά διατηρεί τη σχέση του με το παραγωγικό και εμπορικό περιβάλλον που το περιβάλλει.

 

 

04. Ergon Bakehouse Hotel and Bakery στην Αθήνα

Πρώτη έντυπη δημοσίευση: Τεύχος ek: 290 | Σεπτέμβριος 2024

 

Το Ergon Bakehouse Hotel and Bakery μεταφέρει την έννοια της επανάχρησης από το κέλυφος στο πρόγραμμα. Το ξενοδοχείο, το αρτοποιείο, το κατάστημα και το εστιατόριο οργανώνονται ως ένα ενιαίο σύνολο, στο οποίο η φιλοξενία συνδέεται άμεσα με την παραγωγή, την κατανάλωση και την καθημερινή χρήση.

Η αρχιτεκτονική πρόταση δεν αντιμετωπίζει το ξενοδοχείο ως απομονωμένο προορισμό. Αντίθετα, δημιουργεί ένα υβριδικό περιβάλλον όπου οι διαφορετικές λειτουργίες συνυπάρχουν και παραμένουν ορατές. Η επανάχρηση αφορά έτσι και τον τρόπο με τον οποίο ένα αστικό ακίνητο μπορεί να υποδεχθεί ένα σύνθετο, δημόσιο πρόγραμμα φιλοξενίας.

 

 

05. Ethos Vegan Suites στη Σαντορίνη από τους Kapsimalis Architects

Πρώτη έντυπη δημοσίευση: Τεύχος ek: 270 | Σεπτέμβριος 2022

 

Στο κέντρο των Φηρών, οι Kapsimalis Architects μετατρέπουν μία παλιά διώροφη οικογενειακή κατοικία σε ξενοδοχείο πέντε σουιτών. Το έργο διατηρεί και επαναδιατυπώνει την υφιστάμενη δομή, ενώ οι αποκατεστημένες κυκλαδίτικες μορφές, τα φυσικά υλικά, τα κεραμικά πετάσματα και η φύτευση διαμορφώνουν την ταυτότητα της νέας φιλοξενίας.

Η προσαρμογή αφορά τόσο τη χωρική οργάνωση όσο και τη διαχείριση του φυσικού φωτισμού, του αερισμού και των υπαίθριων χώρων. Οι αρχές της vegan φιλοξενίας μεταφέρονται στην αρχιτεκτονική μέσα από την επιλογή υλικών, τη φύτευση και τη διατήρηση της σχέσης του κτιρίου με τον πυκνό αστικό ιστό των Φηρών.

 

 

06. Amphitheatro Boutique Hotel στο Μεγανήσι από τους ATENO Architecture Studio

Πρώτη έντυπη δημοσίευση: Τεύχος ek: 299 | Ιούλιος–Αύγουστος 2025

 

Δύο υφιστάμενες πετρόκτιστες κατοικίες σε ελαιώνα στο Μεγανήσι μετατρέπονται σε boutique hotel. Η επέμβαση διατηρεί το βασικό κέλυφος και τη σχέση των κτισμάτων με το τοπίο, προσαρμόζοντας τις εσωτερικές λειτουργίες στις ανάγκες μιας σύγχρονης μονάδας φιλοξενίας.

Η μικρή κλίμακα του έργου επιτρέπει την προσεκτική διαχείριση των υφιστάμενων στοιχείων και περιορίζει την ανάγκη για εκτεταμένες νέες κατασκευές. Η πέτρα, η φύτευση και η τοπογραφία λειτουργούν ως ενιαίο σύστημα, μέσα στο οποίο η νέα χρήση εντάσσεται χωρίς να αναιρεί τον χαρακτήρα του τόπου.

 

 

07. Anthology of Athens από τους Elastic Architects

Πρώτη έντυπη δημοσίευση: Τεύχος ek: 302 | Νοέμβριος 2025

 

Το Anthology of Athens βρίσκεται απέναντι από τον Ναό του Ολυμπίου Διός και την Πύλη του Αδριανού. Στην περίπτωση αυτή, η επανάχρηση διαβάζεται ως επανενεργοποίηση της σχέσης ενός σύγχρονου ξενοδοχείου με το ιστορικό και αστικό απόθεμα της περιοχής.

Η μελέτη των Elastic Architects αναφέρεται στην κλασική αρχιτεκτονική μέσα από την αναλογία, την κατακόρυφη οργάνωση, τα πλαίσια των εξωστών και τις χαράξεις της όψης. Το μάρμαρο, η δρυς, οι ανάγλυφες επιφάνειες και η ενσωματωμένη φύτευση μεταφέρουν αυτή τη σχέση και στο εσωτερικό. Η ιστορική μνήμη δεν αναπαράγεται ως σκηνογραφία, αλλά λειτουργεί ως πλαίσιο για τη διαμόρφωση μιας νέας αστικής εμπειρίας φιλοξενίας.

 

 

08. Electra Rhythm Athens από τους Mutiny Architects

Πρώτη έντυπη δημοσίευση: Τεύχος ek: 302 | Νοέμβριος 2025

 

Το ιστορικό Electra Hotel στην οδό Ερμού 5 επανασχεδιάζεται ως Electra Rhythm Athens. Το έργο περιλαμβάνει 101 δωμάτια σε τέσσερις διαφορετικούς τύπους, καθώς και χώρους που απευθύνονται όχι μόνο στους επισκέπτες αλλά και στην καθημερινή ζωή της πόλης.

Το μεγαλύτερο μέρος της όψης διατηρείται, ενώ το χαμηλότερο τμήμα ανασχεδιάζεται με ζώνη σε λαδί απόχρωση, τοξωτά ανοίγματα και φωτιζόμενο στέγαστρο. Η αναφορά στην αθηναϊκή στοά επαναφέρει τη σχέση του ξενοδοχείου με τον δημόσιο χώρο, ενώ οι νέες λειτουργίες διευρύνουν τον ρόλο του υφιστάμενου κτιρίου μέσα στο κέντρο της Αθήνας.

 

 

09. Rocabella Mykonos από τον Ελευθέριο Αμπατζή

Πρώτη έντυπη δημοσίευση: Τεύχος ek: 299 | Ιούλιος–Αύγουστος 2025

 

Η επανεπεξεργασία του Rocabella Mykonos αφορά ένα ήδη διαμορφωμένο ξενοδοχειακό σύνολο και τη σχέση του με το κυκλαδίτικο τοπίο. Η νέα αρχιτεκτονική γλώσσα βασίζεται στην πέτρα, την ξυλεία, τις γήινες επιφάνειες, τις φυτεμένες οροφές και τη διατήρηση των προστατευμένων διαδρομών μέσα στο συγκρότημα.

Η παρέμβαση δεν επιδιώκει την πλήρη αντικατάσταση της υπάρχουσας εικόνας, αλλά την ανασύνθεση των υλικών και των υπαίθριων χώρων. Η επανάχρηση λειτουργεί ως διαδικασία σταδιακής αναβάθμισης, μέσα από την οποία η ξενοδοχειακή υποδομή προσαρμόζεται στις σύγχρονες απαιτήσεις χωρίς να αποκόπτεται από το τοπίο.

 

10. The Tanneries Hotel & Spa στα Χανιά από την Κωνσταντίνα Σμπόνια

Πρώτη έντυπη δημοσίευση: Τεύχος ek: 282 | Νοέμβριος 2023

 

Τέσσερα πρώην βυρσοδεψεία στην περιοχή Ταμπακαριά των Χανίων μετατρέπονται σε ξενοδοχείο 20 σουιτών. Η νέα χρήση διατηρεί τη βιομηχανική ταυτότητα των κτιρίων και τη σχέση τους με την απόκρημνη ακτογραμμή, μετατρέποντας ένα ανενεργό παραγωγικό σύνολο σε τόπο φιλοξενίας.

Η ιστορία της παραγωγής παραμένει αναγνώσιμη μέσα από τις λιθοδομές, τις κλίμακες και τη διάταξη των κτισμάτων. Η επέμβαση αξιοποιεί τις διαφορές μεταξύ των επιμέρους κελυφών, αντί να τις ενοποιεί τεχνητά, και οργανώνει το ξενοδοχειακό πρόγραμμα ως συνέχεια της υπάρχουσας δομής.

 

Από τις αυστηρές μετατροπές πρώην βιομηχανικών και θεραπευτικών εγκαταστάσεων έως την επανενεργοποίηση υφιστάμενων ξενοδοχείων και τη διαχείριση της σχέσης με το ιστορικό περιβάλλον, τα έργα αυτά δείχνουν ότι η επανάχρηση δεν αποτελεί ενιαία αισθητική κατεύθυνση. Είναι ένας τρόπος σχεδιασμού που ξεκινά από όσα ήδη υπάρχουν —το κτίριο, τα υλικά, το τοπίο, τη μνήμη και την πόλη— και τα μετατρέπει σε ενεργό μέρος της σύγχρονης φιλοξενίας.

Απέναντι από τους Στύλους του Ολυμπίου Διός και την Πύλη του Αδριανού, ένα ξενοδοχείο στο κέντρο της Αθήνας οργανώνεται μέσα από κατακόρυφα στοιχεία, πλαισιωμένους εξώστες, μάρμαρο, δρυ και ενσωματωμένη φύτευση, σε άμεση σχέση με το ιστορικό περιβάλλον.

 

Το Anthology of Athens από τους Elastic Architects βρίσκεται στο ιστορικό κέντρο της Αθήνας, σε άμεση οπτική σχέση με τους Στύλους του Ολυμπίου Διός και την Πύλη του Αδριανού. Ο σχεδιασμός αντλεί αναφορές από το κλασικό περιβάλλον χωρίς να το αναπαράγει κυριολεκτικά, μεταφέροντας την αναλογία, την κατακόρυφη οργάνωση, την υλικότητα και τις θεάσεις σε μια σύγχρονη αρχιτεκτονική γλώσσα.

Αφετηρία αποτελεί επίσης ο μύθος του Δευκαλίωνα, όπου οι πέτρες που πέφτουν στη γη μεταμορφώνονται σε ανθρώπους. Η σχέση ανάμεσα στην ύλη και τη μεταμόρφωση επανέρχεται στον σχεδιασμό, από τον ρυθμό της όψης μέχρι την επεξεργασία των υλικών στο εσωτερικό.

 

Η όψη μέσα από την αναλογία

Η κύρια όψη οργανώνεται από νέους εξώστες και ένα σύστημα κατακόρυφων στοιχείων που καθορίζει τον βασικό της ρυθμό.

Οι μεταξύ τους αποστάσεις ακολουθούν αναλογίες βασισμένες στη χρυσή τομή, δημιουργώντας έναν σαφή κάνναβο. Τα κατακόρυφα στοιχεία έχουν ταυτόχρονα λειτουργικό και μορφολογικό ρόλο, πλαισιώνοντας τους εξώστες και ρυθμίζοντας τη σχέση ανάμεσα στα δωμάτια και την πόλη.

Η αναφορά στις κιονοστοιχίες του γειτονικού ναού δεν μεταφέρεται κυριολεκτικά. Η γραμμικότητα και η επανάληψη των κιόνων αποδίδονται αφαιρετικά μέσα από τις κατακόρυφες φόρμες της νέας όψης.

 

Φίλτρα θέασης προς την πόλη

Η όψη λειτουργεί ως ένα σύστημα φίλτρων ανάμεσα στο εσωτερικό και το αθηναϊκό τοπίο.

Οι εξώστες δημιουργούν βάθος και σκίαση, ενώ τα κατακόρυφα πλαίσια οργανώνουν τις θεάσεις προς τα μνημεία και τον ευρύτερο αστικό ορίζοντα.

Το φυσικό φως και οι σκιές μεταβάλλουν την αντίληψη της πρόσοψης στη διάρκεια της ημέρας. Οι κατακόρυφες επιφάνειες δημιουργούν διαφορετικούς βαθμούς σκίασης στους εξώστες και ενισχύουν το βάθος της όψης.

Η σχέση με την πόλη δεν περιορίζεται επομένως στη θέα. Η αρχιτεκτονική ελέγχει τον τρόπο με τον οποίο αυτή αποκαλύπτεται μέσα από διαδοχικά πλαίσια.

 

Αφαιρετικές αναφορές στην κλασική αρχιτεκτονική

Η σχέση με το ιστορικό περιβάλλον αποδίδεται μέσα από τη γεωμετρία και την αναλογία.

Ο ρυθμός των αρχαίων κιονοστοιχιών μεταφράζεται σε λεπτά κατακόρυφα στοιχεία, ενώ ο ορθοκανονικός κάνναβος της όψης οργανώνει τους διαφορετικούς εξώστες και τα ανοίγματα.

Η ίδια λογική επεκτείνεται στη διάρθρωση των εσωτερικών χώρων, συνδέοντας την εξωτερική σύνθεση με τη χωρική οργάνωση του ξενοδοχείου. Η αναφορά στην κλασική αρχιτεκτονική παραμένει αφαιρετική και βασίζεται κυρίως στην επανάληψη, την αναλογία και τον ρυθμό.

 

Περισσότερο εκφραστικό εσωτερικό

Στο εσωτερικό, η σχεδιαστική γλώσσα γίνεται περισσότερο εκφραστική και δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην υλικότητα.

Το μάρμαρο, η ξυλεία δρυός, το γυαλί και οι ανάγλυφες επιφάνειες συνδυάζονται με έντονα στοιχεία φύτευσης. Οι ορυκτές και ξύλινες υφές δημιουργούν διαφορετικά επίπεδα βάθους, ενώ το πράσινο λειτουργεί ως φυσικό αντίβαρο στις περισσότερο αυστηρές γεωμετρίες.

Οι καμπύλες κατασκευές που εμφανίζονται σε επιμέρους σημεία διαφοροποιούνται από τον ορθοκανονικό χαρακτήρα της όψης και δημιουργούν περισσότερο ρευστές μεταβάσεις στους χώρους κυκλοφορίας.

 

Μάρμαρο, δρυς και χαρακτηριστικές υφές

Η υλικότητα αποκτά κεντρικό ρόλο τόσο στους κοινόχρηστους όσο και στους ιδιωτικούς χώρους.

Το μάρμαρο αποτελεί τη βασική ορυκτή επιφάνεια, ενώ η δρυς εισάγει θερμότερη υφή. Διακοσμημένο γυαλί και ραβδωτό επίχρισμα συμπληρώνουν την παλέτα, δημιουργώντας διαφορετικές αντιδράσεις στο φυσικό και τεχνητό φως.

Οι χρωματικές επιλογές παραμένουν περιορισμένες. Υπόλευκες, μπεζ και γήινες αποχρώσεις επανέρχονται στο εσωτερικό και το εξωτερικό, συνδέοντας τις διαφορετικές επιφάνειες χωρίς να ανταγωνίζονται τις θεάσεις, τη φύτευση και τη φυσική υφή των υλικών.

 

Η αρχιτεκτονική ως φίλτρο

Το Anthology of Athens αξιοποιεί τη θέση του στο ιστορικό κέντρο ως βασικό μέρος της αρχιτεκτονικής του ταυτότητας.

Η όψη μεσολαβεί ανάμεσα στην ιδιωτικότητα των δωματίων και την κλίμακα της πόλης, ενώ στο εσωτερικό η ίδια λογική συνεχίζεται μέσα από μεταβολές στην υλικότητα, το φως και τη φύτευση.

Οι Elastic Architects μεταφέρουν τις κλασικές αναφορές σε ένα σύστημα αναλογιών και ρυθμού, χωρίς άμεσες μορφολογικές αναπαραστάσεις. Τα κατακόρυφα στοιχεία, οι εξώστες, το μάρμαρο και το πράσινο συγκροτούν μια σύγχρονη αρχιτεκτονική ταυτότητα που καθορίζεται από τον τρόπο με τον οποίο πλαισιώνει, φιλτράρει και αποκαλύπτει την Αθήνα.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ek302 | Νοέμβριος 2025.

Το ιστορικό Electra Hotel στην οδό Ερμού επανασχεδιάζεται συνολικά με αφετηρία τον αστικό ρυθμό, εισάγοντας τέσσερις νέες τυπολογίες δωματίων, κοινόχρηστες λειτουργίες ανοιχτές στην πόλη και μια νέα βάση στην όψη προς τον πεζόδρομο.

 

Το Electra Rhythm Athens από τους Mutiny Architects αποτελεί τη νέα μορφή του ιστορικού Electra Hotel Athens στην Ερμού 5. Η έννοια του ρυθμού λειτουργεί ως βασικό εργαλείο του αρχιτεκτονικού και εσωτερικού σχεδιασμού, μεταφέροντας την κίνηση, την επανάληψη και τον παλμό της πόλης σε χωρικές ακολουθίες, υλικά και αρχιτεκτονικές λεπτομέρειες.

Ο επανασχεδιασμός αντιμετωπίζει συνολικά το ξενοδοχείο, από τα δωμάτια και τους κοινόχρηστους χώρους μέχρι την είσοδο και το κατώτερο τμήμα της όψης. Βασικό ζητούμενο αποτέλεσε η δημιουργία νέων τυπολογιών διαμονής, μαζί με χώρους κοινής χρήσης που απευθύνονται τόσο στους επισκέπτες όσο και στην πόλη.

 

 

Τέσσερις τυπολογίες δωματίων

Τα 101 δωμάτια του ξενοδοχείου επανασχεδιάστηκαν πλήρως και οργανώνονται σε τέσσερις βασικούς τύπους: Nest, Slow, Cozy και Active.

Κάθε τυπολογία, μαζί με τις παραλλαγές και τις αντίστοιχες σουίτες, διαφοροποιείται ως προς την επιφάνεια, τις απαιτήσεις της διαμονής και τα χαρακτηριστικά του επισκέπτη. Παρά τις διαφοροποιήσεις, ένα κοινό σχεδιαστικό λεξιλόγιο εξασφαλίζει τη συνοχή τους.

Στην υλική παλέτα κυριαρχούν η ξυλεία και τα μάρμαρα που συναντώνται στο αθηναϊκό αστικό τοπίο. Η καμπύλη εμφανίζεται στις οροφές, τα φωτιστικά σώματα και επιλεγμένες λεπτομέρειες.

Ο ρυθμός αποδίδεται μέσα από επαναλαμβανόμενα κατακόρυφα στοιχεία και αλληλουχίες οριζόντιων και κατακόρυφων επιπέδων.

 

Ένα ξενοδοχείο ανοιχτό στην πόλη

Τρεις βασικοί χώροι διευρύνουν το πρόγραμμα του ξενοδοχείου και είναι ανοιχτοί και στο κοινό.

Το Rebels Brew λειτουργεί ως coffee shop και bar με άμεσο πρόσωπο στον πεζόδρομο της Ερμού. Τα Collaborative Studios προσφέρουν χώρους για επαγγελματικές συναντήσεις και εργασία, ενώ το Focal, στο υψηλότερο βατό επίπεδο, λειτουργεί ως bar-restaurant και ανεξάρτητος γαστρονομικός προορισμός.

Οι χρήσεις αυτές δημιουργούν μια περισσότερο άμεση σχέση με την καθημερινή ζωή του κέντρου.

Οι κοινόχρηστοι χώροι δεν λειτουργούν αποκλειστικά ως παροχές για τους ενοίκους, αλλά συμμετέχουν στη δημόσια δραστηριότητα της περιοχής.

 

 

Επανερμηνεία της αθηναϊκής στοάς

Στο ισόγειο οργανώνονται η υποδοχή, τα καθιστικά, η βιβλιοθήκη, η κουζίνα και το Rebels Brew, σε άμεση σχέση με τους χώρους κίνησης.

Ο επανασχεδιασμός της κεντρικής εισόδου βασίζεται στην επανερμηνεία της αθηναϊκής στοάς, ενός χαρακτηριστικού στοιχείου της σύγχρονης πόλης. Αντί για ένα απόλυτο όριο ανάμεσα στον δρόμο και το ξενοδοχείο, δημιουργείται μια περισσότερο ομαλή μετάβαση από τον πεζόδρομο της Ερμού προς το εσωτερικό.

Η έννοια του ρυθμού συνδέεται έτσι και με την κίνηση. Η ροή της πόλης συνεχίζεται μέσα στο κτίριο, μετατρέποντας την είσοδο σε ενδιάμεσο χώρο και όχι απλώς σε σημείο πρόσβασης.

 

Εργασία, άσκηση και φιλοξενία

Στον πρώτο όροφο χωροθετούνται τα Collaborative Studios και το Electro Studio Gym.

Οι δύο λειτουργίες διευρύνουν την τυπική οργάνωση ενός ξενοδοχείου. Οι χώροι εργασίας ανταποκρίνονται σε υβριδικές μορφές επαγγελματικής δραστηριότητας, ενώ το γυμναστήριο αποτελεί μια ακόμη εξωστρεφή χρήση μέσα στο κτίριο.

Από τον δεύτερο μέχρι τον ένατο όροφο οργανώνονται τα δωμάτια. Στον δέκατο, το υψηλότερο βατό επίπεδο, βρίσκεται το Focal, με τρεις βεράντες, δύο από τις οποίες έχουν απρόσκοπτη θέα προς την Ακρόπολη.

Το πρόγραμμα αναπτύσσεται επομένως κατακόρυφα: από τις περισσότερο δημόσιες λειτουργίες στο επίπεδο της πόλης, προς τα δωμάτια και, τελικά, το εστιατόριο στο δώμα.

 

 

Νέα βάση στην υφιστάμενη όψη

Το μεγαλύτερο μέρος της πρόσοψης, μαζί με τα ανοίγματα των δωματίων προς την Ερμού, διατηρείται.

Αντίθετα, το κατώτερο τμήμα επανασχεδιάζεται πλήρως, ακριβώς στο σημείο όπου το κτίριο συναντά τον πεζόδρομο. Μια νέα ζώνη σε απόχρωση πράσινου της ελιάς καταλαμβάνει το ισόγειο και τον ημιώροφο και λειτουργεί οπτικά ως βάση της σύνθεσης.

Καμάρες οργανώνουν τη νέα αυτή ζώνη, ενώ ένα φωτιζόμενο στέγαστρο σηματοδοτεί την είσοδο. Η ιδιαίτερη κάτοψή του έρχεται σε αντίστιξη με τη γραμμικότητα του πεζόδρομου και εισάγει μια δυναμική κίνηση στην όψη.

Η σημαντικότερη εξωτερική μεταβολή συγκεντρώνεται έτσι στο επίπεδο άμεσης επαφής του ξενοδοχείου με την πόλη.

 

Ο ρυθμός ως σύστημα σχεδιασμού

Στα δωμάτια, τους κοινόχρηστους χώρους και την όψη, ο ρυθμός αποδίδεται μέσα από την επανάληψη, τις αλληλουχίες, τις καμπύλες και την κίνηση.

Δεν λειτουργεί ως πρόσθετο γραφιστικό θέμα, αλλά συνδέει διαφορετικές κλίμακες του έργου: τα επαναλαμβανόμενα στοιχεία των δωματίων, την κυκλοφορία στους κοινόχρηστους χώρους, την επανερμηνεία της αθηναϊκής στοάς και τη νέα βάση της όψης προς την Ερμού.

Οι Mutiny Architects επανασχεδιάζουν έτσι ένα ιστορικό ξενοδοχείο της Αθήνας διατηρώντας μεγάλο μέρος της υφιστάμενης αστικής του παρουσίας και επεμβαίνοντας κυρίως στη σχέση ανάμεσα στη φιλοξενία, τις νέες χρήσεις και την καθημερινή ζωή του κέντρου.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ek302 | Νοέμβριος 2025, στην ενότητα CITY.

Ένα συγκρότημα κατοικιών κοντά στη μαρίνα της Καλαμάτας συνδυάζει μόνιμη και προσωρινή κατοίκηση μέσα από δύο αυτόνομους όγκους, σκιασμένους ενδιάμεσους χώρους και μια υλική παλέτα με αναφορές στο μεσσηνιακό τοπίο.

Το O-Living στην Καλαμάτα από τους Kipseli Architects είναι ένα συγκρότημα κατοικιών 550τ.μ., που ολοκληρώθηκε το 2025 κοντά στη μαρίνα της πόλης. Αναπτύσσεται σε δύο αυτόνομα κτίρια και περιλαμβάνει τέσσερα ενοικιαζόμενα διαμερίσματα και τέσσερις κατοικίες μόνιμης χρήσης, τα οποία συνδέονται μέσα από μια κοινή αρχιτεκτονική γλώσσα με αφετηρία το κλίμα και το τοπίο της Μεσσηνίας.

Οι δύο διαφορετικοί τρόποι κατοίκησης αποτυπώνονται στην οργάνωση των όγκων και των ενδιάμεσων υπαίθριων χώρων. Γκριζοπράσινες επιφάνειες συνδυάζονται με λευκό, καλάμι, ψάθα και ξυλεία, ενώ η ελιά επανέρχεται ως βασικό στοιχείο της χωρικής και υλικής σύνθεσης.

 

Δύο διαφορετικοί τρόποι κατοίκησης

Το συγκρότημα συνδυάζει την προσωρινή με τη μόνιμη κατοίκηση χωρίς οι δύο χρήσεις να συγχωνεύονται σε ένα ενιαίο κτίριο.

Τα δύο τμήματα διατηρούν λειτουργική αυτονομία, ενώ οι κοινές αναλογίες, τα υλικά και οι περιβαλλοντικοί χειρισμοί εξασφαλίζουν τη συνοχή του συνόλου.

Ο χώρος ανάμεσά τους δεν αντιμετωπίζεται ως υπόλειμμα. Στο πρώτο επίπεδο διαμορφώνεται ένας μικρός κήπος με μια ώριμη ελιά, ο οποίος λειτουργεί ως ενδιάμεση υπαίθρια ζώνη ανάμεσα στη μόνιμη και την προσωρινή κατοίκηση.

Η φύτευση εξασφαλίζει απόσταση και ιδιωτικότητα, διατηρώντας παράλληλα την οπτική συνέχεια του συγκροτήματος.

 

Ένα σκιασμένο κατώφλι στο ισόγειο

Στο επίπεδο του ισογείου, η pilotis μετατρέπεται σταδιακά σε μια μικρή φυτεμένη στοά, με χαρακτήρα περισσότερο κοντά σε αίθριο παρά σε συμβατικό πέρασμα.

Φυτεμένα καθιστικά, χαμηλά σκαλοπάτια και ένα τμήμα διπλού ύψους οργανώνουν τις διαφορετικές στάθμες και ενσωματώνουν τη βλάστηση, δημιουργώντας ένα σκιερό και δροσερό κατώφλι πριν από την είσοδο στις κατοικίες.

Η βάση του κτιρίου χαρακτηρίζεται από επιφάνειες σφυρήλατου σκυροδέματος και διακριτικές λεπτομέρειες πράσινου μαρμάρου. Η περισσότερο αδρή υλικότητα διαφοροποιεί το ισόγειο και διαμορφώνει τη μετάβαση ανάμεσα στον δρόμο, τη φύτευση και τους εσωτερικούς χώρους.

Στο πίσω αίθριο, μια νεαρή ελιά συμπληρώνει τη ζώνη εισόδου και επαναφέρει το βασικό στοιχείο αναφοράς του έργου.

 

Κινητά πετάσματα από καλάμι

Στην κύρια όψη, συρόμενα πετάσματα από καλάμι δημιουργούν ένα μεταβαλλόμενο φίλτρο ανάμεσα στις κατοικίες και τον δρόμο.

Τα πετάσματα ρυθμίζουν το φυσικό φως και την ιδιωτικότητα, ενώ επιτρέπουν στην εικόνα της όψης να μεταβάλλεται ανάλογα με τη χρήση.

Η φυσική υφή του καλαμιού δημιουργεί αντίστιξη με τις περισσότερο ορυκτές επιφάνειες του σκυροδέματος και του επιχρίσματος, εντάσσοντας ένα ακόμη στοιχείο του μεσσηνιακού τοπίου στην αρχιτεκτονική σύνθεση.

Η όψη δεν λειτουργεί έτσι ως στατικό κέλυφος, αλλά ως ένα ρυθμιζόμενο ενδιάμεσο όριο.

 

Γκριζοπράσινες επιφάνειες και φυσικά υλικά

Η ελιά δεν αποτελεί μόνο συμβολική αναφορά, αλλά καθορίζει σε μεγάλο βαθμό και τη χρωματική παλέτα.

Οι γκριζοπράσινες επιφάνειες συνδυάζονται με λευκό, καλάμι, ψάθα και ξυλεία, συγκροτώντας μια περιορισμένη παλέτα χρωμάτων και υφών που συνδέεται με τη μεσσηνιακή γη χωρίς να αναπαράγει κυριολεκτικά παραδοσιακές μορφές.

Η φύτευση ενσωματώνεται σε διαφορετικές στάθμες, από το ισόγειο μέχρι τον υπερυψωμένο κήπο, δημιουργώντας συνέχεια ανάμεσα στα φυσικά και τα δομημένα στοιχεία.

Τα υλικά, τα στοιχεία σκίασης και η βλάστηση λειτουργούν επομένως ως μέρη της ίδιας περιβαλλοντικής στρατηγικής.

 

Υποχώρηση του τελευταίου ορόφου και φυσικό φως

Ο τελευταίος όροφος υποχωρεί σε σχέση με το κύριο περίγραμμα του κτιρίου, μειώνοντας την αντιληπτή κλίμακα του συγκροτήματος μέσα στον αστικό ιστό.

Η υποχώρηση δημιουργεί παράλληλα σαφέστερη διαβάθμιση ανάμεσα στις στάθμες και ελαφρύνει οπτικά το ανώτερο τμήμα σε σχέση με τη περισσότερο συμπαγή βάση.

Κατάλληλα τοποθετημένοι φεγγίτες επιτρέπουν στο φυσικό φως να εισχωρεί βαθύτερα στο εσωτερικό και συμπληρώνουν τα ανοίγματα των όψεων και τους σκιασμένους υπαίθριους χώρους.

Το κτίριο ανταποκρίνεται έτσι στην ένταση του μεσσηνιακού φωτός μέσα από μια ακολουθία φίλτρων, υποχωρήσεων και ενδιάμεσων ζωνών.

 

Ένα μεσσηνιακό αφήγημα μέσα στην πόλη

Το O-Living μεταφέρει στοιχεία του μεσσηνιακού τοπίου σε ένα σύγχρονο αστικό συγκρότημα κατοικιών μέσα από τα υλικά, τη φύτευση και τη διαχείριση του κλίματος.

Οι ελιές, τα πετάσματα από καλάμι, η σκιασμένη pilotis και οι γκριζοπράσινες επιφάνειες δεν λειτουργούν ως διακοσμητικές αναφορές. Συμμετέχουν άμεσα στη ρύθμιση της ιδιωτικότητας, του φυσικού φωτός και της κυκλοφορίας.

Οι Kipseli Architects συνδέουν με αυτόν τον τρόπο δύο διαφορετικές μορφές κατοίκησης μέσα σε μια κοινή αρχιτεκτονική ταυτότητα, διαμορφώνοντας ένα κτίριο που μεσολαβεί ανάμεσα στον αστικό ιστό της Καλαμάτας και τον χαρακτήρα του παράκτιου μεσσηνιακού τοπίου.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στην ετήσια δίγλωσση έκδοση Condo Buildings Vol.4 των ek Architectural Publications, με τον τίτλο «Μεσσηνιακό αφήγημα».

Ένα διατηρητέο πρώην σανατόριο μέσα στο ελατοδάσος της Αρκαδίας αποκαθίσταται ως ξενοδοχείο 32 δωματίων, διατηρώντας τη μνημειακή πέτρινη δομή του και εντάσσοντας μια περιορισμένη παλέτα ξυλείας, terrazzo και φυσικής πέτρας.

Το Manna Arcadia στη Βυτίνα, με αρχιτεκτονικό και εσωτερικό σχεδιασμό από τους K-Studio και μελέτη εφαρμογής από τους Monogon, στεγάζεται σε ένα πρώην σανατόριο του 1929 στο Μαίναλο. Το διατηρητέο κτίριο, σε υψόμετρο περίπου 1.200m μέσα στο αρκαδικό δάσος, μετατρέπεται σε ξενοδοχείο 32 δωματίων, διατηρώντας τον αρχιτεκτονικό χαρακτήρα και τα υλικά ίχνη της προηγούμενης χρήσης του.

Το κτίριο είχε αρχικά σχεδιαστεί ως σανατόριο για ασθενείς με φυματίωση, με το ορεινό κλίμα, τον καθαρό αέρα και την απομόνωση να αποτελούν μέρος της θεραπευτικής αντίληψης της εποχής. Μετά την εγκατάλειψή του, τμήματα της κατασκευής και υλικά αφαιρέθηκαν ή επαναχρησιμοποιήθηκαν σε γειτονικά κτίσματα. Η νέα επέμβαση ξεκινά επομένως από τη διατήρηση και συμπλήρωση ενός κελύφους που είχε επιβιώσει αποσπασματικά.

 

Αποκατάσταση του υφιστάμενου κελύφους

Ο σχεδιασμός διατηρεί όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος της αρχικής κατασκευής και χρησιμοποιεί την υπάρχουσα υλικότητα ως αφετηρία για τις νέες επεμβάσεις.

Αντί να αποκατασταθεί το κτίριο σε μια εξιδανικευμένη ιστορική μορφή, παραμένουν εμφανή τα ίχνη του χρόνου, ενώ τα νέα τελειώματα επιλέγονται ώστε να συνυπάρχουν με την αρχική δομή. Φυσικά επιχρίσματα, πέτρα, ξυλεία και terrazzo συγκροτούν μια περιορισμένη παλέτα που διατηρεί τον αυστηρό χαρακτήρα του πρώην σανατορίου.

Τα έντονα φθαρμένα δάπεδα terrazzo αντικαθίστανται με νέες συνθέσεις από αδρανή τοπικής προέλευσης. Στους χώρους εστίασης και spa του κατώτερου επιπέδου χρησιμοποιούνται πέτρινα δάπεδα, ενώ φυσική πέτρα επανέρχεται σε κατώφλια και ποδιές ανοιγμάτων.

Η ξυλεία καστανιάς εισάγει μια θερμότερη υλικότητα απέναντι στις περισσότερο ορυκτές επιφάνειες.

 

Συμπλήρωση της αρχικής δομής

Η επέμβαση επαναφέρει σε χρήση τμήματα του συγκροτήματος που είχαν χαθεί ή παρέμεναν ανενεργά.

Ένας νέος όγκος κατασκευάζεται στο αποτύπωμα παλιού ερειπωμένου βοηθητικού κτίσματος, ενώ η αποκατάσταση της στέγης επιτρέπει τη δημιουργία του επιπέδου της σοφίτας. Οι προσθήκες αυξάνουν τη λειτουργική επιφάνεια χωρίς να εισάγουν μια ανεξάρτητη μορφολογική γλώσσα.

Σε συνολική επιφάνεια περίπου 2.982τ.μ. οργανώνονται 32 δωμάτια, υποδοχή, καθιστικό, bar, εστιατόριο, spa, γυμναστήριο και οι απαραίτητες υποστηρικτικές λειτουργίες.

Οι μεγάλοι κοινόχρηστοι χώροι συνυπάρχουν με μικρότερες, περισσότερο προστατευμένες περιοχές, διατηρώντας τη διαφορετική κλίμακα των υφιστάμενων χώρων.

Ξύλινος κάνναβος στα δωμάτια

Στα δωμάτια, ένας κάνναβος από βουρτσισμένη ξυλεία οργανώνει τις επιμέρους λειτουργίες.

Η γεωμετρία του ορίζει τις περιοχές ύπνου, λουτρού και αποθήκευσης και επαναλαμβάνεται στη χάραξη των δαπέδων από terrazzo και μάρμαρο. Η επίπλωση και οι σταθερές κατασκευές εντάσσονται έτσι σε ένα κοινό σύστημα αντί να αντιμετωπίζονται ως ανεξάρτητα αντικείμενα.

Η περιορισμένη υλική παλέτα διατηρείται και στους ιδιωτικούς χώρους. Η ξυλεία δημιουργεί αντίστιξη με την πέτρα και το terrazzo, ενώ οι ουδέτερες αποχρώσεις συνδέουν τα νέα στοιχεία με το υφιστάμενο κέλυφος.

Ο σχεδιασμός αποφεύγει με αυτόν τον τρόπο την επανάληψη ενός τυποποιημένου ξενοδοχειακού δωματίου και βασίζεται περισσότερο στη σχέση ανάμεσα στην κατασκευή, το υλικό και τη χρήση.

 

Ίχνη του χρόνου και νέες επιφάνειες

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στον τρόπο με τον οποίο τα νέα υλικά συνυπάρχουν με την παλαιωμένη κατασκευή.

Το υφιστάμενο κτίριο δεν αντιμετωπίζεται ως ένα άθικτο ιστορικό αντικείμενο. Οι ατέλειες, οι φθορές και οι διαφοροποιήσεις στις επιφάνειες παραμένουν ευανάγνωστες, ενώ τα νέα υλικά επιλέγονται ώστε να αποκτούν τη δική τους πατίνα με την πάροδο του χρόνου.

Η σχέση αυτή γίνεται ιδιαίτερα σαφής στην αντίθεση ανάμεσα στις αδρές ορυκτές επιφάνειες και τις περισσότερο επεξεργασμένες ξύλινες κατασκευές.

Τα μεταλλικά πλαίσια των ανοιγμάτων εισάγουν ένα ακόμη σύγχρονο στοιχείο μέσα στο βαρύτερο πέτρινο κέλυφος, διατηρώντας παράλληλα το φυσικό φως και τις θεάσεις προς το δάσος.

Κοινόχρηστοι χώροι και απομόνωση

Η προηγούμενη χρήση του κτιρίου δημιουργεί ένα ιδιαίτερο υπόβαθρο για το νέο ξενοδοχειακό πρόγραμμα.

Οι μεγάλοι κοινόχρηστοι χώροι υποστηρίζουν τη συνάντηση και τη συλλογική χρήση, ενώ μικρότερες περιοχές διατηρούν περισσότερο ήσυχο και ιδιωτικό χαρακτήρα.

Το εστιατόριο, το bar και το καθιστικό αξιοποιούν τις μεγαλύτερες αίθουσες, ενώ το spa αναπτύσσεται σε περισσότερο εσωστρεφείς χώρους με εντονότερη παρουσία της πέτρας και χαμηλότερο φωτισμό.

Η εναλλαγή ανάμεσα στη συλλογική χρήση και την απομόνωση συνεχίζει, με διαφορετικούς όρους, μια βασική χωρική συνθήκη του παλιού σανατορίου.

 

Η σχέση με το αρκαδικό τοπίο

Το ελατοδάσος αποτελεί σταθερό μέρος της αρχιτεκτονικής εμπειρίας του Manna.

Η επέμβαση δεν επιχειρεί να ανταγωνιστεί την κλίμακα του τοπίου, αλλά επικεντρώνεται στην αποκατάσταση του υπάρχοντος κτιρίου και στην ενίσχυση της σχέσης του με το φυσικό περιβάλλον. Οι θεάσεις προς το δάσος, τα φυσικά υλικά και η αρχιτεκτονική τοπίου ενισχύουν αυτή τη συνέχεια.

Το Manna Arcadia αποτελεί έτσι ένα έργο επανάχρησης στο οποίο η προηγούμενη ταυτότητα του σανατορίου δεν εξαλείφεται ούτε ανακατασκευάζεται ως ιστορική εικόνα. Οι K-Studio και Monogon διατηρούν τη δομική και υλική παρουσία του κτιρίου και την προσαρμόζουν στη σύγχρονη φιλοξενία μέσα από περιορισμένες προσθήκες και σαφείς υλικούς χειρισμούς.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ek282 | Νοέμβριος 2023, στην ενότητα RESORT

Τέσσερα πρώην βυρσοδεψεία στο παραλιακό μέτωπο των Χανίων μετατρέπονται σε ξενοδοχείο 20 σουιτών, διατηρώντας τον βιομηχανικό τους χαρακτήρα μέσα από μια περιορισμένη παλέτα πέτρας, ξυλείας, μετάλλου και γυαλιού.

Το The Tanneries Hotel & Spa στα Χανιά από την Κωνσταντίνα Σμπόνια στεγάζεται σε τέσσερα συνεχόμενα πρώην βιομηχανικά κτίρια στην ιστορική περιοχή των Ταμπακαριών. Το έργο, συνολικής επιφάνειας 2.500τ.μ., ολοκληρώθηκε το 2021 και μετατρέπει το διατηρητέο συγκρότημα σε ξενοδοχείο, διατηρώντας τη μορφολογία και την υλικότητα των παλιών βυρσοδεψείων.

Αντί να εξαλείψει τα ίχνη της προηγούμενης χρήσης, η επέμβαση αξιοποιεί την υφιστάμενη λιθοδομή, τις αναλογίες των κτιρίων και την άμεση σχέση τους με τη θάλασσα. Οι τέσσερις όγκοι διαβάζονται ως ενιαίο σύνολο, διατηρώντας παράλληλα τις διαφορές που προκύπτουν από την κλίση του εδάφους και την ιστορική τους ανάπτυξη.

 

Τέσσερα βιομηχανικά κτίρια πάνω στη θάλασσα

Το συγκρότημα βρίσκεται στα Ταμπακαριά, την ιστορική περιοχή βυρσοδεψείων ανατολικά του κέντρου των Χανίων, όπου τα βιομηχανικά κτίρια αναπτύχθηκαν σε άμεση επαφή με το παραλιακό μέτωπο.

Ο σχεδιασμός διατηρεί τους τέσσερις υφιστάμενους όγκους αντί να τους αντικαταστήσει με ένα νέο ενιαίο κτίριο. Προς την πόλη, η νότια όψη παραμένει χαμηλότερη και περισσότερο διακριτική, ενώ προς τη θάλασσα το συγκρότημα αναπτύσσεται σε τρεις στάθμες, ακολουθώντας τη φυσική κλίση του εδάφους.

Η διαφοροποίηση αυτή ενισχύει τη διπλή συνθήκη του έργου: περισσότερο προστατευμένο προς τον αστικό ιστό και σταδιακά περισσότερο ανοιχτό προς το νερό.

Η μετάβαση από την πόλη προς τη θάλασσα γίνεται μέρος της ίδιας της εμπειρίας του ξενοδοχείου, καθώς τα μεγάλα ανοίγματα επιτρέπουν τη διατήρηση της οπτικής επαφής με το παραλιακό τοπίο.

 

Διατήρηση του βιομηχανικού χαρακτήρα

Η ανακαίνιση βασίζεται στη διατήρηση βασικών στοιχείων των παλιών βυρσοδεψείων και στην προσαρμογή τους στη νέα χρήση.

Οι υφιστάμενες όψεις, οι στέγες και οι δομικές επιφάνειες παραμένουν ευανάγνωστες, ενώ η πέτρα, το σκυρόδεμα, το μέταλλο και η ξυλεία επανέρχονται στη νέα διαμόρφωση.

Η επέμβαση δεν επιχειρεί να ανακατασκευάσει ένα εξιδανικευμένο ιστορικό εσωτερικό. Αντίθετα, οι νέες κατασκευές διατηρούν περισσότερο ουδέτερη και λιτή παρουσία, ώστε η αρχική υλικότητα να παραμένει εμφανής.

Η φυσική πέτρα προσδίδει βάρος και χαρακτηριστική υφή, η ξυλεία εισάγει θερμότερους τόνους, ενώ το μέταλλο και το γυαλί συγκροτούν ένα περισσότερο ακριβές σύγχρονο επίπεδο.

Μπεζ, μαύρο και γκρι διαμορφώνουν μια περιορισμένη χρωματική παλέτα, η οποία ενοποιεί τους διαφορετικούς χώρους χωρίς να μειώνει την ένταση των υφιστάμενων υλικών.

 

Είκοσι σουίτες μέσα στους υφιστάμενους όγκους

Το συγκρότημα περιλαμβάνει 20 σουίτες, οι οποίες προσαρμόζονται στις διαφορετικές διαστάσεις και γεωμετρίες των παλιών κτιρίων.

Αντί να επαναλαμβάνεται ένας ενιαίος τύπος δωματίου, οι χώροι ακολουθούν τις ιδιαιτερότητες της υφιστάμενης δομής. Η εσωτερική διαμόρφωση παραμένει λιτή, με φυσικά υλικά και κυρίως ουδέτερες αποχρώσεις, ώστε η σχέση με τη θάλασσα να διατηρεί κεντρικό ρόλο.

Τα μεγάλα ανοίγματα εισάγουν φυσικό φως και καδράρουν τη θέα, ενώ η πέτρα, η ξυλεία και το μάρμαρο δημιουργούν συνέχεια ανάμεσα στους χώρους ύπνου, διημέρευσης και λουτρού.

Στα λουτρά, οι μαρμάρινες επιφάνειες διαφοροποιούνται από τον περισσότερο αδρό χαρακτήρα του ιστορικού κελύφους χωρίς να εισάγουν μια ανεξάρτητη σχεδιαστική γλώσσα.

 

Διαπερατότητα ανάμεσα στην πόλη και τη θάλασσα

Βασικό χαρακτηριστικό της επέμβασης είναι η σταδιακή σύνδεση της αστικής με την παραθαλάσσια πλευρά του συγκροτήματος.

Μεγάλα υαλοστάσια διατηρούν τις θεάσεις προς το νερό και επιτρέπουν στη θάλασσα να παραμένει ορατή ακόμη και από τις περιοχές κυκλοφορίας.

Στους κοινόχρηστους χώρους χρησιμοποιούνται διαφορετικοί βαθμοί διαφάνειας. Στο spa και το γυμναστήριο, οι υαλότουβλοι επιτρέπουν τη διάχυση του φωτός και δημιουργούν ταυτόχρονα ένα περισσότερο προστατευμένο όριο.

Η σχέση εσωτερικού και εξωτερικού δεν οργανώνεται επομένως μέσα από έναν απόλυτο διαχωρισμό, αλλά μέσα από διαδοχικά επίπεδα διαφάνειας και ιδιωτικότητας.

 

Κοινόχρηστοι χώροι και ευεξία

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει, πέρα από τις σουίτες, χώρους υποδοχής, εστιατόριο, spa, γυμναστήριο και θερμαινόμενη εσωτερική πισίνα.

Οι κοινόχρηστες λειτουργίες ακολουθούν την ίδια υλική λογική, αποκτώντας όμως επιμέρους χαρακτηριστικά ανάλογα με τη χρήση τους. Το spa ανοίγεται προς τη θέα της θάλασσας, ενώ το εστιατόριο αναπτύσσεται σε άμεση σχέση με το παραλιακό μέτωπο.

Το παλιό βιομηχανικό συγκρότημα λειτουργεί έτσι ως μια ακολουθία διαφορετικών χώρων και όχι ως ένα ομοιογενές ξενοδοχειακό εσωτερικό.

Παρά τη διαφοροποίηση των χρήσεων, η κοινή παλέτα και η επανάληψη των φυσικών υλικών εξασφαλίζουν τη συνοχή του συνόλου.

 

Επανάχρηση στα Ταμπακαριά

Το The Tanneries Hotel & Spa οργανώνεται τελικά γύρω από τη διατήρηση της ταυτότητας των τεσσάρων βιομηχανικών κτιρίων και την προσαρμογή τους σε μια νέα χρήση.

Η πέτρινη κατασκευή, η άμεση σχέση με τη θάλασσα και οι διαφορετικές αναλογίες των υφιστάμενων χώρων παραμένουν εμφανείς, ενώ οι σύγχρονες επεμβάσεις εντάσσουν τις τεχνικές και λειτουργικές απαιτήσεις ενός ξενοδοχείου χωρίς να αποκρύπτουν το αρχικό κέλυφος.

Η Κωνσταντίνα Σμπόνια χρησιμοποιεί μια περιορισμένη υλική παλέτα και τη σχέση ανάμεσα στην πόλη και το νερό για να δώσει νέα χρήση στα πρώην βυρσοδεψεία, διατηρώντας τη βιομηχανική τους παρουσία μέσα στην ιστορική περιοχή των Ταμπακαριών.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ek282 | Νοέμβριος 2023, στην ενότητα CITY.

Ο συνολικός επανασχεδιασμός του Rocabella Mykonos οργανώνει το ξενοδοχείο ως μια ακολουθία προστατευμένων διαδρομών, υπόσκαφων αναφορών και φυτεμένων υπαίθριων χώρων, με πέτρα, ξυλεία και γήινες επιφάνειες να ενοποιούν το υφιστάμενο συγκρότημα.

Ο επανασχεδιασμός του Rocabella Mykonos από τον Ελευθέριο Αμπατζή ξεκίνησε το 2022 ως συνολική αναδιαμόρφωση ενός ξενοδοχειακού συγκροτήματος που αναπτύσσεται από το 2000. Η επέμβαση περιλαμβάνει την ανακατασκευή των εσωτερικών και εξωτερικών χώρων, την προσθήκη νέων δωματίων και λειτουργιών και την αναπροσαρμογή χρήσεων στο υφιστάμενο κέλυφος.

Αφετηρία της νέας ταυτότητας αποτελεί το ίδιο το όνομα του ξενοδοχείου —Rocabella, «όμορφος βράχος» στα ιταλικά— και ο γρανιτένιος βράχος που κυριαρχούσε αρχικά στο σημείο. Τμήμα του χρειάστηκε να ανασκαφεί κατά την κατασκευή, ενώ θραύσματά του παραμένουν διάσπαρτα στους κοινόχρηστους χώρους. Η σχεδιαστική προσέγγιση αξιοποιεί αυτή τη γεωλογική αναφορά, δημιουργώντας χώρους που δίνουν την αίσθηση ότι έχουν λαξευτεί μέσα στο έδαφος.

 

Μια διαδρομή μέσα στο βραχώδες τοπίο

Η χωρική οργάνωση αναπτύσσεται ως ένα δίκτυο μονοπατιών, διαδρόμων και διαφορετικών επιπέδων και όχι ως ένας ενιαίος ξενοδοχειακός όγκος.

Οι διαδρομές συνδέουν χώρους διαφορετικών αναλογιών, βαθμών περίκλεισης και ιδιωτικότητας. Η ακανόνιστη ακολουθία τους παραπέμπει σε ένα σύστημα κοιλοτήτων μέσα στον βράχο, εναλλάσσοντας προστατευμένα εσωτερικά σημεία με ανοίγματα προς το τοπίο.

Η κυκλοφορία γίνεται έτσι μέρος της εμπειρίας του ξενοδοχείου. Στενότερα περάσματα οδηγούν σε βεράντες και κοινόχρηστους χώρους, ενώ οι μεταβολές των επιπέδων δημιουργούν σταδιακές μεταβάσεις από περισσότερο εκτεθειμένες σε περισσότερο προστατευμένες περιοχές.

 

Διαφορετικά δωμάτια, κοινή σχεδιαστική γλώσσα

Τα δωμάτια διαφοροποιούνται μεταξύ τους, ακολουθώντας την ιδέα ότι καθένα αποτελεί μια διαφορετική κοιλότητα του «όμορφου βράχου».

Η διάταξη και οι αναλογίες μεταβάλλονται ανάλογα με τη θέση και τον προσανατολισμό τους. Παράλληλα, οι χώροι προστατεύονται από τον έντονο ήλιο και τον άνεμο, διατηρώντας ανεμπόδιστες θεάσεις προς τη θάλασσα, το λιμάνι της Μυκόνου, τη Δήλο και τη Ρήνεια.

Πίσω από το λευκό κυκλαδίτικο κέλυφος, οι εσωτερικοί χώροι αποκτούν θερμότερη και περισσότερο αδρή υλικότητα. Η ξυλεία και η πέτρα συνδυάζονται με τσιμεντοκονία σε γήινες αποχρώσεις, η οποία καλύπτει ομοιογενώς τις εσωτερικές επιφάνειες και επανέρχεται στους κοινόχρηστους χώρους.

 

Πέτρα, ξυλεία και γήινες επιφάνειες

Η επιλογή των υλικών ενισχύει τη σχέση της αρχιτεκτονικής με το βραχώδες τοπίο.

Οι πέτρινες επιφάνειες διατηρούν έντονη υφή, ενώ η ξυλεία εισάγει θερμότερους τόνους. Η συνεχής τσιμεντοκονία περιορίζει τις οπτικές διακοπές και συνδέει τις διαφορετικές περιοχές σε επίπεδο υλικότητας.

Η ταυτότητα του εσωτερικού δεν βασίζεται σε μια διακοσμητική απόδοση της κυκλαδίτικης αρχιτεκτονικής. Διαμορφώνεται κυρίως μέσα από τη μάζα, την υφή, τη σκιά και μια περιορισμένη παλέτα φυσικών υλικών.

Η περισσότερο γήινη εικόνα του εσωτερικού δημιουργεί παράλληλα αντίστιξη με το φωτεινό λευκό των εξωτερικών όγκων.

 

Rocabella Villa

Πέρα από την αναδιαμόρφωση των υφιστάμενων δωματίων, στο πρόγραμμα προστίθεται η Rocabella Villa, μια ανεξάρτητη κατοικία με ιδιωτική πισίνα.

Η villa εντάσσεται λειτουργικά στο συγκρότημα και έχει άμεση πρόσβαση στους κοινόχρηστους χώρους του ξενοδοχείου, διατηρώντας ταυτόχρονα μεγαλύτερο βαθμό ιδιωτικότητας και απομόνωσης.

Η σχέση αυτή ανάμεσα στις κοινές παροχές και την ιδιωτική κατοίκηση ακολουθεί τη συνολική λογική του έργου, όπου η έκθεση, η προστασία και η κοινωνική επαφή μεταβάλλονται σταδιακά μέσα στο συγκρότημα.

 

Φύτευση και επανένταξη στο τοπίο

Η φύτευση αποτελεί καθοριστικό μέρος του επανασχεδιασμού.

Διαμορφώνονται φυτεμένα δώματα και νέες ζώνες φύτευσης περιμετρικά του ξενοδοχείου, ενώ σημαντικό μέρος των προηγουμένως κενών χώρων φυτεύεται με γηγενή κακτοειδή.

Η βλάστηση περιορίζει οπτικά την παρουσία των δομημένων επιφανειών και επαναφέρει φυτεμένες περιοχές μέσα στο πυκνά διαμορφωμένο συγκρότημα.

Δεν αντιμετωπίζεται επομένως ως πρόσθετο διακοσμητικό στοιχείο, αλλά ως μέρος της συνολικής αρχιτεκτονικής αναδιοργάνωσης και της σχέσης του ξενοδοχείου με το άνυδρο κυκλαδίτικο τοπίο.

 

Ενοποίηση του συγκροτήματος

Κύριος στόχος της επέμβασης είναι η αισθητική ενοποίηση ενός ξενοδοχείου που είχε δεχθεί διαδοχικές προσθήκες και μετατροπές από την αρχική του κατασκευή.

Αντί τα δωμάτια, οι κοινόχρηστοι χώροι και οι εξωτερικές περιοχές να αντιμετωπίζονται ως ανεξάρτητες παρεμβάσεις, εισάγεται ένα κοινό χωρικό και υλικό λεξιλόγιο σε όλο το συγκρότημα.

Οι προστατευμένες διαδρομές, οι χώροι που παραπέμπουν σε κοιλότητες του βράχου, η φύτευση και οι γήινες επιφάνειες ανταποκρίνονται παράλληλα στις κλιματικές συνθήκες της Μυκόνου, περιορίζοντας την έκθεση στον ήλιο και τον άνεμο.

Το Rocabella Mykonos οργανώνεται έτσι γύρω από διαδοχικές μεταβάσεις ανάμεσα στην περίκλειση και την εξωστρέφεια, την κοινή χρήση και την ιδιωτικότητα, το δομημένο και το φυσικό τοπίο.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ek299 | Ιούλιος–Αύγουστος 2025, στην ενότητα INTERIORS.

Μια διατηρητέα κατοικία του 19ου αιώνα στα Βαπόρια της Σύρου μετατρέπεται σε ξενοδοχείο πέντε αστέρων μέσα από την αποκατάσταση της λιθοδομής, των οροφογραφιών και των μαρμάρινων επιφανειών, ενώ οι παλιές στέρνες αποκτούν νέα χρήση ως χώροι ευεξίας.

Το Argini Hotel Syros, με εσωτερικό σχεδιασμό από τους Costas Gagos Architecture & Design και TREE COMPANY, στεγάζεται σε μια διατηρητέα νεοκλασική κατοικία στα Βαπόρια της Ερμούπολης. Το κτίριο, με καταβολές στον 19ο αιώνα ως οικία του Γρηγόρη Πάικου, μέλους της Φιλικής Εταιρείας, αποκαταστάθηκε και μετατράπηκε σε ξενοδοχείο πέντε αστέρων, διατηρώντας σημαντικά στοιχεία της ιστορικής του δομής.

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει επτά δωμάτια και τέσσερις σουίτες, εστιατόριο, bar με θέα στο Αιγαίο και χώρο ευεξίας με χαμάμ, jacuzzi και εσωτερική πισίνα. Η επέμβαση οργανώνεται γύρω από τη σχέση της υφιστάμενης λιθοδομής με τον αποκατεστημένο διάκοσμο και τις νέες λειτουργίες φιλοξενίας.

 

Διατήρηση της υφιστάμενης λιθοδομής

Η αρχική λιθοδομή παραμένει βασικό στοιχείο της αρχιτεκτονικής ταυτότητας του ξενοδοχείου.

Οι πέτρινοι τοίχοι, που σε ορισμένα σημεία φτάνουν σε πάχος το 1,20m, διατηρούνται εμφανείς, ώστε η κατασκευή και η κλίμακα της ιστορικής κατοικίας να παραμένουν ευανάγνωστες. Η φυσική πέτρα συνδυάζεται με μάρμαρο στους κοινόχρηστους χώρους, τις περιοχές κυκλοφορίας και τα δωμάτια.

Αντί να εφαρμοστεί μια ενιαία σύγχρονη στρώση πάνω στο υπάρχον κτίριο, διατηρούνται οι διαφοροποιήσεις στην υφή, τα υλικά και τον διάκοσμο. Οι νέες επεμβάσεις εντάσσονται σε αυτό το πλαίσιο χωρίς να αποκρύπτουν την αρχική κατασκευή.

 

Το μάρμαρο ως στοιχείο συνέχειας

Το μάρμαρο επανέρχεται στους διαφορετικούς χώρους και λειτουργεί ως κοινό υλικό της νέας διαμόρφωσης.

Στους κοινόχρηστους χώρους, τα γεωμετρικά μαρμάρινα δάπεδα αντλούν αναφορές από τον αρχικό χαρακτήρα της κατοικίας, χωρίς να επιχειρούν την πιστή αναπαραγωγή του. Η ίδια λογική συνεχίζεται στους διαδρόμους και τις αίθουσες, δημιουργώντας συνέχεια ανάμεσα στις διαφορετικές περιοχές.

Στα λουτρά χρησιμοποιούνται διαφορετικά μάρμαρα, όπως λευκό Διονύσου, πράσινο Τήνου και γκρίζο Grigio Carnico. Οι μεταβολές στην απόχρωση και τα νερά του υλικού διαφοροποιούν τους επιμέρους χώρους, διατηρώντας παράλληλα μια κοινή υλική γλώσσα.

 

Αποκατάσταση των οροφογραφιών

Ένα από τα περισσότερο απαιτητικά μέρη της επέμβασης ήταν η αποκατάσταση των ζωγραφικών διακοσμήσεων στις οροφές των δωματίων και των σουιτών.

Οι οροφογραφίες και οι τοιχογραφίες, φιλοτεχνημένες από Ιταλούς και ντόπιους καλλιτέχνες, περιλαμβάνουν λαογραφικά στοιχεία, μορφές που σχετίζονται με την Ελληνική Επανάσταση και αναγεννησιακά μοτίβα.

Η σύγχρονη επίπλωση και ο φωτισμός διατηρούν περισσότερο ήπια παρουσία γύρω από αυτές τις επιφάνειες, επιτρέποντας στις αρχικές αναλογίες, τα μεγάλα ύψη και τον ζωγραφικό διάκοσμο να παραμένουν κυρίαρχα στοιχεία των χώρων.

Η αντίθεση ανάμεσα στον αποκατεστημένο διάκοσμο και τις λιτότερες νέες επεμβάσεις αποφεύγει την ανακατασκευή ενός γενικευμένου «ιστορικού» εσωτερικού.

 

Κοινόχρηστοι χώροι και εσωτερικό αίθριο

Οι κοινόχρηστες λειτουργίες αναπτύσσονται σε μια ακολουθία χώρων όπου τα ιστορικά στοιχεία συνυπάρχουν με τις νέες χρήσεις.

Η εμφανής πέτρα, τα ξύλινα δάπεδα, οι μαρμάρινες επιφάνειες και τα υφιστάμενα ανοίγματα παραμένουν ευανάγνωστα, ενώ η νέα επίπλωση και ο φωτισμός υποστηρίζουν τη λειτουργία του ξενοδοχείου χωρίς να υπερισχύουν του αρχικού κελύφους.

Το εσωτερικό αίθριο επεκτείνει τις κοινόχρηστες λειτουργίες σε έναν προστατευμένο υπαίθριο χώρο, ο οποίος ορίζεται από τις εμφανείς λιθοδομές των υφιστάμενων όψεων.

 

Χώροι ευεξίας στις παλιές στέρνες

Οι παλιές στέρνες του κτιρίου μετατρέπονται σε χώρους χαλάρωσης και ευεξίας.

Η υφιστάμενη θολωτή γεωμετρία φιλοξενεί το χαμάμ και την εσωτερική θερμαινόμενη πισίνα με jacuzzi. Πέτρα και μάρμαρο συνδυάζονται με διάχυτο φωτισμό, αναδεικνύοντας τον κλειστό χαρακτήρα και τις καμπύλες των υφιστάμενων χώρων.

Η αλλαγή χρήσης αξιοποιεί επομένως τα χαρακτηριστικά των παλιών βοηθητικών χώρων αντί να τα αποκρύπτει. Το βάρος της κατασκευής, η θολωτή οροφή και η υλικότητα της πέτρας παραμένουν μέρος της νέας εμπειρίας.

 

Σύγχρονη φιλοξενία μέσα σε μια ιστορική δομή

Το Argini Hotel Syros οργανώνεται γύρω από τη συνύπαρξη των διατηρημένων αρχιτεκτονικών στοιχείων με τις νέες λειτουργίες.

Η λιθοδομή, οι οροφογραφίες και τα γεωμετρικά μαρμάρινα δάπεδα διατηρούν τη σύνδεση με την ιστορία της κατοικίας, ενώ τα δωμάτια, το εστιατόριο, το bar και οι χώροι ευεξίας προσαρμόζουν το κτίριο στη νέα του χρήση.

Η αποκατάσταση αντιμετωπίζεται ως διαδικασία επιλεκτικής διατήρησης και προσαρμογής. Ο ιστορικός χαρακτήρας παραμένει ορατός στα υλικά, τον διάκοσμο και τις αναλογίες, ενώ οι σύγχρονες επεμβάσεις εντάσσονται χωρίς να επιχειρούν να μιμηθούν την αρχική αρχιτεκτονική.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ek292 | Νοέμβριος 2024, στην ενότητα CITY.

Καρυδιά, φυσική πέτρα και παλαιωμένο δρύινο παρκέ χαρακτηρίζουν την ανακαίνιση μιας μεζονέτας 141τ.μ. κάτω από τις στέγες του Παρισιού, όπου μια σπειροειδής σκάλα και ανακλαστικές επιφάνειες ενισχύουν τη διάχυση του φυσικού φωτός στα δύο επίπεδα.

Το Stairway to Heaven στο Παρίσι από τη Véronique Cotrel είναι μια μεζονέτα 141τ.μ. στον τελευταίο όροφο ενός αρχοντικού του 17ου αιώνα, στην καρδιά της συνοικίας Marais. Το εσωτερικό επανασχεδιάστηκε συνολικά, με πλήρη καθαίρεση των υφιστάμενων χωρισμάτων και αναδιοργάνωση του κύριου επιπέδου, ενώ δύο επιπλέον υπνοδωμάτια εντάχθηκαν στον ημιώροφο.

Μια master σουίτα και μια ανοιχτή κουζίνα συμπληρώνουν το νέο πρόγραμμα. Η καρυδιά και η πέτρα επανεμφανίζονται στους διαφορετικούς χώρους και συγκροτούν μια ενιαία υλική παλέτα με έμφαση στις αντιθέσεις υφής και φωτεινότητας.

 

 

Αναδιοργάνωση σε δύο επίπεδα

Η επέμβαση βασίζεται στην πλήρη αναδιάρθρωση της αρχικής κάτοψης.

Ο κύριος όροφος ανοίγεται και επαναπροσδιορίζεται λειτουργικά, ενώ ο ημιώροφος αξιοποιείται για τη δημιουργία δύο επιπλέον υπνοδωματίων. Η νέα οργάνωση αντιμετωπίζει τα δύο επίπεδα ως μέρη ενός ενιαίου εσωτερικού, αξιοποιώντας την ιδιαίτερη γεωμετρία κάτω από την επικλινή στέγη.

Η ανοιχτή κουζίνα εντάσσεται στους χώρους διημέρευσης, ενώ η κύρια σουίτα οργανώνεται στο αναδιαμορφωμένο βασικό επίπεδο.

Αντί για την εισαγωγή πολλών διαφορετικών τελειωμάτων, ο σχεδιασμός βασίζεται στην επανάληψη μιας περιορισμένης ομάδας υλικών.

 

Καρυδιά και πέτρα

Η καρυδιά διατρέχει τους διαφορετικούς χώρους της κατοικίας και αποτελεί ένα από τα βασικά στοιχεία της σύνθεσης.

Η σκούρα, θερμή επιφάνειά της δημιουργεί αντίστιξη με τον ορυκτό χαρακτήρα της πέτρας, αναδεικνύοντας τη διαφορετική υφή των δύο υλικών. Η συνύπαρξή τους παραπέμπει διακριτικά στο πνεύμα των interiors της δεκαετίας του 1970, χωρίς να αναπαράγει κυριολεκτικά τη γλώσσα της περιόδου.

Η ίδια υλική παλέτα επανέρχεται στους χώρους διημέρευσης, την κουζίνα και τις ιδιωτικές περιοχές, δημιουργώντας συνέχεια ανάμεσα στις διαφορετικές λειτουργίες.

 

Η σπειροειδής σκάλα ως κεντρικό στοιχείο

Μια λευκή σπειροειδής σκάλα αποτελεί βασικό στοιχείο του κύριου χώρου.

Η σκάλα συνδέει το βασικό επίπεδο με τον ημιώροφο, ενώ η βάση της επενδύεται με μάρμαρο Serpeggiante Grey. Η συμπαγής πέτρινη βάση λειτουργεί ως αντίβαρο στην περισσότερο ελαφριά παρουσία της λευκής σπειροειδούς κατασκευής.

Η καμπύλη γεωμετρία της εισάγει μια διαφορετική γραμμή μέσα στο εσωτερικό, απέναντι στις περισσότερο γραμμικές επιφάνειες της καρυδιάς, του δαπέδου και της επίπλωσης.

Η σκάλα δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως στοιχείο κυκλοφορίας, αλλά συμμετέχει ενεργά στη σύνθεση του καθιστικού και ενισχύει την οπτική σύνδεση των δύο επιπέδων.

 

Ενίσχυση του φυσικού φωτός

Βασική πρόκληση του σχεδιασμού ήταν η καλύτερη διάχυση του φυσικού φωτός στο σύνολο της κατοικίας.

Τα παράθυρα που προεξέχουν από την επικλινή στέγη διαθέτουν σχετικά βαθιές πλευρικές επιφάνειες. Οι επιφάνειες αυτές επενδύονται με καθρέφτες, αντανακλώντας το φως προς το εσωτερικό και διευρύνοντας οπτικά τον χώρο.

Μέσα από τις ανακλάσεις, στοιχεία της εξωτερικής βλάστησης μεταφέρονται επίσης οπτικά στο εσωτερικό, διευρύνοντας το πεδίο γύρω από τα ανοίγματα.

Ο χειρισμός αξιοποιεί έτσι την ίδια τη γεωμετρία των παραθύρων ως μέρος της στρατηγικής φυσικού φωτισμού.

 

Φως και ιδιωτικότητα στον ημιώροφο

Το φυσικό φως μεταφέρεται και στα υπνοδωμάτια του ημιώροφου.

Για να διατηρηθεί η ιδιωτικότητα χωρίς να διακοπεί η διάχυση του φωτός, οι διαχωριστικές επιφάνειες ενσωματώνουν φεγγίτες από ριγωτό γυαλί. Η ημιδιαφανής υφή επιτρέπει τη διέλευση του φωτός περιορίζοντας παράλληλα τις άμεσες θεάσεις μεταξύ των χώρων.

Το γυαλί λειτουργεί έτσι ως ενδιάμεσο στοιχείο ανάμεσα στη διαφάνεια και την περίκλειση και αντιπαραβάλλεται με τις περισσότερο συμπαγείς επιφάνειες καρυδιάς και πέτρας.

 

Παλαιωμένο δρύινο παρκέ

Το δάπεδο καλύπτεται με παλαιωμένο ανοιχτόχρωμο δρύινο παρκέ από μακριές και λεπτές σανίδες.

Η φωτεινότερη απόχρωση της δρυός δημιουργεί αντίθεση με τη σκούρα καρυδιά και ενισχύει τη φωτεινότητα του διαμερίσματος. Παράλληλα, η συνεχής διάστρωση του δαπέδου συνδέει σε επίπεδο υλικότητας τις διαφορετικές περιοχές της κατοικίας.

Η καρυδιά, η πέτρα, το γυαλί και η ανοιχτόχρωμη δρυς συγκροτούν τελικά μια περιορισμένη αλλά έντονα διαφοροποιημένη παλέτα. Οι μεταξύ τους αντιθέσεις επιτρέπουν στις μεταβολές του φυσικού φωτός κάτω από τη στέγη να αποτελέσουν ενεργό μέρος της εμπειρίας του εσωτερικού.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στην ετήσια έκδοση Apartments 2024 των ek Architectural Publications.

Σε ένα εξαιρετικά στενό οικόπεδο στο Πόρτο, ένα κτίριο κατοικιών οργανώνει έντεκα διαμερίσματα γύρω από ένα κεντρικό κλιμακοστάσιο, με διαφορετικές τυπολογίες και μια όψη από σκυρόδεμα που χαρακτηρίζεται από μεγάλα τόξα και φυτεμένα μπαλκόνια.

Το Boavista 339 στο Πόρτο από τους Paulo Merlini architects είναι ένα κτίριο κατοικιών 650τ.μ., που ολοκληρώθηκε το 2023 στη Rua de Agramonte. Το οικόπεδο έχει επιφάνεια μόλις 88τ.μ., με πρόσωπο 5,50m προς τον δρόμο και πίσω όψη που περιορίζεται στα 2,00m. Σε αυτή την ιδιαίτερα στενή γεωμετρία οργανώνονται διαμερίσματα studio και ενός υπνοδωματίου.

Η ιδιομορφία του οικοπέδου καθορίζει την κυκλοφορία, τις τυπολογίες και τη σχέση των κατοικιών με το φυσικό φως. Το κλιμακοστάσιο τοποθετείται στον κεντρικό πυρήνα, απελευθερώνοντας τις δύο όψεις, ενώ η εναλλαγή διαμερισμάτων ενός και δύο επιπέδων επιτρέπει την καλύτερη αξιοποίηση της διαθέσιμης επιφάνειας.

 

Κεντρικό κλιμακοστάσιο σε ένα στενό οικόπεδο

Το κοινόχρηστο κλιμακοστάσιο τοποθετείται στο κέντρο του κτιρίου, ακολουθώντας μια λογική οργάνωσης που συναντάται στα στενά αστικά οικόπεδα του Πόρτο.

Με την απομάκρυνση της κυκλοφορίας από την περίμετρο, οι δύο όψεις παραμένουν διαθέσιμες για ανοίγματα και το φυσικό φως εισχωρεί βαθύτερα στα διαμερίσματα.

Παράλληλα, περιορίζεται η επιφάνεια που απαιτείται για εξωτερικούς διαδρόμους και αυξάνεται η ωφέλιμη επιφάνεια των κατοικιών. Η συμπαγής αυτή οργάνωση επιτρέπει την ανάπτυξη έντεκα ανεξάρτητων διαμερισμάτων με διαφορετικές εσωτερικές διατάξεις.

Στο ισόγειο εντάσσεται επίσης ένας μικρός εμπορικός χώρος, ο οποίος επεκτείνεται προς ένα αίθριο στην πίσω πλευρά του κτιρίου.

 

Κατοικίες ενός και δύο επιπέδων

Οι περιορισμένες διαστάσεις του οικοπέδου οδηγούν σε μια σύνθετη οργάνωση καθ’ ύψος αντί για την απλή επανάληψη ενός τυπικού ορόφου.

Στα ανώτερα επίπεδα συνδυάζονται διαμερίσματα ενός και δύο επιπέδων, επιτρέποντας την προσαρμογή διαφορετικών τυπολογιών στον διαθέσιμο κτιριακό όγκο.

Παρά τη διαφοροποίηση των κατοικιών, τα επιμέρους κατασκευαστικά στοιχεία τυποποιούνται όπου είναι δυνατόν. Με αυτόν τον τρόπο, η ποικιλία των διατάξεων συνδυάζεται με μια περισσότερο ορθολογική κατασκευή.

Η τομή αποκτά επομένως ιδιαίτερη σημασία. Σε ένα οικόπεδο με ελάχιστο διαθέσιμο πλάτος, η πυκνότητα επιτυγχάνεται μέσα από κατακόρυφες συνδέσεις και αλληλοσυμπληρούμενες τυπολογίες.

 

Τόξα από σκυρόδεμα οργανώνουν τις όψεις

Λόγω των περιορισμένων επιφανειών των διαμερισμάτων, οι όψεις ανοίγονται σε μεγάλο βαθμό ώστε να ενισχυθούν το φυσικό φως και η αίσθηση ευρυχωρίας.

Μεγάλα τόξα από σκυρόδεμα συνδέουν οπτικά τα επιμέρους ανοίγματα και αποτελούν το βασικό μορφολογικό στοιχείο της όψης. Αντί τα παράθυρα να αντιμετωπίζονται ως ανεξάρτητες διατρήσεις, εντάσσονται σε μια συνεχή σύνθεση που υπογραμμίζει την κατακόρυφη ανάπτυξη του κτιρίου.

Η καμπύλη γεωμετρία μετριάζει παράλληλα τον συμπαγή χαρακτήρα του σκυροδέματος. Σύμφωνα με τους αρχιτέκτονες, το τόξο επιλέγεται τόσο ως συνθετικό στοιχείο όσο και για τη σχέση της γεωμετρίας του με την κλίμακα του ανθρώπινου σώματος.

Στην κύρια όψη, τα τόξα πλαισιώνουν τα ανοίγματα προς μικρά μπαλκόνια βάθους περίπου 0,60m, μια διάσταση και τυπολογία που συναντάται συχνά στις κατοικίες του Πόρτο.

 

Ιδιωτικότητα και φύτευση προς τον δρόμο

Τα μεγάλα ανοίγματα συνοδεύονται από μια επιπλέον ζώνη προστασίας της ιδιωτικότητας.

Ζαρντινιέρες ύψους περίπου 0,80m τοποθετούνται κατά μήκος της όψης και περιορίζουν τις άμεσες θεάσεις από τον δρόμο προς το εσωτερικό των κατοικιών.

Η φύτευση εντάσσεται έτσι στη σύνθεση της όψης και δημιουργεί μια ενδιάμεση ζώνη ανάμεσα στον ιδιωτικό χώρο και την πόλη. Παράλληλα, η φυσική υλικότητα της βλάστησης δημιουργεί αντίστιξη με το εμφανές σκυρόδεμα.

Η πρόσοψη αποκτά διαδοχικά επίπεδα: εσωτερικός χώρος, υαλοστάσιο, φυτεμένο όριο, τόξο από σκυρόδεμα και, τέλος, δρόμος.

 

Μια σύγχρονη ανάγνωση της κατοικίας του Πόρτο

Παρά την ιδιαίτερη μορφή της όψης, το Boavista 339 βασίζεται σε γνώριμες αρχές της αστικής κατοικίας του Πόρτο.

Το στενό οικόπεδο, το κεντρικό κλιμακοστάσιο, τα μικρού βάθους μπαλκόνια και η κατακόρυφη οργάνωση των διαμερισμάτων επανερμηνεύονται μέσα από μια σύγχρονη κατασκευή από σκυρόδεμα.

Οι PAULO MERLINI architects αξιοποιούν τη δύσκολη γεωμετρία του οικοπέδου για να συγκροτήσουν ένα πυκνό αλλά διαφοροποιημένο κτίριο έντεκα κατοικιών.

Το έργο ισορροπεί τελικά ανάμεσα στην οικονομία της κάτοψης και τη σαφή αρχιτεκτονική ταυτότητα: η συμπαγής εσωτερική οργάνωση συνδυάζεται με μια ανοιχτή όψη, όπου τα τόξα, η φύτευση και τα μπαλκόνια διαμορφώνουν τη μετάβαση ανάμεσα στην κατοικία και την πόλη.

Ένα τυπικό αθηναϊκό διαμέρισμα στο Παγκράτι αναδιοργανώνεται με έμφαση στο φυσικό φως και την οπτική συνέχεια, συνδυάζοντας έναν ενιαίο χώρο διημέρευσης με το αποκατεστημένο ξύλινο παρκέ και μια συνεχή ξύλινη επένδυση που ενσωματώνει δευτερεύουσες λειτουργίες.

Το διαμέρισμα στο Παγκράτι από τους Narration Architects επαναδιατυπώνει την τυπική διάταξη μιας αθηναϊκής κατοικίας μέσα από περιορισμένες αλλά ουσιαστικές επεμβάσεις. Περιττά εσωτερικά χωρίσματα και ο σκοτεινός διάδρομος αφαιρούνται, επιτρέποντας στο φυσικό φως να εισχωρήσει βαθύτερα στο εσωτερικό και δημιουργώντας μεγαλύτερη συνέχεια ανάμεσα στους κύριους χώρους.

Η ανακαίνιση δεν επιχειρεί να εξαλείψει τον προϋπάρχοντα χαρακτήρα του διαμερίσματος. Το ξύλινο δάπεδο σε μοτίβο ψαροκόκαλου αποκαθίσταται και επεκτείνεται στους ενοποιημένους χώρους, ενώ ενσωματωμένες κατασκευές και ξύλινες επενδύσεις οργανώνουν την αποθήκευση, την κυκλοφορία και τις δευτερεύουσες λειτουργίες.

 

Ενοποίηση των χώρων διημέρευσης

Η νέα οργάνωση της κάτοψης βασίζεται στην άρση του αρχικού κατακερματισμού.

Ο σκοτεινός διάδρομος και τα περιττά χωρίσματα καταργούνται και στη θέση τους δημιουργείται μια ανοιχτή ακολουθία χώρων, όπου η κουζίνα, η τραπεζαρία και το καθιστικό διατηρούν άμεση οπτική σχέση μεταξύ τους.

Το φυσικό φως διαχέεται πλέον σε μεγαλύτερο τμήμα του διαμερίσματος, ενώ η κυκλοφορία ενσωματώνεται στους χώρους καθημερινής χρήσης αντί να οργανώνεται σε μια ανεξάρτητη ζώνη.

Οι διαφορετικές λειτουργίες ορίζονται μέσα από την επίπλωση, τις υλικότητες και τις σταθερές κατασκευές, χωρίς να απαιτούνται νέα χωρίσματα.

 

Η κουζίνα ως κοινωνικός πυρήνας

Η κουζίνα αποκτά κεντρικό ρόλο στη νέα διαμόρφωση.

Τοποθετείται σε άμεση σχέση με το καθιστικό και αντιμετωπίζεται ως χώρος συνάντησης και όχι ως απομονωμένη λειτουργική περιοχή. Η κεντρική νησίδα εξυπηρετεί το φαγητό και την καθημερινή συγκέντρωση, ανταποκρινόμενη στην επιθυμία των ιδιοκτητών για έναν ανοιχτό χώρο φιλοξενίας.

Η θέση της ενισχύει τη συνέχεια της κάτοψης και επιτρέπει σε δραστηριότητες που παραδοσιακά κατανέμονται σε διαφορετικούς χώρους να συνυπάρχουν σε ένα ενιαίο περιβάλλον.

Η κουζίνα λειτουργεί έτσι ταυτόχρονα ως χώρος προετοιμασίας, τραπεζαρία και σημείο κοινωνικής επαφής.

 

Ένας ξύλινος όγκος ενσωματώνει τις δευτερεύουσες λειτουργίες

Βασική σχεδιαστική κίνηση αποτελεί η πλήρης ενσωμάτωση του λουτρού πίσω από μια συνεχή ξύλινη επένδυση.

Η πρόσβαση πραγματοποιείται μέσα από μια κρυφή πόρτα, με αποτέλεσμα η είσοδος και οι βοηθητικές λειτουργίες να εντάσσονται σε έναν καθαρό ξύλινο όγκο.

Αντί η αποθήκευση και οι δευτερεύοντες χώροι να εμφανίζονται ως ανεξάρτητα στοιχεία, συγκεντρώνονται σε μια ενιαία αρχιτεκτονική επιφάνεια.

Η ξύλινη επένδυση αποκτά έτσι πολλαπλό ρόλο: λειτουργεί ως όριο, ενσωματώνει τις απαιτούμενες χρήσεις και παράλληλα προσδίδει θερμότερη υλικότητα στον χώρο διημέρευσης.

 

Διατήρηση του δαπέδου σε ψαροκόκαλο

Το αρχικό ξύλινο δάπεδο σε μοτίβο ψαροκόκαλου αποτελεί βασικό στοιχείο σύνδεσης με την προηγούμενη μορφή του διαμερίσματος.

Αντί να αντικατασταθεί, αποκαθίσταται και επεκτείνεται στους χώρους που προκύπτουν από τη νέα ενοποίηση της κάτοψης. Με αυτόν τον τρόπο, διαφορετικές περιοχές που προηγουμένως χωρίζονταν από τοίχους και διαδρόμους συνδέονται σε επίπεδο υλικότητας.

Το παρκέ δεν αντιμετωπίζεται επομένως απλώς ως στοιχείο προς διατήρηση, αλλά συμμετέχει ενεργά στη νέα οργάνωση του εσωτερικού.

Η υφή και η θερμή απόχρωση της ξυλείας δημιουργούν παράλληλα αντίστιξη με τις καθαρότερες επιφάνειες των νέων κατασκευών.

 

 

Χαμηλές κατασκευές και οπτική συνέχεια

Στο καθιστικό, οι οριζόντιες γραμμές και τα χαμηλά έπιπλα διατηρούν ανεμπόδιστες θεάσεις και ενισχύουν την αίσθηση ευρυχωρίας.

Η ίδια λογική εφαρμόζεται στο υπνοδωμάτιο, όπου μια χαμηλή κατασκευή πίσω από το κρεβάτι ολοκληρώνεται με ένα λεπτό ξύλινο ράφι. Ενσωματωμένες εσοχές αντικαθιστούν τα συμβατικά κομοδίνα, εντάσσοντας τις καθημερινές λειτουργίες στη συνολική διαμόρφωση.

Τα χαμηλά στοιχεία περιορίζουν τα οπτικά εμπόδια και επιτρέπουν στις αναλογίες των χώρων να παραμένουν ευανάγνωστες.

Φυσικά υλικά, ουδέτερες αποχρώσεις και μελετημένος φωτισμός ολοκληρώνουν το εσωτερικό, χωρίς οι νέες επεμβάσεις να επιβαρύνουν την αρχική δομή της κατοικίας.

 

Από τον κατακερματισμό στη συνέχεια

Η ανακαίνιση βασίζεται τελικά στη μείωση των ανεξάρτητων χωρικών στοιχείων.

Τα χωρίσματα αφαιρούνται όπου ο διαχωρισμός δεν είναι απαραίτητος, ενώ η αποθήκευση, η πρόσβαση στους δευτερεύοντες χώρους και η επίπλωση συγκεντρώνονται σε ενιαίες αρχιτεκτονικές κατασκευές.

Οι Narration Architects χρησιμοποιούν το αποκατεστημένο ξύλινο δάπεδο, τη συνεχή ξύλινη επένδυση και την ανοιχτή σχέση της κουζίνας με το καθιστικό για να διαμορφώσουν ένα σύγχρονο οικιακό εσωτερικό, χωρίς να εξαλείφουν τον προϋπάρχοντα χαρακτήρα του διαμερίσματος.

Το αποτέλεσμα οργανώνεται γύρω από το φυσικό φως, την οπτική συνέχεια και μια περιορισμένη υλική παλέτα, μετατρέποντας την αρχικά κατακερματισμένη κάτοψη σε έναν πιο ενιαίο χώρο κατοίκησης.

Το εταιρικό πορτοκαλί, οι εμφανείς ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις και οι θερμότερες επιφάνειες ξυλείας οργανώνουν τα κεντρικά γραφεία της M-STAT στην Αθήνα, συνδέοντας την τεχνολογική ταυτότητα της εταιρείας με διαφορετικές συνθήκες εργασίας και συνάντησης.

Το M-Stat Headquarters στην Αθήνα από τους Minos Digenis Arquitectos διαμορφώνει έναν ενιαίο χώρο 600τ.μ. ως έδρα της εταιρείας τεχνολογίας M-STAT. Δύο βασικές ιδέες καθορίζουν την ταυτότητα του εσωτερικού: η επαναλαμβανόμενη χρήση του εταιρικού πορτοκαλί χρώματος και η διατήρηση των ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων σε εμφανή θέση, ως αναφορά στην τεχνολογική δραστηριότητα της εταιρείας.

Αντί οι τεχνικές υποδομές να αποκρύπτονται πάνω από μια συμβατική ψευδοροφή, καλώδια, αεραγωγοί και σωληνώσεις εντάσσονται στην αρχιτεκτονική σύνθεση. Η πορτοκαλί απόχρωσή τους μεταφέρει την εταιρική ταυτότητα σε ολόκληρο τον χώρο και μετατρέπει ένα καθαρά λειτουργικό σύστημα σε βασικό στοιχείο του σχεδιασμού.

 

Οι εγκαταστάσεις ως μέρος του εσωτερικού

Οι εμφανείς εγκαταστάσεις αναπτύσσονται κάτω από μια χαμηλή ζώνη οροφής σε ύψος περίπου 2,50m, δημιουργώντας ένα συνεχές οριζόντιο επίπεδο πάνω από τους χώρους εργασίας.

Η απόδοσή τους με πορτοκαλί χρώμα συνδέει τις δύο βασικές έννοιες του έργου: την εταιρική ταυτότητα και την εμφανή παρουσία της τεχνολογίας. Η οροφή παύει έτσι να λειτουργεί ως ουδέτερο υπόβαθρο και αποκτά ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση του εσωτερικού.

Οι υπόλοιπες επιφάνειες διατηρούν περισσότερο ουδέτερο χαρακτήρα, ώστε το δίκτυο των τεχνικών στοιχείων να παραμένει ευανάγνωστο και να λειτουργεί ως κοινό νήμα ανάμεσα στις διαφορετικές περιοχές.

 

Διαφορετικές συνθήκες εργασίας

Το λειτουργικό πρόγραμμα συνδυάζει θέσεις εργασίας και αίθουσες συσκέψεων με χώρους που διαφοροποιούνται ανάλογα με τον τρόπο χρήσης τους.

Η οργάνωση δεν περιορίζεται στη συμβατική εναλλαγή γραφείων και κλειστών αιθουσών. Ενσωματώνονται άτυπα σημεία συνάντησης και περιοχές για διάλειμμα και κοινωνική επαφή.

Ένας χώρος αναψυχής με τραπέζι πινγκ πονγκ εισάγει μια περισσότερο ανεπίσημη χρήση, ενώ η ανοιχτή κουζίνα λειτουργεί ως κοινός χώρος όπου οι εργαζόμενοι μπορούν να συναντώνται κατά τη διάρκεια του πρωινού ή του μεσημεριανού διαλείμματος.

Οι διαφορετικές αυτές περιοχές διευρύνουν την καθημερινή λειτουργία των γραφείων, προσφέροντας συνθήκες για συγκεντρωμένη εργασία, συνεργασία και άτυπη επικοινωνία.

 

Ένα θερμότερο εργασιακό περιβάλλον

Παράλληλα με την τεχνική έκφραση των εμφανών εγκαταστάσεων, ο σχεδιασμός εισάγει υλικά και στοιχεία που παραπέμπουν σε ένα περισσότερο οικείο περιβάλλον.

Η ξυλεία λειτουργεί ως θερμότερη αντίστιξη στον βιομηχανικό χαρακτήρα της οροφής. Η φυσική υφή της εξισορροπεί την ένταση του πορτοκαλί και την παρουσία των τεχνικών στοιχείων.

Η φύτευση αποτελεί ένα ακόμη επίπεδο της σύνθεσης και εντάσσεται στους κοινόχρηστους χώρους, ενισχύοντας τον περισσότερο ανεπίσημο χαρακτήρα τους.

Διαμορφώνονται έτσι δύο παράλληλες συνθήκες: στο επάνω επίπεδο κυριαρχεί το εμφανές δίκτυο της τεχνικής υποδομής, ενώ στο επίπεδο της καθημερινής χρήσης η ξυλεία, η φύτευση και οι κοινόχρηστες λειτουργίες δημιουργούν ένα θερμότερο εργασιακό περιβάλλον.

 

Η εταιρική ταυτότητα ως αρχιτεκτονικό στοιχείο

Το χρώμα δεν εφαρμόζεται ως μια πρόσθετη γραφιστική χειρονομία, αλλά ενσωματώνεται στις ίδιες τις υποδομές του χώρου.

Η πορτοκαλί απόδοση των καλωδίων, των αεραγωγών και των σωληνώσεων συνδέει άμεσα την εταιρική ταυτότητα της M-STAT με τον τεχνολογικό εξοπλισμό που υποστηρίζει τη λειτουργία των γραφείων.

Με αυτόν τον τρόπο, η αναγνωρίσιμη εικόνα της εταιρείας δεν εξαρτάται από την επανάληψη λογοτύπων ή άλλων διακοσμητικών στοιχείων, αλλά ενσωματώνεται στην ίδια την κατασκευή του εσωτερικού.

Οι Minos Digenis Arquitectos χρησιμοποιούν τον ενιαίο χώρο, τις εμφανείς εγκαταστάσεις, την ξυλεία και τις διαφορετικές περιοχές συνάντησης για να διαμορφώσουν ένα σύγχρονο εργασιακό περιβάλλον, όπου η τεχνολογική ταυτότητα συνδυάζεται με περισσότερο ανεπίσημες μορφές καθημερινής εργασίας.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο ek290 | Σεπτέμβριος 2024.

Δύο ισότιμες κατοικίες στο επικλινές τοπίο του Μπούρου συνδυάζουν την αυτονομία με μια κοινή αρχιτεκτονική ταυτότητα, μέσα από βαθιά ανοίγματα, έναν σχεδιασμένο ενδιάμεσο χώρο και σαφή προσανατολισμό προς τη θάλασσα.

 

Το Seametry Villas στον Μπούρο Καρύστου από τους MRV Architects αποτελείται από δύο ισότιμες κατοικίες, οι οποίες οργανώνονται ως ανεξάρτητοι όγκοι μέσα σε μια ενιαία σύνθεση. Ο σχεδιασμός αξιοποιεί την κλίση του εδάφους, τον ανοιχτό ορίζοντα και τις ιδιαίτερες συνθήκες του τόπου, ισορροπώντας ανάμεσα στην αυτονομία κάθε κατοικίας και τη συνοχή του συνόλου.

Αντί για έναν ενιαίο κτιριακό όγκο που διαιρείται σε δύο μονάδες, επιλέγονται δύο σαφώς διακριτές κατοικίες ίσης κλίμακας, αναλογίας και λειτουργικής αξίας. Η μεταξύ τους σχέση διαμορφώνεται μέσα από την απόσταση, τον προσανατολισμό και μια κοινή βάση που συνδέει την αρχιτεκτονική με την τοπογραφία.

 

 

Δύο ισότιμοι και αυτόνομοι όγκοι

Οι δύο κατοικίες αντιμετωπίζονται ως ισότιμα στοιχεία της σύνθεσης, χωρίς σχέση κύριου και δευτερεύοντος.

Καθεμία διατηρεί την αυτονομία και την ιδιωτικότητά της, ενώ οι κοινές αναλογίες και η αρχιτεκτονική γλώσσα δημιουργούν σαφή σχέση μεταξύ τους.

Ο χώρος που τις χωρίζει δεν αντιμετωπίζεται ως υπόλειμμα. Αντίθετα, αποτελεί συνειδητά σχεδιασμένο μέρος της σύνθεσης: ένα πέρασμα, όριο και ταυτόχρονα ζώνη άφιξης και προσανατολισμού.

Η ισορροπία του συνόλου δεν προκύπτει επομένως μέσα από μια αυστηρή συμμετρία, αλλά από τη σχέση των δύο αυτόνομων όγκων με το κενό που διαμορφώνεται ανάμεσά τους.

 

Προσανατολισμός προς τη θάλασσα

Οι δύο κατοικίες στρέφονται προς τον ανοιχτό ορίζοντα και τη θάλασσα.

Τα ανοίγματα διαμορφώνονται ως βαθιά σκιασμένα πλαίσια, προστατεύοντας τους εσωτερικούς χώρους από την ένταση του μεσογειακού φωτός και καδράροντας παράλληλα τις θεάσεις προς το τοπίο.

Η γεωμετρία παραμένει λιτή και οι χειρισμοί περιορισμένοι. Έτσι, η σχέση με το ανάγλυφο, το φυσικό φως και τον ορίζοντα αποκτά μεγαλύτερη σημασία από επιμέρους μορφολογικές κινήσεις.

Το βάθος των ανοιγμάτων δημιουργεί επίσης μια σταδιακή μετάβαση ανάμεσα στο εσωτερικό και το ύπαιθρο, ενισχύοντας τη σύνδεση των χώρων κατοίκησης με τη θέα.

 

 

Κοινή βάση πάνω στο επικλινές έδαφος

Η κοινή βάση της σύνθεσης ακολουθεί τη φυσική κλίση του οικοπέδου.

Οι στάθμες οργανώνονται σε σχέση με το ανάγλυφο, επιτρέποντας στους δύο όγκους να εντάσσονται στο επικλινές έδαφος χωρίς να διαμορφώνεται μια ανεξάρτητη οριζόντια πλατφόρμα.

Η σχέση αυτή περιορίζει την αυτονομία των κτιρίων ως μεμονωμένων αντικειμένων και ενισχύει την αντίληψή τους ως μέρη ενός κοινού αρχιτεκτονικού συνόλου.

Παράλληλα, η τοποθέτησή τους διατηρεί την ανοιχτότητα του οικοπέδου. Ο ορίζοντας, ο αέρας και το φυσικό φως παραμένουν βασικά στοιχεία της καθημερινής εμπειρίας της κατοίκησης.

 

Ιδιωτικότητα και κοινή αρχιτεκτονική ταυτότητα

Το Seametry Villas οργανώνεται τελικά γύρω από την ισορροπία ανάμεσα στην αυτονομία και την εγγύτητα.

Οι δύο κατοικίες ακολουθούν κοινές αρχιτεκτονικές αρχές χωρίς να μετατρέπονται σε ένα ενιαίο κτίριο. Ο ενδιάμεσος χώρος εξασφαλίζει απόσταση και προσανατολισμό, ενώ η κοινή βάση και η συνεπής γεωμετρία συνδέουν τους δύο όγκους.

Οι MRV Architects χρησιμοποιούν λίγους και σαφείς χειρισμούς —δύο αυτόνομους όγκους, ένα σχεδιασμένο κενό, βαθιά ανοίγματα και μια βάση προσαρμοσμένη στο ανάγλυφο— για να διαμορφώσουν μια σύγχρονη εκδοχή εξοχικής κατοίκησης.

Η αρχιτεκτονική παραμένει μετρημένη απέναντι στο τοπίο, στρέφοντας την εμπειρία της κατοικίας προς τη θάλασσα, το φυσικό φως και τον ανοιχτό ορίζοντα.

Terrazzo, ξυλεία, χάλυβας και γυαλί συγκροτούν την περιορισμένη υλική παλέτα ενός οροφοδιαμερίσματος 350τ.μ. στο Τελ Αβίβ, όπου οι μεταβολές του φυσικού φωτός αναδεικνύουν τις διαφορετικές επιφάνειες.

Το ρετιρέ στο Τελ Αβίβ από τους Pitsou Kedem Architects βρίσκεται στην κορυφή ενός πύργου στο κέντρο της πόλης, πάνω σε έναν δρόμο που συνδέει μια πολυσύχναστη αγορά με τη θάλασσα. Το εσωτερικό των 350τ.μ. οργανώνεται γύρω από μια περιορισμένη παλέτα terrazzo, ξυλείας, χάλυβα και γυαλιού, με το φυσικό φως να μεταβάλλει την αντίληψη των υλικών κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Αντί για την εισαγωγή πολλών διαφορετικών τελειωμάτων, ο σχεδιασμός βασίζεται στην επανάληψη. Τα ίδια υλικά εμφανίζονται σε δάπεδα, τοίχους, σταθερές κατασκευές και στοιχεία κυκλοφορίας, δημιουργώντας μια ενιαία γλώσσα με διαφοροποιήσεις στην υφή, την αντανάκλαση και τη σκιά.

 

Το terrazzo ως συνεχής επιφάνεια

Το ανοιχτόχρωμο terrazzo αποτελεί το βασικό υλικό του διαμερίσματος.

Το μίγμα λευκού σκυροδέματος με γκρίζα θραύσματα πέτρας παραπέμπει σε ένα γνώριμο υλικό της οικιακής αρχιτεκτονικής του Τελ Αβίβ, όπου χρησιμοποιήθηκε ευρέως κατά τη μοντερνιστική περίοδο της δεκαετίας του 1950.

Στο οροφοδιαμέρισμα, το terrazzo καλύπτει το δάπεδο και συνεχίζεται κατακόρυφα στους βασικούς τοίχους που περιβάλλουν τον πυρήνα του πύργου. Η επανάληψή του συνδέει τις οριζόντιες και κατακόρυφες επιφάνειες και προσδίδει ενότητα στον κεντρικό χώρο.

Η ανοιχτή του απόχρωση αντανακλά το φυσικό φως, ενώ τα γκρίζα θραύσματα μεταβάλλονται οπτικά ανάλογα με την ώρα της ημέρας. Έτσι, η επιφάνεια λειτουργεί ως ουδέτερο υπόβαθρο χωρίς να γίνεται ομοιόμορφη.

 

Η ξυλεία ως θερμότερη αντίστιξη

Απέναντι στον ορυκτό χαρακτήρα του terrazzo, ο καπλαμάς φυσικής ξυλείας εισάγει μια θερμότερη υλικότητα.

Οι φυσικές αποχρώσεις και τα νερά της ξυλείας αναδεικνύονται από το φως και δημιουργούν αντίθεση με τις ανοιχτόχρωμες επιφάνειες του δαπέδου και των τοίχων.

Η σχέση των δύο υλικών βασίζεται στην αντίθεση: το terrazzo προσδίδει συνέχεια και φωτεινότητα, ενώ η ξυλεία εισάγει βάθος και θερμότητα χωρίς να διακόπτει τη συνοχή του εσωτερικού.

 

Λευκή χαλύβδινη βιβλιοθήκη

Στον κεντρικό χώρο, μια ειδικά σχεδιασμένη βιβλιοθήκη από λευκό βαμμένο χάλυβα αποτελεί βασικό στοιχείο της σύνθεσης.

Η λεπτή γεωμετρία της συνδυάζει αποθήκευση, χωρική οργάνωση και τεχνική λειτουργία. Η πίσω επιφάνειά της επενδύεται με terrazzo, συνδέοντάς την με τον κεντρικό πυρήνα του διαμερίσματος.

Παράλληλα, στο εσωτερικό της ενσωματώνεται η μονάδα κλιματισμού, ώστε ο τεχνικός εξοπλισμός να μην διακόπτει την καθαρότητα των επιφανειών.

Ο λευκός χάλυβας αποκτά πιο ελαφριά παρουσία απέναντι στο terrazzo, ενώ οι λεπτές ακμές της κατασκευής δημιουργούν μεταβαλλόμενες σκιές κατά τη διάρκεια της ημέρας.

 

Η λευκή σκάλα προς το δώμα

Κυρίαρχο στοιχείο του διαμερίσματος είναι επίσης η λευκή χαλύβδινη σκάλα που οδηγεί στη βεράντα του δώματος.

Η σκάλα βρίσκεται κάτω από φεγγίτη και δίπλα σε γυάλινο τοίχο, με αποτέλεσμα το φυσικό φως να μεταβάλλει συνεχώς την εικόνα της. Μεταλλικές λωρίδες φιλτράρουν το φως και δημιουργούν εναλλαγές σκιάς πάνω στη σκάλα και τις γύρω επιφάνειες.

Πέρα από τη λειτουργία της ως στοιχείο κυκλοφορίας, η σκάλα καταγράφει τις αλλαγές του φωτός μέσα στην ημέρα. Η λευκή της επιφάνεια τη συνδέει οπτικά με τη χαλύβδινη βιβλιοθήκη, ενώ το γυαλί διαφοροποιεί την περιοχή της από τον περισσότερο συμπαγή κεντρικό πυρήνα.

 

Μάρμαρο Carrara στα λουτρά

Στα λουτρά, το terrazzo αντικαθίσταται από φυσικό μάρμαρο Carrara.

Η γκρι και λευκή χρωματική παλέτα διατηρείται, ώστε οι περισσότερο ιδιωτικοί χώροι να διαφοροποιούνται υλικά χωρίς να αποκτούν ανεξάρτητη σχεδιαστική γλώσσα.

Τα νερά του μαρμάρου εισάγουν μεγαλύτερη μεταβολή στις επιφάνειες, παραμένοντας όμως σε συνέχεια με τους ανοιχτούς τόνους που χαρακτηρίζουν συνολικά το διαμέρισμα.

 

Υλικό και φως ως ενιαία γλώσσα

Το εσωτερικό οργανώνεται τελικά γύρω από τη συνεχή σχέση ανάμεσα στο terrazzo, την ξυλεία, τον χάλυβα και το γυαλί.

Το terrazzo ενοποιεί τις βασικές επιφάνειες, η ξυλεία εισάγει θερμότητα, ο λευκός χάλυβας διαμορφώνει σταθερές κατασκευές και στοιχεία κυκλοφορίας, ενώ το γυαλί επιτρέπει στο φυσικό φως να εισέρχεται βαθύτερα στον χώρο.

Οι Pitsou Kedem Architects χρησιμοποιούν έτσι μια περιορισμένη υλική παλέτα για να δημιουργήσουν ένα συνεκτικό οικιακό εσωτερικό, όπου οι μεταβολές του φωτός και της σκιάς αποτελούν μέρος της καθημερινής εμπειρίας του χώρου.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο Apartments 2025, ετήσια έκδοση των ek Architectural Publications.

Ένα συνεχές λευκό κέλυφος, στοιχεία σε απόχρωση μέντας και αιωρούμενες κατασκευές από δρυ οργανώνουν την ανακαίνιση μιας μεζονέτας στο Κουκάκι γύρω από το φως, το χρώμα και μια περιορισμένη υλική παλέτα.

Το Casa Menta στο Κουκάκι από τους Space is around us αποτελεί την ανακαίνιση μιας μεζονέτας, με αφετηρία το φως, τα χρώματα και την ατμόσφαιρα του μεσογειακού τοπίου.

Η επέμβαση μετατρέπει ένα συμβατικό εσωτερικό της δεκαετίας του 2000 σε ένα πιο καθαρό και σύγχρονο περιβάλλον κατοίκησης. Αντί για την προσθήκη πολλών υλικών και διακοσμητικών στοιχείων, ο σχεδιασμός βασίζεται στην αφαίρεση. Ένα συνεχές λευκό αρχιτεκτονικό κέλυφος λειτουργεί ως υπόβαθρο για το χρώμα, την επίπλωση και τις καθημερινές λειτουργίες.

 

Κοινόχρηστοι και ιδιωτικοί χώροι σε δύο επίπεδα

Η λειτουργική οργάνωση ακολουθεί τη διάρθρωση της μεζονέτας.

Στο επίπεδο της εισόδου διατηρούνται οι κοινόχρηστοι χώροι, ενώ στον όροφο οργανώνονται οι ιδιωτικές λειτουργίες. Ο αρχικά ενιαίος χώρος του πρώτου επιπέδου διαμορφώνεται σε τρεις διακριτές αλλά οπτικά συνδεδεμένες ζώνες: κουζίνα, τραπεζαρία και καθιστικό.

Η διαφοροποίηση δεν βασίζεται σε νέα χωρίσματα. Η επίπλωση, το χρώμα και οι σταθερές κατασκευές ορίζουν τις επιμέρους λειτουργίες, διατηρώντας παράλληλα τη συνέχεια του χώρου.

Έτσι, οι χώροι διημέρευσης παραμένουν ανοιχτοί και ευέλικτοι, ενώ το επάνω επίπεδο αποκτά περισσότερο ιδιωτικό χαρακτήρα.

 

Το λευκό κέλυφος ως υπόβαθρο

Οι λευκές επιφάνειες συγκροτούν τη βασική αρχιτεκτονική γλώσσα της κατοικίας.

Με αναφορά στις ασβεστωμένες επιφάνειες της μεσογειακής αρχιτεκτονικής, οι τοίχοι και οι οροφές δημιουργούν ένα συνεχές υπόβαθρο που αντανακλά το φυσικό φως και ενισχύει την αίσθηση ευρυχωρίας στα δύο επίπεδα.

Η προσέγγιση δεν επιχειρεί να αναπαράγει ένα τυπικό «μεσογειακό» εσωτερικό. Αντίθετα, το λευκό λειτουργεί ως ουδέτερος καμβάς πάνω στον οποίο αποκτούν μεγαλύτερη σαφήνεια το χρώμα, οι υφές και οι λειτουργίες.

Η περιορισμένη αυτή επεξεργασία μειώνει επίσης την οπτική ένταση του υφιστάμενου χώρου και αναδεικνύει επιλεγμένα σταθερά στοιχεία.

 

Διατήρηση και ανανέωση των υφιστάμενων υλικών

Μέρος της επέμβασης βασίζεται στην ανανέωση και όχι στην πλήρη αντικατάσταση των υλικών που προϋπήρχαν.

Η τσιμεντοκονία στους κοινόχρηστους χώρους και τη σκάλα ανανεώνεται με ένα συνεχές ανοιχτό γκρι τελείωμα, δημιουργώντας ένα ουδέτερο δάπεδο στο επίπεδο διημέρευσης.

Αντίθετα, το αρχικό ξύλινο παρκέ στα υπνοδωμάτια συντηρείται. Η θερμότερη υλικότητα της ξυλείας διαφοροποιεί τους ιδιωτικούς χώρους από τις περισσότερο ορυκτές επιφάνειες του κάτω επιπέδου.

Η συνύπαρξη των δύο υλικών επιτρέπει στο υπάρχον εσωτερικό να παραμένει μέρος της νέας κατοικίας χωρίς να καθορίζει αποκλειστικά την εικόνα της.

 

Αιωρούμενα στοιχεία και ενσωματωμένη επίπλωση

Μια σειρά από ελαφρές κατασκευές εισάγει λειτουργία και χρώμα μέσα στο λευκό κέλυφος.

Η κουζίνα σε απόχρωση μέντας αποτελεί έναν από τους βασικούς όγκους στο επίπεδο εισόδου. Στο καθιστικό, το αιωρούμενο έπιπλο από καπλαμά δρυ ενισχύει την αίσθηση ελαφρότητας, ενώ οι αποθηκευτικοί χώροι και οι σταθερές κατασκευές ενσωματώνονται στην αρχιτεκτονική.

Η λευκή σκάλα αντιμετωπίζεται ως γλυπτικό στοιχείο μέσα στη μεζονέτα. Η συνεχής μορφή της ενισχύει την οπτική σύνδεση ανάμεσα στα δύο επίπεδα και ακολουθεί την περιορισμένη υλική γλώσσα της κατοικίας.

Τα επιμέρους στοιχεία οργανώνουν έτσι την καθημερινή χρήση χωρίς να επιβαρύνουν οπτικά τον χώρο.

 

Η μέντα ως επαναλαμβανόμενο χρώμα

Το χρώμα κατέχει κεντρικό ρόλο στη σύνθεση.

Η παλέτα αντλεί αναφορές από τη θάλασσα, την ελιά, την ανοιχτόχρωμη πέτρα και τις απαλές παστέλ αποχρώσεις του μεσογειακού τοπίου.

Μέσα στο κυρίως λευκό και ανοιχτό γκρι περιβάλλον, η απόχρωση της μέντας επανεμφανίζεται σε διαφορετικά σημεία και δημιουργεί οπτική συνέχεια ανάμεσα στους χώρους.

Η παρουσία της είναι εντονότερη στην κουζίνα, ενώ βαθύτεροι τόνοι του πράσινου συγκεντρώνονται στο μπάνιο. Εκεί, το ντους με τα πράσινα πλακίδια διαμορφώνεται ως περισσότερο συμπαγές στοιχείο και εισάγει μεγαλύτερη χρωματική ένταση.

 

Ελαφρότητα στην καθημερινή χρήση

Η αποθήκευση, η κυκλοφορία και η επίπλωση αντιμετωπίζονται ως μέρος της αρχιτεκτονικής σύνθεσης.

Πολλές καθημερινές λειτουργίες ενσωματώνονται σε αιωρούμενα ή οπτικά ελαφρά στοιχεία, αντί να προστίθενται ως ανεξάρτητα έπιπλα. Με αυτόν τον τρόπο, οι κύριοι χώροι παραμένουν καθαροί και η κίνηση ανάμεσα στις διαφορετικές ζώνες γίνεται ανεμπόδιστα.

Το λευκό κέλυφος διατηρεί σκόπιμα ήρεμη παρουσία. Η ξυλεία, το ανοιχτό γκρι δάπεδο και οι πράσινες αποχρώσεις συγκροτούν μια περιορισμένη παλέτα, ενώ το φυσικό φως μεταβάλλει την ατμόσφαιρα κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Το Casa Menta συνδυάζει τελικά τη λειτουργική αναδιοργάνωση με μια λογική αφαίρεσης. Μέσα από το χρώμα, τα αιωρούμενα στοιχεία και την επιλεκτική διατήρηση των υφιστάμενων υλικών, οι Space is around us διαμορφώνουν ένα σύγχρονο οικιακό εσωτερικό με σαφήνεια και διακριτικές αναφορές στο μεσογειακό τοπίο.

Ένας συμπαγής λευκός όγκος ανοίγεται σταδιακά προς το τοπίο του Ειρηνικού μέσα από ένα κυκλικό αίθριο, έναν καμπύλο τοίχο από σκυρόδεμα και μια στέγη που οργανώνει τη σκιά και τις θεάσεις.

 

Η Casa Malonic στο Zihuatanejo από τους HW Studio είναι μια κατοικία 497τ.μ. στην Punta Garrobo της πολιτείας Guerrero, που ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 2026. Περιτριγυρισμένη από τροπική βλάστηση και με θέα προς τη θάλασσα, οργανώνεται μέσα από μια σταδιακή μετάβαση από την περίκλειση προς την εξωστρέφεια, χρησιμοποιώντας περιορισμένα αρχιτεκτονικά στοιχεία για τη διαχείριση της ιδιωτικότητας, της κίνησης και της σχέσης με το τοπίο.

Αντί να αντιμετωπίζεται ως αυτόνομο αντικείμενο μέσα στο οικόπεδο, η κατοικία συγκροτεί μια ακολουθία ανάμεσα στον δρόμο, το αίθριο, το εσωτερικό και τον ορίζοντα. Μια συνεχής στέγαση προσφέρει σκιά, ενώ οι τοίχοι και τα κενά κατευθύνουν σταδιακά την κίνηση και τις θεάσεις προς τη βλάστηση και τον Ειρηνικό.

 

Κατοίκηση κάτω από τη σκιά

Αφετηρία του σχεδιασμού αποτελεί η enramada, ένα στοιχειώδες στέγαστρο που προσφέρει προστασία κάτω από μια σκιασμένη επιφάνεια, χωρίς να μεταφέρεται ως κυριολεκτική αναφορά στην παραδοσιακή αρχιτεκτονική.

Το έδαφος, η στέγαση και η σκιά γίνονται τα βασικά στοιχεία του έργου. Η αρχιτεκτονική προστατεύει από τον ήλιο και τη βροχή, επιτρέποντας παράλληλα στο φυσικό τοπίο να παραμένει διαρκώς παρόν γύρω από τους χώρους κατοίκησης.

Η λογική αυτή καθορίζει και τον τρόπο με τον οποίο η κατοικία σχετίζεται με τον ορίζοντα. Η θέα δεν αντιμετωπίζεται ως ένα μεμονωμένο κάδρο μέσα από ένα άνοιγμα, αλλά ως βασική συνθήκη γύρω από την οποία οργανώνεται ο χώρος.

 

Προστατευμένη όψη προς τον δρόμο

Από τον δρόμο, η Casa Malonic εμφανίζεται ως ένας συγκρατημένος λευκός όγκος, συνοδευόμενος από έναν καμπύλο τοίχο από σκυρόδεμα.

Ο τοίχος ακολουθεί την πορεία του δρόμου και δημιουργεί το πρώτο όριο ανάμεσα στη δημόσια πρόσβαση και την ιδιωτική κατοικία. Η βλάστηση, οι βράχοι και η φυσική τοπογραφία ενισχύουν αυτή την προστατευμένη συνθήκη και περιορίζουν τις άμεσες οπτικές φυγές προς το εσωτερικό.

Η είσοδος δεν αποκαλύπτει επομένως άμεσα το σύνολο του οικοπέδου. Η αντίληψη του τοπίου εξελίσσεται σταδιακά μέσα από την κίνηση.

Η αντίθεση ανάμεσα στην περίκλειση και την εξωστρέφεια αποτελεί έναν από τους βασικούς μηχανισμούς οργάνωσης της κατοικίας.

 

Το κυκλικό αίθριο ως κενό

Η διαδρομή οδηγεί σε ένα κυκλικό αίθριο που ορίζεται από λευκούς τοίχους.

Στο σημείο αυτό μεταβάλλεται η σχέση με το περιβάλλον. Οι κορυφές των δέντρων, ο ουρανός και το φυσικό φως εμφανίζονται πάνω από το περίγραμμα των τοίχων, ενώ το μεγάλο κυκλικό κενό αφαιρεί ένα τμήμα από τον συμπαγή κτιριακό όγκο.

Το αίθριο λειτουργεί ταυτόχρονα ως υπαίθριος χώρος, πηγή φυσικού φωτισμού και περιοχή μετάβασης. Ο τοίχος παύει να λειτουργεί αποκλειστικά ως όριο και μετατρέπεται σε στοιχείο που καδράρει επιλεγμένες όψεις του τοπίου.

Η γεωμετρία του οργανώνει επίσης μια σαφή ακολουθία: από τον δρόμο προς την προστατευμένη κατοικία, από εκεί προς το αίθριο και, τελικά, προς τον ανοιχτό ορίζοντα.

 

Από την περίκλειση προς τον ορίζοντα

Πέρα από το αίθριο, το κτίριο χάνει σταδιακά τον συμπαγή χαρακτήρα που εμφανίζει προς τον δρόμο.

Η αρχιτεκτονική γίνεται περισσότερο ανοιχτή, μέχρι η στέγαση να αναδειχθεί ως το βασικό στοιχείο που ορίζει τον κατοικήσιμο χώρο. Αντί για ένα συνεχές κέλυφος, δημιουργείται μια μεγάλη σκιασμένη περιοχή σε άμεση οπτική σχέση με το φυσικό περιβάλλον.

Η οργάνωση βασίζεται σε λίγες σαφείς κινήσεις: περίκλειση, κίνηση, αφαίρεση και άνοιγμα.

Τα συμπαγή στοιχεία εξασφαλίζουν ιδιωτικότητα, ενώ τα κενά εισάγουν φως, βλάστηση και μακρινές θεάσεις. Η σχέση ανάμεσα στη μάζα και το κενό αποκτά έτσι μεγαλύτερη σημασία από την αυτονομία των επιμέρους χώρων.

 

Υλική συνέχεια με το τοπίο

Η διαμόρφωση του δαπέδου ενισχύει τη σχέση της κατοικίας με τον τόπο.

Το χρώμα και η υφή του παραπέμπουν στην άμμο της παραλίας, δημιουργώντας μια αντίστοιχη υλική αίσθηση κάτω από τη σκιά της στέγασης. Η επιλογή δεν επιχειρεί να αναπαραστήσει κυριολεκτικά το φυσικό περιβάλλον, αλλά να δημιουργήσει συνέχεια μέσα από το χρώμα, την υφή και τη φυσική εμπειρία του χώρου.

Οι λευκές επιφάνειες λειτουργούν ως αντίστιξη. Το χρώμα τους αντλεί αναφορά από τα λευκά άνθη των εννέα δέντρων Cacalosúchil που περιβάλλουν την κατοικία, δημιουργώντας μια ακόμη σύνδεση ανάμεσα στον κτιριακό όγκο και την υφιστάμενη φύτευση.

Η υλική παλέτα παραμένει σκόπιμα περιορισμένη. Το δάπεδο, οι λευκοί τοίχοι, το σκυρόδεμα και η βλάστηση αποτελούν τα κύρια στοιχεία, επιτρέποντας στις μεταβολές του φωτός και της σκιάς να παραμένουν ευανάγνωστες κατά τη διάρκεια της ημέρας.

 

Ισορροπία ανάμεσα στη μάζα και το κενό

Η Casa Malonic οργανώνεται μέσα από τη σταδιακή μετατροπή ενός προστατευμένου κτιριακού όγκου σε μια περισσότερο ανοιχτή σχέση με το τοπίο.

Ο καμπύλος τοίχος κατευθύνει την προσέγγιση, το κυκλικό αίθριο αφαιρεί μέρος της συμπαγούς μάζας και η μεγάλη στέγαση δημιουργεί μια σκιασμένη περιοχή προς τη θάλασσα. Κάθε στοιχείο αναλαμβάνει έναν συγκεκριμένο χωρικό ρόλο χωρίς να προστίθεται περιττή μορφολογική πολυπλοκότητα.

Οι HW Studio χρησιμοποιούν αυτή την ακολουθία για να εξισορροπήσουν την ιδιωτικότητα με την εξωστρέφεια. Η κατοικία παραμένει περισσότερο κλειστή προς τον δρόμο, γίνεται διαπερατή γύρω από το αίθριο και τελικά ανοίγεται προς τον ορίζοντα.

Το τοπίο δεν λειτουργεί επομένως ως υπόβαθρο της αρχιτεκτονικής, αλλά ως η βασική συνθήκη γύρω από την οποία οργανώνεται η κατοίκηση.

Ένα σχολικό συγκρότημα από ξυλεία εντάσσεται στο φυσικό τοπίο της Ουρουγουάης, καταργώντας τα συμβατικά όρια ανάμεσα στην αίθουσα και το πάρκο μέσα από διαφορετικές χωρικές συνθήκες μάθησης, υπαίθριες διαδρομές και άμεση επαφή με τη φύση.

 

Το The Garzón School στην Ουρουγουάη από τους Rosan Bosch Studio οργανώνεται ως ένα τοπίο μάθησης, όπου η αρχιτεκτονική, ο εσωτερικός σχεδιασμός και το φυσικό περιβάλλον λειτουργούν ως ενιαίο σύνολο.

Το συγκρότημα αναπτύσσεται σε έκταση περίπου 38ha, ανάμεσα σε δάσος ευκαλύπτων, λιβάδια και μια λίμνη. Αντί για τη συμβατική οργάνωση αιθουσών κατά μήκος κλειστών διαδρόμων, μικρότεροι κτιριακοί όγκοι, διαδρομές, πλατείες, φύτευση και υπαίθριοι χώροι συγκροτούν ένα δίκτυο που επιτρέπει στη μαθησιακή διαδικασία να μεταφέρεται από το εσωτερικό στο ύπαιθρο.

Βασική αρχή του έργου είναι ότι το σχολείο και το πάρκο δεν αποτελούν δύο διαφορετικά περιβάλλοντα. Το φυσικό τοπίο εντάσσεται στην καθημερινή λειτουργία του σχολείου και γίνεται μέρος της εκπαιδευτικής διαδικασίας.

 

Το τοπίο ως χώρος μάθησης

Η οργάνωση του campus έχει ως αφετηρία το φυσικό περιβάλλον.

Οι διαδρομές κινούνται μέσα στη φύτευση και συνδέουν μια σειρά μικρότερων κτιρίων, αντί να συγκεντρώνουν το σύνολο του προγράμματος σε έναν ενιαίο όγκο. Η διάταξη δημιουργεί την αίσθηση ενός μικρού οικισμού μέσα στο τοπίο.

Οι υπαίθριοι χώροι αποκτούν διαφορετικές κλίμακες και χρήσεις. Ορισμένοι υποστηρίζουν τη συνάθροιση και το παιχνίδι, ενώ άλλοι δημιουργούν περισσότερο προστατευμένες συνθήκες για μικρότερες ομάδες ή ατομική εργασία.

Οι μεταβάσεις ανάμεσα στους κλειστούς χώρους, τις στεγασμένες περιοχές και το ανοιχτό τοπίο είναι σταδιακές. Η εκπαιδευτική δραστηριότητα μπορεί έτσι να προσαρμόζεται στη χρήση, τις καιρικές συνθήκες, το μέγεθος της ομάδας ή τον απαιτούμενο βαθμό συγκέντρωσης.

Το τοπίο δεν λειτουργεί ως διακοσμητικό περίγραμμα της αρχιτεκτονικής, αλλά συμμετέχει άμεσα στην κυκλοφορία, την κοινωνική επαφή και την καθημερινή ζωή του σχολείου.

 

Έξι διαφορετικοί «κόσμοι μάθησης»

Η χωρική οργάνωση βασίζεται σε έξι σχεδιαστικές αρχές των Rosan Bosch Studio, οι οποίες ονομάζονται Learning Worlds: Mountain Top, Cave, Campfire, Watering Hole, Hands-on και Movement.

Καθεμία αντιστοιχεί σε διαφορετικό τρόπο μάθησης και όχι σε έναν συμβατικό τύπο αίθουσας.

Το Mountain Top υποστηρίζει την παρουσίαση και την επικοινωνία προς μια ομάδα. Το Cave προσφέρει μικρότερους χώρους για συγκέντρωση, απομόνωση και ατομική εργασία. Το Campfire οργανώνεται γύρω από την αφήγηση, τον διάλογο και την κοινή προσοχή, ενώ το Watering Hole ενθαρρύνει την άτυπη ανταλλαγή και τη μάθηση μεταξύ των μαθητών.

Οι περιοχές Hands-on προορίζονται για κατασκευή, πειραματισμό και πρακτική επίλυση προβλημάτων, ενώ το Movement εντάσσει τη σωματική δραστηριότητα και το παιχνίδι στη μαθησιακή διαδικασία.

Αντί μια λειτουργία να αντιστοιχεί μόνιμα σε μία αίθουσα, οι διαφορετικές χωρικές συνθήκες επιτρέπουν σε μαθητές και εκπαιδευτικούς να μετακινούνται ανάμεσα στη συλλογική και την ατομική εργασία, τη συγκέντρωση και την εξερεύνηση, τη δομημένη διδασκαλία και την άτυπη αλληλεπίδραση.

 

Ένας μικρός οικισμός από ξυλεία

Το campus κατασκευάζεται εξ ολοκλήρου από ξυλεία βιώσιμης προέλευσης, ενώ οι εξωτερικές επιφάνειες εφαρμόζουν την παραδοσιακή ιαπωνική τεχνική Shou Sugi Ban, κατά την οποία απανθρακώνεται η εξωτερική στρώση της ξυλείας.

Οι σκούρες όψεις δημιουργούν αντίθεση με τη φύτευση, διατηρώντας ταυτόχρονα την υφή και τον φυσικό χαρακτήρα του υλικού. Η κοινή επεξεργασία προσδίδει ενιαία αρχιτεκτονική ταυτότητα στους διαφορετικούς κτιριακούς όγκους.

Πλατείες από οπτόπλινθους εισάγουν μια δεύτερη υλικότητα, με αναφορές στην τοπική αρχιτεκτονική της Ουρουγουάης. Η γηγενής φύτευση εισχωρεί ανάμεσα στα κτίρια και ενισχύει τη συνέχεια με το ευρύτερο τοπίο.

Η ξυλεία, οι οπτόπλινθοι και η φύτευση συγκροτούν έτσι μια περιορισμένη υλική παλέτα που συνδέει την αρχιτεκτονική με τα φυσικά και πολιτισμικά χαρακτηριστικά του τόπου.

 

Μάθηση ανάμεσα στο εσωτερικό και το ύπαιθρο

Η αρχιτεκτονική δημιουργεί επανειλημμένα ενδιάμεσες συνθήκες αντί για απόλυτα όρια.

Οι στεγασμένοι χώροι επιτρέπουν στις δραστηριότητες να επεκτείνονται έξω από τις κλειστές αίθουσες. Οι διαδρομές δεν λειτουργούν μόνο ως στοιχεία κυκλοφορίας, αλλά και ως χώροι συνάντησης, παρατήρησης και άτυπης μάθησης.

Οι πλατείες υποστηρίζουν μεγαλύτερες συγκεντρώσεις, ενώ η φύτευση διαμορφώνει μικρότερες περιοχές με διαφορετικούς βαθμούς περίκλεισης.

Η ποικιλία αυτή προσφέρει στους μαθητές διαφορετικές επιλογές ως προς τον τρόπο και τον τόπο εργασίας. Το σχολείο λειτουργεί επομένως περισσότερο ως ένα διασυνδεδεμένο σύστημα περιβαλλόντων μάθησης παρά ως μια ακολουθία προκαθορισμένων αιθουσών.

 

Η φυσική εμπειρία στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης

Το έργο αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία τα ψηφιακά εργαλεία και η τεχνητή νοημοσύνη επηρεάζουν ολοένα περισσότερο τον τρόπο πρόσβασης και ανταλλαγής της γνώσης.

Το The Garzón School δεν αντιμετωπίζει ανταγωνιστικά την τεχνολογία. Δίνει όμως έμφαση σε μορφές μάθησης που εξαρτώνται από τη φυσική παρουσία: την κίνηση, την άμεση επικοινωνία, την εμπειρία των υλικών, την παρατήρηση και τη σχέση με το φυσικό περιβάλλον.

Οι μαθητές μπορούν να κατασκευάζουν, να πειραματίζονται, να παίζουν, να συνεργάζονται και να παρατηρούν τις μεταβολές του τοπίου στο πλαίσιο της καθημερινής σχολικής ζωής.

Ο φυσικός χώρος λειτουργεί έτσι ως ενεργό συμπλήρωμα των ψηφιακών μορφών μάθησης και προσφέρει εμπειρίες που δεν περιορίζονται στη μετάδοση πληροφοριών.

 

Η αρχιτεκτονική ως εκπαιδευτική υποδομή

Στο The Garzón School, η αρχιτεκτονική δεν αντιμετωπίζεται απλώς ως κέλυφος ενός προκαθορισμένου εκπαιδευτικού προγράμματος.

Η σχέση με το τοπίο, η ποικιλία των χωρικών συνθηκών και η απουσία αυστηρών ορίων ανάμεσα στη μάθηση και την κυκλοφορία δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου μπορούν να συνυπάρχουν διαφορετικές δραστηριότητες.

Οι Rosan Bosch Studio αντιμετωπίζουν το masterplan, την αρχιτεκτονική τοπίου, τα κτίρια και τους εσωτερικούς χώρους ως αλληλένδετα μέρη του ίδιου εκπαιδευτικού συστήματος.

Το αποτέλεσμα αντικαθιστά την επανάληψη της συμβατικής σχολικής αίθουσας με ένα ποικιλόμορφο σύνολο χώρων για συγκέντρωση, επικοινωνία, πειραματισμό, κίνηση και συλλογική δραστηριότητα. Η αρχιτεκτονική γίνεται μέρος της παιδαγωγικής υποδομής, ενώ το φυσικό τοπίο συμμετέχει στην καθημερινή εμπειρία της μάθησης.

Μια κατοικία του 1893 στη Marvila της Λισαβόνας ανακαινίζεται και επεκτείνεται μέσα από μεγάλα κενά, αδρές εσωτερικές επιφάνειες και ένα γαλάζιο φυσικό επίχρισμα που ενοποιεί το παλιό με το νέο.

Το Blue House στη Λισαβόνα από τους extrastudio είναι το πρώτο από τρία έργα κατοικίας που το γραφείο ονομάζει casas poveras. Η σειρά διαμορφώθηκε σε μια περίοδο αβεβαιότητας, με στόχο τον περιορισμό του σχεδιασμού στα απολύτως απαραίτητα χωρίς να μειώνεται η κλίμακα των χώρων. Στο Blue House, η προσέγγιση αυτή οδηγεί σε μια κατοικία 251τ.μ., όπου το υφιστάμενο κτίριο, η νέα επέκταση και τα υλικά συνυπάρχουν χωρίς να αποκρύπτονται οι ατέλειες ή τα ίχνη της κατασκευής.

Η κατοικία βρίσκεται στη Marvila, μια περιοχή της Λισαβόνας που μετασχηματίστηκε από αγροτική ζώνη σε βασική βιομηχανική περιοχή της πόλης και, αργότερα, σε τόπο συγκέντρωσης εργαστηρίων και πολιτιστικών χρήσεων. Αντί να εξαλείψει τον λιτό χαρακτήρα του αρχικού κτίσματος, ο σχεδιασμός τον αντιμετωπίζει ως καταγραφή της προηγούμενης καθημερινής ζωής και τον εντάσσει στη νέα αρχιτεκτονική.

 

Διατήρηση της κατοικίας του 1893

Το έργο ανακαινίζει και επεκτείνει μια ισόγεια κατοικία του 1893, διατηρώντας πλήρως τον υφιστάμενο φέροντα οργανισμό.

Αρχιτεκτονικά στοιχεία των αρχικών όψεων αφαιρέθηκαν, αποκαταστάθηκαν και επανατοποθετήθηκαν στις νέες. Οι παλιές και οι νέες επιφάνειες αποκτούν το ίδιο τελείωμα, αποφεύγοντας μια συμβατική οπτική διάκριση ανάμεσα στην αποκατάσταση και την προσθήκη.

Οι διαφορετικές χρονικές φάσεις παραμένουν ευανάγνωστες κυρίως μέσα από τη μεταβολή του περιγράμματος και την υφή των υλικών. Οι ατέλειες της αρχικής κατασκευής δεν εξαλείφονται, αλλά διατηρούνται ως ίχνη της προηγούμενης ζωής του κτιρίου.

 

Δύο μεγάλα χωρικά κενά

Δύο βασικές κινήσεις οργανώνουν τη νέα κατοικία.

Προς τον δρόμο, μια αφαίρεση σε όλο το πλάτος της όψης δημιουργεί ένα αίθριο διπλού ύψους. Το κενό εξασφαλίζει σκίαση και ιδιωτικότητα στα υπνοδωμάτια, ενώ λειτουργεί ως ενδιάμεσος χώρος ανάμεσα στο εσωτερικό και τον δρόμο.

Στην απέναντι πλευρά, ένας εσωτερικός χώρος τριπλού ύψους στρέφεται προς τον κήπο και αποκαλύπτει ολόκληρη την κατακόρυφη διάσταση της επέκτασης. Οι δύο χειρισμοί δημιουργούν διαφορετικές συνθήκες: ένα προστατευμένο αίθριο προς την πόλη και έναν μεγάλο εσωτερικό χώρο προς τον ιδιωτικό κήπο.

Στην πίσω όψη, μια κατακόρυφη σχισμή φωτός προκύπτει από έναν πολεοδομικό περιορισμό που τέμνει διαγώνια τη μία γωνία του κτιρίου. Αντί να υποβαθμιστεί, η συνθήκη εντάσσεται στη σύνθεση. Για λίγα λεπτά προς το τέλος της ημέρας, μια στενή δέσμη φυσικού φωτός εισέρχεται στο εσωτερικό και μετακινείται πάνω στις επιφάνειες.

 

Το γκαράζ μέσα στον χώρο διημέρευσης

Μία από τις βασικές απαιτήσεις των ιδιοκτητών ήταν η κατοικία να αποκτήσει έναν ανοιχτό χαρακτήρα τύπου loft και το γκαράζ να ενσωματωθεί πλήρως στον χώρο διημέρευσης.

Με αυτόν τον τρόπο, η εργασία σε αυτοκίνητα ή μοτοσικλέτες μπορεί να πραγματοποιείται χωρίς να αποκόπτεται από την καθημερινή οικογενειακή ζωή.

Ο σχεδιασμός δεν αντιμετωπίζει επομένως το γκαράζ ως βοηθητικό και απομονωμένο δωμάτιο. Η μεγάλη κλίμακα του κύριου χώρου επιτρέπει σε διαφορετικές δραστηριότητες να συνυπάρχουν σε ένα ενιαίο περιβάλλον, διευρύνοντας την έννοια του οικιακού χώρου.

 

Υλικά που αποφασίζονται στο εργοτάξιο

Μετά τον καθορισμό της βασικής αρχιτεκτονικής ιδέας, οι επιλογές των τελειωμάτων, των υφών και των χρωμάτων παρέμειναν σκόπιμα ανοιχτές.

Πολλές αποφάσεις ελήφθησαν στο εργοτάξιο μέσα από τη συνεργασία των αρχιτεκτόνων, των τεχνιτών και των ιδιοκτητών. Η ίδια η κατασκευαστική διαδικασία μετατρέπεται έτσι σε μέρος του σχεδιασμού.

Οι τεχνικές εφαρμογής και οι ιδιαιτερότητες της χειρωνακτικής εργασίας παραμένουν ευανάγνωστες στο τελικό αποτέλεσμα. Οι επιφάνειες δεν επιδιώκουν μια τυποποιημένη ομοιομορφία, αλλά διατηρούν διαφορές στην υφή και στο τελείωμα.

 

Αλουμίνιο και αδρό γκρι επίχρισμα

Ολόκληρο το ισόγειο καλύπτεται με φύλλα αλουμινίου που βουρτσίστηκαν στο χέρι από έναν από τους τεχνίτες του έργου.

Η απαλή και φωτεινή μεταλλική επιφάνεια αντιπαραβάλλεται με την περισσότερο αδρή υλικότητα των τοίχων.

Στο εσωτερικό, οι τοίχοι παραμένουν σχεδόν ανεπίχριστοι, καλυμμένοι μόνο με μια γκρι βασική στρώση σοβά που προέκυψε ως οικονομική λύση κατά την κατασκευή. Το ενιαίο γκρι τελείωμα συνδέει οπτικά τα διαφορετικά στοιχεία και παραπέμπει διακριτικά στο βιομηχανικό παρελθόν της Marvila.

 

Το γαλάζιο επίχρισμα ως ενιαία επιφάνεια

Το χαρακτηριστικό μπλε χρώμα της κατοικίας προέρχεται από το ίδιο το υφιστάμενο κτίριο.

Ένα επίχρισμα ασβέστη με χρωστική ultramarine blue καλύπτει ολόκληρο τον εξωτερικό όγκο και ενοποιεί οπτικά την αρχική κατασκευή με τη νέα επέκταση.

Λόγω της αστάθειας της χρωστικής, κάθε όψη έπρεπε να ολοκληρωθεί μέσα σε μία ημέρα, χωρίς αρμούς ή μεταγενέστερες διορθώσεις. Η διαδικασία αυτή αφήνει μικρές διαφοροποιήσεις στην τελική επιφάνεια και καθιστά την εφαρμογή μέρος της αρχιτεκτονικής έκφρασης.

Το μπλε δεν χρησιμοποιείται για να υπογραμμίσει τη νέα προσθήκη. Αντίθετα, δημιουργεί μια ενιαία στρώση που δυσκολεύει την άμεση διάκριση μεταξύ παλιού και νέου. Το περίγραμμα και οι υφές του κτιρίου αποκαλύπτουν τελικά τις διαφορετικές χρονικές φάσεις.

 

Η κατασκευή ως μέρος του σχεδιασμού

Το Blue House διαμορφώνεται μέσα από τη συνύπαρξη διατήρησης, επέκτασης και αποφάσεων που προκύπτουν κατά την κατασκευή.

Ο αρχικός φορέας παραμένει, ενώ μεγάλα χωρικά κενά επαναπροσδιορίζουν τη σχέση του σπιτιού με τον δρόμο, τον κήπο και το φυσικό φως. Το βουρτσισμένο αλουμίνιο, ο γκρι σοβάς και το χρωματισμένο επίχρισμα ασβέστη δημιουργούν επιφάνειες των οποίων ο χαρακτήρας εξαρτάται άμεσα από τον τρόπο εφαρμογής τους.

Οι extrastudio αποφεύγουν έτσι έναν απόλυτο διαχωρισμό ανάμεσα στο ιστορικό κέλυφος και τη σύγχρονη επέμβαση. Το παλιό και το νέο ενοποιούνται μέσα από το χρώμα και την κατασκευή, παραμένοντας ταυτόχρονα διακριτά στη μορφή, την υφή και τα ίχνη του αρχικού κτιρίου.

Οι ανάγλυφες οροφές, το καθαρό ύψος πέντε μέτρων και μια ξύλινη σκάλα ηλικίας περίπου ενός αιώνα αποτελούν το υπόβαθρο για την ανακαίνιση ενός διαμερίσματος της δεκαετίας του 1920 στην Κυψέλη.

 

Το The Upper House στην Αθήνα από τους A&O Architects και Saint of Athens καταλαμβάνει τον πρώτο όροφο ενός κτιρίου της δεκαετίας του 1920 στην Κυψέλη. Το διαμέρισμα των 220τ.μ. διατηρεί χαρακτηριστικά της εκλεκτικιστικής οικιακής αρχιτεκτονικής που αναπτύχθηκε στην Αθήνα στις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα, όπως οροφές ύψους πέντε μέτρων, περίτεχνες γύψινες διακοσμήσεις και μια ιδιαίτερα άνετη χωρική οργάνωση.

Η κατοικία είχε αρχικά κατασκευαστεί για την οικογένεια ενός Έλληνα βιομηχάνου. Η νέα επέμβαση προσαρμόζει το εσωτερικό στις σημερινές απαιτήσεις χωρίς να αναιρεί τα βασικά χαρακτηριστικά του.

Τα διατηρημένα αρχιτεκτονικά στοιχεία συνυπάρχουν με νέες λειτουργίες, ειδικές κατασκευές, σύγχρονη επίπλωση και τεχνικό εξοπλισμό.

 

 

Διατήρηση της αρχικής χωρικής οργάνωσης

Η υφιστάμενη κάτοψη βασίζεται σε μεγάλους χώρους που συνδέονται μέσα από μεγάλα ανοίγματα και επιτρέπουν την άνετη κυκλοφορία σε ολόκληρη την κατοικία.

Αντί να αντικατασταθεί η διάταξη από ένα ριζικά διαφορετικό σύστημα, η ανακαίνιση αξιοποιεί τις υπάρχουσες αναλογίες και τις σχέσεις ανάμεσα στα δωμάτια.

Δύο χώροι υποδοχής επανασχεδιάζονται ως καθιστικά, ενώ στο πρόγραμμα εντάσσονται νέα τραπεζαρία, κύριο υπνοδωμάτιο με ιδιωτικό λουτρό, ξενώνας και WC επισκεπτών.

Βιβλιοθήκη, κουζίνα και pantry συμπληρώνουν τις λειτουργίες. Οι επιμέρους περιοχές παραμένουν σαφείς, αλλά η αρχική κυκλοφορία τις συνδέει σε μια συνεχή ακολουθία.

Ιδιαίτερη θέση διατηρεί η αρχική ξύλινη σκάλα. Η προσεκτική αποκατάστασή της αφήνει ευανάγνωστη την ηλικία και την προηγούμενη ζωή του διαμερίσματος.

 

Ο υφιστάμενος διάκοσμος ως μέρος του νέου εσωτερικού

Οι αρχικές γύψινες διακοσμήσεις αντιμετωπίζονται ως ενεργό στοιχείο του σχεδιασμού και όχι ως απομονωμένο ιστορικό κατάλοιπο.

Τα ανάγλυφα μοτίβα των οροφών διατηρούνται μέσα σε μια περισσότερο συγκρατημένη χρωματική παλέτα, ώστε να παραμένουν ευανάγνωστα το βάθος, η κλίμακα και η λεπτομέρειά τους.

Το μεγάλο ύψος των δωματίων ενισχύει την παρουσία τους και μεταβάλλει τις αναλογίες της νέας επίπλωσης και του φωτισμού.

Η επέμβαση δεν επιχειρεί, επομένως, να εξουδετερώσει τον εκλεκτικιστικό χαρακτήρα του διαμερίσματος. Τα σύγχρονα στοιχεία τοποθετούνται μέσα στο υφιστάμενο πλαίσιο, δημιουργώντας ελεγχόμενες αντιθέσεις ανάμεσα στον ιστορικό διάκοσμο και τις νέες προσθήκες.

 

 

Ειδικές κατασκευές και διαφορετικές ταυτότητες

Οι custom-made κατασκευές αποκτούν σημαντικό ρόλο στο εσωτερικό.

Ειδικά σχεδιασμένη ντουλάπα, ξύλινες επενδύσεις και ιαπωνική ταπετσαρία προσδίδουν διαφορετική ταυτότητα στα επιμέρους δωμάτια, χωρίς να διακόπτουν τη συνοχή της κατοικίας.

Ορισμένα από τα νέα στοιχεία αντιμετωπίζονται ως μέρος των αρχιτεκτονικών επιφανειών, ενώ άλλα λειτουργούν ως αυτόνομα έπιπλα και αντικείμενα.

Έπιπλα ιδιαίτερου σχεδιασμού, φωτιστικά, σύγχρονοι ανεμιστήρες οροφής, έργα τέχνης και προσωπικά αντικείμενα των κατοίκων συνυπάρχουν με την αρχική αρχιτεκτονική. Έτσι, κάθε δωμάτιο αποκτά ξεχωριστό χαρακτήρα, ενώ παράλληλα διατηρείται η αίσθηση ενός εσωτερικού που έχει συγκεντρώσει διαφορετικές χρονικές στρώσεις.

Ο σχεδιασμός δεν επιδιώκει την απόλυτη ομοιομορφία. Επιτρέπει διαφοροποιήσεις σε χρώμα, υλικά και επίπλωση ανάμεσα στις επιμέρους περιοχές.

 

Ξύλινο δάπεδο και ελληνικό μάρμαρο

Η υλική παλέτα συνδέει τους χώρους και ταυτόχρονα διατηρεί την αντίθεση ανάμεσα στο αποκατεστημένο κέλυφος και τις νέες επεμβάσεις.

Το ξύλινο δάπεδο σε διάταξη chevron διατρέχει τους κύριους χώρους και διαμορφώνει ένα συνεχές γεωμετρικό υπόβαθρο. Ελληνικό μάρμαρο χρησιμοποιείται επιλεκτικά, ιδιαίτερα στα λουτρά και σε επιφάνειες όπου απαιτείται περισσότερο ορυκτός χαρακτήρας.

Η ξυλεία επανέρχεται τόσο στην αρχική σκάλα όσο και στις νέες ειδικές κατασκευές. Με αυτόν τον τρόπο, διαφορετικές χρονικές φάσεις του εσωτερικού αποκτούν μια κοινή υλική αναφορά χωρίς να συγχέονται μεταξύ τους.

Ξυλεία, μάρμαρο, βαμμένες επιφάνειες, ταπετσαρίες και γύψινος διάκοσμος δημιουργούν τελικά ένα εσωτερικό που βασίζεται στην ποικιλία των υφών και όχι σε ένα ενιαίο τελείωμα.

 

 

Σύγχρονα συστήματα μέσα στο ιστορικό κέλυφος

Η ανακαίνιση ενσωματώνει σύγχρονες τεχνολογίες στην υφιστάμενη κατασκευή.

Συστήματα Internet of Things, καθώς και νέες εγκαταστάσεις θέρμανσης και ψύξης, υποστηρίζουν την καθημερινή λειτουργία της κατοικίας χωρίς να αποκτούν κυρίαρχη παρουσία στο εσωτερικό.

Η τεχνική αναβάθμιση λειτουργεί συμπληρωματικά προς την αποκατάσταση. Η σύγχρονη άνεση εισάγεται μέσα στο υπάρχον χωρικό πλαίσιο χωρίς να γίνεται αφορμή για την εξάλειψή του.

 

Μια νέα στρώση στο εσωτερικό της δεκαετίας του 1920

Το The Upper House οργανώνεται τελικά γύρω από τη συνύπαρξη διαφορετικών χρονικών περιόδων.

Οι αρχικές αναλογίες, η ξύλινη σκάλα και οι γύψινες διακοσμήσεις διατηρούν την ταυτότητα της κατοικίας. Οι νέες ξυλουργικές κατασκευές, οι ταπετσαρίες, η επίπλωση, ο φωτισμός και τα τεχνικά συστήματα προσθέτουν ένα σύγχρονο επίπεδο.

Οι A&O Architects και Saint of Athens αντιμετωπίζουν έτσι την ανακαίνιση όχι ως ανακατασκευή ενός ιστορικού εσωτερικού, αλλά ως συνέχεια της εξέλιξής του. Το υπάρχον κέλυφος παραμένει ευανάγνωστο και υποδέχεται μια νέα συνθήκη κατοίκησης.

 

Το έργο παρουσιάστηκε σε πρώτη έντυπη δημοσίευση στο Apartments 2025, ετήσια έκδοση των ek Architectural Publications.